Teza / krótkie omówienie
wniosku o sprostowanie 1ub uzupetnienie prott |ko1u, zgodnie 2 art. 160 § 1 zd. 2 K.p.c. od zarzadzenia przewodniczacego strony moga odv'o1ac': sie w terminie tygodnia do sadu rozpoznajacego sprawe, w tym wypadku Sadu O1
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m "".*¢'§§',,,",,.,‘_‘,'1,'.y,.;§ "‘y I {;,‘~',;('_~,\|,,,‘.,,,.._,,,,_.i,,,1; "_ _.*,_' ,_. __, 1: _ _ ~<~~_ V, ‘_. ..~.....,.~.,.‘ H.»..."....‘ . \, _. I F’ »_@ . |=.~»<.~I_1.g.§.P‘;y.\u»»u: ._ " _ _. ."»§_,',\,,“, ',V§v“,";‘_,v_,|,,,__~ ma~*va‘ 1;"q§;.jw_~n~ »= I, _,__ 8'‘~ ' ' '~,'". . \ "I n1$"’i 7*" \ “K41*’ U ~ I, _‘ ,_ . __~ ¢ ~ ,,. .~.'» l _ ,_ A ;*'_. * ‘If t Sygn. akt I ACa 819/12 .,~ Kg; J “jg;/4ff? 1\‘;~j»‘ji . J ?)"hr 77;"\\l‘$s_ 1:94 \\=\\ A1: "‘t'fi1\\’: '~>~‘&" 1.?‘*$ 1,: €* =4: WXROK ‘I W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2012 r. Sqd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydzial Cywilny w skladzie: Przewodliczqcy: SSA Jerzy Gcisler Sqlziowie: SA Malgorzata Gulczyflska SO del. Andrzej Adamczuk /spr./ Prot >k0lant: st.sekr.s2;d. Sylwia Stefafiska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy 2 powédzt wa P F przcciwko T P 0 ochrone; débr os abistych i zaplat¢ z tytuhl zadoééuczynienia na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu C krggowego w Poznaniu, XIII WydziaI Cywilny z siedzibq w Lesznie z dnia 4 czerwca 2 O12 r., sygn. akt XIII C 778/ll 1. oddala ape] lCjQ§ 2. kosztami pn stqpowania apelacyjnego obciqia powoda. Malgorzata I iulczyfiska Jerzy Geisler Andrzej Adamczuk "*'.¬‹'§@`-„„,"‹„,.,-¬_`,'1,1'g,„}; '_' I {.„'„*-'_~„`|,,„.,,„.,_,,,,_.-„,,„¿ '7_ _.¬,„_' ._. __, zł - _ _ ~‹~›¬.. «' '_-„_ .„-~‹'....,.~.,-.›- «¬..¬.¬,.-¬.-.-.--¬ . ~, __ ¿ W »_@ › ‹=-I-„‹-z~‹.~‹f_-z«.g.Ê'.=';ş¬u›»'« ._ " , _. -.›'z§_,'¿,,`t ',„ĘV“,"¿_,_„,,„_¿~ ma-›wa«-' if-",|;'şç¿¿'„,'-_'n~ ›-= - ą _,_, 9'-\'-' ' ' "*,-'.". ¬ ~ "Š |‹¿ ›" 'S 'Q""` I 'wś-1*' Ü „ \„ _` ,_ _ -_„~ z ~ .,. .„._› 4 _ ,_ A ;*',. * "f`4 Å Sygn. akt I ACa 82 9/12 '- ..= ).;¿‹ J M;/<~ŸČ2 fi.f~1~j›`jś- . J fýbrrr ŠŰŠ'-\\I`$Ŝ_ ve: \\=\\ Ű: "`Y„'i|1`\Č '~>~*&" 13*-l'$ Ê: › Š* -1' WĘROK -'a W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilny W składzie: Przewodiiczącyz SSA Jerzy Geisler Sędziowie: SA Małgorzata Gulczyńska SO del. Andrzej Adamczuk /spr./ Prot )k0lant: st.sekr.sąd. Sylwia Stefańska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 r. W Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa P F przeciwko 'I P 0 ochronę dóbr os- ›bistych i zapłatę z tytułu zadośćuczynienia na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu C kręgowego W Poznaniu, XIII Wydział Cywilny z siedzibą w Lesznie z dnia 4 czerwca 2 D12 r., sygn. akt XIII C 778/ll 1. oddala apel icję; 2. kosztami po stępowania apelacyjnego obciąża powoda. Małgorzata I łulczyńska Jerzy Geisler Andrzej Adamczuk
--- STRONA 2 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m I A Ca 829/ 1 2 UZASADNIENIE Powéd P F wystqpii z roszczcniem 0 ochrone; débr osobistych przeciwko pozwanemu T P: ktéry pelni funkcjc; Burmistrza Miasta [ . . Powéd wn ésl 0 nakazanie pozwanemu usunie;cia skutkéw umyélnego naruszenia débr osobistych powoda, spowodowancgo zamieszczeniem na stronie intemetowej ( , ,_ ) artykulu pl. ( ~ ) 1 poprzezz 1. usuni¢cie z wyi ej wymienionego anykulu wszystkich zdafi dotyczqcych powoda oraz 0 zamieszczenie tekstu przcprosin i publicznego oéwiadczenia w formic platnego ogloszenia na pierwszych stro: mach dwéch tygodnikéw ( ., _ ) i ( ) oraz na pierwszej stronie pqtkowego wydania I w terrninie jednego miesiqca od daty uprawomocnic nia sic; wyroku w niniejszej sprawie, 0 nastgpujqcej tres'ci: "Burmistrz Gminy < 0 T: P bardzo przeprasza mieszkafica F I F za przedstawienie w zamieszczonym na stronie ( ,__) . anykule pt. {, _ nieprawdziwych informacji naruszaj gcych Jego dobre imic; i czeéé twierdzqc na przykiad, Ze Pan P ' F A~ A 1, przewodniczqcego Rady MG (... ) nazwal klamcq. Burmistrz Gminy (...) T P prostuje, Ze Pan P F 27 paidziernika 2010 r. na 41 sesji Rady MG (...‘) rie nazwal przewodniczqcego Rady MG (...) kiamcq, tylko przeczytafl dwa pierwsze zdania pisma, jakie przewodniczqcy Rady (.../\ A A wysiai do ponad 30 mieszkaI'1~:éw ulicy (» w R i po przeczytaniu P.F stwierdzii, Ze pieiwsze zdanie iago pisma jest kiamstwem oraz krétko uzasadnii dlaczego ci mieszkaiicy, ktérzy dostali to pis: "10, zostali oklamani w wainej dla nich sprawie. Jednoczeénie, ja liurmistrz Gminy T P , z powodu moich wczeéniejszych wsppliwoéci, oéwiadczam, i2 teraz juz jestem pewien, ie mieszkaniec R(...\ P F, na 41 sesji Rady MG réwniez nie nazwai A~ A] , przewodniczqcego R ady MG (> _} 0szustem.”; 2. nakazanie pozwar: emu ,,dok1adneg0 sprecyzowania i przcdstawienia: ,,w jakich osz czerstwach brnql dalej ten2e orator (zdanie z artykuiuz Tenze orator nie I A Ca 829/12 UZASADNIENIE Powód P F wystąpił z roszczeniem o ochronę dóbr osobistych przeciwko pozwanemu T P: który pełni funkcję Burmistrza Miasta Í .. . Powód wn ósł o nakazanie pozwanemu usunięcia skutków umyślnego naruszenia dóbr osobistych powoda, spowodowanego zamieszczeniem na stronie intemetowej ( , __ ) artykułu pt. ( ' ' › Ÿ 1 poprzez: 1. usunięcie z wyź ej wymienionego artykułu wszystkich zdań dotyczących powoda oraz o zamieszczenie tekstu przeprosin i publicznego oświadczenia w formie płatnego ogłoszenia na pierwszych stro: nach dwóch tygodników ( .. _ ) i ( - . - ) oraz na pierwszej stronie pątkowego wydania --Š w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnic nia się wyroku W niniejszej sprawie, 0 następującej treści: "Bumiistrz Gminy <- - »J T; P bardzo przeprasza mieszkańca F I F za przedstawienie w zamieszczonym na stronie ( „_) _ artykule pt. (, _ nieprawdziwych informacji naruszaj ;cych Jego dobre imię i cześć twierdząc na przykład, że Pan P ' F A A 1, przewodniczącego Rady MG (... ) nazwał kłamcą. Burmistrz Gminy (...) T P prostuje, że Pan P F 27 paździemika 2010 r. na 41 sesji Rady MG (...f} rie nazwał przewodniczącego Rady MG (...,) kłamcą, tylko przeczytał dwa pierwsze zdania pisma, jakie przewodniczący Rady (.../t A A wysłał do ponad 30 mieszkań' :ów ulicy (‹›-- w R i po przeczytaniu P.F stwierdził, że pierwsze zdanie tego pisma jest kłamstwem oraz krótko uzasadnił dlaczego ci mieszkańcy, którzy dostali to pis: io, zostali okłamani w ważnej dla nich sprawie. Jednocześnie, ja lšumiistrz Gminy T P , z powodu moich wcześniejszych wątpliwości, oświadczam, iż teraz już jestem pewien, że mieszkaniec R(...§ P F, na 41 sesji Rady MG równiez nie nazwał A Al , przewodniczącego R ady MG (-›-- _} oszustem.”; 2. nakazanie pozwar: emu „dokładnego sprecyzowania i przedstawienia: „W jakich osz :zerstwach brnął dalej tenże orator (zdanie z artykułu: Teriże Orator nie
--- STRONA 3 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m rozumiejqc, co siq: do niego méwi, brnql dalej w swoich oszczerstwach), jakimi kalumniami powod obrzucal Jrzewodniczqcego Rady [zdanie z anykutu Jedni przyglqdajqc sig z niesmakiem, jak n'0'wca robi z sesji pos'miewisk0, drudzy (2 Pis, SA W i PO) podziwiajqc swego idola za cbrzucanie kalumniami przewodniczqcego Rady] oraz w przypadku nie udowodnienia przzz pozwanego, Ze tenze orator bmql dalej w swoich oszczerstwach, Ze oburzal kalumniz mi przewodniczqcego rady oraz, Zc robil z sesji poémiewisko 0 umozliwienie pow JCIOWI zamieszczenie dodatkowego zapisu w treéci w ramce przedstawionej w powyzszym pur kcie 2 i w zalqczniku 6"; 3. upowainienie p mwoda do opublikowania tckstu przeprosin na koszt pozwanego w tytulach prasowych wymie iionych w pkt. 1, w przypadku gdyby nie uczynii tcgo pozwany w terminie okreélonym w wyr aku; 4. zasqdzenie od p azwanego na rzecz powoda zadofiéuczynienia pieniqznego na zasadach przewidzianych w kodeksie oraz kosztow procesu wediug norm przepisanych. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniosi 0 oddalenie powodztwa w ca1os'ci i zasqdzenie od po voda na rzecz pozwanego kosztow procesu wcdiug norm przepisanych. Powod sp: ecyzowai Zqdanie pozwu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. przez: wskazanie wysakoéci kwoty dochodzonej roszczeniem 2 tytulu zadoééuczynienia pienie;2nego za nz ruszenie dobr osobistych i okrcélii jq na poziomie 1.000 2}, wykreélenie z tz kstu przeprosin slow ,,Bum1istrz Gminy .. A , wskazanie, iZ je go dobre imi¢ i ,,dobra slawa" zostaIy naruszone przez pozwanego uzytymi przez niego w ar Vykule nastegpujqcymi sformuiowaniamiz ,,(...) przyszedl na sesjq walczyé 0 odzyskanie oémi 1 ziotych", ,,(...) za obrzucanie kalumniami przewodniczqcego Rady" oraz ,,A A , przewodniczqcego Rady () nazwai klamcq (nie jestem pewien, czy nawet nie oszusiem, bo mowii coé o dziaianiach przewodniczqcego, jako 0 oszustwie), przytaczajqc 2 rncyklopedii PWN definicje; klamstwa i wymieniajgc jego wszystkie odmiany", ktore to zdaniem powoda mogq spowodowaé utrate; zaufania do jego osoby, niezbqdnego dc wykonywania zawodu asystenta projektanta w Biurze Studiow i Rzeczoznawstwz . Powéd zarzucil pozwanemu, Ze zaniieszczajqc przedmiotowy tekst z uiyciem zacytr wanych zdafi, oémieszyt go i kpii z niego. Sqd Okrcgowy w Poznaniu ( Wydzial XIII Cywilny z siedzibq w Lesznie) po rozpoznaniu sp 'awy, pod sygn. akt XIII C 778/I 1/2, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2012r. 2 rozumiejąc, co się do niego mówi, brnął dalej w swoich oszczerstwach), jakimi kalumniami powód obrzucał arzewodniczącego Rady [zdanie z artykułu Jedni przyglqdając się z niesmakiem, jak rrówca robi z sesji pośmiewisko, drudzy (z Pis, SA W i P0) podziwiając swego idola za cbrzucanie kalumniami przewodniczącego Rady] oraz w przypadku nie udowodnienia prz zz pozwanego, że tenże orator bmął dalej w swoich oszczerstwach, ze oburzał kalumniz mi przewodniczącego rady oraz, że robił z sesji pośmiewisko 0 umożliwienie pow zdowi zamieszczenie dodatkowego zapisu w treści w ramce przedstawionej w powyższym pur kcie 2 i w załączniku 6"; 3. upoważnienie p :woda do opublikowania tekstu przeprosin na koszt pozwanego w tytułach prasowych wymie iionych w pkt. 1, w przypadku gdyby nie uczynił tego pozwany w terminie określonym w wyr aku; 4. zasądzenie od p )zwanego na rzecz powoda zadośćuczynienia pieniężnego na zasadach przewidzianych w kodeksie oraz kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od po" voda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. Powód sp: ecyzował żądanie pozwu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. przez: -wskazanie wysokości kwoty dochodzonej roszczeniem z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego za na ruszenie dóbr osobistych i określił ją na poziomie 1.000 zł, - wykreślenie z tz kstu przeprosin słów „Bumiistrz Gminy .. .N , - wskazanie, iż je go dobre imię i „dobra sława" zostały naruszone przez pozwanego użytymi przez niego w ar .ykule następującymi sformułowaniami: ,,(...) przyszedł na sesję walczyć 0 odzyskanie ośmi 1 złotych", „(...) za obrzucanie kalumniami przewodniczącego Rady" oraz „A A , przewodniczącego Rady Í---) nazwał kłamcą (nie jestem pewien, czy nawet nie oszusiem, bo mówił coś o działaniach przewodniczącego, jako o oszustwie), przytaczając z :ncyklopedii PWN definicję kłamstwa i wymieniając jego wszystkie odmiany", które to zdaniem powoda mogą spowodować utratę zaufania do jego osoby, niezbędnego dc wykonywania zawodu asystenta projektanta w Biurze Studiów i Rzeczoznawstwz _ Powód zarzucił pozwanemu, że zamieszczając przedmiotowy tekst z użyciem zacytt wanych zdań, ośmieszył go i kpił z niego. Sąd Okrcgowy w Poznaniu ( Wydział XIII Cywilny z siedzibą w Lesznie) po rozpoznaniu sp 'awy, pod sygn. akt XIII C 778/I 1/2, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2012r. 2
--- STRONA 4 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m oddalil powédz two ( pkt.1), obciqiajqc powoda kosztami [postqpowania w Z3kI"€5l przez niego pon iesionym (pkt.2). W uzasacnieniu swojego rozstrzygniqcia Sqd Okrogowy wskazal na nastgpujqce ustalenia i rozwa: zania prawne : ,,Na 41 srsji Rady Miejskiej Gminy (~) ktora odbyla sis; dnia 27 paidziernika 2010 r. doszlo do wystqpienia powoda, jako mieszkafica Gminy (..._‘. , w ktorym to powod, w spos Sb krytyczny odniosl sic; do sposobu rozpatrzenia skargi mieszkaficow wniesionej w zwiqzku z realizacjq inwestycji budowy kanalizacji deszczowej na ulicy ( .\ W R z 2007 r. Powod rozpoczqi swoje wystqpienie od przytoczenia du och pierwszych zdafi pisma wystosowanego przez Przewodniczqcego Rady Miejskiej Gminy ( ..) A» A z dnia 6 Iipca 2007 r. i stwierdzenia, Ze zdanie pI6I'WSZ€ zawie'a nieprawdq. Powod deklaratoryjnie stwierdzil, i2 on, jak i pozostali mieszkaficy, ktirzy zloiyli podpisy pod pismern 2 dnia ll czerwca 2007 r. zostali ,,okIamani“, i 2: ,,to jest kiamstwo", dodajqc nastgpnie, po przytoczeniu za slownikiem jozyka polskieg) dcfinicji slowa ,,kIamstwo", i2 ,,to jest uwaiam oczywiste klamstwo“. Powod potwierlzil, iz na sesji w dniu 27 czerwca 2007 r. zostai wysluchany. Powod odnoszqc sir; d) pozostaiej czoéci pisma, stwierdzii, iz nie uwaia aby zawieraiy one nieprawdq. Powod rie jest radnym, natomiast bral udzial w sesjach Rady i zabieral glos. jako mieszkaniec miasta. W dniu 27 paidziernika 2010 r., na ktorym to doszlo do wystqpienia powoda, byl on ui zarejestrowany, jako kandydat na radnego. Zawodowo powod pracuje, jako f , _ _ } 2 w biurze projektow w L Pozwany T P i, w dniu 28 paidziernika 2010 r. na stronie internetowej (...\ zamieécil inforrnacje 2 przebiegu ostatniej sesji 41, w piqtej kadencji Rady vliejskiej Gminy I"I ., zatytulowane ( ) Pozwany przeds awii w skrocie przebieg sesji, skupiajqc sir; w giownej mierze na krotkim zrelacjonowaniu wystqpiefi bylego soltysa ze ( » ) oraz powoda i jednoczesnym dokonaniu oceng owych wystqpiefi. Pozwany zamieécii informacje, Zc powod ,,przyszed1 na sesjg: walczyé o ndzyskanie oémiu ziotych, ktére naliczyi mu jeszcze powiat za umieszczenie w 2007 r. w pasi: wéwczas drogi powiatowej na ul. ) . rury, do ktorej doprowadza écieki deszczowr ze swojej posesji". Pozwany napisai rowniei, ii powod Przewodniczqcego Rady Miejskiej fiminy () A A nazwai ,,kIamc2; (nie jestem pewien, czy nawet nie o; zustem, bo mowii coé o dzialaniach przewodniczqcego, jako o oszustwie), przytaczajqc 2 encyklopedii PWN definicjq kiamstwa i wymieniajqc jego wszystkie 3 oddalił powództwo ( pkt.1), obciąźając powoda kosztami [postępowania w zakres. przez niego pon iesionym (pkt.2). W uzasacnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał na następujące ustalenia i rozwa: ;ania prawne : „Na 41 stsji Rady Miejskiej Gminy (---) która odbyła się dnia 27 paździemika 2010 r. doszło do wystąpienia powoda, jako mieszkańca Gminy (..._`. , W którym to powód, w spos Sb krytyczny odniósł się do sposobu rozpatrzenia skargi mieszkańców wniesionej w związku z realizacją inwestycji budowy kanalizacji deszczowej na ulicy Í-- -Š W R z 2007 r. Powód rozpoczął swoje wystąpienie od przytoczenia du. óch pierwszych zdań pisma wystosowanego przez Przewodniczącego Rady Miejskiej Gminj' ( ..-) A› A z dnia 6 lipca 2007 r. i stwierdzenia, że zdanie pierwsze zawie 'a nieprawdę. Powód deklaratoryjnie stwierdził, iz on, jak i pozostali mieszkańcy, ktorzy złożyli podpisy pod pismem z dnia ll czerwca 2007 r. zostali „okłamani", i ż: „to jest kłamstwo", dodając następnie, po przytoczeniu za słownikiem języka polskieg) definicji słowa „kłamstwo”, iż ,,to jest uważam oczywiste kłamstwo". Powód potwierdził, iz na sesji w dniu 27 czerwca 2007 r. został wysłuchany. Powód odnosząc się d) pozostałej części pisma, stwierdził, iz nie uwaza aby zawierały one nieprawdę. Powód tie jest radnym, natomiast bral udział w sesjach Rady i zabierał głos. jako mieszkaniec miasta. W dniu 27 października 2010 r., na którym to doszło do wystąpienia powoda, był on uż zarejestrowany, jako kandydat na radnego. Zawodowe powód pracuje, jako f , _ _ } z w biurze projektów w L Pozwany - T P i, w dniu 28 października 2010 r. na stronie internetowej (...\ zamieścił informacje z przebiegu ostatniej sesji - 41, w piątej kadencji Rady vliejskiej Gminy Í"-I ., zatytułowane ( ---,l Pozwany przeds awił w skrócie przebieg sesji, skupiając się W głównej mierze na krótkim zrelacjonowaniu wystąpień byłego sołtysa ze ( ‹› - - ) oraz powoda i jednoczesnym dokonaniu ocenş owych wystąpień. Pozwany zamieścił informacje, ze powód „przyszedł na sesję walczyć o odzyskanie ośmiu złotych, które naliczył mu jeszcze powiat za umieszczenie w 2007 r. w pasi: wówczas drogi powiatowej na ul. ‹› - Il . rury, do której doprowadza ścieki deszczowt' ze swojej posesji". Pozwany napisał również, iż powód Przewodniczącego Rady Miejskiej Íłminy (---) - A A - nazwał „kłamcą (nie jestem pewien, czy nawet nie o: zustem, bo mówił coś o działaniach przewodniczącego, jako o oszustwie), przytaczając z encyklopedii PWN definicję kłamstwa i wymieniając jego wszystkie 3
--- STRONA 5 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m odmiany". W pr; edmiotowym tekécie artykule pozwany podal informacje, ze powod obrzucal kalumr iami przewodniczqcego Rady, co znalazio uznanie wéréd czeéci zgromadzonych V1 tym dniu na sesji Rady oséb. Strona int rrnetowa ( .. . ) _ jest autorskq strong pozwanego, ktora jest przez niego a iministrowana, a wszelkie zamieszczane na niej publikacje sa, sporzqdzane pI'Z€Z POZWElI1E!gO. Pozwany ' " P pelni funkcje; Burmistrza Gminy Miejskiej ...) od 2001 r. Po ukazariu sie artykulu dotyczqcego wydarzefi 2 41 sesji Rady Gminy Miasta {. .. powod n: . temat przedmiotowej publikacji z nikim nie rozmawial. Powod w rniu 30 wrzeénia 2011 r. wystosowal do pozwanego przesqdowe wezwanie do usuniecia skutl ow umyélnego naruszenia dobr osobistych. Dowod: zeznaniz powoda (k.4142, 8384), zeznania pozwanego (k.42,8485), zeznania éwiadka A A I (k.5859), pismo Z 1 nia 6.07.2007 r. (14.66v), pismo do Rady Miejskiej Gminy (.._) z dnia 1 1.06.2007 r. (k.77v), pismo do Rady Miejskiej Gminy (“.1 z dnia 27.06.2007 r. (k.88v), nagranie )brazu i dzwieku z 41 sesji Rady Miejskiej Gminy z dnia 27.10.2|»10 r.(k.53), przesqdo" ve wezwanie do usuniecia skutkow umyélnego naruszenia dobr osobisty eh (k.5—5v), artykul pi, ( . } zamieszczony przez pozwanego na stronie internetnwej ( . .. (k. 1315) Said dal Niare dokumentom stanowiqcym podstawe do ustalenia stanu faktycznego sprawy nie znajduj ic zastrzezefi, co do ich wiarygodnoéci. Sa,d dal w iare zeznaniom stron, choc’: znaczna ich czes'é stanowiia prezentacje osobistych odczué 2 jednej strony powoda zwiqzane z treéciq przedmiotowego anykulu, 2 drugiej strony poz avanego zwiqzane 2 wystqpieniem powoda na sesji Rady Gminy Miasta (...) /V dniu 27 pazdziernika 2010 r. i w tym zakresie nie podlegajq one ocenie, ani nie stanowiq podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sqd dal wiz re zeznaniom éwiadka A A za wyjqtkiem stwierdzenia, iz powod podczas swojego wystqpienia na sesji Rady Gminy Miasta {...) w dniu 27 pazdzicrnika 2010 r. nazwal éwiadka klamcq. W tym zakresie twierdzenia te stojq w 4 odmiany". W przedmiotowym tekście - artykule pozwany podał informacje, że powód obrzucał kalumrź iami przewodniczącego Rady, co znalazło uznanie wśród części zgromadzonych vu tym dniu na sesji Rady osób. Strona int :rnetowa ( .. . ) _ jest autorską stroną pozwanego, która jest przez niego a irninistrowana, a wszelkie zamieszczane na niej publikacje są sporządzane PFZĆZ POZWElI1E¦g0. Pozwany ' " P pełni funkcję Bumiistrza Gminy Miejskiej .__) od 2001 r. Po ukazar iu się artykułu dotyczącego wydarzeń z 41 sesji Rady Gminy Miasta {. .. powód na _ temat przedmiotowej publikacji z nikim nie rozmawiał. Powód w ‹.niu 30 września 2011 r. wystosował do pozwanego przesądowe wezwanie do usunięcia skutl .ów umyślnego naruszenia dóbr osobistych. Dowód: - zeznanie powoda (k.41-42, 83-84), zeznania pozwanego (k.42,84-85), zeznania świadka A A i (k.58-59), pismo Z t nia 6.07.2007 r. (k.6-6v), pismo do Rady Miejskiej Gminy (.._) z dnia 1 1.06.2007 r. (k.7-7v), pismo do Rady Miejskiej Gminy 1.... I z dnia 27.06.2007 r. (k.8-8v), nagranie )brazu i dźwięku z 41 sesji Rady Miejskiej Gminy z dnia 27.10.2‹›10 r.(1<.53), przesądo' ve wezwanie do usunięcia skutków umyślnego naruszenia dóbr osobisty ch (k.5-Sv), artykuł pi, Č ~ '. } zamieszczony przez pozwanego na stronie internetowej ( . .. (k. 13-15) Sąd dał Niarę dokumentom stanowiącym podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy nie znajduj jc zastrzeżeń, co do ich wiarygodności. Sąd dał w iarę zeznaniom stron, choć znaczna ich część stanowiła prezentację osobistych odczuć z jednej strony powoda związane z treścią przedmiotowego artykułu, z drugiej strony poz øvanego związane z wystąpieniem powoda na sesji Rady Gminy Miasta (...) N dniu 27 pażdziernika 2010 r. i w tym zakresie nie podlegają one ocenie, ani nie stanowią podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd dal wiz rę zeznaniom świadka A A za wyjątkiem stwierdzenia, iż powód podczas swojego wystąpienia na sesji Rady Gminy Miasta {...) w dniu 27 pażdziemika 2010 r. nazwał świadka kłamcą. W tym zakresie twierdzenia te stoją w 4
--- STRONA 6 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m sprzecznosci z z 1 agraniem obrazu i diwieku z 41 sesji Rady Miejskiej Gminy 1 ~ . Powod 01: ar1 swoje roszczenie 0 treéé an. 23 k.c. w zw. z art. 24 k.c. Zdaniem powoda pozwany naruszyl jego dobra osobiste w postaci dobrego imienia i ,,dobrej siawy", narazii powoda |.a oémieszenie i utrate zaufania niezbednego do wykonywanego przez powoda zawodu. Zgodnie z tres'ciz; przepisu art. 23 k.c. dobra osobiste cz1owieka, jak w szczegolnosci czcsé i nazwisko, pozostajq pod ochronq prawa cywilnego niezaleznie od ochrony przewid2.anej w innych przepisach. An. 23 k.c. nie stanowi zamknietego katalogu dobr osobistych c: zlowieka. Dobre imie rowniez nalezy do tego katalogu, w zwia,zku z czym, zgodnie 2 an. 23 ;.c. dobro to podlega ochronie prawa cywilnego. Zgodnie 2 art. 24§1 k.c. ochrony prawnej ' v zwiqzku z naruszeniem dobra osobistego mozna domagaé sic; wylqcznie w przypadku dzialania bezprawnego. Za bezprawne uwaza sie kazde dzialanie, ktore jest sprzeczne z norm ami prawnymi, a takze z zasadami wspoizycia spo1ecznego, zgodnie z poglqdem Sqdu Ntjwyzszego wyrazonym w orzeczeniu z 19 10.89 r., II CR 419/89 (OSP 1112/90, poz. 37 '), bezprawne jest kazde dzialanie naruszajztce dobro osobiste, jezeli nie zachodzi zadna zr szczegolnych okolicznosci usprawieclliwiajqcych jego naruszenie. Do okolicznosci VV)/12!, :zajqcych bezprawnosé naruszenia dobr osobistych na ogol zalicza sie: dzialanie w ramacl porzqdku prawnego tj. dzialanie dozwolone przez obowiqzujqce przepisy prawa, wykonywa tic prawa podmiotowego, zgode pokrzywdzonego i dzia1anie w obronie uzasadnionego int aresu. Nadto 0 tym czy w konkretnym przypadku mozna mowié o naruszeniu dobra csobistego nie mogq decydowaé subiektywne odczucia osoby uwazajqcej sir; za pokrzywdzo: 14, lecz decydujqce znaczenia ma to, jakq reakcje naruszenie to wywotalo w spoieczefistwie. W czenie Sqdu dziaiania pozwanego nie byly bezprawne albowiem tresé spornego felietonu w Zadnym fragmencie nie przekracza dopuszczalnej krytyki. Wprawdzie pozwany umies'ci1 w swoim feiietonie informacje o rzekomym nazwaniu przez powoda Przewodniczqcego Rady Miasta i Gminy A A klarncq, gdy faktycznie powod stwierdzi1, iz pierwsze zdanie pisma podpisanego przez przewodniczqcego Rady Miasta i Gminy (_) A A jest kiamstwem, to jednak uznaé nalezy, iz pozwany zastosowzl swego rodzaju uproszczenie. Mozna za1ozyé, i2‘: osoba, ktora pos1uguje sie klamstwem jeit jednoczesnie kiamcq. O ile niedoldadne odzwierciedlenie przez pozwanego slow po woda mozna by bylo zakwalifikowaé, jako nierzetelnosé dziermikarskq, to jcdnak w tym konk etnym przypadku nie moze byé uznane za naruszenie dobr osobistych z uwagi na bliskosé znaczeniowq obu sformuhwafi, jak réwniez z uwagi na caloksztalt okolicznosci. Naleéy podkreslié, ze felieton pozwanego stanowi reakcjc; i odpowiedz na 5 sprzeczności z z r agraniem obrazu i dźwięku z 41 sesji Rady Miejskiej Gminy Ĺ - ~ . Powód o1:arł swoje roszczenie 0 treść art. 23 k.c. w zw. z art. 24 k.c. Zdaniem powoda pozwany naruszył jego dobra osobiste w postaci dobrego imienia i „dobrej sławy", naraził powoda ra ośmieszenie i utratę zaufania niezbędnego do wykonywanego przez powoda zawodu. Zgodnie z treścią przepisu art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności czc ść i nazwisko, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzanej w innych przepisach. Art. 23 k.c. nie stanowi zamkniętego katalogu dóbr osobistych c: złowieka. Dobre imię również należy do tego katalogu, w związku z czym, zgodnie z art. 23 t.c. dobro to podlega ochronie prawa cywilnego. Zgodnie z art. 24§1 k.c. ochrony prawnej ' v związku z naruszeniem dobra osobistego można domagać się wyłącznie W przypadku działania bezprawnego. Za bezprawne uważa się każde działanie, które jest sprzeczne z normami prawnymi, a także z zasadami współżycia społecznego, zgodnie z poglądem Sądu Nijwyższego wyrażonym w orzeczeniu z 19 10.89 r., II CR 419/89 (OSP ll-12/90, poz. 37'), bezprawne jest każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna zw szczególnych okoliczności usprawiedliwiających jego naruszenie. Do okoliczności vtyłązzających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramacl porządku prawnego tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywa tie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego i działanie W obronie uzasadnionego int zresu. Nadto o tym czy w konkretnym przypadku można mówić o naruszeniu dobra csobistego nie mogą decydować subiektywne odczucia osoby uważającej się za pokrzywdzo: tą, lecz decydujące znaczenia ma to, jaką reakcję naruszenie to wywołało w społeczeństwie. W c:enie Sądu działania pozwanego nie były bezprawne albowiem treść spornego felietonu W żadnym fragmencie nie przekracza dopuszczalnej krytyki. Wprawdzie pozwany umieścił w swoim felietonie informację o rzekomym nazwaniu przez powoda Przewodniczącego Rady Miasta i Gminy A A kłamcą, gdy faktycznie powód stwierdził, iż pierwsze zdanie pisma podpisanego przez przewodniczącego Rady Miasta i Gminy (_---l A A jest kłamstwem, to jednak uznać należy, iż pozwany zastosował swego rodzaju uproszczenie. Można założyć, iż osoba, która posługuje się kłamstwem jest jednocześnie kłamcą. O ile niedokładne odzwierciedlenie przez pozwanego słów po woda można by było zakwalifikować, jako nierzetelność dziermikarską, to jednak w tym konk 'etnym przypadku nie może być uznane za naruszenie dóbr osobistych z uwagi na bliskość znaczeniową obu sformułowań, jak również z uwagi na całokształt okoliczności. Należy podkreślić, że felieton pozwanego stanowi reakcję i odpowiedż na 5
--- STRONA 7 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m konkretne dzia1:.nia powoda i prowadzonq przez niego krytyke. Powod, ktory swoim wystqpieniem ptblicznie skrytykowal dzialania wladz miasta i postawii konkretne zarzuty, powinien liczyé sie 2 odpowiedniq reakcjq tych osob. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iz powod w momer cie swojego wystqpienia, byt juz zarejestrowany, jako kandydat na radnego i jego krytyczne wystqpienie pod adresem magistratu mozna by1o traktowaé w kategoriach politycznych. DI ttego tez Said podzieli1 poglqd pozwanego, ze jego sporny felieton stanowi odpowiedi i forl ne udzialu w debacie publicznej. W zwiqzku 2 tym korzysta on 2 pewnej ochrony w zakre: ie swobody wypowiedzi, nawet jesli rodzi ona kontrowersyjne oceny. Nadto o tym czy w konkretnym przypadku mo2na mowié 0 naruszeniu dobra osobistego nie moga; decydowzé subiektywne odczucia osoby uwazajqeej sie 2a pokrzywdzonq, lecz decydujeice znac zenia ma to, jakq reakcje naruszenie to wywo1a1o w spoleczeiistwie. Z zebranego mater a1u dowodowego, stanowiqcego podstawe do ustalenia stanu faktycznego, wynika, i2 w pr; edmiotowej sprawie nie wystepuje element obiektywnego naruszenia dobr osobistych. Powwda nie spotkaly Zadne negatywne konsekwencje, ktore bylyby zwiqzane 2 publikacjq felietnnu. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. lakonicznie wspomnial, iz dochodzily do n ego glosy, 2e powinien cos z ta} sprawq zrobié. Nie podal jednak kto tak mowit i nie zgio: i1 w tym zakresie iadnych wnioskow dowodowych. Powod nie wykazal, i2 lokalna spo1ec2n >§é, na skutek publikacji felietonu, zmienila zapatrywanie na osobe powoda, przestala traktow aé go w sposob powainy i 2 szacunkiem, czy tym bardziej, 2e nastepstwem publikacji by1a Ltrata zaufania do powoda, jako do osoby pehiiqcej obowiqzki [fig .) w‘ bi irze projektow w L Znamiennym jest fakt, iz powod twierdzaic, 2e treéé artykuiu rarusza jego dobra osobiste nie potrafil wyjaénié dlaczego wysta,pi1 2 powodztwem o achrone dobr osobistych dopiero p0 roku od daty ukazania sie artyku1u, stwierd2i1 jedyni :, 2e musial wszystko przemysleé bo nie wieclzial jak sie za to zabraé. W sprawie o ochrme dobr osobistych postepowanie sqdowe wyznaczone jest ramami okreslonego zqdz nia pozwu, a w niniejszym przypadku tresciq anykulu zamieszczonego na stronie internetowcj. Sqd w toku tego posrepowania nie moze badaé d:e:ia1an burmistrza w zakresie realizacj. inwestycji zwiqzanych 2 budowq kanalizacji podczas remontow kolejnych ulic miasta 1, a zatem powod wybral niewlaéciwq droge do zbadania rzekomych nieprawid1owosc . Wnioski d nwodowe powoda zawarte w pismie procesowym 2 dnia 16 maja 2012 r., w pozwie w p':t. 9.1, 9.3, 10.1, 10.3, w piémie procesowym powoda 2 dnia 1 lutego 2012 r. w pkt. 2, 4, 5 i w pismie procesowym powoda z dnia 12 marca 2012 r. w pkt. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4 2, 3, 4, 5. jako nie majqce istotnego znaczenia dla rozstrzygniecia 6 konkretne działsnia powoda i prowadzoną przez niego krytykę. Powód, który swoim wystąpieniem ptblicznie skrytykował działania władz miasta i postawił konkretne zarzuty, powinien liczyć się z odpowiednią reakcją tych osób. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż powód w momer cie swojego wystąpienia, był już zarejestrowany, jako kandydat na radnego i jego krytyczne wystąpienie pod adresem magistratu można było traktować w kategoriach politycznych. DI rtego tez Sąd podzielił pogląd pozwanego, ze jego sporny felieton stanowi odpowiedź i fort zę udziału W debacie publicznej. W związku z tym korzysta on z pewnej ochrony w zakres ie swobody wypowiedzi, nawet jeśli rodzi ona kontrowersyjne oceny. Nadto o tym czy w konkretnym przypadku można mówić o naruszeniu dobra osobistego nie mogą decydować subiektywne odczucia osoby uwazającej się za pokrzywdzoną, lecz decydujące znaczenia ma to, jaką reakcję naruszenie to wywołało w społeczeństwie. Z zebranego mater alu dowodowego, stanowiącego podstawę do ustalenia stanu faktycznego, wynika, iż w pr; edmiotowej sprawie nie występuje element obiektywnego naruszenia dóbr osobistych. Pow~›da nie spotkały żadne negatywne konsekwencje, które byłyby związane z publikacją felietnnu. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. lakonicznie wspomniał, iż dochodziły do n ego głosy, ze powinien coś z tą sprawą zrobić. Nie podał jednak kto tak mówił i nie zgło: ił w tym zakresie żadnych wniosków dowodowych. Powód nie wykazał, iż lokalna społeczn' ›ść, na skutek publikacji felietonu, zrnieniła zapatrywanie na osobę powoda, przestała traktow ać go w sposób poważny i z szacunkiem, czy tym bardziej, że następstwem publikacji była Ltrata zaufania do powoda, jako do osoby pełniącej obowiązki [.. .) w' bi rrze projektów w L Znamiennym jest fakt, iż powód twierdząc, że treść artykułu narusza jego dobra osobiste nie potrafił wyjaśnić dlaczego wystąpił z powództwem o ›chronę dóbr osobistych dopiero po roku od daty ukazania się artykułu, stwierdził jedyni :, że musiał wszystko przemyśleć bo nie wiedział jak się za to zabrać. W sprawie o ochrinę dóbr osobistych postępowanie sądowe wyznaczone jest ramami określonego żąda nia pozwu, a W niniejszym przypadku treścią artykułu zamieszczonego na stronie internetowej. Sąd w toku tego postępowania nie może badać działań burmistrza w zakresie realizacj. inwestycji związanych z budową kanalizacji podczas remontów kolejnych ulic miasta t, a zatem powód wybrał niewłaściwą drogę do zbadania rzekomych nieprawidłowośc _ Wnioski d nwodowe powoda zawarte w piśmie procesowym z dnia 16 maja 2012 r., w pozwie w p`:t. 9.1, 9.3, 10.1, 10.3, w piśmie procesowym powoda z dnia 1 lutego 2012 r. w pkt. 2, 4, 5 i w piśmie procesowym powoda z dnia 12 marca 2012 r. w pkt. 1.1, 1.2, 1.3, 1.4 2, 3, 4, 5. jako nie mające istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia 6
--- STRONA 8 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m sprawy zostaiy oidalone. Dotyczyty one w gtownej mierze dokumentow oraz zeznan éwiadkow odnoszqcych sie do realizacji i oceny procesu inwestycyjnego budowy kanalizacji deszc: owej na ulicy 1 _ , _ ) w R. W sprawie 0 ochrone dobr osobistych p 'zedmiotem postepowania dowodowego nie moga} byé te okolicznosci, jako ze ocena Izaiizacji inwestycji pozostaje bez znaczenia dla wyrokowania w niniejszej sprawie Majqc na uwadze powyzsze rozwazania Sqd wszystkie roszczenia powoda zawarte w pozie i sprecyzowane na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012r. u2na1 za nieuzasadnione i j : oddalil (pkt. 1 wyroku).O kosztach procesu Sqd orzekl na podstawie art. 98 k.p.c. i 2 16310 tytutu obciqzyl nimi powoda w zakresie przez niego poniesionym Apelacje 01 wyroku Sqdu Okregowego 21o2y1 powod P F , 2askar2ajqc powyzszy wyrok v' ca1osci. Na zasadzie art. 368 § 1 pkt 2 wyrokowi powod powy2szemu wyrokowi zarzuciiz 1) Sprzecznosé is otnych ustalefi Sqdu 2 tresciq materiatu dowodowego zgromadzonego w sprawie polegajqca na przyj eciu, ze: 1.1) dzialania p02‘ vanego nie byty bezprawne albowiem tresé spornego felietonu w Zadnym fragmencie nie pI'ZI :kracza dopuszczalnej krytyki, 1.2) pozwany zastosowal swego rodzaju uproszczenie polegajqce na tym, 2e umiesci1 w swoim felietonie i1 formacje o rzekomym nazwaniu przez powoda Przewodniczajcego Rady Miasta i Gminy A A k1amca;, gdy faktycznie powod stwierdzii, iZ pierwsze zdanie pi nma podpisanego przez Przewodniczqcego Rady Miasta i Gminy I. . A A jest klamstwem, poniewaz mozna 2a102yé, i2 osoba, ktora posiuguje sie ktamstwem, jest jec noczesnie kiamcq, 1.3) niedokiadne oizwierciedlenie przez pozwanego stow powoda mozna zakwalifikowaé jako nierzetelnosé tlziennikarskq, ktore w tym konkretnym przypadku nie moze byé uznane 2a naruszenie dob: osobistych 2 uwagi na bliskosé znaczeniowq obu sformuiowan, jak rowniez 2 uwagi na ca1okszta1t okolicznoéci, 1.4) felieton pozwinego stanowi reakcje i odpowiedi na konkretne dziaiania powoda i prowadzonq przez n iego krytyke, 1.5) artykut byl odj: owiedniq reakcjz; osob na Wystqpienie powoda publicznie krytykujqcego dzialania wtadz mia ata i stawiajqcego konkretne zarzuty, 1.6) pozwany 1(0I‘Z)/113. 2 pewnej ochrony w zakresie swobody wypowiedzi, nawet jesli rodzi 7 sprawy zostały oidalone. Dotyczyły one w głównej mierze dokumentów oraz zeznań świadków odnoszących się do realizacji i oceny procesu inwestycyjnego budowy kanalizacji deszczowej na ulicy ł „ „ _ ) W R. W sprawie 0 ochronę dóbr osobistych p 'zedmiotem postępowania dowodowego nie mogą być te okoliczności, jako ze ocena rzalizacji inwestycji pozostaje bez znaczenia dla wyrokowania w niniejszej sprawie Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd wszystkie roszczenia powoda zawarte W pozie i sprecyzowane na rozprawie W dniu 18 stycznia 2012r. uznał za nieuzasadnione i j : oddalił (pkt. 1 wyroku).O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i z te; ;o tytułu obciążył nimi powoda W zakresie przez niego poniesionym Apelację o'l wyroku Sądu Okręgowego złożył powód P F , zaskarżając powyższy wyrok v' całości. Na zasadzie an. 368 § I pkt 2 wyrokowi powód powyższemu wyrokowi zarzucił: I) Sprzeczność is otnych ustaleń Sądu z treścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegająca na przyjęciu, że: 1.1) działania poz' vanego nie były bezprawne albowiem treść spornego felietonu w żadnym fragmencie nie prz' :kracza dopuszczalnej krytyki, 1.2) pozwany zastosował swego rodzaju uproszczenie polegające na tym, ze umieścił w swoim felietonie iiformację o rzekomym nazwaniu przez powoda Przewodniczącego Rady Miasta i Gminy A A kłarncą, gdy faktycznie powód stwierdził, iż pierwsze zdanie pi :ma podpisanego przez Przewodniczącego Rady Miasta i Gminy Ĺ. . A A' jest kłamstwem, ponieważ można założyć, iż osoba, która posługuje się kłamstwem, jest jec nocześnie kłamcą, 1.3) niedokładne odzwierciedlenie przez pozwanego słów powoda można zakwalifikować jako nierzetelność rlziennikarską, które W tym konkretnym przypadku nie może być uznane za naruszenie dóbr osobistych z uwagi na bliskość znaczeniową obu sformułowań, jak równiez z uwagi na całokształt okoliczności, 1.4) felieton pozw. mego stanowi reakcję i odpowiedż na konkretne działania powoda i prowadzoną przez niego krytykę, 1.5) artykuł był odp owiednią reakcją osób na wystąpienie powoda publicznie krytykującego działania władz mia :ta i stawiającego konkretne zarzuty, 1.6) pozwany korzy ;ta z pewnej ochrony W zakresie swobody wypowiedzi, nawet jeśli rodzi 7
--- STRONA 9 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m ona kontrowersyj 1e oceny, poniewai spomy felieton pozwanego stanowi odpowiedz i formc; udzia1u w debacit publicznej, dlatego, 2e powod w momencie swojego wystapienia, byl juz zarejestrowany, j:.ko kandydat na radnego i jego krytyczne wystapienie pod adresem magistratu mo2|1a bylo traktowaé wkategoriach politycznych, 1.7) naruszeniu cobra osobistego powoda zadecydowaio jego subiektywne odczucie jako osoby uwazajace sie 2a pokrzywdzona, a w spo1ec2enstwie nie wywotato reakcji naruszenia, 1.8) w przedmit towej sprawie nie wystepuje element obiektywnego naruszenia dobr osobistych, ponie waz powoda nie spotkaly Zadne negatywne konsekwencje, ktore byiyby zwiazane 2 publik icja felietonu, 1.9) powod nie wykazat, 12 Iokalna spotecznosé, na skutek publikacji felietonu, zmienita zapatrywanie na t sobe powoda, przestala traktowaé go w sposob powa2ny i 2 szacunkiem, czy tym bardziej iastepstwem publikacji by1a utrata zaufania do powoda, jako do osoby peiniacej obowia zki [ . . . ) w biurze projektow w L 1.10) powod twierdzac, ze tresé artykuiu narusza jego dobra osobiste nie potrafil wyjasnié dlaczegt wystapii 2 powédztwem 0 ochrone dobr osobistych dopiero po roku od daty ukazania si: artykuiu, stwierdzil jedynie, 2e musial wszystko przemysleé, bo nie wiedzial jak sie 22 to zabraé, 1.11) wnioski dovodowe powoda dotyczyly w gtownej mierze dokumentow oraz zeznari swiadkow odnosz tcych sie do realizacji i oceny procesu inwestycyjnego budowy kanalizacji deszczowej na ulit y _ (. . . ) w R a w sprawie o ochrone débr osobistych przedmiotem post _:powania dowodowego nie moga byé te okolicznosci, jako Ze ocena realizacji inwestywji pozostaje bez znaczenia dla wyrokowaniawniniejszej sprawie, 1.12) majac na uvadze powyzsze ustalenia, Sad wszystkie roszczenia powoda zawarte w pozwie i sprec /zowane na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012r. uznal 2a nieuzasadnione i jl I oddalil; 2) gdy material do vodowy zgromadzony w toku postepowania wskazuje, 2e: 2.1) dzialania pozi ranego byly bezprawne, 2.2) to swego rodz aju uproszczenie jest niedopuszczalne, 2.3) nie ma zadnej bliskosci znaczeniowej obu sformutowafi, 2.4) ale nie mo2e szkalowaé powoda, 2.5) nie upowa2niz to pozwanego do zamieszczania w artykule nieprawdy, 2.6) ale ta swobod.1 nie mo2e byé nieograniczona, 2.7) jest to niezgoc ne twierdzenie, wiele wyrokow nie podziela tej tezy, 8 ona kontrowersyj 1e oceny, ponieważ spomy felieton pozwanego stanowi odpowiedz i formę udziału w debacit publicznej, dlatego, że powód w momencie swojego wystąpienia, był już zarejestrowany, j:.ko kandydat na radnego i jego krytyczne wystąpienie pod adresem magistratu można było traktować wkategoriach politycznych, 1.7) naruszeniu tobra osobistego powoda zadecydowało jego subiektywne odczucie jako osoby uważające się za pokrzywdzoną, a w społeczeństwie nie wywołało reakcji naruszenia, 1.8) w przedmit towej sprawie nie wystepuje element obiektywnego naruszenia dóbr osobistych, ponie Naż powoda nie spotkały żadne negatywne konsekwencje, które byłyby związane z publik icją felietonu, 1.9) powód nie wykazał, iż lokalna społeczność, na skutek publikacji felietonu, zmieniła zapatrywaníe na t sobę powoda, przestała traktować go w sposób poważny i z szacunkiem, czy tym bardziej .następstwem publikacji była utrata zaufania do powoda, jako do osoby pełniącej obowią :ki [ . . . ) w biurze projektów w L 1.10) powód twierdząc, że treść artykułu narusza jego dobra osobiste nie potrafił wyjaśnić dlaczegt wystąpił z powództwem 0 ochronę dóbr osobistych dopiero po roku od daty ukazania si: artykułu, stwierdził jedynie, ze musiał wszystko przemyśleć, bo nie wiedział jak się zz to zabrać, 1.11) wnioski dovodowe powoda dotyczyły w głównej mierze dokumentów oraz zeznań świadków odnosz tcych się do realizacji i oceny procesu inwestycyjnego budowy kanalizacji deszczowej na ulic y _ (. . . ) w R a w sprawie o ochronę dóbr osobistych przedmiotem post _:powania dowodowego nie mogą być te okoliczności, jako że ocena realizacji inwestyzji pozostaje bez znaczenia dla wyrokowaniawniniejszej sprawie, 1.12) mając na uvadze powyższe ustalenia, Sąd wszystkie roszczenia powoda zawarte w pozwie i sprec /zowane na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012r. uznał za nieuzasadnione ijr oddalił; 2) gdy materiał do 'vodowy zgromadzony w toku postępowania wskazuje, że: 2.1) działania pozt ;anego były bezprawne, 2.2) to swego rodz aju uproszczenie jest niedopuszczalne, 2.3) nie ma zadnej bliskości znaczeniowej obu sformułowań, 2.4) ale nie może szkalować powoda, 2.5) nie upoważnia to pozwanego do zamieszczania W artykule nieprawdy, 2.6) ale ta swobod.t nie może być nieograniczona, 2.7) jest to niezgoc ne twierdzenie, wiele wyroków nie podziela tej tezy, 8
--- STRONA 10 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m 2.8) naruszenit ddbr p0W(')d nie musi udowadniaé negatywnymi konsekwencjami, 2.9) powod nie musi wykazywaé, zreszta nikt nie przyjdzie zeznawaé jako swiadek, poniewaz 1oka1:ia spotecznosé B01 SIB, 2.10) powod '1' sposob bardzo precyzyjny to uzasadni1, ale nie zostato to zaprotokolowar: e, 2.1 1) twierdzen e jest niezgodne z prawda, 2.12) Sad I inst incji nie rozpoznat istoty sprawy, wadliwie poczynil ustalenia i nie wyrazit zgody na pI'Z6p1')WflC1Z61’l1C postepowania dowodowego wnioskowanego przez powoda. 3) Naruszenie pt awa materialnego: 3.1) art.24 §1 u 113W)! Kodeks cywilny, 3.2) art. 10 ust. 1 Konwencji 0 Ochronie Praw Cztowieka i Podstawowych Wolnosci, 3.3) art.47 Kons Jytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 3.4) art. 12 pkt ustawy Prawo prasowe. 4) Naruszenie jirzepisow postepowania majacych wpiyw na tresé orzeczenia, a polegajacych na: 4.1) dwukrotne Jddalenie dwoch wniosku powoda 0 umozliwienie nagrywanie diwieku podczas dwoch rt zpraw na urzadzeniu cyfrowym, 4.2) sporzadzanic protokolow rozpraw w sposob nierzetelny, nie odzwierciedlajacy faktycznego pI‘Z6|I18gll rozpraw, 4.3) oddaleniu c woch wnioskow powoda o sprostowanie dwoch protokoiow (jeden wniosek zostal rozpatrzony tylko w jednym punkcie), uzasadniajac w jednym przypadku, 2e twierdzenie powo :1a, i2 jakies odpowiedzi nie zostaly zapisane nie moze byé uwzglednione albowiem po rozp 'awie trudno stwierdzié, czy takie odpowiedzi faktycznie zostaiy udzielone, 4.4) rozpoznanie 2 azalenia powoda 2 dnia 19 kwietnia 2012r. na zarzadzenie Przewodniczacej Sadu Okregowegc 2 dnia 6 kwietnia 2012r. przez Sad 1 instancji, a nie wyslanie do Sadu Apelacyjnego, zgc dnie 2 pouczeniem jakie doreczono powodowi, 4.5) podczas pl“.I8Sil1C11&I11fl swiadka Ar A. uniemozliwienie powodowi zadawania swiadkt iwi pytan doprecyzowujacych odpowiedzi swiadka, 4.6) oddaleniu przc 2 Sad wszystkich wnioskow dowodowych powoda 2 wyj atkiem wniosku 0 przestuchanie swia Ika A A 4.7) oddalenie wrioskow dowodowych majacych istotne znaezenie dla rozstrzygniecia sprawy, na pr2yk1a 1 przesluchanie swiadka P D 4.8) oddalenie wz iosku dowodowego o udowodnienie tezy, 2e przedmiotowy ar1y1<u1 napisany i umieszc zony w Intemecie nie mogt byé odpowiedzia na rozniesione ulotki przez 9 2.8) naruszcnit dóbr powód nie musi udowadniać negatywnymi konsekwencjami, 2.9) powód nie musi wykazywać, zresztą nikt nie przyjdzie zeznawać jako świadek, ponieważ lokal: ia społeczność BOI SIĘ, 2.10) powód 'v' sposób bardzo precyzyjny to uzasadnił, ale nie zostało to zaprotokołowar: e, 2.1 1) twierdzen e jest niezgodne z prawdą, 2.12) Sąd I inst tncji nie rozpoznał istoty sprawy, Wadliwie poczynił ustalenia i nie wyraził zgody na przepr ›wadzenie postępowania dowodowego wnioskowanego przez powoda. 3) Naruszenie pl awa materialnego: 3.1) art.24 §1 u ;tawy Kodeks cywilny, 3.2) art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, 3.3) art.47 Kons :ytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 3.4) art. 12 pkt ustawy Prawo prasowe. 4) Naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, a polegających na: 4.1) dwukrotne Jddalenie dwóch wniosku powoda o umożliwienie nagrywanie dźwięku podczas dwóch r‹ zpraw na urządzeniu cyfrowym, 4.2) sporządzanie protokołów rozpraw W sposób nierzetelny, nie odzwierciedlający faktycznego przel 'iegu rozpraw, 4.3) oddaleniu ‹ wóch wniosków powoda o sprostowanie dwóch protokołów (jeden wniosek został ro zpatrzony tylko W jednym punkcie), uzasadniając W jednym przypadku, że twierdzenie powo :la, iż jakieś odpowiedzi nie zostały zapisane nie może być uwzględnione albowiem po rozp 'awie trudno stwierdzić, czy takie odpowiedzi faktycznie zostały udzielone, 4.4) rozpoznanie 2 ażalenia powoda z dnia 19 kwietnia 2012r. na zarządzenie Przewodniczącej Sądu Okręgowegc z dnia 6 kwietnia 2012r. przez Sąd 1 instancji, a nie wysłanie do Sądu Apelacyjnego, zgc ;lnie z pouczeniem jakie doręczono powodowi, 4.5) podczas pnzesłuchania świadka A‹ A. uniemożliwienie powodowi zadawania świadkt twi pytań doprecyzowujących odpowiedzi świadka, 4.6) oddaleniu prze z Sąd wszystkich wniosków dowodowych powoda z wyj ątkiem wniosku o przesłuchanie świa lka A A 4.7) oddalenie Wriosków dowodowych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, na przykła' l przesłuchanie świadka P D 4.8) oddalenie wz iosku dowodowego o udowodnienie tezy, że przedmiotowy artykuł napisany i umieszc :ony w Intemecíe nie mógł być odpowiedzią na rozniesione ulotki przez 9
--- STRONA 11 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m powoda i plakat x 'yborc2y umieszczony w oknie przez powoda, czyli na udowodnienie tezy, 2e pozwany przed ;tawi nieprawde Sadowi, 4.9) oddalenie wt iosku powoda o uzupeinienie przesluchania swiadka A A‘ mimo koniecznosl i uzasadnionej przez powoda przesluchania swiadka w sposob dokladny, 4.10) 21 maja 201 2r. podczas przesiuchiwania przez powoda pozwanego i zadawaniu pytari pozwanemu w na wa2niejs2ym momencie, kiedy powod zamierzat zadaé pytania odnosnie zarzutu nazwania ?r2ewodnic2acego A1 A oszustem i pytania odnosnie zarzutu obrzucania kalurm iiami i oszczerstwami, a tak2e o zarzut przyjscia powoda na sesje walczyé o 821, Przewodni :2aca bezpodstawnie odebrala g1os powodowi i uniemo21iwi1a zadanie kolejnych pytan pt zwanemu przez powoda. Powoiujac sie na powy2s2e zarzuty oraz art. 368 § 1 pkt 5 K.p.c. powod wniosl 0: 1. zmiane zaskarzt nego wyroku i uwzglednienie powodztwa, 2. zasadzenie od Jozwanego na rzecz powoda kosztow postepowania przez Sadem I i II instancji wedtug n= arm przepisanych, 3. ewentualnie, uthylenie wyroku i przekazanie sprawy Sadowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pozwany T . .3 wniosi o oddalenie apelacji. Sad Apelacyjny zwaiyl, co nastepuje. Apelacja powoc a okazala sie bezzasadna. C0 do zarzutovt powoda podniesionych w apelacji dotyczacych przepisow postepowania majacych wsptyw 1a tresé orzeczenia, objetych punktami 4.1 do 4.10 W apelacji, okazaly sie one bezzasadne all: o nie miaiy znaczenia dla rozstrzygniecia sprawy. Zgodnie 2 art. 227 K.p.c. przedmiotem dowodu sa fakty majace istotne znaczenie dla rozstrzygniecia spnwy. Dlatego granice postepowania dowodowego wyznacza tresé zadania bedacego pI‘ZC(11'1'l1)1CII1 rozpoznania w sprawie cywilnej. W tej sprawie powod zarzucii pozwanemu, i2 do; uscit sic; naruszenia dobr osobistych powoda przez publikacje w Intemecie artykutu na temat wystapienia powoda na 41 sesji Rady Miejskiej Gminy 1'" ) pod tytuiem: ( . .. . ) , precyzujac na rozprawie w dniu 18 stycznia 20121". przez u2ycie jakicl. slow doszlo do tego naruszenia. W sprawie 0 ochrone dobr osobistych, zgodnie 2 art. 23 " 24 K.c. osoba domagajaca sie ochrony dobr osobistych ma obowiazek 10 powoda i plakat y 'yborczy umieszczony w oknie przez powoda, czyli na udowodnienie tezy, że pozwany przed ;tawi nieprawdę Sądowi, 4.9) oddalenie wi iosku powoda o uzupełnienie przesłuchania świadka A A' mimo koniecznośi i uzasadnionej przez powoda przesłuchania świadka W sposób dokładny, 4.10) 21 maja 20' 2r. podczas przesłuchiwania przez powoda pozwanego i zadawaniu pytań pozwanemu W na ważniejszym momencie, kiedy powód zamierzał zadać pytania odnośnie zarzutu nazwania ?rzewodniczącego A‹ A oszustem i pytania odnośnie zarzutu obrzucania kalurm iiami i oszczerstwami, a także o zarzut przyjścia powoda na sesję walczyć o 8zł, Przewodni :ząca bezpodstawnie odebrała głos powodowi i uniemożliwiła zadanie kolejnych pytań pt ›zwanemu przez powoda. Powołując się na powyższe zarzuty oraz art. 368 § 1 pkt 5 K.p.c. powód wniósł o: 1. zmianę zaskarżt nego wyroku i uwzględnienie powództwa, 2. zasądzenie od Jozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania przez Sądem I i 11 instancji według n= ›rm przepisanych, 3. ewentualnie, uthylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pozwany T . ? wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważyl, co następuje. Apelacja powoc a okazała się bezzasadna. Co do zarzutóvi powoda podniesionych W apelacji dotyczących przepisów postępowania mających wspływ 1a treść orzeczenia, objętych punktami 4.1 do 4.10 W apelacji, okazały się one bezzasadne all: o nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 227 K.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego granice postępowania dowodowego wyznacza treść żądania będącego przedminem rozpoznania W sprawie cywilnej. W tej sprawie powód zarzucił pozwanemu, iż do; uścił się naruszenia dóbr osobistych powoda przez publikację w Intemecíe artykułu na temat wystąpienia powoda na 41 sesji Rady Miejskiej Gminy f"' ) pod tytułem: Í . . . ) . precyzując na rozprawie W dniu 18 stycznia 2012r. przez użycie jakicl. słów doszło do tego naruszenia. W sprawie o ochronę dóbr osobistych, zgodnie z art. 23 ' 24 K.c. osoba domagająca się ochrony dóbr osobistych ma obowiązek 10
--- STRONA 12 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m wykazaé, zgodnit 2 art. 6 K.c. i art. 232 K.p.c., 2e doszlo do naruszenia dobra osobistego lub, 2e dobro osobist: takim naruszeniem jest zagrozone, jak tez ma obowiazek wykazaé, 2e zadany przez ni; sposob ochrony przed naruszeniami usunie naruszenie albo zapobiegnie naruszeniu dobra osobistego, adekwatnie do dzialania lub zaniechania osoby dokonujacej naruszenia dobr osobistych albo zagraiajacej dobrom osobistym osoby wystepujacej 0 ochrone prawna. Po wykazaniu ww. okolicznosci istotnych dla rozstrzygniecia sprawy, na pozwanym spocz ywa obowiazek wykazania, 2e jego dzialanie lub zaniechanie nie bylo bezprawne. W tej sprawie powod domagai sic; 2 tytulu zadoééuczynienia 2a doznana krzywde zasadzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 1.00021, a przez to powoda obcia2a1o rowniez wykazan e, 2e naruszenie dobr osobistych by1o nie tylko bezprawne ale i przez pozwanego zawirione, gdy2 podstawa zasadzenia takiego zadoséuczynienia znajduje sic; wsrod przepisow o czynach niedozwolonych, a mianowicie w tym przypadku nale2y jej poszukiwaé w tre ici art. 448 K.c. w zw. 2 art. 415 K.c. i art. 24 § 1 2d. 2 K.c. Dlatego okolicznosei istotre dla rozstrzygniecia tej sprawy, w pierwszej kolejnosci sprowadzaly sie do ustalenia tresci artykutu pozwanego wskazanego przez powoda oraz tresci wystapienia powoda na 41 sesji Rady Miejskiej Gminy [._) W tych granicach Sad Okregowy przeprowadzit posrepowanie dowodowe przestuchujac strony procesu oraz przeprowadzajac dowod 2 wydruku nbejmujacego tresé artykutu pozwanego oraz nagrania wystapienia powoda na 41 sesji Rady. Iad przeprowadzii rowniei dowod 2 zeznari swiadka A A owczesnego pr2ew rdniczacego Rady oraz pism powo1anych przez powoda, ktorych tresé byta m.in. przedmiotem wystapienia powoda na 41 sesji Rady. Sad ustalii tresé artykutu oraz tresé wystapienia powoda w sposob niekwestionowany przez strony. Biorac to pod uwage, ww. zakresie ustalil ws;ystkie okolicznosci istotne dla rozstrzygniecia sprawy, na ktore powoiat sie powod w uzasa inieniu wytoczonego powodztwa. Dalsze prowadzenie dowodow w tym zakresie by} zbedne a przez to wnioski dowodowe powoda polegaly oddaleniu zgodnie 2 art. 217 § 2 K.p.c. Cc do wnioskow dowodowych, ktorych celem by1o wykazanie trafnosci zarzutow powoda c) do, jak twierdzit powod, nieprawidtowego projektowania i wykonania kanalizacji deszczo avej na ul. w R w sposob wykluczajacy przyiaczenie do tej tanalizacji poszczegolnych instalacji (wedtug twierdzeri powoda ,,sieci”) odprowadzajacych ( becnie wode pochodzaca 2 opadow deszczu 2 poszczegolnych posesji do sieci kanalizacji byt )W€_j, to jak ju2 wyzej wskazano nie mialy znaczenia dla rozstrzygniecia sprawy, dlatego zgo inie za art. 227 K.p.c. podlegaiy oddaleniu. Co do po2osta1ych zarzutow dotyczacych sposotu prowadzenia rozprawy oraz sporzadzania protokolow, powod nie wykazal ich zasadnc sci, a nawet gdyby przyjaé te zarzuty za zasadne, nie wynika 2 nich aby 11 wykazać, zgodnit z art. 6 K.c. i art. 232 K.p.c., że doszło do naruszenia dobra osobistego lub, że dobro osobista takim naruszeniem jest zagrożone, jak też ma obowiązek wykazać, że żądany przez nią sposób ochrony przed naruszeniami usunie naruszenie albo zapobiegnie naruszeniu dobra osobistego, adekwatnie do działania lub zaniechania osoby dokonującej naruszenia dóbr osobistych albo zagrażającej dobrom osobistym osoby występującej o ochronę prawną. Po Wykazaniu ww. okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, na pozwanym spoczywa obowiązek wykazania, że jego działanie lub zaniechanie nie było bezprawne. W tej sprawie powód domagał się z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę zasądzenia od po zwanego na rzecz powoda kwoty l.000zł, a przez to powoda obciążało również wykazane, że naruszenie dóbr osobistych było nie tylko bezprawne ale i przez pozwanego zawirione, gdyż podstawa zasądzenia takiego zadośćuczynienia znajduje się wśród przepisów o czynach niedozwolonych, a mianowicie W tym przypadku należy jej poszukiwać w tre :ci art. 448 K.c. W zw. z art. 415 K.c. i art. 24 § 1 zd. 2 K.c. Dlatego okoliczności istotre dla rozstrzygnięcia tej sprawy, w pierwszej kolejności sprowadzały się do ustalenia treści artykułu pozwanego wskazanego przez powoda oraz treści wystąpienia powoda na 41 sesji Rady Miejskiej Gminy [.--_) W tych granicach Sąd Okręgowy przeprowadził pos ępowanie dowodowe przesłuchując strony procesu oraz przeprowadzając dowód z wydruku obejmującego treść artykułu pozwanego oraz nagrania wystąpienia powoda na 41 sesji Rady. šąd przeprowadził również dowód z zeznań świadka A A ówczesnego przew' tdniczącego Rady oraz pism powołanych przez powoda, których treść była m.in. przedmiotem wystąpienia powoda na 41 sesji Rady. Sąd ustalił treść artykułu oraz treść wystąpienia powoca W sposób niekwestionowany przez strony. Biorąc to pod uwagę, ww. zakresie ustalił Wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, na które powołał się powód W uzasa inieniu wytoczonego powództwa. Dalsze prowadzenie dowodów W tym zakresie był zbędne a przez to Wnioski dowodowe powoda polegały oddaleniu zgodnie z art. 217 § 2 K.p.c. Cc do wniosków dowodowych, których celem było wykazanie trafności zarzutów powoda c) do, jak twierdził powód, nieprawidłowego projektowania i wykonania kanalizacji deszczo wej na ul. W R W sposób wykluczający przyłączenie do tej ranalizacji poszczególnych instalacji (Według twierclzeń powoda ,,sieci”) odprowadzających ( becnie wodę pochodzącą z opadów deszczu z poszczególnych posesji do sieci kanalizacji byt iwej, to jak już wyżej wskazano nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego żgo lnie za art. 227 K.p.c. podlegały oddaleniu. Co do pozostałych zarzutów dotyczących sposołu prowadzenia rozprawy oraz sporządzania protokołów, powód nie wykazał ich zasadnc ści, a nawet gdyby przyjąć te zarzuty za zasadne, nie wynika z nich aby ll
--- STRONA 13 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m mialy wptyw n.1 tresé wydanego w sprawie wyroku. Co do umo2liwienia powodowi nagrywania d2w eku podczas dwoch rozpraw, zasada jest i2 decyzja w tym przedmiocie nale2y do przewndniczacego skladu orzekajacego zgodnie 2 art. 155 § 1 i 2 K.p.c., tak jak nadal w postepnwaniu przez sadem I instancji zasada jest, 2e protokol 2 rozprawy sporzadzany jest Nytacznie pisemnie pod kierunkiem przewodniczacego zgodnie 2 art. 157 § 1] K.p.c. w 2w. 2 art. 158 § 1 i 2 K.p.c., gdy2 jak dotad w Sadzie Okregowym w Poznaniu (jak rowniez w ‘Vydziale Zamiejscowym w Lesznie) utrwalanie przebiegu posiedzenia 2a pomoca urzadze nia rejestrujacego diwiek nie zostato ze wzgledow technicznych wprowadzone. Ct do zazalenia na zarzadzenie w przedmiocie wniosku o sprostowanie 1ub uzupetnienie prott |ko1u, zgodnie 2 art. 160 § 1 zd. 2 K.p.c. od zarzadzenia przewodniczacego strony moga odv'o1ac': sie w terminie tygodnia do sadu rozpoznajacego sprawe, w tym wypadku Sadu O1 regowego w Poznaniu, tego rodzaju srodek odwotawczy nie ma charakteru dewolutywnego i lie powoduje jego rozpoznania przez sad drugiej instancji, nie zmienia tego biedne pouczenie tdzielone przy doreczeniu zarzadzenia przewodniczacego. Co do zarzutow sprzecznosci istotnych ustaleri Sadu 2 trescia materialu dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegajacej na przyjeciu ustalen wymienionych przez powoda w punkach 1.1 do 1. L2 apelacji oraz pominieciu ustalen wskazanych przez powoda w punkach 2.1 do 2.12 ape1ac_" i, rowniez i te zarzuty okazaly sie bezzasadne. Sad Okregowy dokonat ustalen istnych dla rozstrzygniecia sprawy, we wskazanym wy2ej zakresie w sposot zgodny 2 trescia zgromadzonego w sprawie materiaiu. Tresé artykulu opublikowanego p '2e2 pozwanego w Intemecie byla niewatpliwa, tak jak i tresé Wystapienia powoda na 41 seiji Rady. W uzasadnieniu wyroku, zgodnie 2 art. 328 § 2 K.p.c. Sad Okregowy wskazzt fakty ktore uznal za udowodnione, dowody na ktorych sie opar1 i przyczyny dla kto 'ych innym twierdzeniom i dowodom odmc'>wi1 wiarygodnosci. Wnioski Sadu Okregowego 2osta1y oparte na dowodach przeprowadzonyeh zgodnie 2 przepisami Kodeksu postepovania cywilnego regulujacymi przedmiot i ocene dowodow oraz postepowanie downdowe art. 227 i nastepne K.p.c., sa Iogicznie prawidiowe oraz zgodne 2 zasadami doswiac czenia Zyciowego wynikajacymi 2 powszechnie znanych faktow, pozaprawnych re;,u1 i ocen spolecznych, dlatego Sad Okregowy dokonat oceny zgromadzonego mzteriatu w sposob zgodny 2 zasada swobodnej oceny dowodow o ktorej mowa w art. 233 _~ 1 K.p.c., ktéry to przepis stanowi, 2e sad ocenia wiarygodnosé i moc dowodow wedtug wtasnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozwazenia zebranego materiai u. W istocie we wskazanych punkach zarzutow apelacji powod nie podwa2a ustalen Stdu Okregowego lecz wnioski co do przystugujacej powodowi ochrony 12 miały wpływ n.i treść wydanego W sprawie wyroku. Co do umożliwienia powodowi nagrywania dźw ęku podczas dwóch rozpraw, zasadą jest iż decyzja W tym przedmiocie należy do przewodniczącego składu orzekającego zgodnie z art. 155 § 1 i 2 K.p.c., tak jak nadal W postępowaniu przez sądem I instancji zasadą jest, że protokół z rozprawy sporządzamy jest zvyłącznie pisemnie pod kierunkiem przewodniczącego zgodnie 2 art. 157 § 1] K.p.c. W zw. 2 art. 158 § 1 i 2 K.p.c., gdyż jak dotąd W Sądzie Okręgowym W Poznaniu (jak również w Wydziale Zamiejscowym W Lesznie) utrwalanie przebiegu posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk nie zostało ze względów technicznych wprowadzone. Ct do zażalenia na zarządzenie W przedmiocie wniosku o sprostowanie lub uzupełnienie protokołu, zgodnie z art. 160 § 1 zd. 2 K.p.c. od zarządzenia przewodniczącego strony mogą odwołać się W terminie tygodnia do sądu rozpoznającego sprawę, W tym wypadku Sądu O1 ręgowego W Poznaniu, tego rodzaju środek odwoławczy nie ma charakteru dewolutywnego i rie powoduje jego rozpoznania przez sąd drugiej instancji, nie zmienia tego błędne pouczenie tdzielone przy doręczeniu zarządzenia przewodniczącego. Co do zarzutów/ sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegającej na przyjęciu ustaleń wymienionych przez powoda W punkach 1.1 do 1. L2 apelacji oraz pominięciu ustaleń wskazanych przez powoda W punkach 2.1 do 2.12 apelac_' i, również i te zarzuty okazały się bezzasadne. Sąd Okręgowy dokonał ustaleń istnych dla rozstrzygnięcia sprawy, We wskazanym wyżej zakresie W sposói zgodny z treścią zgromadzonego W sprawie materiału. Treść artykułu opublikowanego p 'zez pozwanego W Intemecíe była niewątpliwa, tak jak i treść wystąpienia powoda na 41 se¦ji Rady. W uzasadnieniu wyroku, zgodnie z art. 328 § 2 K.p.c. Sąd Okręgowy wskazał fakty które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł i przyczyny dla któ 'ych innym twierdzeniom i dowodom odmówił wiarygodności. Wnioski Sądu Okręgowego zostały oparte na dowodach przeprowadzonych zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego regulującymi przedmiot i ocenę dowodów oraz postępowanie dowodowe - ar't. 227 i następne K.p.c., są logicznie prawidłowe oraz zgodne z zasadami doświac czenia życiowego wynikającymi z powszechnie znanych faktów, pozaprawnych reguł i ocen społecznych, dlatego Sąd Okręgowy dokonał oceny zgromadzonego mzteriału W sposób zgodny z zasadą swobodnej oceny dowodów o której mowa W art. 233 '_« 1 K.p.c., który to przepis stanowi, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów Według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W istocie we wskazanych punkach zarzutów apelacji powód nie podważa ustaleń S. idu Okręgowego lecz wnioski co do przysługującej powodowi ochrony 12
--- STRONA 14 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m prawnej do ja1 ich doszedi Sad Okregowych dokonujac subsumcji ustalonego stanu faktycznego 2 pt". :episami art. 23 i 24 K.c. Co do zarzuté w naruszenia przepisow prawa materialnego podniesionych przez powoda w punkach 3.1 do 3 4 apelacji, one rownie2 okazaly sic; bezzasadne. Przepis art. 41 Konstytucji, na ktéry pow01a1 sit; powod wprowadza zasade ochrony zycia prywatnego i inn ych wymienionych W tym przepisie dobr osobistych, a konkretyzacja jego zapisow znajdujr sie w art. 23 i 24 K.c., jednak zastosowania tych przepisow w jednostkowym pIZyp&C11(Lt jest u2ale2nione od ustaienia, 2e w istocie doszio do naruszenia dobra osobistegc lub te2 dobr osobistych, W tym wypadku dobr osobistych powoda Zadajacego udzie enia ochrony przez wytoczenie powodztwa bedacego podstawa niniejszej sprawy. Zgodnie 2 art. .0 ust. 1 Konwencji 0 Ochronie Praw Cztowieka i Podstawowych Wolnosci (Dz. U. 2 l993r., Ill‘ 61, poz. 284) kazdy ma prawo do wolnosci wyra2ania opinii. Przepis an. 10 ust. 2 Konwem ji wprowadza natomiast zasady, wedlug ktorych prawo do wyrazania opinii mo2e podlegaé ograniczeniu, m.in. ze wzgiedu na ochrone praw i wolnosci innych osob. Rowniez do narus :enia tego uregulowania nie doszlo w niniej szym postepowaniu. Nie dos21o row niez do naruszenia przez Sad Okregowy przepisu art. 12 Prawa prasowego, ktory w ust. 1 pkt nakazuje dziennikarzowi zachowanie szczegolnej starannosci i rzetelnosci przy wykorzystyv aniu zebranyeh materialow, gdyz jak usta1i1 Sad Okregowy pubiikacja umieszczona przez pozwanego na prowadzonym przez niego portalu internetowym byla felietonem zawierzjacym stanowisko polemiczne w stosunku do wystapienia powoda na 41 sesji Rady Miejski (,,.) Biorac to pod liwage Sad Apeiacyjny podziela ustalenia faktyczne i rozwazania prawne Sadu Okregowego, a na podstawie art. 382 K.p.c. przyjmuje je za wtasne. Powod precyzu; ac zadania podniesione w pozwie na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012r. wskazal na zwroty uzyte w artykule opublikowanym w Intemecie przez pozwanego, ktore w odczuciu powoda taruszyly jego dobre imie i dobra stawe. Publikacja pozwanego w istocie stanowi relacje 2 "vystapienia powoda na 41 sesji Rady i opisuje reakcje osob bioracych udzial w tej sesji, ktore odebraly wystapienie powoda jako kampanie wyborcza, w zwiazku 2 ktora wystapil na sesji Rady, mimo, 2e przystapii do tego wystapienia w sprawie przedstawianej Rae zie od 2007r. i podniosl zarzuty przeciwko sposobowi rozpatrzenia skarg skladanych przez mieszkaficow, w tym powoda, jak i zarzuty przeciwko sposobowi prowadzenia inwe. tycji w zakresie kanalizacji deszczowej. Wystapienia, ktore opisat pozwany w publika zji, stwierdzenia oséb uczestniczacych w sesji co do tego, 2e wystapienie 13 prawnej do jal- ich doszedł Sąd Okręgowych dokonując subsumcji ustalonego stanu faktycznego z pr: :episami art. 23 i 24 K.c. Co do zarzutć W naruszenia przepisów prawa materialnego podniesionych przez powoda W punkach 3.1 do 3 4 apelacji, one również okazały się bezzasadne. Przepis art. 42 Konstytucji, na który powołał się powód Wprowadza zasadę ochrony życia prywatnego i innych wymienionych W tym przepisie dóbr osobistych, a konkretyzacja jego zapisów znajduj-r się W art. 23 i 24 K.c., jednak zastosowania tych przepisów W jednostkowym przypadku jest uzależnione od ustalenia, że W istocie doszło do naruszenia dobra osobistegc lub też dóbr osobistych, W tym wypadku dóbr osobistych powoda żądającego udzie enia ocłuony przez wytoczenie powództwa będącego podstawą niniejszej sprawy. Zgodnie z art. .O ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993r., or 61, poz. 284) każdy ma prawo do Wolności wyrażania opinii. Przepis art. 10 ust. 2 Konwent ji wprowadza natomiast zasady, według których prawo do wyrażania opinii może podlegać ograniczeniu, m.in. ze względu na ochronę praw i Wolności innych osób. Również do narus :enia tego uregulowania nie doszło W niniejszym postępowaniu. Nie doszło rów nież do naruszenia przez Sąd Okręgowy przepisu art. 12 Prawa prasowego, który W ust. 1 pkt nakazuje dziennikarzowi zachowanie szczególnej staranności i rzetelności przy Wykorzystyv aniu zebranych materiałów, gdyż jak ustalił Sąd Okręgowy publikacja umieszczona przez pozwanego na prowadzonym przez niego portalu internetowym była felietonem zawierzjącym stanowisko polemiczne W stosunku do Wystąpienia powoda na 41 sesji Rady Miejski („.) Biorąc to pod uwagę Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego, a na podstawie art. 382 K.p.c. przyjmuje je za Własne. Powód precyzu_' ąc żądania podniesione W pozwie na rozprawie W dniu 18 stycznia 2012r. wskazał na zwroty użyte W artykule opublikowanym W Internecie przez pozwanego, które W odczuciu powoda raruszyły jego dobre imię i dobrą sławę. Publikacja pozwanego W istocie stanowi relację z 'vystąpienia powoda na 41 sesji Rady i opisuje reakcje osób biorących udział W tej sesji, które odebrały Wystąpienie powoda jako kampanię Wyborczą, W związku z którą wystąpił na sesji Rady, mimo, że przystąpił do tego Wystąpienia W sprawie przedstawianej Rae zie od 2007r. i podniósł zarzuty przeciwko sposobowi rozpatrzenia skarg składanych przez mieszkańców, W tym powoda, jak i zarzuty przeciwko sposobowi prowadzenia inwei tycji W zakresie kanalizacji deszczowej. Wystąpienia, które opisał pozwany W publika :ji, stwierdzenia osób uczestniczących W sesji co do tego, że wystąpienie 13
--- STRONA 15 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m powoda odbieraj j jako kampanie wyborcza, W istocie mialy miejsce, co 2osta1o utrwalone na nagraniu obrazu diwieku 2 41 sesji Rady Miejskiej ~ \ Sad usta1i1, 2e powod w sposob uprawnicny stwierdzit podczas swojego wystapienia, 2e pismo Przewodniczacego Rady A A 2 dnia 6 lipca 2007r. skierowane do mieszkaiicow ul. I’. . .. Y w R. 2ada|.iu pienvszym nie zawiera prawdziwej informacji, gdy pisma mieszkaricow nie 2osta1y 0dCZ)131"1€ na sesji w dniu 27.06.2007r., choé ich tresé byla przedmiotem obrad. Powod podczas s vojego wystapienia na 41 sesji Rady stwierd2i1 jednak, 2e zdanie to zawiera kiamstwo, a nastgpnie wyjasnil, 2e zgodnie 2e stownikiem jezyka polskiego kiamstwo to twierdzenie niezgodne 2 rzeczywistoscia 2 zamiarem wprowadzenia kogos w btad, a wskazane zdanie zawiera oczywiste kiamstwo. Doda1 nadto, 2e zdanie drugie tego pisma zawiera prawde, tle zacytowal przy tym fragment ksiazki Waldemara Lysiaka o tresci: ,ju2 doktor Gebels u:2y1, 2e w ka2dym klamstwie musi tkwié ta odrobina prawdy, ktora uwiarygodnia kia rnstwo”. Biorac to pod uwage, skoro powod zarzucil Przewodniczacemu Rady tego 1'0dZE1j.1 dziaianie, ktore opiera sic; na oczywistym kiamstwie 2 wykorzystaniem zasad manipulacji stosowanych przez propagande 111 Rzeszy, gdy2 wymienit przy tym nazwisko ministrz propagandy III Rzeszy, nie mo2e oczekiwaé, 2e takie zarzuty nie zostana odebrane w ten snosob, 2e zarzucil Przewodniczacemu Rady, 2e jest ktamca czyli osoba ktora swiadomie, w znanym sobie zamiarze, podaje nieprawde w celu wprowadzeunia w biad mieszkancow ul. (.. _ ‘. w R Tak odebral to wystapienie powoda pozwany oraz swiadek A . A , ktorego ten zarzut dotyczyt, choé w istocie wprost, przy uzyciu tego rodza u zwrotu powod tego zarzutu Przewodniczacemu Rady nie postawit. Bylo bezspome, 2e wystepujac na sesji Rady powod byi ju2 zarejestrowany jako kandydat w nadchodzacych wyborach do Rady, dlatego jego wystapienie w sposob usprawiedliwiony mogio zostaé odebrane przez pozwanego, tak jak i przez innych uczestnikow sesji, jako wystapienie w ran ach rozpoczetej kampanii wyborczej. Stanowilo to wystarczajaca podstawe do przyjecia 2a =1/iarygodne w tej czesci zeznari pozwanego, mimo 2e jak ustalii Sad Okregowy, publik icja miata miejsce 28 paidziemika 2010r., czyli w dniu nastepnym po sesji, a tresé publikacji jednoznacznie przy tym wskazuje, 2e zawiera ona relacje 2 przebiegu 41 sesji Rady i polen ike 2 wystepujacymi na tej sesji osobami, w tym 2 wystapieniem powoda i nie odwoluje sie d > innych wystapiefi powoda zwiazanych 2 kampania wyborcza. Biorac to pod uwage nalezy zgodzié sie 2 Sadem Okregowym, 2e pozwany wyzej wymieniona pub1iI ;acja nie naruszyl débr osobistych powoda, mimo, 2e w istocie wskazywai, 2e to powod narus 2y1 dobra osobiste Przewodniczacego Rady, gdy2 u2yte przez pozwanego okreslenia byty do zwolone w okolicznoéciach niniejszej sprawy oraz miescily sic w granicach 14 powoda odbieraj j jako kampanię wyborczą, W istocie miały miejsce, co zostalo utrwalone na nagraniu obrazu dźwięku z 41 sesji Rady Miejskiej ~ \ Sąd ustalił, że powód w sposób uprawnitny stwierdził podczas swojego wystąpienia, że pismo Przewodniczącego Rady A A z dnia 6 lipca 2007r. skierowane do mieszkańców ul. Ĺ . .. Í w R. zadariu pierwszym nie zawiera prawdziwej informacji, gdy pisma mieszkańców nie zostały odczjtane na sesji w dniu 27.06.2007r., choć ich treść była przedmiotem obrad. Powód podczas s Mojego wystąpienia na 41 sesji Rady stwierdził jednak, ze zdanie to zawiera kłamstwo, a nast ;pnie wyjaśnił, że zgodnie ze Słownikiem języka polskiego - kłamstwo to twierdzenie niezgodne z rzeczywistością z zamiarem wprowadzenia kogoś w błąd, a wskazane zdanie zawiera oczywiste kłamstwo. Dodał nadto, że zdanie drugie tego pisma zawiera prawdę, tle zacytował przy tym fragment ksiązki Waldemara Łysiaka 0 treści: ,już doktor Gebels u:zył, że W każdym kłamstwie musi tkwić ta odrobina prawdy, która uwiarygodnia kła fnstwo”. Biorąc to pod uwagę, skoro powód zarzucił Przewodniczącemu Rady tego rodzaj 1 działanie, które opiera się na oczywistym kłamstwie z wykorzystaniem zasad manipulacji stosowanych przez propagandę III Rzeszy, gdyż wymienił przy tym nazwisko ministrz propagandy III Rzeszy, nie może oczekiwać, że takie zarzuty nie zostaną odebrane w ten saosób, że zarzucił Przewodniczącemu Rady, że jest kłamcą - czyli osobą która świadomie, w znanym sobie zamiarze, podaje nieprawdę w celu wprowadzenia w błąd mieszkańców ul. 1' ._ _ Ä W R Tak odebrał to wystąpienie powoda pozwany oraz świadek A . A , którego ten zarzut dotyczył, choć w istocie wprost, przy użyciu tego rodza u zwrotu powód tego zarzutu Przewodniczącemu Rady nie postawił. Było bezspome, że występując na sesji Rady powód był już zarejestrowany jako kandydat w nadchodzących wyborach do Rady, dlatego jego wystąpienie w sposób usprawiedliwiony mogło zostać odc brane przez pozwanego, tak jak i przez innych uczestników sesji, jako wystąpienie w ran ach rozpoczętej kampanii wyborczej. Stanowiło to wystarczającą podstawę do przyjęcia za wiarygodne w tej części zeznań pozwanego, mimo że jak ustalił Sąd Okręgowy, publik tcja miała miejsce 28 pażdziemika 2010r., czyli w dniu następnym po sesji, a treść publikacji jednoznacznie przy tym wskazuje, że zawiera ona relację z przebiegu 41 sesji Rady i polen ikę z występującymi na tej sesji osobami, w tym 2 wystąpieniem powoda i nie odwołuje się d › innych wystąpień powoda związanych z kampanią wyborczą. Biorąc to pod uwagę należy zgodzić się z Sądem Okręgowym, że pozwany wyżej wymienioną publiĹ ;acją nie naruszył dóbr osobistych powoda, mimo, że w istocie wskazywał, że to powód naruszył dobra osobiste Przewodniczącego Rady, gdyż użyte przez pozwanego określenia były do :wolone w okolicznościach niniejszej sprawy oraz mieściły sie w granicach 14
--- STRONA 16 ---
Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m Click to buy NOW! P D F - X C h a n g e V i e w e r w w w . d o c u - t r a c k . c o m dopuszczainej polemiki i krytyki, skoro oddawaly sens zarzutow podniesionych P powoda, reakzje na te zarzuty osob wskazanych w publikacji oraz kontekst w jakim Wystapienie pt woda zostaio przez pozwanego odebrane . Biorac to pad uwage apelacja powoda jako bezzasadna podlegania oddaleniu, dlatego na podstawie povoianych przepisow i art. 385 K.p.c. Sad Apelacyjny or2ek1 jak w punkcie 1. wyroku. Oddai enie apelacji stanowiio podstawe do obciaienia powoda kosztami na podstawie art. 98 K.p.c., na ktore skiadala sie opiata sadowa od apelacji, dlatego Sad Apelacyjny orzekt jak w punkcie Z. wyroku. SSA M. Gulcz rriska SSA J. Geisler SSO del. A. Adamczuk 15 dopuszczalnej polemiki i krytyki, skoro oddawały sens zarzutów podniesionych p powoda, reakzję na te zarzuty osób wskazanych w publikacji oraz kontekst w jakim wystąpienie pt woda zostało przez pozwanego odebrane . Biorąc to pad uwagę apelacja powoda jako bezzasadna podlegania oddaleniu, dlatego na podstawie povołanych przepisów i art. 385 K.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie 1. wyroku. OddaĹ enie apelacji stanowiło podstawę do obciążenia powoda kosztami na podstawie art. 98 K.p.c., na które składała się opłata sądowa od apelacji, dlatego Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie ł. wyroku. SSA M. Gulcz fńska SSA J. Geisler SSO del. A. Adamczuk 15
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny w Poznaniu#I ACa 819/12#art. 24 k.c.#art. 23 k.c.#art. 24§1 k.c.#Art. 23 k.c.#art. 23 t.c.#art. 98 k.p.c.#art. 368 § 1 pkt 2 wyrokowi#art. 10 ust. 1 Konwencji#art.47 Kons#art. 12 pkt#art. 368 § 1 pkt 5 K.p.c.#art. 227 K.p.c.#art. 6 K.c.#art. 232 K.p.c.#art. 448 K.c.#art. 415 K.c.#art. 217 § 2 K.p.c.#art. 24 § 1 zd. 2 K.c.#art. 160 § 1 zd. 2 K.p.c.#art. 328 § 2 K.p.c.#art. 41 Konstytucji#art. 12 Prawa#art. 382 K.p.c.#art. 42 Konstytucji#art. 10 ust. 2 Konwent#art. 385 K.p.c.