Wyrok I ACa 850/10

--- STRONA 1 --- I C 553/11 UZASADNIENIE A. P. wystąpił z pozwami przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. o zapłatę kwoty 100.000 zł i przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w M. o zapłatę kwoty 140.000 zł tytułem zadośćuczynienia za złe warunki odbywania kary pozbawienia wolności. W uzasadnieniu tych żądań powód podał, że w okresie osadzenia go w Areszcie Śledczym w S. przebywał w celach przeludnionych, bez zabudowanych kącików sanitarnych. W celach nie było wentylacji, były zawilgocone i zagrzybione, panował w nich odór i smród. Często wyłączono prąd, nie było ciepłej wody, a kąpiel była tylko raz w tygodniu. Posiłki wydawano zimne, środki czystości o nienależytej wadze nie wystarczały na miesiąc. Poza tym opieka medyczna była zła, a powód wbrew swej woli został osadzony w celi nr 2 z osobami palącymi. Nadto był niegodnie traktowany przez pracowników administracji, którzy przetrzymywali korespondencję, odmawiali mu kontaktów z najbliższą rodziną, dla której poczekalnie były małe i ciasne. W ocenie powoda warunki, w jakich przebywał w Areszcie Śledczym w S. były niehumanitarne, naruszały jego godność i miały wpływ na jego zdrowie, zwłaszcza psychiczne. Odnośnie warunków bytowych w Areszcie Śledczym w M. powód wskazał, że cele, w których przebywał były przeludnione i musiał spać na podłodze, gdyż nie miał własnego łóżka. W calach był zimno, ponieważ okna były nieszczelne. Podobnie jak w Areszcie Śledczym w S. cele były zawilgocone i zagrzybione, a kąciki sanitarne nie były zabudowane. Nie było ciepłej wody. Złe było jedzenie, zła opieka medyczna. P. tym koce, ręczniki i pościel były stare i niedoprane. Ilość środków czystości niewystarczająca, a miski i talerze wielorazowego użytku.Takie warunki naruszały godność powoda. Pozwany w odpowiedzi na pozwy wniósł o oddalenie powództwa, zaprzeczając, jakoby nie zapewnił powodowi w okresie izolacji warunków bytowych zagwarantowanych prawem i by w związku z tym zostały naruszone jakiekolwiek jego dobra osobiste. Wskazał pozwany, że powód jedynie w okresie od 23.03.2009r. do 8.04.2009r. podczas pobytu w Areszcie Śledczym w M. przebywał w celach o metrażu nie odpowiadającym ustawowej normie 3m.kw. Powołał się przy tym pozwany na treść obowiązującego w tym czasie art. 248 § 1 kkw, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia celi na 1 osobę wynosiła mniej niż 3m 2 . Powód wprawdzie w takich warunkach przebywał, ale zaledwie 16 dni, a obniżenie normy powierzchni było nieznaczne. Poza tym powód miał zapewnione godziwe warunki bytowe i pełną realizację uprawnień przewidzianych zarówno w kodeksie karnym wykonawczym jak i w przepisach wykonawczych. Dotyczy to w szczególności wyposażenia cel w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, dostępności do urządzeń sanitarnych i łaźni. Ponadto podniósł pozwany na podstawie art. 442 1 § 1 kc, zarzut przedawnienia roszczeń, wskazując, że dotyczy to roszczeń powoda związanych z pobytem w Areszcie Śledczym w S. przed 24.06.2008r.i roszczeń związanych z pobytem w Areszcie Śledczym w M. przed 25.07.2011r. a to z uwagi na upływ trzech lat od ewentualnego zdarzenia wyrządzającego szkodę (k. 34-44, 83-85). Sąd ustalił i zważył : Żądania pozwów związane są z pobytem powoda w Areszcie Śledczym w S. w następujących okresach: - od dnia 9.03.2004r. do dnia 23.06. 2005r. , - od dnia 8.12. 2010r. do dnia 1.07. 2011r. , oraz z pobytem powoda w Areszcie Śledczym w M. w następujących okresach : --- STRONA 2 --- - od dnia 14.01.1995r. do dnia 29.03.1995r. , - od dnia 13.05.1996r. do dnia 30.05.1996r., - od dnia 27.11.1999r. do dnia 3.12.1999r., - od dnia 8.07.2001r. do dnia 18.07.2001r., - od dnia 16.10.2001r. do dnia 4.07.2003r., - od dnia 4.10.2007r. do dnia 4.02. 2008r., - od dnia 23.03.2009r. do dnia 8.04.2009r., - od dnia 6.04.2010r. do dnia 28.05.2010r., - od dnia 11.06.2010r. do dnia 24.08.2010r. Z przytoczonych przez powoda w pozwach okoliczności faktycznych wynika, iż domaga się on od pozwanego zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych w postaci zdrowia, godności i prawa do intymności, na podstawie art. 24 kc w zw. z art. 445&1 i 448 kc. W ocenie Sądu podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia części dochodzonych roszczeń zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 442 1 & 1k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Obowiązujący do dnia 9 sierpnia 2007r. przepis art. 442 &1 kc również przewidywał trzyletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, który biegł od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Należy zaznaczyć, że przepis art. 442 1 & 1k.c. stosuje się nie tylko do roszczeń powstałych po nowelizacji kodeksu cywilnego dokonanej ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. która wprowadziła przedmiotowy przepis, ale także do wcześniej powstałych roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych i nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny, czyli w dniu 10 sierpnia 2007 r. Przepisy art. 442 1 k.c. regulują przedawnienie wszelkich roszczeń majątkowych w zakresie odpowiedzialności deliktowej, a więc roszczeń o naprawienie szkody majątkowej oraz roszczeń o pieniężne zadośćuczynienie krzywdzie. Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną (art. 119 k.c). Z żądaniem zasądzenia zadośćuczynienia od Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w M. powód wystąpił w dniu 25.07.2011 r. (k. 7), a zatem jego roszczenie za okresy osadzenia od dnia 14.01.1995r. do dnia 4.02.2008r. uległo przedawnieniu. Z kolei z żądaniem zasądzenia zadośćuczynienia od Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w S. powód wystąpił najwcześniej w dniu 24.06.2011r. (k. 2 akt IC 722/11), a zatem jego roszczenie za okres osadzenia od dnia 9.03.2004r. do dnia 23.06.2005r. również uległo przedawnieniu. Wprawdzie w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia (art. 442 1 &3 k.c.), ale istota roszczenia powoda z tytułu naruszenia dóbr osobistych wskazuje na to, że o wyrządzonej mu krzywdzie wiedział już w trakcie pobytu w pozwanych jednostkach penitencjarnych. --- STRONA 3 --- Ustawowym skutkiem przedawnienia jest powstanie po upływie terminu przedawnienia po stronie tego, przeciwko komu przysługuje roszczenie, uprawnienia do uchylenia się od jego zaspokojenia. Skutkiem zaś skorzystania przez dłużnika z przysługującego mu uprawnienia i podniesienia w toku procesu zarzutu przedawnienia roszczenia jest niemożność zasądzenia przedawnionego roszczenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, iż skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalania, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawno – materialne uzasadniające jego uwzględnienie, a ich badanie w takiej sytuacji staje się zbędne (uchwała SN z 17 lutego 2006 r., III CZP 84/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 114, wyrok SN z 11 sierpnia 2010 r. I CSK 653/09). Jeśli chodzi o roszczenie powoda za pozostały nieprzedawniony okres pobytu w Areszcie Śledczym w S., tj. od 8.12.2010r. do 1.07.2011r. to w okresie tym powód nie przebywał w warunkach tzw. przeludnienia i nie wydawano wobec niego decyzji o umieszczeniu w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosiła poniżej 3 m. kw. na osobę. ( notatki służbowe k. 45-46, 303). Wszystkie cele w Areszcie Śledczym w S. wyposażone są w sprzęt kwaterunkowy zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, zapewniający osadzonemu osobne miejsce do spania i warunki do utrzymania higieny. Ubrania, ręczniki i bielizna pościelowa wymieniane są co tydzień. W każdej celi znajduje się kącik sanitarny składający się z muszli klozetowej i umywalki, oddzielony od pozostałej części celi murkiem do sufitu lub do wysokości 140 cm. Jest jeszcze w areszcie kilka cel, w których kąciki oddzielone są płytą pilśniową do sufitu i parawanem z materiału zamiast drzwi. Środki czystości i higieny osobistej są wydawane zgodnie z określonym w w/w rozporządzeniu normatywem. Raz na miesiąc osadzony otrzymuje: mydło toaletowe 100 g, 1 tubkę kremu do golenia, 1 nożyk do golenia, proszek do prania 200 g, 1 tubkę pasty do zębów i 1 rolkę papieru toaletowego, przy czym krem do golenia i pasta do zębów są wydawane na pisemne prośby osadzonych. Osadzeni w Areszcie Śledczym w S. raz w tygodniu korzystają z ciepłej kąpieli w łaźni. W celi cały czas jest dostęp do bieżącej zimnej wody. Cele są remontowane planowo w kolejnych latach. W remontowanych celach wymieniane są okna i wykładziny. W 1998r. we wszystkich pawilonach penitencjarnych wymieniona została instalacja CO, która zapewnia utrzymanie w celach w okresie zimowym temperatury 20 st. C. Areszt cyklicznie jest kontrolowany przez (...) w S.. Kontrole przeprowadzone w roku 2010 i 2011 nie wykazały żadnych nieprawidłowości ( notatka służbowa . k. 49 -50 ). W czasie pobytu w Areszcie Śledczym w S. w okresie od 1.01.2011r. do 23.06.2011r. powód był zatrudniony odpłatnie w charakterze pracownika kuchni i za cały okres zatrudnienia otrzymał wynagrodzenie w kwocie 5.500 zł brutto. Jak osoba zatrudniona i dobrze wykonująca swoje obowiązki mógł korzystać z nagród np. dodatkowych lub dłuższych widzeń (k. 47). Roszczenie powoda za nieprzedawniony okres pobytu w Areszcie Śledczym w M. dotyczy pobytów : - od dnia 23.03.2009r. do dnia 8.04.2009r., - od dnia 6.04.2010r. do dnia 28.05.2010r., - od dnia 11.06.2010r. do dnia 24.08.2010r. W celach, w których nie była zachowana norma 3m 2 na 1 osobę powód przebywał w okresie od dnia 23.03.2009r. do dnia 8.04.2009r. ( notatka służbowa k. 86-87). --- STRONA 4 --- W sprawie umieszczenia osadzonych w takich warunkach Dyrektor Aresztu wydał dwa zarządzenia nr (...) z dnia 5.03.2009r. i nr (...) z dnia 6.04.2009r. (k. 88-89). Wszystkie cele w Areszcie Śledczym w M. wyposażone są w sprzęt kwaterunkowy zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 pażdziernika 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Każdy osadzony ma do dyspozycji łóżko wraz z materacem i pościelą. W każdej celi znajduje się kącik sanitarny oddzielony od pozostałej części celi płytą (...) lub parawanem z materiału. W celach jest zapewniona odpowiednia cyrkulacja powietrza, a w celu poprawy wentylacji montowane są w nich specjalne kratki wentylacyjne. Osadzeni mają też prawo posiadania w celach wentylatorów. Środki czystości i higieny osobistej są wydawane zgodnie z określonym w w/w rozporządzeniu normatywem. Każdy osadzony ma możliwość cotygodniowego korzystania z łażni. W calach zapewniony jest dostęp do zimnej wody, ale osadzeni mają prawo posiadać w calach grzałki elektryczne, istnieje więc możliwość podgrzania wody. Cele są remontowane i odświeżane na bieżąco. Kompleksowy remont celi jest wykonywany średnio 2 razy w roku. Profilaktycznie co dwa – trzy miesiące na terenie Aresztu są przeprowadzane zabiegi dezynsekcji i deratyzacji przez wyspecjalizowaną firmę. Posiłki są przygotowywane w odpowiednich warunkach i w odpowiedni sposób ( notatka służbowa k. 58 – 60). W dniach 25 – 26 listopada 2010r., a zatem trzy miesiące po opuszczeniu przez powoda pozwanej jednostki penitencjarnej, przeprowadzona została jej wizytacja przez sędziego wizytatora ds. penitencjarnych Sądu Okręgowego w Katowicach, który dokonał m.in. kontroli warunków mieszkalnych i sanitarnych w celach. Pojemność jednostki na dzień wizytacji nie była przekroczona, gdyż przy łącznej pojemności Aresztu - 413 miejsc, liczba osadzonych wynosiła 382. Stwierdzono, że osadzeni mają zapewnione odpowiednie warunki bytowe, cle są czyste, a w miarę potrzeby i możliwości finansowych remontowane. Cele wyposażone są zgodnie z przyjętymi standardami, a warunki sanitarne są dobre. Ponieważ nie stwierdzono nieprawidłowości w wykonywaniu kary pozbawienia wolności oraz tymczasowego aresztowania, odstąpiono od formułowania zaleceń powizytacyjnych (protokół k. 52 – 57). Podczas pobytów w jednostkach penitencjarnych od 23.03.2009r. do 2011r. powód był badany przez służbę zdrowia około 30 razy, a 12 razy korzystał z pomocy stomatologicznej ( notatka k. 51, książeczka zdrowia k. 301, 307). Podczas przesłuchania w charakterze strony powód podtrzymał swe zarzuty odnośnie panującego w pozwanych jednostkach penitencjarnych przeludnienia, przerw w dostawie prądu, konieczności długiego ( 2 miesiące ) oczekiwania na wizytę u lekarza i stomatologa, braku ciepłej wody w celach, kąpieli raz w tygodniu, braku wentylacji, kącików sanitarnych oddzielonych jedynie zasłonką, brudnych kocy i materacy, brudnych i zniszczonych naczyń, obecności insektów, osadzania osób palących razem z niepalącymi, przetrzymywania korespondencji ( zeznania powoda k. 188 ). Zarzuty powoda odnośnie warunków bytowych w Areszcie Śledczym w M. dotyczące przeludnienia, stanu kącików sanitarnych, zimnej wody, cotygodniowych kąpieli, braku wentylacji, obecności insektów, stanu materacy, pościeli, kocy i naczyń, osadzania osób palących razem z niepalącymi, potwierdził wprawdzie w swych zeznaniach świadek M. B., ale świadek ten nie był w stanie powiedzieć w jakim okresie był osadzony razem z powodem w tym Areszcie i w których celach, co czyni jego zeznania nieprzydane do poczynienia ustaleń w sprawie ( zeznania świadka M. B. k. 209). Poza tym zeznaniom powoda w zakresie w jakim nie znalazły potwierdzenia w pozostałym zebranym materiale dowodowym Sąd odmówił wiary, ponieważ samo twierdzenie strony nie jest jeszcze dowodem i twierdzenia dotyczące istotnych dla sprawy okoliczności powinny być udowodnione przez stronę te twierdzenia zgłaszającą ( wyrok SN z 22.11.2001r., I PKN 660/00, Wokanda 2002/7-8/44). Z kolei zeznania świadka M. Ł. nic istotnego do sprawy nie wniosły, ponieważ świadek ten był osadzony z powodem w Areszcie Śledczym w M. najpóżniej w 2005r., czyli w okresie objętym przedawnieniem ( zeznania świadka M. Ł. k. 261 ). Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanych w niniejszej sprawie okresach osadzenia powoda w pozwanych jednostkach penitencjarnych przebywał on w warunkach przeludnienia jedynie w Areszcie Śledczym w M. o kresie --- STRONA 5 --- od 23.03.2009r. do 8.04.2009r., a zatem zaledwie 16 dni (k. 86-87). Wynika to bezsprzecznie z danych dotyczących liczby osób przebywających w calach razem z powodem ((k. 45-46, 86-87, 303). W pozostałych okresach powód nie był osadzony w warunkach przeludnienia i nie wydano względem niego decyzji na podstawie art. 110 & 2a- 2b kkw o umieszczeniu osadzonego na czas określony w celi mieszkalnej w warunkach, w których powierzchnia przypadająca na osadzonego wynosi mniej niż 3 m.kw. (k. 53). Jeśli powód twierdzi, że było inaczej, to powinien był tę okoliczność wykazać, czego nie uczynił, a jego twierdzenia w tym zakresie pozostały gołosłowne. Ponadto zaznaczyć należy, że zgodnie z obowiązującym od 6 grudnia 2009r. art. 110 & 2 f kkw na decyzję wydaną na podstawie art. 110 & 2a- 2c przysługuje skarga do sądu. Sąd cywilny w niniejszym postępowaniu nie jest zatem uprawniony do oceny legalności czy prawidłowości wykonywania kary pozbawienia wolności. Jeżeli więc osadzony nie zaskarżył powyższej decyzji lub sąd w wyniku zaskarżenia nie uchylił jej, to sąd cywilny nie może badać czy w ten sposób dokonano naruszenia prawa ( vide uzasadnienie wyroku z dnia 26 stycznia 2011r., sygn. akt I ACa 850/10, Sądu Apelacyjnego w Katowicach). Niemniej jednak Państwo wykonując swoje uprawnienia władcze w ramach imperium, wykonując zadania represyjne, nie może ograniczać praw człowieka w stopniu wyższym niż to wynika z zadań ochronnych i celu stosowanych środków. Z tego względu art. 110 § 2 k.k.w. stanowi, że powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego nie może być mniejsza niż 3 m 2 , cele powinny być wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. przewidywał jednak, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Przepis ten dopuszczał więc w szczególnie uzasadnionych przypadkach przejściowe ograniczenie normy wynikającej z art. 110 § 2 k.k.w. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 roku, sygn. akt SK 25/07, stracił on moc z dniem 6 grudnia 2009 roku. Jednakże nawet gdyby przyjąć, że na gruncie uznanego za niezgodny z Konstytucją art. 248 kkw osadzenie powoda w celach, w których powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m.kw. było bezprawne, to roszczenie powoda, w ocenie Sądu i tak nie zasługiwało na uwzględnienie, a to z uwagi na krótki okres tego osadzenia ( 16 dni) i znikomości następstw z tym związanych. W odniesieniu do pozostałych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, na które powód uskarżał się w pozwie tj. przerwy w dostawie prądu, brak ciepłej wody w celach, kąpiel raz w tygodniu, brak wentylacji, kąciki sanitarne oddzielone jedynie zasłonką, zawilgocenie cel, konieczność oczekiwania na wizytę u lekarza i stomatologa, trzeba zaznaczyć, iż powód powinien mieć na uwadze to, że karę pozbawienia wolności odbywa w wyniku swojego własnego zachowania. Skoro sam naruszył porządek prawny to powinien liczyć się z konsekwencjami. Tymczasem powód dochodzone roszczenie wydaje się argumentować jedynie własnym subiektywnym poczuciem krzywdy, zupełnie zapominając o tym, że osoba osadzona w zakładzie karnym musi się liczyć z pewnymi ograniczeniami i dolegliwościami w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt IV CSK 449/10, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, który Sąd rozpoznający niniejsza sprawę podziela, że o naruszenie dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić, w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie polegających np. na niższej od oczekiwanej jakości warunków sanitarnych, albo okresowym przebywaniu w celi z większą niż określona standardami liczbą osadzonych. Nie powinno się oczekiwać warunków podobnych do domowych, które dla wielu ludzi bywają bardzo trudne, a nie wynikają z odbywania żadnej kary. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania społeczeństwa. --- STRONA 6 --- Trzeba mieć na uwadze także i to, że warunki, w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności były takie same jak dla innych więźniów i w związku z tym nie były przejawem jakiejkolwiek dyskryminacji. Poza tym, jak wskazał Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 1 lipca 2009r., I ACa 433/09 (LEX nr 756582), nie da się przyjąć, aby okresowo pojawiające się w calach zawilgocenie bądż zagrzybienie ścian czy podłóg naruszało, per se, godność osób osadzonych. Odbywanie kary pozbawienia wolności z natury rzeczy wiąże się z różnego rodzaju dolegliwościami . Tylko dopiero jednak, gdy przybierają one formy poniżania, dokuczania, znęcania itp., czy też pozbawiania osadzonych podstawowych warunków godziwej egzystencji, można by je uznać za bezprawne naruszenie dóbr osobistych w rozumieniu art. 23 kc oraz art. 24 kc. Pozwany zaprzeczył, a powód zaoferowanymi środkami dowodowymi nie wykazał (art.6kc), aby koce, materace czy naczynia były w nieodpowiednim stanie higienicznym, posiłki nie nadające się do spożycia, a opieka medyczna niewłaściwa. Nie wykazał też powód, aby administracja jednostek nie reagowała na obecność w calach insektów, przetrzymywała korespondencję czy stronniczo rozpoznawała skargi. Nie wykazał ponadto, aby inne niedogodności podczas odbywania kary pozbawienia wolności miały cechy dręczenia czy upokarzania. Jeśli chodzi o ilość otrzymywanych przez osadzonych środków higienicznych, to w tym zakresie nie można zarzucić pozwanemu naruszenia przepisów sanitarno- higienicznych, gdyż jak wynika z dokonanych ustaleń ilość wydawanych środków higienicznych jest zgodna z normami przewidzianymi w załączniku numer 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. 03.186.1820). Dostęp w celi jedynie do zimnej wody nie uniemożliwia zachowania higieny, a oddzielenie kącika sanitarnego parawanem z materiału umożliwia zachowanie intymności przy korzystaniu z niego. Niczym niezwykłym jest także konieczność oczekiwania w areszcie na wizytę u lekarza czy stomatologa w sytuacji, gdy w warunkach wolnościowych termin oczekiwania na taką wizytę czy badania wynosi kilka miesięcy, a świadczenia stomatologiczne refundowane przez NFZ są niezwykle ograniczone. Nie wykazał powód również, aby podczas osadzenia w pozwanych jednostkach doznał jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu, zwłaszcza psychicznym. Należy zaznaczyć, że zadośćuczynienie o którym mowa w art. 445 kc, może być przyznane w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Tymczasem nie wykazał powód, aby okresowe osadzenie go w celi z osobami palącymi spowodowało dla jego zdrowia jakiekolwiek negatywne konsekwencje. Wszystko to sprawia, że, obiektywnie rzecz oceniając, nie można uznać, by pobyt powoda w takich warunkach, jako skazanego odbywającego po raz kolejny karę pozbawienia wolności, mógł mieć wpływ na jego poczucie własnej wartości lub na oczekiwanie szacunku od innych ludzi. Poza tym nawet gdyby uznać, że w związku z warunkami bytowymi panującymi w pozwanych Aresztach doszło do niezgodnego z prawem zwiększenia uciążliwości odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności, to w ocenie Sądu, i tak nie byłoby podstaw nawet do częściowego uwzględnienia powództwa, przede wszystkim z uwagi na znikomość ujemnych następstw z tym związanych. Podkreślenia wymaga, że inaczej ocenia się stopień wrażliwości osoby, która dotychczas nie była poddana takim czynnikom stresogennym jak osadzenie w zakładzie karnym, niż osoby, która odbywała już karę pozbawienia wolności. Powód jest recydywistą penitencjarnym, a zatem na stres związany z osadzeniem jest niewątpliwie bardziej odporny niż osoba osadzona po raz pierwszy, gdyż doskonale znane mu są uciążliwości i niedogodności związane z pobytem w zakładzie karnym. --- STRONA 7 --- W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że Sąd nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w każdym przypadku wyrządzenia krzywdy naruszeniem dobra osobistego. Sądowi pozostawiona jest ocena celowości przyznania ochrony w żądanej formie, jej adekwatności do rodzaju naruszonego dobra. Znikomość ujemnych następstw może być podstawą do oddalenia powództwa o przyznanie zadośćuczynienia. Nie można również abstrahować od okoliczności w jakich doszło do wyrządzenia szkody i tego, że warunki panujące w pozwanych jednostkach penitencjarnych nie są wynikiem zaniedbań ich administracji lecz polityki karnej prowadzonej w latach poprzednich. Zasądzenie zadośćuczynienia ma zatem charakter fakultatywny i od oceny Sądu opartej na analizie okoliczności konkretnej sprawy zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie. Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe okoliczności oraz treść wyżej powołanych przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 kpc, odstępując od obciążania powoda kosztami procesu. Powód nadal jest bowiem pozbawiony wolności, nie posiada żadnego majątku a przy tym jest dłużnikiem alimentacyjnym.