Wyrok I ACa 809108 .

--- STRONA 1 --- 4 1 Sygn. akt I ACa 809108 ._ *> " WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ \§’\.‘§ “"4? “H 5  Dnia l31utego 2009 1'. Sad Apelacyjny W Kafiowicach I Wydzial Cywilny ‘. W skladziei Przewodniczaqcy I SSA Roman Sugier (spr) Sgdziowie I SA Ewa Jastrzgbska SA Joanna Kurpierz Protokolant I Marta Palczewska po rozpoznaniu W dniu 30 stycznia 2009 r. W Katowicach na rozprawie sprawy z powédztwa W. P. przeciwko Skarbowi Pafxstwa  Aresztowi Qledczemu WM. 0 zaplatg na skutek apelacji pozwanegc 0d Wyroku Sgdu Okrggowego W Katowicach z dnia 23 pafidziernika 2008 r., sygn. akt I C 47830’? 0 d d a 1 a apelacjg. Sygn. akt I.ACa 809.708 Uzasadnienie ~  1 Powéd W. P. W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Paristwa — Aresztowi Sledczemu W M. Wnosil 0 zasgdzenie od pozwanego na jego rzeczkwoty 500 O00 ziotych z ustawowymi odsetkami Dd dnia Wyrokowania. * A ' 1 Uzasadniajap Zaglanie pedal, fie W okresie 0:1 20.09.2006 db 17.10.2007r. przebywal W Areszcie Sledczym W M. Przez przexvaiajqcq czgéé tego okresu przetrzymywéuly by} W celach W ktérych powierzchnia przypadajgca na jednq osobg byla mniejsza ni2 3 m2. Ponadto cele byiy zarobaczone a ubikacja jedynie ¿ 1 Sygn. akt I ACa 809!08 .„ fv " WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ §\.”§ 0% “H ¬¬ -- Dnia 13 lutego 2009 1'. Sąd Apelacyjny W Katowicach I Wydział Cywilny '. w składzie! Przewodniczący I SSA Roman Sugier(sp1'.) Sędziowie 3 SA Ewa Jastrzębska SA Joanna Kurpierz Protokolant I Marta Palczewska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2009 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa W. P. przeciwko Skarbowi Państwa ' Aresztowi Śledczemu WM. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt Í C 4'ř8s'O'Íf` 0 d d a l a apelację. Sygn. akt I›ACa 809108 Uzasadnienie ~ - › Powód W. P. W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Sledczemu w M. wnosił o zasądzenie od pozwanego na jego rzeczkwoty 500 000 złotych z uetawowymí odsetkami od dnia wyrokowania. ^~ A ' z Uzasadniając żądanie podał, że w okresie od 20.09.2006 do 17.10.20071'. przebywał w Areszcie Sledczym w M. Przez przeważającą część tego okresu przetrzymywány był W celach W których powierzchnia przypadająca na jedną osobę była -mniejsza niż- 3 mz. Ponadto cele były zarobaczone a ubikacja jedynie --- STRONA 2 --- 2 prowizorycznie oddzielona od czeéci mieszkalnej. Powéd zarzucai, ie osoby aresztowane mogh’ kqpaé sitg jeden raz W tygodniu a poza tym do ich dyspozycji tak do mycia oraz zmywania naczyfi byIa zimna Woda. Powéd poddawany by} przeszukaniom W trakcie ktérych musial rozbieraé 'siQ do naga i wystawiaé W strong oséb rewidujapych intymne czgéci ciala. Zdaniem powoda tego rodzaju nieludzkie traktowanie uzasadnia zasqdzenie na jego rzecz Zadanej kwoty. Pozwauy W odpowiedzi na pozew wnosil 0 oddalenie powédztwa i 0 zasqdzenie kosztéw. Przyznal, ze powéd przebywal W Areszcie Qledczym W M. W Warunkach nadmiernego przeludnienia. Pozwany Wyjaénil, ze W tym czasie, tak w tym areszcie jak i wszystkich pozostalych jednostkach penitencjarnych w kraju, iloéé oséb zakwaterowanych przekraczala 100% pojemnoéci. W tej sytuacji uznano, is mial miejsce szczegélnie uzasadniony przypadek pozwalajqcy na umieszczenie osadzonych na czas okreéiony, W tym powoda W warunkach, w ktérych powierzchnia celi mieszkalnej na jednq osobug wynosiia mniej nii 3 n12. Pozostalym zarzutom pozwany zaprzeczyl podnoszap, fie sq nieprawdziwe lub nieuzasadnione. Wyrokiem z dnia 23 paédziernika 2008 roku S2141 Okregowy W Katowicach zasa_dzi1 od pozwanego na rzecz powoda kW0‘tQ 3 000 zlotych 2 ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania, oddalil powédztwo W pozostalej czgéci oraz orzekl 0 kosztach procesu. Sqd Okrqgowy ustalil I Areszt Sledczy W M. jest jednostka, ktérej pojemnoéé zostala ustalona na 399 miejsc zakwaterowania. Jej gléwnym problemem jesz przeludnienie i zwiagane z tym przekroczenie normy 3m? na jednego osadzonego. Przykladowo na dziefi 22 listopada 2006 r. jej stan ewidencyjny Wynosil 571 oséb osadzonych (pojemnoéé jednostki przekroczona 0 1'72 osoby), a 11a dzieli 14 listopada 200'? 1". jej stan ewidencyjny Wynosil 4T8 oséb osadzonych (pojemnoéé jednostki przelwoczona 0 79 oséb). ' W okfesie objqgtym pozwem, W areszcie tym powéd przebywal od 18 Wrzeénia 2006 r. do 1'7 paédziernika 2007 1'. oraz od 24 paédziernika 2007 do 28 listopada 2007 1'. Pozwany W okresie od 8 wrzeénia 2006 r. do 4 grudnia 2007 r. co miesiegc zgodnie z art. 248 1 kkw przesylai Wydzialcwi Penitencjarnemu Sqdu Okrqgowego W Katowicach Wykaz cel mieszkalnych, w ktérych umieszczono osadzonych W Warunkach, W ktérych powierzchnia mieszkalna na jednq osobg Wynosil mniej mz 3 1112. Wykaz ten obejmowal miedzy innyrni cele, w ktérych przebywal powéd. Przeludnienie powodowalo, is przy stole do spoiywania posilkéw nie bylo miejsca dla wszystkich osadzonych, a znajdowal sie on w odlegloéci maksymalnie 1 H1 od muszli klozetowej. W celach bylo tak ciasno, ie dwie osoby nie mogiy mingé siq pomigdzy léikami. Znajdujg sig W nich okna uchylane pod ka_tem 45 — 60 stopni. Od strony zewmgtrznej okna te sq zabezpieczone nieprzeiroczystymi (matowymi) plytami ze szkla zbrojonego, ktére nie dopuszczajq do celi éwieiego poivietrza, a od strony Wewnqtrznej sq zabezpieczone nieprzeiroczystymi (matowymi) piytami ze szkla zbrojonego, ktére nice dopuszczajg do A celi éwiezego powietrza, a od strony \\"6W‘I1Qt1‘ZI18j sq zabezpieczone wy/staj:aAtca1_ na okolo pél metfa konst1'ukcjq z metalowych prgtéw. Kcnstrukcja ta blokuje dostegp do okna i ogranicza powierzchnig mieszkalnq. Zabezpieczenia te powodujap. fie W celach nie ma cyrkulacji powietrza i uniemoiliwiajq ich wentylacje. 2 prowizorycznie oddzielona od części mieszkalnej. Powód zarzucał, ze osoby aresztowano mogły kąpać się jeden raz w tygodniu a poza tym do ich dyspozycji tak do mycia oraz zmywania naczyń była zimna woda. Powód poddawany był przeszukaniom w trakcie których musiał rozbierać 'się do naga i wystawiać w stronę osób rewidujących intymne części ciała. Zdaniem powoda tego rodzaju nieludzkie traktowanie uzasadnia zasądzenie na jego rzecz żądanej kwoty. Pozwany w odpowiedzi na pozew wnosił 0 oddalenie powództwa io zasądzenie kosztów. Przyznał, że powód przebywał W Areszcie Śledczym w M. w warunkach nadmiernego przeludnienia. Pozwany wyjaśnił, że W tym czasie, tak W tym areszcie jak i wszystkich pozostałych jednostkach penitencjarnych w kraju, ilość osób zakwaterowanych przekraczała 100% pojemności. W tej sytuacji uznano, że miał miejsce szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na umieszczenie osadzonych na czas określony, w tym powoda w warunkach, w których powierzchnia celi mieszkalnej na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 n12. Pozostałym zarzutom pozwany zaprzeczyl podnosząc, że są nieprawdziwe lub nieuzasadnione. Wyrokiein z dnia 23 października 2008 roku Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3 000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania, oddalił powództwo w pozostałej części oraz orzekł o kosztach procesu. Sąd Okręgowy ustalił I Areszt Śledczy w M. jest jednostka„ której pojemność została ustalona na 399 miejsc zakwaterowania. Jej głównym problemem jest przeludnienie i zwiazane z tym przekroczenie normy 3m2 na jednego osadzonego. Przykładowo na dzień 22 listopada 2006 r. jej stan ewidencyjny wynosił 571 osób osadzonych (pojemność jednostki przekroczona o 172 osoby), a na dzień 14 listopada 200? r. jej stan ewidencyjny wynosił 4'?8 osób osadzonych (pojemność jednostki przekroczona o 'T9 osób). ' W okresie objętym pozwem, w areszcie tym powód przebywał od 18 września 2006 r. do 17 października 2007 r. oraz od 24 października 2007 do 28 listopada 2007 r. Pozwany w okresie od 8 września 2006 r. do 4 grudnia 2007 r. co miesiąc zgodnie z art. 248 1 kkw przesyłał Wydzialowi Penitencjarnemu Sądu Okręgowego w Katowicach wykaz cel mieszkalnych, w których umieszczono osadzonych w warunkach, w których powierzchnia mieszkalne na jedną osobę wynosił mniej niż 3 m2. Wykaz ten obejmował między innymi cele, W których przebywał powód. Przeludnienie powodowało, że przy stole do spożywania posiłków nie było miejsca dla wszystkich osadzonych, a znajdował się on w odległości maksymalnie 1 m od muszli klozetowej. W celach było tak ciasno, że dwie osoby nie mogły minąć się pomiędzy łóżkami. Znajdują się W nich okna uchylane pod kątem 45 - 60 stopni. Od strony zewnętrznej okna te są zabezpieczone nieprzeźroczystymi (mat-owymi) płytami ze szkła zbrojonego, które nie dopuszczają do celi świeżego powietrza, a od strony wewnętrznej są zabezpieczone nieprzeźroczystymi (matowymił płytami ze szkła zbrojonego, które nie dopuszczają do A celi świeżego powietrza, a od strony wewnętrznej są zabezpieczone wystajacą na około pół metra konstrukcją z metalowych prętów. Konstrukcja ta blokuje dostęp do okna i ogranicza powierzchnię mieszkalną. Zabezpieczenia te powoduja„. ze w celach nie ma cyrkulacji powietrza i uniemożliwiają ich wentylacje. --- STRONA 3 --- 3 Kapiki sanitarne W celaoh misszkalnych zaopatrzone sq W umywalko z bieiqcq zimnd Wodq i ubikacjs. Nad toaletq Wmurowane sq dwa prsty, na ktorych moina przywiesié zaslons, lecz nie kaida cola takq zaslons posiada. W celach, ktore powod dzielit z M. M. i K. M. zamiast zaslony Wisialo przescieradio. Nawet jednak wiszsca zasiona nie gwarantowala intymnoéci przy zaiatwianiu potrzeb fizjologicznych, gdyst sanitariaty znajdqjs sis W niewielkiej odlegiosci od Iéiek czy stolu, na ktérym spoiywa sis posilki. Wedlug powoda i éwiadkéw M. M. i K. M. W celach mieszkalnych pozwanegu panuje plaga insektéw — karaluchow, zas sporadycznie przeprowadzane zabiegi dezynsskcji sa_ calkowicie bezskuteczne. PrzykladcW0 éwiadek M. M. W ciagu jednego dnia zabil 52 karaluchy. Na terenie aresztu przeprowadzane ss cyklicznie érednio, co dwa miesisce przez wyspecjalizowana, firms’ zewngtrznat dezynsekcje i deratyzacje. Zabiegi te Wielokrotnie byly sprawdzane przez Powiatows Stacjo Sanitarno — Epidemiologiczna, ktora W piotokolach pokontrolnych nie stwierdzila jakichkolwiek nieprawidlowosci. Wedlug powoda, kontrolom osobistym, ktére sq konieczne, byl on poddawany czséciej nii inni osadzeni, a nadto W sytuacjach zupelnie niepotrzebnych to jest rowniei wéwczas, gdy nie mial kontaktu z osobami postronnymi. Kontrole te, podczas ktorych za kazdym razem musial rozbieraé sis do naga i Wystawiaé t_y'l11q czqéé oial W kierunku fiurlkcjonariusza, powodowaly u niego uczucie dyskomfortu, obrzydzenia i poniienia. Czosto tez zmuszony by} Wysluchiwaé ,,brzydkich komentarzy na temat swojego tyika”, czym czul sis dotknisty. Kontrole osobiste W pozwanym areszcie przeprowadza sig W pomieszczeniu, podczas nieobecnosci oséb postronnych. Podlsgajs im Wszyscy osaclzeni opuszczajagzy i poWracaja_oy do pawilonu glownogo aresztu. Takie postspowanie ma na celu przeciwdzialanie probom dostarczenia na teren aresztu przedmiotow niebezpiecznych i niedozwolonych. System realizacji przeszukafi osadzonych z uWagi na moiliwoéé Wystqpienia nieprawidlowosci jest objgty szczegélnq kontrols zarowno przez dowodcéw zmian jak i kierownictwo jednostki. Okresowa Wizytaoja Aresztu $Iedczego W M. przeprowadzona przez ssdziego Wizytatora do spraw penitencjarnych Sqdu Okrogowego W Katowicach miala miejsce W dniach 2224 listopada 2006 r. oraz W dniach 1416 listopada 2007 r. Z protokoléw z tych Wizytacji Wynika, is pomimo problemow z przeludnieniem jednostka funkcjonuje prawidiowo, zaé pozytywne Wyniki Wizytacji zwalniajs od Wydania zalecefi. powizytaoyjnych. Areszt Sledczy w M. byl poddawany kontrolom przez Pafistwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Katowicach. Z protokoiow kontroli sanitarnej — interwencyjnych, ternatycznych i kompleksowej Wynika, ze W atadnym przypadkuiiie stwierdzono nieprawidlowoéci i nie Wydano dorafinych zalecefi dotyczqcych usunigcia uchybiefi. A . W okresie pobytu W pozwanym areszcie, W. P. pozostawal pod opiekq lekarzy psychiatry i neurologa. W kwietniu 2003 r. rozpoznano, bowiem u niego zespéi uzaloznienia od alkoholu W czynpej fazie nalogu oraz cechy nieprawidiowej osobowoéci. Otrzymywal leki uspakajajqce, ale gdy sis dobrze czul to ich nie zazywal. Za gromadzenie tych lekéW zostal ukarany. Kilkakrotnie by1 takie konsultowany przez psychologa, gdyz p0CZ:5[f.k0W0 zgiaszal klopoty adaptacyjne i problemy ze snem, ktore by?iy'zWia_zane wylagzznie z jego 1'eakcjq 3 Kąciki sanitarne w celach mieszkalnych zaopatrzone są w umywalkę z bieżącą zimną wodą i ubikację. Nad toaleta wmurowane są dwa pręty, na których można przywiesić zasłonę, lecz nie kazda cela taką zasłonę posiada. W celach, które powód dzielił z M. M. i K. M. zamiast zasłony wisiało prześcieradło. Nawet jednak wisząca zasłona nie gwarantowała intymności przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych, gdyz sanitariaty znajdują się w niewielkiej odległości od łóżek czy stołu, na którym spozywa sie posiłki. Według powoda i świadków M. M. i K. M. w celach mieszkalnych pozwanego panuje plaga insektów - karaluchów, zaś sporadycznie przeprowadzane zabiegi dezynsekcji są całkowicie bezskuteczne. Przykładowo świadek M. M. W ciągu jednego dnia zabił 52 karaluchy. Na terenie aresztu przeprowadzane są cyklicznie średnio, co dwa miesiące przez wyspecjalizowaną ±`i1'mę_n zewnętrzną dezynsekcje i deratyzacja. Zabiegi te wielokrotnie były sprawdzane przez Powiatową Stację Sanitarne - Epidemiologicznay która w protokołach pokontrolnych nie stwierdziła jakichkolwiek nieprawidłowości. Według powoda, kontrolom osobistym, które są konieczne, był on poddawany częściej niż inni osadzeni, a nadto w sytuacjach zupełnie niepotrzebnych to jest równiez wówczas, gdy nie miał kontaktu z osobami postronnymi. Kontrole te, podczas których za kazdym razem musiał rozbierać się do naga i wystawiać tylną część ciał w kierunku funkcjonariusza, powodowały u niego uczucie dyskomfortu, obrzydzenia i poniżenia. Często też zmuszony był wysłuchiwać ,,brzydkich komentarzy na temat- swojego tyłka”, czym czuł sie dotknięty. Kontrole osobiste w pozwanym areszcie przeprowadza się w pomieszczeniu, podczas nieobecności osób post-ronnych. Podlegają im wszyscy osaclzeni opuszczający i powracający do pawilonu głównego aresztu. Takie postępowanie ma na celu przeciwdziałanie próborn dostarczenia na teren aresztu przedmiotów niebezpiecznych i niedozwolonych. System realizacji przeszukań osadzonych z uwagi na możliwość wystąpienia nieprawidłowości jest objęty' szczególną kontrolą zarówno przez dowódców zmian jak i kierownictwo jednostki. Okresowa wizytacja Aresztu Śledczego w M. przeprowadzona przez sędziego wizytatora do spraw penitencjarnych Sądu Okręgowego w Katowicach miała miejsce w dniach 2224 listopada 2006 r. oraz w dniach 14-16 listopada 2007 r. Z protokołów z tych wizytacji wynika, że pomimo problemów z przeludnieniem jednostka funkcjonuje prawidłowo, zaś pozytywne wyniki wizytacji zwalniają od wydania zaleceń powizytacyjnych. Areszt Śledczy w M. był poddawany kontrolera przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Katowicach. Z protokołów kontroli sanitarnej - interwencyjnych, tematycznych i kompleksowej wynika, ze w zadnym przypadku nie stwierdzono nieprawidłowości i nie wydano doraźnych zaleceń dotyczących usunięcia uchybień. “ _ W okresie pobytu w pozwanym areszcie, W. P. pozostawał pod opieką lekarzy psychiatry i neurologa. W kwietniu 2003 r. rozpoznano, bowiem u niego zespół uzależnienia od alkoholu w czynnej fazie nałogu oraz cechy nieprawidłowej osobowości. Otrzymywał leki uspakajające, ale gdy się dobrze czuł to ich nie zażywał. Za gromadzenie tych leków został ukarany. Kilkakrotnie był także konsultowany przez psychologa, gdyz początkowo zgłaszał kłopoty adaptacyjne i problemy ze snem, które byłyzwiązane wyłącznie z jego reakcją --- STRONA 4 --- 4 na fskt _arssztowania. Dopiero podczss ostatniej rozmowy z psychologiem, na ktora_ zgiosii sis sam podniosi kwsstis przebywania W Wsrunkach niespeiniajapych norm europejskich i koniecznosé domagania sis za to odszkodowania. Ssd Okrogowy uznal, ze powéd udowodnil, iz by] przstrzymywany W Warunksch nadmiernsgo przeludnienia. Sariitsriaty byiy zbyt blisko léiek oraz miejsca gdzie spoiywano posiiki. W celach brak byio odpowiedniej Wentylacji oraz byly one zarobaozone. Sad nie dal nawmiast wiary twisrdzeniom powoda zmierzajscym do Wykazania ze doznal on uszczerbku na zdrowiu ze wzglsdu na warunki W jakich przebyWal W areszcis. Majqc powyisze na Wzglodzie Sad Okrsgowy uznsl, 2e pozwany nie zapewnil powodowi W areszcie Wlasciwych Warunk6W bytowych i sanitarnych przez co naruszyi godnoéé powoda. Sa_d podniosl, is Wymég poszanowanis godnoéci czlowieka Wynika z przepisu art. 30 Konstytucji RP. Art. 3 ratyfikowansj przez Polsko Europejskiej Konwencji Praw Czlowieks i Podstawowych Wolnosci z dnia 4 grudnia 19501‘. stanowi, 2e nikt nie moss byé poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizajscemu trsktowaniu Iub karaniu. Przepis art. 8 tej Konwencji Wprowsdzii nakaz poszanowania iycia prywatnego obywateli i ich prawo do intymnosci, co W odniesieniu do osob osadzonych W zakladach karnyoh oznacza oboWia_zek zapewnienia takich Warunkow bytowych i ssnitarnyoh W ktorych godnosé ludzka i praWo do intymnosci nie doznajq istotnego uszczerbku. Ssd Okra;goWy stwierdzil, 29 przetrzyrnywanie powoda W celach, W ktorych nie bylo odpowiedniej Wentylscji, brak byio oddzielenia pomieszczsfi sanitarnych od reszty pomieszczenia przeznsczonej do spania, odpoozynku i spoiywania posilkow, W ktérych panowala plaga inssktow — karaluohéw oraz Warunkach przeludnienia tj. nie spelnisnia Wymogu 3 1112 na jednego osadzonego, stsnoWi1o przejaw poniiajqcsgo traktowania prow'adza;:ego do naruszenia godnoéci powoda. Sad pierwszsj instanoji Wskazal, is do przypisania pozwanemu odpowiedziahlosci z tytuiu naruszenia débr osobistycli niezbsdne jest Wykazanie istnienia dobra osobistego, jego naruszenie lub zagroienie oraz bezprawnoéé dziaIania sprawoy. Wykazanie pierwszych dwéch przeslanek obciqia powoda i powod to uczynil. Cheap sis uwolnié od odpowiedzialnoéci wynikajapej z przepiséw art. 24 k.c. i art. 448 k.c. pozwany Winien Wykazaé, is przetrzymywanie powoda w Warunkach ustalonych przez Sa_d byio zgodne z prawem. W ocenie Sa_du pozwany nie moze skutecznie utrzymywaé, ze przetrzymywanie powoda W celach W ktérych na jedna_ osobs przwadaio mnisj nit 3 m2 powierzchni bylo dzialaniem zgodnym z prawsm. Moiliwosé takg przewiduje przepis art. 248 § 1 kkwooraz § 2 ust. 4 rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 19 kwietnia 20061". W sprawie trybu postqpowania wiaéciwych organéw W przypadku gdy liozba osadzonych _ ' W zaklsdach karnyoh Iub aresztach éledczych przekroozy W_Sk9.1i kraju og61ns,_ pojemnoso tych zakiadéw (Dz. U. NI‘ Gr poz. 459). ' A H _   . 4 na fakt. aresztowania. Dopiero podczas ostatniej rozmowy z psychologiem, na którą zgłosił się sam podniósł kwestie przebywania w warunkach niespełniających norm europejskich i konieczność domagania się za to odszkodowania. Sąd Okręgowy uznał, że powód udowodnił, iz był przetrzymywany w warunkach nadmiernego przeludnienia. Sanitariaty były zbyt blisko łóżek oraz miejsca gdzie spożywane posiłki. W celach brak było odpowiedniej wentylacji oraz były one zarobaczone. Sąd nie dał natomiast wiary twíerdzeniom powoda zmierzającym do wykazania ze doznał on uszczerbku na zdrowiu ze względu na warunki w jakich przebywał w areszcie. Mając powyższe na względzie Sad Okręgowy uznał, że pozwany nie zapewnił powodowi w areszcie właściwych warunków bytowych i sanitarnych przez co naruszył godność powoda. Sąd podniósł, ze wymóg poszanowania godności człowieka wynika z przepisu art. 30 Konstytucji RP. Art. 3 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950r. stanowi, ze nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizającemu traktowania lub karaniu. Przepis art. 8 tej Konwencji wprowadził nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawo do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Sąd Okręgowy stwierdził, że przetrzyrnywanie powoda w celach, w których nie bylo odpowiedniej wentylacji, brak było oddzielenia pomieszczeń sanitarnych od reszty pomieszczenia przeznaczonej do spania, odpoczynku i spożywania posiłków, w których panowała plaga insektów - karaluchów oraz warunkach przeludnienia tj. nie spełniania wymogu 3 m2 na jednego osadzonego, stanowiło przejaw poniżającego traktowania prowadzącego do naruszenia godności powoda. Sąd pierwszej instancji wskazał, że do przypisania pozwanemu odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych niezbędne jest- wykazanie istnienia dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie oraz bezprawność działania sprawcy. Wykaz-anie pierwszych dwóch przesłanek obciąża powoda i powód to uczynił. Chcąc się uwolnić od odpowiedzialności wynikającej z przepisów art. 24 k.c. i art. 448 k.c. pozwany winien wykazać, ze przetrzymywanie powoda w warunkach ustalonych przez Sąd było zgodne z prawem. W ocenie Sądu pozwany nie może skutecznie utrzymywać, że przetrzyxnywanie powoda w celach w których na jedną osobę przwadało mniej niż 3 mz powierzchni było działaniem zgodnym z prawem. Możliwość taką przewiduje przepis art. 248 § 1 kkworaz § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w przypadku gdy liczba osadzonych _ ' w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w _skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz. U. Nr Gr poz. 459). ' ~ I _ - - _ --- STRONA 5 --- 5 Ssd pierwszsj instancji podkrssiil jsdnak, is przspis art. 248 § 1 kkw wyrokism Trybunaiu Konstytucyjnsgo z dnis 26 msja 20081:. W sprawis o sygn. skt SK 2510'? zostal uzuany za niszgodny z art. 40, 41 art. 4 i art. 2 Konstytucji RP. Majaho powyisze na Wzglsdzie oraz okolicznosé, is z 458 dni j.skis powod spsdzii W Arsszcis sledczym W M. 348 dni przsbywal w celach nie spsiniajapych Wymogu 3 I112 na jsdnsgo ossdzonsgo Said Okrsgowy uznal, is stosownym zadoééuczynisniem dla powoda za doznans krzywds bsdzie suma 3 000 zlotyoh. Zdaniem Sardu kwota ta utrzymujs sis w rozsqdnyoh granicach, gdyz jest adskwatna do rozmisru i intensywnosci krzywdy doznanej przez powoda, odpowiada aktualnym Warunkoni oraz przecistnej stopie iyciowej spoleczsfistwa oraz uwzglsdnia natséenis Winy pozwanego. Dlstego dalsj idqce powodztwo oddalono. Wyrok zostal zaskariony przez pozwanego W czséci zasqdzajqcej zadoséuczynienie na rzscz powoda. Skariscy zarzucil naruszenie prswa materislnego tj.I  art. 24 k.c. W z\viszk11 z art. 6 k.c. poprzsz bisdne uznanis, ii pozwsny nie obalil domniemania bszprawnosci dzialania, W Wyniku czego bezpodstawnie przyjsto odpowisdzialnosé pozwansgo. pomimo jego dzialania zgodnsgo z prawem,  art. 448 k.c. W zwiszku z art. 24 k.c. przsz nistrafne przyjscis dzialania pozwanego Sksibu Paiistwa 1» za zawinione i W konsskwencji przyznanie powodowi ns tsj podstswis zadoscuczynisnia pienisznego, a tskie  art. 448 k.c. przsz zassdzsnie zadoséuczynisnia W kwocie rassgzo Wygérowansj, z oczywistyrn naruszsniem przy tym krytsriow Wyznaczajapych jsgo wysokosé. ' Wsdlug pozwansgo doszio tsi do obrazy przspisow postspowanis majapej istotny Wplyw na Wynik sprawy, a toi  przepisu art. 233 § 1 k.p.c. przsz odstspienie od zasady swobodnsj ocsny dowodow Wyrasajscsj sis W braku Wszechstronnsgo rozwaienia oaloksztaltu zebransgo W sprswis materiaiu dowodowego, W szczsgolnosci zas sprawozdania z Wizytacji ssdziego penitsncjsrnsgo, zawiadomisri kierowanych przez pozwansgo do ssdziego penitenojarnego W trybie art. 248 § 1 kkW, a takie protokolow kontroli sanitarnsj z 19.12.2006r., 02.10.2007r., 07.ll.200'?r., przsz co Wyprowadzono blsdns Wnioski koficowe uznajap, it pozwany nie obslil domniemania bezprawnoéci dzialania, co mialo istotny wplyw na wynik sprawy, a takie,  sprzscznoéoi ustslsfi faktyoznych Sa_du z treéciq zebranego W sprawie materiaiu dowodowego, glownie poprzsz p1'zyj<=;cie, it W okresie osadzenia powoda w Wieloosobowej celi mieszkalnsj, na skutek panujscych tam warunkow, doszlo do naruszenia jego débr osobistych,  przskroczenie zasady swobodnej oceny dowodow, przejawiajsoe sis W przyjsciu przsz Sad zs jsdyns i wlasciws zeznania powoda i éwiadkéw, nie uwzgltgdniajsgc trséci dowodow z dokumentow oraz zsznaxi éwiadka  kierownika dzialu kwatermistrzowskiego Aresztu glsdczsgo ‘ . W M. ’ Wskazujso na powyisze zarzuty pozwany Wnosili A  1) o zmians zasksrionsgo Wyroku poprzez uchylsnispkt. 1, obejmujapsgo zassdzsnis na rzsoz powoda kwoty 3.000 ' zl A i_  oddalsnie poWodztWa W caiosci, orsz zassdzsnie od powoda na rzscz pozwanego kosztow procssu Wedlug norm przspisanych za obydwis instancjs.  ' ' w  5 Sąd pierwszej instancji podkreślił jednak, że przepis art. 248 § 1 kkw wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r. w sprawie o sygn. akt SK 25f0'T został uznany za niezgodny z art. 40, 41 art. 4 i art. 2 Konstytucji RP. Mając powyższe na względzie oraz okoliczność, ze z 458 dni jakie powód spędził w Areszcie Śledczym w M. 348 dni przebywał w celach nie spełniających wymogu 3 m2 na jednego osadzonego Sąd Okręgowy uznał, że stosownym zadośčuczynieniem dla powoda za doznaną krzywdę będzie suma 3 000 złotych. Zdaniem Sądu kwota ta utrzymuje się w rozsądnych granicach, gdyż jest adekwatna do rozmiaru i intensywności krzywdy doznanej przez powoda, odpowiada aktualnym warunkom oraz przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa oraz uwzględnia natężenie winy pozwanego. Dlatego dalej idące powództwo oddalono. Wyrok zostal zaskarżony przez pozwanego w części zasądzającej zadośćuczynienie na rzecz powoda. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.f - art. 24 k.c. w związku z art. 6 k.c. poprzez błędne uznanie, iż pozwany nie obalił domniemania bezprawności działania, w wyniku czego bezpodstawnie przyjęto odpowiedzialność pozwanego, pomimo jego działania zgodnego z prawem, - art. 448 k.c. w związku z art. 24 k.c. przez nietrafne przyjęcie działania pozwanego Skarbu Panstwa 1» za zawinione i w konsekwencji przyznanie powodowi na tej podstawie zadoscuczynienia pieniężnego, a także - art. 448 k.c. przez zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie rażąco wygórowanej, z oczywistym naruszeniem przy tym kryteriów wyznaczających jego wysokość. " Według pozwanego doszło też do obrazy przepisów postępowania mającej istotny wpływ na wynik sprawy, a tof - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. przez odstąpienie od zasady swobodnej oceny dowodów wyrażającej się w braku wszechstronnego rozważenia całokszt-ałtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaś sprawozdania z wizytacji sędziego penitencjarnego, zawiadomień kierowanych przez pozwanego do sędziego penitencjarnego w trybie art. 248 § 1 kkw, a także protokołów kontroli sanitarnej z 19.12.2006r., 02.10.2007r., 07.ll.200'?r., przez co wyprowadzono błędne wnioski końcowe uznając, iż pozwany nie obalił domniemania bezprawności działania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a także, - sprzeczności ustaleń faktycznych Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, głównie poprzez przyjęcie, iz W okresie osadzenia powoda w wieloosobowej celi mieszkalnej, na skutek panujących tam warunków, doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, - przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, przejawiające się w przyjęciu przez Sąd za jedyne i właściwe zeznania powoda i świadków, nie uwzględniając treści dowodów z dokumentów oraz zeznań świadka ' kierownika działu kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego ` _ w M. ć wskazując na powyższe zarzuty pozwany wnosili r - 1) o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchyleniegpkt. 1, obejmującego zasądzenie na rzecz powoda kwoty 3.000 ` zł ~ i_ - oddalenie powództwa w całości, oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wedlug norm przepisanych za obydwie' instancje, - ' ' 1 |- --- STRONA 6 --- 6 swentuahiisi I A ~ 1 2] o uchylsnie zaskarionsgo Wyioku W czssci pkt. 1, obejmujapsgo zassdzenis ns rzscz powoda kwoty 8.000 zi i przskazanis sprawy ssdowi pisrwszsj instanoji do ponownsgo rozpatrzsnia  przy uwzglsdnisniu kosztow postspowania odwolawczsgo. Sad Apslacyjny zwaiyl co nastspujei »; Apslacja pozwanego nie mois odnissc zamisrzonego skutku. Na wstspis nalsiy podniséé, is zasadny jest zarzut naruszenia wskazanych W apslacji przspisow prawa procesowsgo. Sa_d Okrsgowy nisdostatscznis wnikliwie ocenii zebrany matsriai dowodowy a dowody zaofsrowans przsz pozwansgo pominaj lub pomimo braku po teniu powodéw odmowil im mocy dowodowsj. Konsskwsncjq takisgo stanu rzsczy bylo ustalsnis, is csls w jakich przebywai powod nis mialy Wiasciwsj Wsntylacji, byly zarobaczons oraz brak bylo oddalenia urzqdzsii sanitarnych od rsszty csli przsznaczonsj do spania, odpoczynku i spoiywania posilkow. Odnosnis pisrwszsgo z tyoh zariutow nalsiy zauwaiyé, is powéd W iaden sposob nis Wykazal swych twisrdzsfi o niewlssciwej Wsntylacji csl. Zawnioskowani przez powoda éwiadkowis W ogéls nis zsznawali na tsn tsmat a sans powod ograniczyl sis do stWierdzenia, is Wsntylacja byia utrudniona gdyi zamontowans W oknach kraty utrudnialy przsplyw powistrza. Zawsrts W motywaoh Wyroku stwisrdzsnis Ssdu, is przsludnisnis W celach orsz kraty i ,,'blindy” zamontowsns na zswnstrz okisn poWodoWa1y duchots, zaduch oraz brak jakiejkolwisk Wsntylacji nslsiy uznsf: za dowolns. Twisrdzsnis powods oraz zbisins z nimi zeznania éwiadkéw M. M. oraz K. M. o pladze karaluchow panuj a_csj W cslach W ocenis Ssdu Apslacyjnsgo nis sq wiarygodne. Zgodzié sis nalsiy as skariapym, is zawarts W aktach protokoly z dokonywanych prisz spscjalistyczns firms dsrstyzacji i dszyusekcji éwiadczs o dzialauiach pozwanego podsjmowanych W cslu zachowania Wlasciwyoh Warunkow sanitarnych W cslach.  Dlatsgo niswiarygodns sa_ zeznania powoda jakoby W celach W ktorych on przsbywal nigdy tskich zabisgow nis Wykonywano a karaluchy trzsba bylo zabijaé dzissiqtkami kaidsgo dnia. Poniswai swiadsk Marsk Major takis zsznawal o zabijaniu karaluchéw W liczbis ponad 50 dzisnnis oznaczaioby to, is osadzsni na kilku mstrach kwadratowych musisii zabijaé codzisnnie sstki karaluohow. Mimo to brak jest udokumsntowania jakichkolwiek skarg dotyczapych zarobaczenia cs1 ani adnotaoji na ten tsmat W protokolach z kontroli przsprowadzonych przez kontroleréw Pafistwowsj Inspekoji Sanitarnej czy ssdzisgo psnitsncjarnego. To samo dotyczy zarzutow odnoszscych sis do braku oddalenia sanitariatéw od reszty celi. Nawst z zsznafi powoda oraz zawnioskowanych przsz nisgo swiadkéw Wynika, is sanitariaty byly osionists plociennymi zaslonami a W ich braku przsscisradlami. “  Nis zachodziis tsi koniscznoéé spoiywanis posilkow bezposrsdnio W pobliiu sanitariatéw skoro bszspornym bylo, is Wszystkie csls mialy 3,5 metra glsbokoéci a stoly i stolki nis byly mocowane na stale do podiogi. Majsc powyisze na Wzglsdzis Sad Apslacyjny uznal, is Warunki pobytu powoda W Arsszcis 81sdczyn1 W M. nis zmuszaiy go do przsbywanis W oelach bsi Wsntylacji, zarobaczonych i bsz oddalsnia sanitariatéw od 6 ewentualnieí I iz. ~ 1' 2) o uchylenie zaskarżonego wyroku iw. częsci pkt. l, obejmującego zasądzenie na rzecz powoda kwoty 8.000 zł i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia ' przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Apelacyjny zważył co następujel zf Apelacja pozwanego nie może odniesc zamierzonego skutku. Na wstępie należy podnieść, że zasadny jest zarzut naruszenia wskazanych w apelacji przepisów prawa procesowego. Sąd Okręgowy niedostatecznie wnikliwie ocenił zebrany materiał dowodowy a dowody zaoferowane przez pozwanego pominął lub pomimo braku po temu powodów odmówił im mocy dowodowej. Konsekwencją takiego stanu rzeczy było ustalenie, że cele w jakich przebywał powód nie miały właściwej wentylacji, były zarobaczone oraz brak było oddalenia urządzeń sanitarnych od reszty celi przeznaczonej do spania, odpoczynku i spożywania posiłków. Odnośnie pierwszego z tych zarzutów należy zauważyć, że powód w żaden sposób nie wykazał swych twierdzeń o niewłaściwej wentylacji cel. Zawnioskowani przez powoda świadkowie w ogóle nie zeznawali na ten temat a sam powód ograniczył się do stwierdzenia, że wentylacja była utrudniona gdyż zamontowane w oknach kraty utrudniały przepływ powietrza. Zawarte w motywach wyroku stwierdzenie Sądu, że przeludnienie w celach oraz kraty i „blindy” zamontowane na zewnątrz okien powodowały duchotę, zaduch oraz brak jakiejkolwiek wentylacji należy uznać za dowolne. Twierdzenia powoda oraz zbieżne z nimi zeznania świadków M. M. oraz K. M. o pladze karałuchów panującej w celach w ocenie Sądu Apelacyjnego nie są wiarygodne. Zgodzić się należy ze skarżącym, że zawarte w aktach protokoły z dokonywanych przez specjalistyczną firmę deratyzacji i dezynsekcji świadczą o działaniach pozwanego podejmowanych w celu zachowania właściwych warunków sanitarnych w celach. - Dlatego niewiarygodne są zeznania powoda jakoby w celach W których on przebywał nigdy takich zabiegów' nie wykonywano a karaluchy trzeba było zabijać dziesiątkami każdego dnia. Poniewaz świadek Marek Major także zeznawał o zabijaniu karaluchów w liczbie ponad 50 dziennie oznaczałoby to, że osadżeni na kilku metrach kwadratowych musieli zabijać codziennie setki karaluchów. Mimo to brak jest udokumentowania jakichkolwiek skarg dotyczących zarobaczenia cel ani adnotacji na ten temat w protokołach ż kontroli przeprowadzonych przez kontrolerów Państwowej Inspekcji Sanitarnej czy sędziego penitencjarnego. To samo dotyczy zarzutów odnoszących się do braku oddalenia sanitariatów od reszty celi. Nawet z zeznań powoda oraz zawnioskowanych przez niego świadków wynika, że sanitariaty były osłonięte płóciennymi zasłonaini a w ich braku prześcieradłami. ^ - Nie zachodzila też konieczność spożywania posiłków bezpośrednio W pobliżu sanitariatów skoro be zspornyrn było, że wszystkie cele miały 3,5 metra głębokości a stoły i stołki nie były mocowane na stałe do podłogi. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny uznał, że warunki pobytu powoda w Areszcie Śledczym w M. nie zmuszały go do przebywania w celach bez wentylacji, zarobaczonych i bez oddalenia sanitariatów od --- STRONA 7 --- 7 czssci missikalnej csli. W tyni iakrssis powéd nis Wykaial naruszsnia jsgo godnosci przsz poiwsnsgo ani nisludikisgo traktowania W rozumisniu Wspomniansj Konwencji. Bardiisj iloions jest kwsstia przstrzymywania poWoda W przsludnionych cslach. Bsispornym W sprawis bylo, is powéd osadzony byl z rsguly W cslach nis spshiiajscych priswidziansgo przspissm art. 110 kkw Wymogu powisrzchni co najrnnisj 3 mg na jsdnd osobs. Za przyznans przsz powoda iialsiy uznaé twisrdzsnis pozwanego, is W okrssis W ktérym powod prisbywai W Arssicis 8isdciym W M. stan iakwaterowania osadzonych we Wszystkich jednostkach psnitsncjarnych W kraju przskraciai 100% pojsmnosci. Nie moina Wise pozwansmu czynié zarzutu, is przstriyniywai powoda W Warunkach nadmisrnsgo przsludnisnia zamiast skisrowaé go do jsdnostki w ktérsj powod mogi byé osadzony W bardziej dogodnych warunkach. _ Poiwany utriymujs, is pristrzymywanie powods przsz 348 dni w cslach gdzis na osadzonsgo priypadaio mnisj nii 3 mg powisrichni nis byio zawinions gdyi podjql on Wszslkis moiliws dziaiania zmisriajaps do iapswnisnia osadionsmu przsbywajscsmu W arsszcis godnych warunkéw zakwatsrowania. Wsdiug ska1'is5:sg0 dzialanis to nis byio tei bszprawne gdyi przepis art. 248 § 1 kkw zszwala dyrsktorowi iakisdu karnsgo lub arssitu slsdoisgo na urnisszcisnis osadzonych, na czas okrsslony, W Wsrunkach, W ktorych powisrichnis W csli na jsdns osobs Wynosi ninisj nii 3 mi. O umisszczsniu takirn nalsiy nisiwlocznis powiadomié ssdzisgo psnitencjarnsgo. Wspomnisna zloionosé problsmu polsga na tym, is przspisy Europsjskisj Konwsncji Praw Czlowiska i Podstawowyoh Woinosci, nis zawisrajs iadnych rsgulacji normatywnych dotyciqcych minirnalnsj powisrichni iakwatsrowania priypadsjagzsj na jednq osobs poibawions Wolnoéci lub tymciasowo arssitoWana_. Art. 3 tsj Konwencji stanoWi, is nikt nis mois byé poddany torturom ani nisludzkismu aibo poriiiajagzsmu traktowaniu lub karaniu. Europsjski Trybunal PraW Czliowiska W Strasburgu wydal szsrsg orisozsii odnoszscyoh sis do rozumisnis tsgo prispisu. Moina roiwaiaé czy przsbywanis powoda prisi okrsélony okrss ciasu W prisludnionych celach Wypsinia dyspozycje przepisu art. 3 Konwsncji ktore to ursgulowanis igodnis Z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP ma pisrwszsfistwo pried zlstawvs na stosowanis ktérsj powolujs sis sksriscy. Slusinis bowism pozwany podnosi, is stwisrdisnie prisi Trybunal Konstytucyjny nisigodnoéoi i nisktorymi przspisami Konstytucji RP przspisu art. 248 § 1 k.p.c. nis Wylsciylo tsgo prispisu i obrotu prawnsgo. Orzekaja_c W tym przsdmiocis Trybunai Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 maja 20081‘. przssatdzi‘t o niskonstytucyjnoéci przepisu art. 248 § 1 kkw, ale takie orzski, is przepis tsn traci moo oboWiaiujsca_ i uplywsm 18 missiscy od dnia ogiosisnia Wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitsj Poiskiej. W oriscinictwis dominujs poglsd zgodnie z ktorym po ogloszsniu orzscisnia o nisigodnoéci W Konstytucjs przspis prawa objsty tym orzsczsnisin nis moie stanowic’: podstawy prawnsj roistrzygniscia o tocispym sis postspowaniu ssdotvym. Orzsczsnis Trybunaiu Konstytucyjnsgo diials Wise takie  W odnissisniu do oosny skutkéW prawnych okrsélonych zdarzsii, ktors miaiy rnisjscs pried jsgo ogiosisnism (st nuns). Inny charaktsr majs jsdnak orzsczenia Trybunaiu Konstytucyjnsgo zawisrajscs odrocisnis tsrminu utraty mocy oboxviszujscsj przspisu uznansgo za niszgodny i Konstytuojq. Okrsslsnis péiniejszsj s 7 części mieszkalnej celi. W tym zakresie powód nie wykazał naruszenia jego godności przez pozwanego ani nieludzkiego traktowania w rozumieniu wspomnianej Konwencji. Bardziej złożona jest kwestia prżetrzymywania powoda w przeludnionych celach. Beżspornym w sprawie było, że powód osadzony był z reguły w celach nie spełniających przewidzianego przepisem art. 110 kkw wymogu powierzchni co najmniej 3 mz na jedną osobę. Za przyznane przez powoda należy uznać twierdzenie pozwanego, że w okresie w którym powód przebywał w Areszcie Śledczym w M. stan zakwaterowania osadzonych we wszystkich jednostkach penitencjarnych w kraju przekraczał 100% pojemności. Nie można więc pozwaneniu czynić zarzutu, że przetrzymywał powoda w warunkach nadmiernego przeludnienia zamiast skierować go do jednostki w której powód mógł być osadzony w bardziej dogodnych warunkach. _ Pozwany utrzymuje, że przetrzymywanie powoda przez 348 dni w celach gdzie na osadzonego przy-padało mniej niż 3 mz powierzchni nie było zawinione gdyz podjął on wszelkie możliwe działania zmierzające do zapewnienia osadzonemu przebywąjącemu w areszcie godnych warunków zakwaterowania. Według skarżącego działanie to nie było też bezprawne gdyż przepis art. 248 § 1 kkw zezwala dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu Śledczego na umieszczenie osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2. O umieszczeniu takim nalezy niezwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Wspomniana złożoność problemu polega na tym, że przepisy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, nie zawierają żadnych regulacji normatywnych dotyczących minimalnej powierzchni zakwaterowania przypadającej na jedną osobę pozbawioną wolności lub tymczasowo aresztowaną. Art. 3 tej Konwencji stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu albo poniżającemu traktowania lub karaniu. Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wydał szereg orzeczeń odnoszących się do rozumienia tego przepisu. Można rozważać czy przebywanie powoda przez określony okres czasu w przeludnionych celach wypełnia dyspozycje przepisu art. 3 Konwencji które to uregulowanie zgodnie z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP ma pierwszeństwo przed ustawą na stosowanie której powołuje się skarżący. Słusznie bowiem pozwany podnosi, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z niektórymi przepisami Konstytucji RP przepisu art. 248 § 1 k.p.c. nie wyłączyło tego przepisu z obrotu prawnego. Orzekając w tym przedmiocie Trybunał Konstytucyjny W wyroku z dnia 26 maja 2008r. przesądził o niekonstytucyjności przepisu art. 248 § 1 kkw, ale także orzekł, że przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie dominuje pogląd zgodnie z którym po ogłoszeniu orzeczenia o niezgodności w Konstytucją przepis prawa objęty tym orzeczeniem nie może stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia o toczącym się postępowaniu sądowym. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego działa więc także - w odniesieniu do oceny skutków prawnych określonych zdarzeń, które miały miejsce przed jego ogłoszeniem (et nunc). Inny charakter mają jednak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zawierające odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją. Określenie późniejszej »s --- STRONA 8 --- 8 daty utraty mocy oboxviaiujacsj aktu normatywnsgo nis mois byé tlumacions inacisj, nii jsgo poiostawienis priei czas oinaczony W porzadku prawnym i utriymanis w mocy niekonstytucyjnsj normy prawnsj (por. orzsci. SN z 3.0'T.2003r., sygn. akt III CZP 45/03  OSNC 2004/91136 i i dnia 23.06.2005r., sygn. akt III CZP 35105 — OSNC 2006.='5;’81). Z powyiszsgo Wynika, is w dacie priebywania powoda W Arssicis S18dCZYI!1 W M, 0b0Wia_ZyW3.1 zaréwno art. 3 Konwencji zakazujacy tortur orai nisludikisgo lub poniiajacsgo traktowania lub karania oraz przepis art. 248 § 1 kkw pozwalajacy na umissiczanis osadionych W cslach W ktorych priypada mnisj nii 3 m2 na jednsgo osadzonego. Dla oceny trafnoéci zaskarionsgo Wyroku nis zachodzi jednak koniscznoéé ustalsnia Wzajsmnych korslacji, misdiy tymi prispisami. Przspis art. 248 § 1 kkw jako przspis o oharakteris szczegolnym W stosunku do uregulowania iawartsgo W art. 1 10 kkw nis mois byé Wykladany W sposob rozszsrzajacy. Z art. 248 § 1 kkw Wynika, is umissicisnis osadzonsgo W Warunkach, W ktorych powisrichnis W csli na jsdna_ osobs Wynosi mnisj nii 3 mg na jsdna osobs mois misé misjscs W priypadku kumulatywnsgo spslnisnia nastspujacych prisslanski  musi misé misjscs sioisgolnis uiasadniony Wypadek,  urnissicisnis osadionych W oslach nisspslniajacych Wymogu Wynikajacsgo i art. 110 kkw mois nastapié na czas okrsslony,  o takim umissiczsniu naisiy nisiwiocinie powiadomié ssdiisgo psnitsnojarnsgo. W ocsnis Sadu Apslacyjnsgo poiwany Wykaiai spshiisnie jedynis pisrwsisj is Wspornnianych prissiansk. Z dokumsntow iawartych W aktach sprawy  jak i i uiasadnisnia Wyroku Trybunalu Konstytucyjnsgo z dnia 26 maja 20081‘. sygn. slit SK 25207 Wynika, is W dacis _ kisdy powod przsbywai W Arsszcis Qlsdczym W M. W zakladaoh karnych oraz arssitach éledczych panoWa10 psrniansntns prisludnisnie. Brak byio rnisj sc do odbywania kary poibawisnia Wolnosci i przstrzymywania tymczasowo srssitowanych. 40 tysiscy skaianych ()_CZBkiW3.i0 na odbycis kary pozbawienia wolnoéci. Moina Wise uzuaé, is miai miejscs sicisgolnis uiasadniony Wypadsk o jalzim m0Wa W art. 248 § 1 kkw. Kolsjns dwis przesianki zagsszczsnia osadzonych nis zostaly jsdnak spsinions. Wspomniany przspis Wymaga bowism aby umiesiczsnis osadzonych W Warunkach prieludnisnia W csli nastapilo na czas okrsélony i aby niezwlocznie zostai 0 tym powiadoniiony ssdzia psnitsncjarny. Pozwany nis Wypsinil tsgo oboWia_iku. Mime psrmanentnsgo przeludnienia nis informowal ssdiisgo na jaki okrss umissicia powoda W prisludnionsj celi. Ograniczal sis do przssiania ssdiismu psnitsncjarnsmu zbiorciych ' ‘  informacji o tym W ktérych cslaoh ( a dotyciylo to Wiskszoéci csl) nis spelniony jest normatyw wynikajary z art. 110 kkw. W istocis _ wise powéd osadzony by} W Warunkach przsludnisnia na czas nisokrsélony. Stwierdzsnia tsgo nis podwaia okolioinosé, is W oparciuo dans swidsncyjns moina ustalié jaka iloéé dni powéd by} iakWateroWany W cslach W ktorych do dyspoiycji osadionych byio mnisj nii 3 1112 na osobs. ' 8 daty utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego nie może być tłumaczone inaczej, niż jego pozostawienie przez czas oznaczony w porządku prawnym i utrzymanie W mocy niekonstytucyjnej normy prawnej (por. o1'zecz. SN z 3.0'T.2003r., sygn. akt III CZP 45/03 - OSNC 2004/9!l36 i z dnia 23.06.2005r., sygn. akt III CZP 35105 - OSNC 2006.f'5!81). Z powyższego wynika, że w dacie przebywania powoda w Areszcie Śledczym W M, obowiązywał zarówno art. 3 Konwencji zakazujący tortur oraz nieludzkiego lub ponizającego traktowania lub karania oraz przepis art. 248 § 1 kkw pozwalający na umieszczanie osadzonych w celach w których przypada mniej niż 3 mz na jednego osadzonego. Dla oceny trafności zaskarzonego wyroku nie zachodzi jednak konieczność ustalenia wzajemnych korelacji; między tymi przepisami. Przepis art. 248 § 1 kkw jako przepis o charakterze szczególnym w stosunku do uregulowania zawartego w art. 1 10 kkw nie moze być wykładany w sposób rozszerzający. Z art. 248 § 1 kkw wynika, że umieszczenie osadzonego W warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2 na jedną osobę może mieć miejsce w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przeslaneki - musi mieć miejsce szczególnie uzasadniony wypadek, - umieszczenie osadzonych w celach niespełniających wymogu wynikającego z art. 110 kkw może nastąpić na czas określony, - o takim umieszczeniu należy niezwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwany wykazał spełnienie jedynie pierwszej ze wspomnianych przesłanek. Z dokumentów zawartych w aktach sprawy - jak i z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r. sygn. akt SK 25207 wynika, ze w dacie _ kiedy powód przebywał w Areszcie Śledczym w M. w zakładach karnych oraz aresztach śledczych panowało permanentne przeludnienie. Brak było miej sc do odbywania kary pozbawienia wolności i przetrzymywania tymczasowo aresztowanych. 40 tysięcy skazanych oczekiwało na odbycie kary pozbawienia wolności. Można więc uznać, że miał miejsce szczególnie uzasadniony wypadek o jakim mowa W art. 248 § 1 kkw. Kolejne dwie przesłanki zagęszczania osadzonych nie zostały jednak spełnione. Wspomniany przepis wymaga bowiem aby umieszczenie osadzonych w warunkach przeludnienia W celi nastąpiło na czas określony i aby niezwłocznie został 0 tym powiadomiony sędzia penitencjarny. Pozwany nie wypełnił tego obowiązku. Mimo permanentnego przeludnienia nie informował sędziego na jaki okres umieszcza powoda w przeludnionej celi. Ograniczał się' do przesłania sędziemu penitencjarnemu zbiorczych ' ^ - informacji o tym w których celach ( a dotyczyło to wiekszości cel) nie spełniony jest normatyw wynikający z art. 110 kkw. W istocie | więc powód osadzony był w warunkach przeludnienia na czas nieokreślony Stwierdzenia tego nie podważa okoliczność, że W oparciuo dane ewidencyjne można ustalić jaką ilość dni powód był zakwaterowany w celach w których do dyspozycji osadzonych było mniej niz 3 m2 na osobę. ` --- STRONA 9 --- v 9 Pristrzymywanie powoda W takich Warunkach prisi prawis rok musi byé traktowans jako diialanis nisspslniajacs Wymogu ' humanitarnsgo traktowania a co za tym idzis poniiajacs godnoéé powoda. W tym zakrssis Sad Apslacyjny podiisla argumsntacjs priytooiona przsz Trybunal Konstytucyjny W uzasadnisniu Wyroku i dnia 26 maja 2008r., sygn. akt SK 25»’07. W ocenis Sadu Apelacyjnsgo Sad pisrwszsj instancji trafnie ustalil, is stanowi to hszprawns narusisnis dobr osobistych powoda i uzasadnia odpowiedzialnoéé pozwansgo przewidziana W prispisis art. 24 k.c. (por. Wyrok SI\' z 2.10.2007r. II CSK 269107). 0 Wbrsw zariutom skariapsgo dla uwiglsdnisnia roszczenia 0 zapiats przsz Skarb Pafistwa zadoséuciynisnia o jakim mowa W art. 448 k.c. nis jest. nisibsdns Wykazanie Winy. Dotychczasows poglady doktryny i judykatury sprowadzajace sis do stwierdzenia, is prissianka odpowisdiialnosci W oparoiu o prispis art. 448 k.c. jsst Wykazanie winy naruszajapsgo dobra osobists nis sa; aktualns. Stanowisko takis bylo uiasadnions W sytuacji gdy odpowiediialnosé Skarbu PaiistWa ia sikods Wyrzadiona prisi funkcjonariusia publicznsgo przy Wykonywaniu powierzonsj mu czynnosci uialsiniona byia od wykaiania Winy (chociaiby anonimowej) funkcjonariusza Skarbu Pafistwa. Od 1 Wrissnia 2004r. obowiaiujs nows brzmisnie przspisu art. 417 k.c. igodnis i ktoryro prisslanka odpowisdiialnosci dsliktowsj Skarbu Par'1stWa ia sikods Wyriadiona priy Wykonywaniu Wiadzy publicinsj jest niszgodnosé i prawsm okrsslonsgo diialiania lub ianischania. Prispis tsn nis Wymaga Wykaiania Winy Wyrzadiajacsgo szkods. Wymogu takisgo nis iaWisra tsi prispis art. 448 k.c. Podnoszony prisi poiwansgo iariut naruszsnia przepiséw art. 24 k.c. i art. 448 k.c. nalsiy Wise uinaé ia nisuzasadniony. Nis jest tsi iasadny iarzut naruszsnia przspisu art. 448 k.c. sprowadiajacy sis do stwisrdisnia, is 1» iasadions na risoz powoda zadoscuoiyiiisnie jest raiapo wygorowans. Jak jui podnoszono Wczssniej poW6d przsbywal prawis rok W csli prisludnionsj W taki sposéb, is na jsdna osobs p1‘ZypB.[1€li0 poniisj 3 1112 . Nis ulsga Watpliwosci, is stan taki niusiai Wywvoiywaé u powoda przykre doznania psychicins utriymvjacs sis prisz dlugi okrss czasu. W judyksturzs utrwalony jest poglad, is zadoséuczynisnis 0 jakim mowa W art. 448 k.c. nis mois byé "symbolioins lsoi powinno posikodowanemu kompsnsowaé doznana kriywds. Majac na wiglsdiis rodzaj tej kriywdy czasokrss jsj trwania, rodzaj doznawanych przez powoda dolsgiiwosci Sad Apelacyjny uznai, is iasadzona na rzscz powoda kwota nis jest raiaco Wygérowana. Dlatsgo na mocy art. 385 k.p.c. Sad Apslacyjny oriskl jak W ssntsncji wyroku uznajac, is ostatscznie iaskarions oriscisnis odpowiada prawu. v 9 Przetrzymywanie powoda w takich warunkach przez prawie rok musi być traktowane jako działanie niespełniające wymogu ` humanitarnego traktowania a co za tym idzie poniżające godność powoda. W tym zakresie Sąd Apelacyjny podziela argunientację przytoczoną przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 maja 2008r., sygn. akt SK 25fÜ7. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie ustalił, ze stanowi to bezprawne naruszenie dóbr osobistych powoda i uzasadnia odpowiedzialność pozwanego przewidzianą w przepisie art. 24 k.c. (por. wyrok SI\' z 2.10.200'Tr. II CSK zesfov). -0 Wbrew za1'zutom skarżącego dla uwzględnienia roszczenia 0 zapłatę przez Skarb Państwa zadośćuczynienia o jakim mowa w art. 448 k.c. nie jest. niezbędne wykazania winy. Dotychczasowe poglądy doktryny' i judykatury sprowadzające się do stwierdzenia, że przesłanką odpowiedzialności w oparciu o przepis art. 448 k.c. jest wykazanie winy naruszającego dobra osobiste nie są aktualne. Stanowisko takie bylo uzasadnione w sytuacji gdy odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza publicznego przy wykonywaniu powierzonej niu czynności uzależniona była od wykazania winy (chociazby anonimowej) funkcjonariusza Skarbu Państwa. Od 1 września 2004r. obowiązuje nowe brzmienie przepisu art. 417 k.c. zgodnie z którym przesłanką odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest niezgodność z prawem określonego działania lub zaniechania. Przepis ten nie wymaga wykazania winy wyrządzającego szkodę. Wyniogu takiego nie zawiera też przepis art. 448 k.c. Podnoszony przez pozwanego zarzut naruszenia przepisów art. 24 k.c. i art. 448 k.c. należy więc uznać za nieuzasadniony. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przepisu art. W448 k.c. sprowadzający się do stwierdzenia, że /f zasądzone na rzecz powoda zadoscuczynienie jest rażąco wygórowane. Jak już podnoszono wcześniej powód przebywał prawie rok w celi przeludnionej w taki sposób, że na jedną osobę przypadało poniżej 3 m2 . Nie ulega wątpliwości, że stan taki musiał wywoływać u powoda przykre doznania psychiczne utrzymujące się przez długi okres czasu. W judykaturze utrwalony jest pogląd, że zadośćuczynienie o jakim mowa w art. 448 k.c. nie może być 'symboliczne lecz powinno poszkodowanemu kompensować doznaną krzywdę. Mając na względzie rodzaj tej krzywdy czasokres jej trwania, rodzaj doznawanych przez powoda dolegliwości Sąd Apelacyjny uznał, że zasądzona na rzecz powoda kwota nie jest rażąco wygórowana. Dlatego na mocy art. 385 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku uznając, że ostatecznie zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.