Postanowienie I ACa 809111 Sygn. akt I ACa S09E11

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 809111 Sygn. akt I ACa S09E11 \ Na porislawie usimmy 2 drake s.sn.2c're1 r. rm dosh;pie WYROK 5° '"‘°Fmfiflll pubilcgna} Dz. U. 112 pea. 1198 2 poin. zm. , Przakazano rnfornmanje pubiiczreq w tormie W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ d°““"““'““ '“" “’ '“’“"‘* =°""“"“‘°"‘*"@1 ...... . Jrr1|o1 nazwisko wnioskodawoy _ _ _ _ _ _ ......... ......... .................... Sagl Apelacyj ny w Warszawle I W3/dz1a% Cywllny W sldadzle: was Wflws1<@@‘aw¢;» Dnia10 lutego 2012 r. _ Przewodnicza5:y:SSA Dorota Markiewicz (spr.) SQdzi0_wie:SA Edyta Jefimko » SO (deI.) Grzegorz Tylifiski . Protokolantsekr. sqd. Monika Likos po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 20121. w Warszawie na rozprawio sprawy z powodztwa D. C. i K. L. przeciwko Skarbowi Pafistwa 7 Ministrowi Sprawiedliwosici 0 ZElp1'EitQ na skutek apelacji powodek od Wyroku Sqdu Okrogowego w Warszawie  2 dnia I9 kwietllia 2011 r., sygn. aktl C 7'06f09 1. oddala apelacjg; 2. nie obciqia powédek kosztami postgpowania apelacyjnego; 3. przyznaje adwokatowi T. L. wynagrodzenie w kwocie 5400 (pigévtysigcy czterysta) zl podwyiszone o stawkg podatku od towarow i uslug z tytulu zastxgpstwa procesowego powodck z urzgdu W postgpowanio apelacyjnym i poleca wyplacenie tej kwoty z sum Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrggowego W Warszawie. ' " ‘L' Sygn. akt I ACa 809/_11 UZASADNIENTE W dniu 11 lipca 2009r. powédki D. C.i K. Lwniosly pozew przeciwko Skz1rbowiPa1’1stwa  Ministrowi Sprawiedliwosici o zasqdzenie dla kazdej z powodek kwot po 200.000 zk tytuhm odszkodowania za pozbawienie powédek spadku po ich bracie J. Sspowodowane naruszeniem przepisow prawa przez sqdy rejonowe i okrqgowe oraz prokuratury w S.i 0., a nadto o zasqdzenie na rzecz kaiclej z powodek kwoty po 50.000 2% ty1u}u zwrotu kosztow procesu. W uzasadnieniu pozwu powodki wskazaly, 2e przez kilka lat przed sqdami w S.i O.toczy%y sio postqpowania zwiqzane z naleznym powodkom spadkiem po bracie powodek J. Postqpowania zhkoficzyly sirg niepomyélnie dla powodek i zostady one pozbawione prawa do spadku. Powodki podniosiy, Ze sqdy orzekaiy jeclynie na podstawie wypisu aktu notarialnego nr repertorium (...), na ktorym brak jest podpisu spadkodawcy. Powodki stwierdziiy, ze pozbawienie ich statusu spadkobiercéw mialo takie niekorzystny wplyw na wynik sprawy, ktora toczyéa sio przed Sqdem Okreggowym w Warszawie 0 odszkodowanie, sygn. akt IC 1804101, gdzie powodkom zarzucono brak legitymacji czynnej do wystqpowania w tej sprawie. ' W za%a_czniku do protokolu rozprawy z dnia 5 kwiemia 2011 1..peh1on10cnik powodek wnios} 0 przyznanie mu kosztow nieophaconej pomocy prawnej éwiadczonej z urzqdu, powiqkszonej 0 stawkq VAT, a tal<z'e 0 zwrot powodkom kosztow ich osobistego stawiennictwa na rozprawie W wysokoéci 148,68 ZL Pelnomocnik powodek wskaza1,_ 26 powédki wywodzq swoje roszczenia z zaniedba1i,jakioh dopuécili sir; w stospmku do powédek funkcj onariusze Skarbu Pafistwa, a ktore w konsekwencji doprowadzily powodki do okroélonych strat materialnych i uszczerbku niematerialnego. Pehlolnocnikpodliiosi, Ze powodki opierajq swoje roszczenia o trzy fakly rodzqce dla nich ndaleko ida_ce konsekwencje prawns: _. Sygn. akt I ACa 809111 Sygn. akt I ACa 8Ü9l1l _ Na podstawie ustawy z dnia 8.99.2001 r. fi dostępie WYROK '30 'fllüfmëfill pub¦1cz_ns} ur. U. 112 poz. 1198 z pożn. zm. „ Przskazano informację pubłšczną w formie W mieniu Rzecz-YPosPoLrrEJ POLSKIEJ d°““"““'“” 'W “" 'fm' =°""=““'*°”“"@1 ...... . u'r1|ę1 nazwisko wnioskodawcy _ _ _ _ _ _ ......... ......... .................... Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny W składzie: WES Wflfüfiküüflrfßr Dnia-10 lutego 2012 r. _ Przewodniczący:SSA Dorota Markiewicz (spr.) Sędzio_wie:SA Edyta .lefimko › SO (dei.) Grzegorz Tyliński . Protokolantzsekr. sąd. Monika Likos po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2012r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa D. C. i K. L. przeciwko Skarbowi Państwa ¿ Ministrowi Sprawiedliwości 0 zapłatę na skutek apelacji powódek od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie ' z dnia 19 kwietnia 20i1 r., sygn. aktl C 'i'Ü6ƒ'09 ł. oddala apelację; 2. nie obciąża powódck kosztami postępowania apelacyjnego; 3. przyznaje adwokatowi T. L. wynagrodzenie w kwocie 5400 (pięćtysięcy czterysta) zł podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług z tytułu zastępstwa procesowego powódck z urzędu W postępowaniu apełacyjnym i poleca wypłacanie tej kwoty z sum Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W Warszawie. ' ' Q5 Sygn. akt I ACa 809/_II UZASADNIENIE W dniu 11 lipca 2009r. powódki D. C.i K. Lwniosły pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości o zasądzenie dla kazdej z powódek kwot po 200.000 zł tytułem odszkodowania za pozbawienie powódek spadku po ich bracie J. Śspowodowane naruszeniem przepisów prawa przez sądy rejonowe i okręgowe oraz prokuratury w S.í O., a nadto o zasądzenie na rzecz każdej z powódek kwoty po 50.000 zł tytułu zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powódki wskazały, że przez kilka lat przed sądami w S.í O.toczyły się postępowania związane z należnym powódkoin spadkiem po bracie powódek J. Postępowania zakończyły się niepomyślnie dla powódek i zostały one pozbawione prawa do spadku. Powódki podniosły, że sądy orzekały jedynie na podstawie wypisu aktu notarialnego nr repertorium (...), na którym brak jest podpisu spadkodawcy. Powódki stwierdziły, że pozbawienie ich statusu spadkobierców miało także niekorzystny wpływ na wynik sprawy, która toczyła się przed Sądem Okręgowym w Warszawie 0 odszkodowanie, sygn. akt IC 1804101, gdzie powódkom zarzucono brak legitymacji czynnej do występowania W tej sprawie. ' W załączniku do protokołu rozprawy z dnia 5 kwietnia 2011 r. .pełnomocnik powódek wniósł o przyznanie rnu kosztow nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, powiększonej o stawkę VAT, a także o zwrot powodkorn kosztów ich osobistego stawiennictwa na rozprawie w wysokości 148,68 zł. Pełnomocnik powódek wskazał,_ że powódki wywodzą swoje roszczenia z zaniedbań, jakich dopuścili się w stosunku do powódek funkcjonariusze Skarbu Państwa, a które w konsekwencji doprowadziły powódki do określonych strat materialnych i uszczerbku niematerialnego. Pełnomocnikpodniósł, że powódki opierają swoje roszczenia o trzy fakty rodzące dia nich "daleko idące konsekwencje prawne: _. --- STRONA 2 --- 1/’ trwajqce nadmiernie (Hugo postqpowanie W przedmiocie ustalenia tozsamoéci brata powodek i pokrewielistwa hczqcego go 2 powodkami; _ . 21’ nieuwzglodnionie roszczefi powodek jako spad1<obiercZyfi brata, W tym zwiaszcza W Wytoczonym jeszcze przez brata powodek powédztwie 0 odszkodowanie i'2'ad0§éuczyni(~>ni6 (IC 1804101) przed Sqdem Okrqgowym W Warszawie; 31 uniemozliwienie powodkorn dochodzenia swoich intereséw W czqéci postopowafi z udzizdem powoclek na skutek nieudzielania powodkom fachowej pomocy peh1om0cn1'koW ustanowionych z urzodu. Pozwany Wniés1 0 ustalenie W1aéciWeg0 slatiofisci Skarbu Pafistwa W osobach Prezesa Sqclu Raj onowego W S.i Prezeusa Sqclu Okrqgowego W O.. Wnids1 0 oddalenie powédztwa. Pod_nios1 zarzut przeclawnienia roszczenia powédek. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 201 1 r. Sad Okrogowy w Warszawie oddalil powodztwo, oplatq od pozwu przejaj na rachunek Skarbu Pafistwa, nie obciajyl p0W1:’>dek obowiqzkiem zwrotu kosztéw na rzecz pozwaqego, przyznalr adwokatowi T. L. od Skarbu Pafistwa  Sqdu Okrqgowego W Warszawie kwotg 7.200 zi tytuhl zwrotu kosztéw nieophconej pomocy prawnej udzielonej z urzqtlu. * Sqd Okraggowy ustalil, ze powodki po Powstaniu (...)opuéci1y W., zamieszkaky we W.razem z matkq i bratern J. W 1atac11 50 tych XX Wieku brat powodek zostai umieszczony W zak1adzie Wychowawczym, z ktérego zosta1wyc1a.ny niemieckiej rodzinie i zamieszkal W miejscowoéci S.. Powodki stracily kontakt ze swym bratem, 0d_na1az1y go p0 47 latach W sierpniu 1998r. Wéwczas okaza1o siej, Ze brat powodek nosi imiq J.i zosta1y zmienione dane dotyczqce jego rodzicéw. W dniu 18 sierpnia 1999 r. J. $11023/1 do Sqdu Rejonowcgo W §. pozew 0 zadoééuczynienie W kwocie 400.000 Z1 za psychiczne i flzyczne znqcanie siq nad nim podczas pobytu W W1QZ16l'1_il1 dla dzicci nazywanym zakladem wychowawczym W K., ktdry zostai zwrdcony. “ Brat powddek zmar1 W dniu (.. .}Spadek po J. {§.na podstawie testamentu z dnia 18 grudnia 1992 r. naby1H. B.. Powédki czyniiy starania W celu zrniany tego postanowienia o stwierdzeniu spadku po ich bracie, ale bezslcutecznic. Powodki W pozwie z dnia 19 Wrzeénia 2001 r. sygn. akt IC 1804101 Sqdu Okrqgowego W Warszawie, skierowanym przeciwko SkarboWiPa.1‘1stWa  Mi11istroWi Edukacji Narodowo] i Sportu, Wojewodzie (...), Ministrowi SpraWied1iWoSci, Kuratorowi Oéwiaty We W.Wnosi1y 0 zasqdzenie kwoty 400.000 Z1 tytulem Odszkodowania przyshlguj qcego ich zmariemu bratu J. Powodztwo zostah) oddalone ze Wzglqdu na brak legitymacji czynnej powédek, gdyi nie sq spadkobierczyniami zlnafiego J. W dniu 1 lipca 2005 1'. zosta1o zakoflczone postqpowanie dotyczqce sprostowania aktu zgonu J. S.. Powodki opafly swoje roszczenie 0 przepis arr. 417 § 1 k.c., ktéry stanowi, Ze za szkodo Wyrzqhona przez niezgodne 2 prawem dzialranie lub zanieohanie przy Wykonywaniu W1adzy publicznej ponosi odpowiedzialnoéé Skarb Pafistwa. Zdaniem Sqdu Okrogowego powédki W niniejszym postopowaniu nie Wykazzdy istnienia trzech niezbqdnych dla powstania odpowiedzialnoéci odszkodowawczej elementéw: szkody, jakiej dozna%y, zdarzenia, ktére tg szkodq wyWo1a1o oraz adekwatnego zwiqzku przyczynowego pomjodzy tym zdarzenjem a szkodq. W ocenie Sqdu Okrqgowego 2 samego faktu, Z6 postopowanic W sprawie sprostowania aktu zgonu brata powédek z0sta10 zakoficzone W lipcu 2005 r., nie Wynika, i2 powodki p0nios1y jakqkolwiek szkodo. Powédki byly aktywnymi uczesmiczkami tego postqpowania, nie zosta1yuznane za spadkobiercow brata, gd}/Z Sqd uWzg1Qdnj1 fakt sporzqdzenia testamentu W formie notarialnej. Kolejne sprawy 0 podwaienie WiiZI10§Cit6StflII16I1tLl tocz)/1y sio z udzia1em powédek. Odnoénie zaé nieuwzglqdnienia Zqdania powédek 0 zasqdzenie kwoty 400.000 21 W sprawie I C 1804/01, to powédki nie Wykazaliy, Ze sprawa WYEOCZOH8. przez ich brata 0 odszkodowanie W tej samej Wysokoéci zak0I'1czy1aby siq uwzglqdnieniem powodztwa. Takz'et1"udno uznaé za zdarzenie wywoiujape szkodq falct uniemozliwienia powédkom dochodzenia swoich interesow W czoéci postqpowafi na skutek nieuclzielania powédkom fachowej pomocy pehlomocnikow ustanowionych z urzqdu. Powoclki nie Wskazaly, W ktérych konicretnie sprawach takie fakty mialy miejsce, jedynie ogélnikowo WSk2iZ3.'b/, Ze nie otrzymaly odpowieclniej pomocy prawnej. Powodki nie udoWodni1y takze wysokoéci poniesionej szkody jak tez, Ze wskazane przez nie problemy 2 postqpowaniami sqdowymi pozostajq W adekwamym zwiqzku przyczynowo ~ skutkowym z ich obecnq sytuacjq materia1nq. Orzekaj a5: 0 kosztach postgpowania, Sqd uzna1, Ze zachodzi szczegolnie uzasadniony przypadek, 0 ktorym rnoWa W art. 102 k.p.c., co uzasadnia odstqpienie od ogolnej zasady obciqzania stron przegrywajqcej proces obowiqzkiem zwrom kosztow postqpowania oponentowi. . O Wynagrodzeniu pehomocnika powodek Sqd Okrogowy orzeki na podstawie § 19 rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci z 28.09.2002r. W sprawie op1at za ozynnoéci adwokaokie oraz ponoszcnia przez Skarb Pafistwa kosztéW nieophconej pomooy prawncj udzielonoj z urzodu. ' ' _ _ ll' trwające nadmiernie długo postępowanie w przedmiocie ustalenia tożsamości brata powódek i pokrewieństwa łączącego go z powódkami; _ . 2;' nieuwzględnienie roszczeń powódek jako spadkobierczyń brata, W tym zwłaszcza w wytoczonym jeszcze przez brata powódek powództwie o odszkodowanie i`z`adośĆuczynicnie (IC 1804101) przed Sądem Okręgowym w Warszawie; 3l uniemożliwienie powódkom dochodzenia swoich interesów w części postępowań z udziałem powódek na skutek nieudzielania powódkom fachowej pomocy pełnomocników' ustanowionych z urzędu. Pozwany wniósł o ustalenie właściwego slatiofiscí Skarbu Państwa W osobach Prezesa Sądu Rejonowego w S.i Prezesa Sądu Okręgowego w O.. Wniósł o oddalenie powództwa. Poduiósł zarzut przedawnienia roszczenia powódek. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 201 1 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo, opłatę od pozwu przejął na rachunek Skarbu Państwa, nie obciążył powódek obowiązkiem zwrotu kosztów na rzecz pozwanego, przyznał adwokatowi T. L. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 7.200 zł tytułu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. *- Sąd Okręgowy ustalił, że powódki po Powstaniu (...)opuściły W., zamieszkały we W.razem z matką í bratem J_ W latach 50- tych XX wieku brat powódek został umieszczony w zakładzie wychowawczym, z którego został wydany niemieckiej rodzinie i zamieszkał w miejscowości S.. Powódki straciły kontakt ze swym bratem, odnalazły go po 47 latach w sierpniu 1998r. Wówczas okazało się, że brat powódek nosi imię J.i zostały zmienione dane dotyczące jego rodziców. W dniu 18 sierpnia 1999 r. J. Ś.złożył do Sądu Rejonowego w Ś. pozew 0 zadośćuczynienie w kwocie 400.000 zł za psychiczne i fizyczne znęcanie się nad nim podczas pobytu w więzieniu dla dzieci nazywanym zakładem wychowawczym w K., który został zwrócony. “ Brat powódek zmarł w dniu (_. .)Spadek po .T_ Ś.na podstawie testamentu z dnia 18 grudnia 1992 r. nabył I-I. B.. Powódki czyniły starania w celu zmiany tego postanowienia o stwierdzeniu spadku po ich bracie, ale bezskutecznie. Powódki w pozwie z dnia 19 września 2001 r. sygn. akt lC 1804101 Sądu Okręgowego w Warszawie, skierowanym przeciwko Skarbowi Panstwa - Ministrowi Edukacji Narodowe] i Sportu, Wojewodzie (...), Ministrowi Sprawiedliwości, Kuratorowi Oświaty we W.wnosiły o zasądzenie kwoty 400.000 zł tytułem odszkodowania przysługującego ich zmarłemu bratu J. Powództwo zostało oddalone ze względu na brak legitymacji czynnej powódek, gdyż nie są spadkobierczyniami zmarłego J. W dniu 1 lipca 2005 r. zostało zakończone postępowanie dotyczące sprostowania aktu zgonu J. S.. Powódki oparły swoje roszczenie 0 przepis art. 417 § 1 k.c., który stanowi, że za szkodę wyrząüona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Zdaniem Sądu Okręgowego powódki w niniejszym postępowaniu nie wykazały istnienia trzech niezbędnych dla powstania odpowiedzialności odszkodowawczej elementów: szkody, jakiej doznały, zdarzenia, które tę.. szkodę wywołało oraz adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy tym zdarzenjem a szkodą. W ocenie Sądu Okręgowego z samego faktu, ze postępowanie w sprawie sprostowania aktu zgonu brata powódek zostało zakończone w lipcu 2005 r., nie wynika, iż powódki poniosły jakąkolwiek szkodę. Powódki były aktywnymi uczesmiczkami tego postępowania, nie zostały uznane za spadkobierców brata, gdyż Sąd uwzględnił fakt sporządzenia testamentu w formie notarialnej. Kolejne sprawy o podważenie ważności testamentu toczyły się z udziałem powódek. Odnośnie zaś nieuwzględnienia żądania powódek 0 zasądzenie kwoty 400.000 zł w sprawie I C 1804/01, to powódki nie wykazały, że sprawa wytoczona przez ich brata 0 odszkodowanie w tej samej wysokości zakonczyłaby się uwzględnieniem powództwa. Także trudno uznać za zdarzenie wywołujące szkodę fakt uniemożliwienia powódkom dochodzenia swoich interesów w części postępowań na skutek njeudzielania powódkom fachowej pomocy pełnomocników ustanowionych z urzędu. Powódki nie wskazały, w których konkretnie sprawach takie fakty miały miejsce, jedynie ogólnikowo wskazały, że nie otrzymały odpowiedniej pomocy prawnej. Powódki nie udowodniły także wysokości poniesionej szkody jak też, ze wskazane przez nie problemy z postępowaniami sądowymi pozostają w adekwatnym związku przyczynowo ~ skutkowym z ich obecną sytuacją materialną. Orzekaj ąc o kosztach postępowania, Sąd uznał, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 102 k.p.c., co uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady obciązania stron przegrywającej proces obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania oponentowi. . O wynagrodzeniu pełnomocnika powódek Sąd Okręgowy orzekł na podstawie § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. " " _ _ --- STRONA 3 --- Powodki W apelacji zaskarzyiy Wyrok W calroéci, zarzucaj ac mu: 1.’ obraze art. 417 k.c. polegajacana przyj eoiu, ii W przedmiotowej sprawie powodki nie clozna1y szkocly W wyniku niezgodnych z prawem clzialafi urzednikow Wymiaru sprawiedliwoéoi W sytuacji, gdy poghgbiona analiza materiahl dowodowego prowadzi do odmiermych Wnioskéw; 2/ obraze art. 417 (2) k.c. poprzez jego niezastosowanie, jak rowniei obraze przepisow postepowania polegajaca na nierozpoznaniu sprawy co do istoty oraz nieodniesieniu sie do czeéci iadafi powodek Wraz 2 przytoczona poclstawa prawna; 31 ' obrazq § 2 ust. 3 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 wrzeénia 2002 r. W sprawie opiat za czynnoéci adwoktlckie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu poprzez zasadzenie na rzecz pehiornocnika powodek Wynagrodzenia, nieuwzgledniajacego stawki podatku VAT. Wniosiy o zrniane zaskarzonego wyroku: W pkt 1 poprzez zasadzcnie zgoclne z Zadaniami pozwu; W pkt 2 i 3 poprzez obciazenie pozwanego kosztami procesujako st1'onyprzegry\vajacej; W pkt 4 poprzez przyznanie adwokatowi T. L. od Skarbu Pafistwa  Sadu Okregowego W Warszawie kwoty 7.200 21 powiekszonej o kwote podatku od towarow i using  z tyrulu zwrotu kosztow nieopiaconej pomocy prawnej éwiadczonej 2 urzedu, Wzglednie  0 uchylenie zaskarzonego Wyroku W calosici i przekazanie sprawy W caioéci do ponownego rozpoznania Sa_doWi Okregowemu. Nadto wniosiy 0 przyznanie pe1nom0c11ikoWi powodek kosztow zastepstwa procesowego éwiadczonego 2 urzedu W postepowaniu odwoiawczym wediug norm przepisanych, albowien1 nie zostaiy one uiszczone W ca1o§ci, ani W czeéci  powiekszonych 0 stawke podatku VAT.  Pozwany W1'lOS1'1 o ocldalenie apelaeji i zasadzenie od powodek kosztow postepowania. Sad Apelacyjny zwaiyl, co nastgpuje: 0 ' Apelaoja nie zashtguje na uwzglednienie, aczkolwiek podzielié nalezy zarzut, iz Sad I instancji b1ed11ie przyj :11, Ze powodki nie sprecyzo_W_a1y, W ktorym postepowaniu nie uzyska1y pomocy prawnej z urzedu. Apeluj ace bowiem odWo1yWa1y sie do ' postepowania o stwierdzenie nabycia spadku, gclzie istotnie nie zostal uwzglsgdniony ich Wniosek o ustanowienie pelnomoonika z urzedu. Okolicznoéci ta jednak nie ma Zadnego wp1'yWt1 na treéé rozstrzygniecia, poniewaz powodki W Zaden sposob nie Wykaz.a1y bezprawnoéci dziaiania sadu W tym zakresie, szkody, jaka nastapiia W nastepstwie nieuzyskania pomocy piawnej 2; mzedu tudziez zwiazku przyczynowego pomiedzy tymi zaohowaniem funkcjonariuszy pa.r'1stWoWych a szkoda. Poprzestaiy na go1os1oWnych twierdzeniaoh. Wbrew ich pogladowi nieuzyskanie przez nie spadku po bracie nie by1o rezultatem braku p'e111omocnika z urzedu W postepowaniu spadkowym, lecz efektem sporzadzenia przez J. Qposluguj acego sie Wowczas personaliami: ,,J. testamentu notariahiego, W ktorym poWo1a1 on do spadku osobe trzecia. Wywody na temat trybu postepowania o uznanie spadkobiercy za niegodnego dzieclziczenia sa ca1koWicie bezprzedmiotowe Wobec faktu, Ze z uzasadnieniapostanowienia Sadu Okregowego W 0.2 dnia 4 paidziemika 2006 r. W sprawie II Ca 638/06 0 zmiane postanowienia 0 stwierdzéiiie nabyeia spadku po J. Swyzlika, iz analizoWa1 on W odniesieniu do spadkobiercy testamentowego przeslanki Wymienione W art. 928 k.c., skutkuj ace uznaniem spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Stwierdzih Ze Zadna z nich nie zachodzi. Podkreélié naiezy, rte powodki podnosiiy W tamtym postepowaniu jedynie, iz gdyby zmar1y w dacie testowania miat éwiadomoéé istnienia rodzeflstwa, nie sporzaclziiby testamentu na rzeez osoby oboej. Dopiero W skarclze kasacyjnej powolaiy sie na groibcg ze strony spaclkobiercy testamentowego, pod Wph/Wem ktérej testament mia1byé sporzadzony, ale ograniczyiy sie Wy1acznie do g010s1oWnego twierdzenia. Zauwazyé tez trzeba, ze 1<Westia"poWyzsza byta przedmiotem oceny Sadu Najwyiszego, ktéry postanowieniem z dnia 15 maja 2007 r. ocldalil skarge kasacyj na_ powodek ocl powyzszego rozsnzygniqcia Sadu Okregowego W O. (V CSK 37/07). Orzeczenia W tej sprawie poclobnie jak W sprawie I C 104/01 Sadu Okregowego W Warszawie nie zostaly uznane za niezgodne z prawem po myéli art. 417(1) § 2 k.c., zaé brak Wymaganego przez ten przepis prejudykatu wyklucza dochodzenie roszczefi oclszkodowawczych z tytutu Wydania tych orzeczefl. Nadto — jak trafnie zauwaiyly same apelujace  kwestia nybu dochodzenia roszczefl o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia zostaia Wyjaéniona uchwaia T sedziow Sadu Najwyzsz‘ego P zasada prawna z dnia 26 lutego 1968 r., III CZP 10116’? (OSNC 19681121203), a Wiec sta1o sie to Wieie lat przed Wszczeciem postepowania 0 stwierdzenie nabycia spadku po braeie . powodek. Ubocznie Sad Apelacyjny zauWa2a, Ze kwestia braku pC1l'10l'IlOCI11kfl p0 stronie powodek byia przedmiotem analizy Sadu Naj Wyiszego rozpoznajacego skarge kasacyjna od orzeczcnia W przedrniocie zmiany postanowienia o S1IW1('3I‘d26l'11Ll nabycia spadku po J. 8.1 Sad ten nie podzielit tezy, Ze nieustanowienie takowego pehiomocnika pozbawiio skariace prawa do obrony. Nie zastuguja na akeeptacjqwywody apelacji, iz Sad I instancji W sposob chybiony Wskazat, 2e przesianka uwzglednienia powodztwa byio ustalenie, czy J. S.m<’>g1 uzyskaé zadoééuczynienie W kwocie 400.000 21. Zauwazyo trzeba, 2e powodki poWo1ywa1y sie na nieuzyskanie go na skutek bezprawnych zaohowafi funkcjonariuszy Skarbu Pafistwa, zatem przy zaiozeniu, Ze taka bezprawnoée miaia miejsoe, nalezaio Wykazaé W sposob hipotetyczny, 2e przy postepowaniu funkcjonariuszy pozwanego Powódki w apelacji zaskarżyły wyrok w całości, zarzucaj ąc mu: 1! obrazę art. 417 k.c. polegającą na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie powódki nie doznały szkody w wyniku niezgodnych z prawem działań urzędników' wymiaru sprawiedliwości w sytuacji, gdy pogłębiona analiza materiału dowodowego prowadzi do odmiennych wniosków; 2! obrazę art. 417 (2) k.c. poprzez jego niezastosowanie, jak również obrazę przepisów postępowania polegającą na nierozpoznaniu sprawy co do istoty oraz nieodniesieniu się do części żądań powódek wraz z przytoczoną podstawą prawną; sr ' obrazę § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z_ dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności ad-wokilckie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu poprzez zasądzenie na rzecz pełnomocnika powódek wynagrodzenia, nieuwzględniającego stawki podatku VAT. Wniosły o zmianę zaskarżonego wyroku: w pkt 1 poprzez zasądzenie zgodne 2. żądaniami pozwu; W pkt 2 i 3 poprzez obciążenie pozwanego kosztami procesujako strony przegrywającej; W pkt 4 poprzez przyznanie adwokatowi T. L. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Warszawie kwoty 7.200 zł powiększonej o kwotę podatku od towarów i usług - z tytułu zwrotu kosztow nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, względnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku W całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Nadto wniosły o przyznanie pełnomocnikowi powódek kosztów zastępstwa procesowego świadczonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym według norm przepisanych, albowiem nie zostały one uiszczone w całości, ani w części - powiększonych o stawkę podatku VAT. - Pozwany wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie od powódek kosztów postępowania. Sąd Apelacyjny zważyl, co następuje: S ' Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podzielić nalezy zarzut, iz Sąd I instancji błędnie przyjął, że powódki nie sprecyzo_w_ały, w którym postępowaniu nie uzyskały pomocy prawnej z urzędu. Apeluj ące bowiem odwoływały się do " postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, gdzie istotnie nie został uwzględniony ich wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Okoliczność ta jednak nie ma zadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ. powódki w żaden sposób nie wykazały bezprawności działania sądu w tym zakresie, szkody, jaka nastąpiła w następstwie nieuzyskania pomocy prawnej z mzędu tudzież związku przyczynowego pomiędzy tymi zachowaniem funkcjonariuszy państwowych a szkodą. Poprzestały na gołosłownych twierdzeniach. Wbrew ich pogiądowi nieuzyskanie przez nie spadku po bracie nie było rezultatem braku pełnomocnika z urzędu w postępowaniu spadkowym, lecz efektem sporządzenia przez J. Ś.posługuj ącego się wówczas personaliami: ,,J. testamentu notarialnego, w ktorym powołał on do spadku osobę trzecią. Wywody na temat trybu postępowania o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia są całkowicie bezprzedmiotowe wobec faktu, że z uzasadnienia`postanowienia Sądu Okręgowego w 0.2 dnia 4 pażdziernika 2006 r. w sprawie II Ca 638/06 o zmianę postanowienia o stwierdzéřiie nabycia spadku po J. Ś.wynika, iz analizował on w odniesieniu do spadkobiercy testamentowego przesłanki wymienione w art. 928 k.c., skutkuj ące uznaniem spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Stwierdził, że żadna z nich nie zachodzi. Podkreślić należy, że powódki podnosiły w tamtym postępowaniu jedynie, iz gdyby zmarły W dacie testowania miał świadomość istnienia rodzeństwa, nie sporządz-iłby testamentu na rzecz osoby obcej. Dopiero W skardze kasacyjnej powołały się na groźbę ze strony spadkobiercy testamentowego, pod wpływem której testament miał być sporządzony, ale ograniczyły się wyłącznie do gołosłownego twierdzenia. Zauważyć też trzeba, ze kwestia' powyższa była przedmiotem oceny Sądu Najwyższego, który postanowieniem z dnia 15 maja 2007 r. oddalił skargę kasacyj ną powódek od powyższego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w O. (V CSK 37/07). Orzeczenia w tej sprawie podobnie jak w sprawie I C 104/01 Sądu Okręgowego w Warszawie nie zostaly uznane za niezgodne z prawem po myśli art. 417(l) § 2 k.c., zaś brak wymaganego przez ten przepis prejudykatu wyklucza dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu wydania tych orzeczeń. Nadto -jak trafnie zauważyły same apelujące - kwestia nybu dochodzenia roszczeń o uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia została wyjaśniona uchwałą 'F sędziów Sądu Najwyższego -F zasadą prawną z dnia 26 lutego 1968 r., III CZP 101f'6'i (OSNC 1968;' l2f203), a więc stało się to wiele lat przed wszczęciem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po bracie _ powódek. Ubocznie Sąd Apelacyjny zauważa, że kwestia braku pełnomocnika po stronie powódek była przedmiotem analizy Sądu Naj wyższego rozpoznającego skargę kasacyjną od orzeczenia w przedmiocie zmiany postanowienia o stwierüeniu nabycia spadku po J. Ś.i Sąd ten nie podzielił tezy, że nieustanowienie takowego pełnomocnika pozbawiło skarżące prawa do obrony. Nie zasługują na akceptacjęwywody apelacji, iż Sąd I instancji w sposób chybiony wskazał, że przesłanką uwzględnienia powództwa było ustalenie, czy J. Śmógł uzyskać zadośćuczynienie w kwocie 400.000 zł. Zauważyć trzeba, że powódki powoływały się na nieuzyskanie go na skutek bezprawnych zachowań funkcjonariuszy Skarbu Państwa, zatem przy założeniu, ze taka bezprawność miała miejsce, należało wykazać w sposób hipotetyczny, że przy postępowaniu iimkcjonariuszy pozwanego --- STRONA 4 --- zgodnego z prawem powodztwo zmariego brata powodek zosta1obyuwzg1ednione. Wbrew tezie apelacji 2 akt spraW dotaozonycli nie Wynika, by Skarb Pafistwa i ewentualnie ktorzy jego reprezentanci oclpowiadali za zdarzenia zasz1e W Zyciu J. 8., W szczegolnoéci odkad stat sie pehloletni. Inicjatywa doWodoWa W tyrn zakresie, jak rdwniez zreszta odnoénie Wszystkich przes1anek odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa, spoczywaia na powodkach po myéli art. 6 k.c., przy czyrn reprezentowane by1y one przez zaWodoWego pehlomocnika procesowego, co wykluczaio dzialanie z urzedu przez Sad. Bez Wajrpienia powodki cieiaru d0Wodu nie udiwignely, poprzestajac na goiostownych twierdzeniach 0 cierpieniach brata. Wskazywanie jako poclstawy prawnej roszczenia art. 417(2) k.c. czyli normy prawnej pozwalajacej na przyznanie odszkodowania od Skarbu Patistwa 11a zasadach stusznoéci stanowi niedopuszczalna na otapie postepowania apelacyjnego po myéli art. 383 k.c. zmiane roszczenia, poniewai tapzy sie ze zmiana podstawy faktycznej Zadania. Powodki przed Sadem I instanoji W3/Wodziiy roszozenie z bezprawnych zachowafi funkcjonariuszy pozwanego, zaé alternatywna poclstawa W postaci art. 417(2) k.c. zostata powotana dopiero W zataczniku do protokohl ztoionym p0 zamkniqoiu rozprawy, a zatem powodki Wskazaly ja_ 2 naruszeniem art. 316 k.p.c. Czyni to catkowicie chybionym zarzut nierozpoznania istoty sprawy. Odpowiedziahloéé na zasadach stusznoéci dotyczy sytuacji, w ktérych szkoda powstala na skutek zgodnego z prawem Wykonywania Wtadzy publicznej. Abstrahuj ac od faktu, 2e wymieniony przepis Wszeclt W Zycie z dniem 1 Wrzeénia 2004 r._, zaé czeéé zdarzefl przywotywanych przez powédki jako irédto szkody miata miejsce wczeéniej i norma powyzsza nie miatabyjdo nich zastosowania, to jednak Wobec obowiazywania przed ta data art. 419 k.c., rowniez odwotujacego sie do zasady siusznoéci, stwierdzié trzeba, i2 dia przyjecia takiej odpowiedzialnoéci niezbedne jest Wykazanie zwia_zku przyczynowego pomiedzy zachowaniem pozwanego (zgodnym z prawem) a szkoda, ajak Wyzej Wskazano — powédki takiego zwiazku przyczynowego nie udoWod11i1"y, podobnie jak samej szkody. Materiai dowodowy nie daje bowiern podstaw do przyjecia, Ze czas trwania postepowania 0 ustalenie toisamoéci J. 8., nieuwzglednienie Wniosku apeiujacych 0 ustanowienie p€'h1OITl0CI11kH Z urzedu oraz ich roszczefi odszkodowawczych z tyttlht cierpiefi brata Wywoialy u powodek szkode, W szczegdlnoéci na osobie {nie zaé maj atkowa), bo tylko taka moie bye rekornpensowana na zasadach slusznoéci. Podlcreélié wszak ponownie trzeba, ze Iirzyczyna nieuzyskania przez powoclki spadku po bracie, a tym samym niemoznofié skutecznego dochodzenia przyshlguj apych mu roszczefi, nie byla spowodowana diugotrwalo§cia;'kt6regoko]Wiek Z postepowafl czy tezjego wadliwoéoia, Iecz rozrzadzeniem przez tegoi brats. jego rnaj atldem poprzez powotanie do spaclku osoby trzeciej moca niepodwazonego testamentu notarialnego. Sama zaé trudna sytuacja maj atkowa powodek nie Wystarcza do przyjqcia odpoWiedzia1no§ci Skarbu Pafistwa za nieudowodniona szkode. Wreszcie nietrafny jest zarzut naruszenia powotanego Wyzej rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 Wrzeénia 2002 1'. Zauwaiyé bowiem trzeba, Ze petnomocnik powodek zg1osi12qdanie przyznania Wynagrodzenia za zastepstwo procesowe 2 urzedu dopiero W zaiaozriiku do zamknietej jut rozprawy, a Wiec z uchybieniem art. 316 § 1 k.p.c. Roszczenie pelnomocnika powodek 0 przyznanie Wynagrodzenia Wygasto Wobec niezgtoszenia go do zamkniqcia rozprawy przed Sadem I instancji. W rezultacie za Wadliwe uznaé naleiy przyznanie WyI18.gTOdZE!l"1i€t p8h‘101Tl0Cnik0WipDWOC16k W jakiejkolwiek Wysokoéci, co jednak nie mote zostaé skorygowane Wobec zakazu reformarionis in peius. Tym samym brak jest podstaw prawnych do podwytszenia tego Wynagrodzenia o stawke podatku od toWaréW i using. Z tych Wzgledow Sad Apelacyjny orzektjak W sentencji Wyroku na mocy art. 385 k.p.c., zaé Wynagrodzenie pelnomocnika z urzedu przyznat na podstawie § 6 pkt 7 W zwiazku z § 13 11st. 1 pkt 2 W zwiazku z § 19 i 20 W zwiazku 2. § 2 ust. 3 powolanego Wyzej rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 Wrzeslnia 2002 1'. Rozstrzygniecie o kosztach postepowania apelacyjnego ma oparcie W przepisie art. 102 k.'j1.o. Za jego zastosowaniem przemawia trudna sytuacja majatkowa powodek, jak teZ szczegolny Stan faktyczny przedmiotowej sprafi/y — u jego pod1o2a leiy Wieloletnie roziaczenie rodzefistwa, przy czym brat powodek opuécit W nieznanych okolicznoéciaoh placowke opielcmiczoWyohoWaWcza, co zrodziio po stronie powodek subiektywne poczucie krzywdy, ktore 2 kolei utrudnia im realne rozeznanie co do przystuguj acych uprawniefi i roszczefi. zgodnego z prawem powództwo zmarłego brata powódek zostałoby uwzględnione. Wbrew tezie apelacji z akt spraw dołączonych nie wynika, by Skarb Państwa i ewentualnie którzy jego reprezentanci odpowiadali za zdarzenia zasżłe w zyciu J_ Ś., w szczególności odkąd stał się pełnoletni. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie, jak rownież zresztą odnośnie wszystkich przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa, spoczywała na powódkach po myśli art. 6 k.c., przy czym reprezentowane były one przez zawodowego pełnomocnika procesowego, co wykluczało działanie z urzędu przez Sąd. Bez wątpienia powódki ciężaru dowodu nie udżwignęły, poprzestając na gołosłownych twierdzeniach o cierpieniach brata. Wskazywanie jako podstawy prawnej roszczenia art. 417(2) k.c. czyli normy prawnej pozwalającej na przyznanie odszkodowania od Skarbu Państwa na zasadach słuszności stanowi niedopuszczalną na etapie postępowania apelacyjnego po myśli art. 383 k.c. zmianę roszczenia, ponieważ łączy się ze zmianą podstawy faktycznej żądania. Powódki przed Sądem I instancji wywodżiły roszczenie z bezprawnych zachowań funkcjonariuszy pozwanego, zaś alternatywna podstawa w postaci art. 417(2) k.c. została powołana dopiero w załączniku do protokołu złożonym po zamknięciu rozprawy, a zatem powódki wskazały ją z naruszeniem art. 316 k.p.c. Czyni to całkowicie chybionym zarzut nierozpoznania istoty sprawy. Odpowiedzialność na zasadach słuszności dotyczy sytuacji, w których szkoda powstała na skutek zgodnego z prawem wykonywania władzy publicznej. Abstrahuj ąc od faktu, że wymieniony przepis wszedł w życie z dniem 1 września 2004 r._, zaś część zdarzeń przywoływanych przez powódki jako źródło szkody miała miejsce wcześniej i norma powyższa nie miałabydo nich zastosowania, to jednak wobec obowiązywania przed tą datą art. 419 k.c., rownież odwołującego się do zasady słuszności, stwierdzić trzeba, iż dla przyjęcia takiej odpowiedzialności niezbędne jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem pozwanego (zgodnym z prawem) a Szkoda, ajak wyżej wskazano - powódki takiego związku przyczynowego nie udowodniły, podobnie jak samej szkody. Materiał dowodowy nie daje bowiem podstaw do przyjęcia, że czas trwania postępowania o ustalenie tożsamości J. Ś., nieuwzględnienie wniosku apeiujących o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz ich roszczeń odszkodowawczych z tytułu cierpień brata wywołały u powódek szkodę, w szczególności na osobie (nie zaś maj ątkową), bo tylko taka może być rekompensowana na zasadach słuszności. Podkreślić wszak ponownie trzeba, że przyczyną nieuzyskania przez powódki spadku po bracie, a tym samym niemożność skutecznego dochodzenia przysługujących mu roszczeń, nie była spowodowana długotrwałeściąktóregokolwiek z postępowań czy też jego wadliwością, lecz rozrządzeniem przez tegoż brata jego majątkiem poprzez powołanie do spadku osoby trzeciej mocą niepodważonego testamentu notarialnego. Sama zaś trudna sytuacja majątkowa powódek nie wystarcza do przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa za nieudowodnioną szkodę. Wreszcie nietrafny jest zarzut naruszenia powołanego wyzej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Zauważyć bowiem trzeba, że pełnomocnik powódek zgłosił żądanie przyznania wynagrodzenia za zastępstwo procesowe z urzędu dopiero w załączniku do zamkniętej już rozprawy, a więc z uchybieniem art. 316 § i k.p.c. Roszczenie pełnomocnika powódek o przyznanie wynagrodzenia wygasło wobec niezgłoszenia go do zamknięcia rozprawy przed Sądem I instancji. W rezultacie za wadliwe uznać należy przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi powódek w jakiejkolwiek wysokości, co jednak nie może zostać skorygowane wobec zakazu reformationis in peius. Tym samym brak jest podstaw prawnych do podwyższenia tego wynagrodzenia o stawkę podatku od towarów i usług. Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekłjak w sentencji wyroku na mocy art. 385 k.p.c., zaś wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznał na podstawie § 6 pkt 7 w związku z § 13 ust. 1 pkt 2 w związku z § 19 i 20 w związku z § 2 ust. 3 powołanego wyzej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego ma oparcie W przepisie art. 102 k.p.c. Za jego zastosowaniem przemawia trudna sytuacja majątkowa powódek, jak też szczególny stan faktyczny przedmiotowej sprawy - u jego podłoża leży wieloletnie rozłączenie rodzeństwa, przy czym brat powódek opuścił w nieznanych okolicznościach placówkę opiektuiczo-wychowawczą, co zrodziło po stronie powódek subiektywne poczucie krzywdy, które z kolei utrudnia im realne rozeznanie co do przysługujących uprawnień i roszczeń.