Postanowienie I ACa 805/19 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2021 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 805/19 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2021 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie — I Wydział Cywilny w składzie: SS Iamy Bo Sędziowie: SSA Józef Wąsik (spr:) SSA Marek Boniecki po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2021 r. w Krakowie na rozprawie , sprawy z powództwa A. C. przeciwko Skarbowi Państwa- Dyrektorowi Zakładu Karnego w T. o zapłatę na skutek apełacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie : z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I C 345/18 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Tarnowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. SSA Józef Wąsik SSA Jerzy Bess SSA Marek Boniecki Sygn. Akt I A Ca 805/19 Powód A. C. w ostatecznie sprecyzowanym pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa — Dyrektorowi Zakładu Karnego w T. domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 150 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w T.. Jako podstawę prawną swoich roszczeń powód podał przepisy art. 24 $ 1 kc. i art. 448 k.c, W uzasadnieniu powód wskazał, że osadzony był w Zakładzie Karnym w T. w charakterze skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności. Podczas tego pobytu zostały naruszone jego dobra osobiste takie jak zdrowie, godność, prywatność, prawo do intymności oraz humanitarnego traktowania, a nadto był prześladowany i zastraszany. Następnie powód podał, że odbywał karę w przeludnionych celach wskazując, że kolejno przebywał najpierw w 8 - osobowej celi nr (... oddziału (...,, następnie w 5 — osobowej celi nr (... oddziału (...,, 2 - osobowej celi nr (... oddział (...), 2 - osobowej celi nr (...) oddział (...), --- STRONA 2 --- 5 — osobowej celi nr (...)oddział (...), 6 — osobowej celi nr (... oddział (...). Cele nie spełniały warunków metrażowych określonych w przepisach prawa, a dodatkowo brak w nich było właściwej wentylacji co powodowało, że ściany były wilgotne i panował w nich zaduch i nieprzyjemny zapach. Nadto Powód wskazał, że cele były niewłaściwie oświetlone, wyposażone w „jarzeniówki” które zniszczyły jego wzrok. W ocenie powoda złe warunki panujące w Zakładzie Karnym spowodowały pogorszenie się jego stanu zdrowia bowiem musiał spać na starych i zniszczonych łóżkach, zgrzybiałym materacu, kocu i poduszce. Szafki w których powód trzymał jedzenie nie miały drzwiczek stąd jedzenie szybko się psuło, wysychało i nie nadawało się do spożycia. W celach pełzało robactwo, a podłogi smarowane były rakotwórczymi pastami. Następnie powód wskazał, że został osadzony bez jego zgody w celi monitorowanej, odczuwał wtedy duży dyskomfort szczególnie w toalecie. Zkolei celę nr (...)dzielił z współwięźniem K. W. (1) który popełnił samobójstwo co miało bardzo negatywny wpływ na jego psychikę. Jak wskazał powód to on znalazł martwego kolegę, zdarzenie to utkwiło w jego pamięci, w związku z tym ma koszmary, nocami śni mu się twarz kolegi. Powyższe powód zgłaszał pracownikowi Zakładu Karnego, ale nie została zapewniona mu właściwa opicka medyczna, odbył tylko jedną rozmowę z psychiatrą i została wdrożona kuracja farmakologiczna która obecnie jest niewystarczająca. Powód podniósł także, że w Zakładzie Karnym zmuszony został do podjęcia nieodpłatnej pracy, a w przypadku jego sprzeciwu grożono mu pozbawieniem sprzętu telewizyjnego. Strona pozwana Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w T. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów postępowania wedle norm przepisanych. W pierwszej kolejności pozwany podniósł, że wszelkie kwestie dotyczące oceny realizacji praw osób osadzonych zarezerwowane są Z mocy prawa do oceny sędziego wizytatora ds. penitencjarnych Sądu Okręgowego w Tii samego Sądu Okręgowego w T.1II Wydział Penitencjarny. Powód miał możliwość kierowania skarg jeśli uznał, że działania pozwanego są sprzeczne z przepisami jednakże tego nie robił. Także z kontroli Sędziego wizytatora nie wynika aby jednostka penitencjarna dopuściła się jakichkolwiek uchybień w zakresie swojej działalności. Nadto strona pozwana zauważyła, że Sąd cywilny nie jest powołany do dokonywania oceny dotyczących warunków bytowych osadzonych, wyposażenia cel, prawidłowości rozmieszczenia osadzonych, dostępu do służby zdrowia czy organizowania osadzonym zajęć. Odnosząc się w dalszej części do kwestii szykanowania powoda przez funkcjonariuszy służby więziennej oraz wyrządzonej z tego tytułu powodowi krzywdy strona pozwana podała, że powód na tę okoliczność nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających naganne zachowanie funkcjonariuszy. W kwestii warunków odbywania kary pozbawienia wolności strona pozwana wskazała, że Zakłady Karne to nie pensjonaty wczasowe a określone niedogodności wynikają z funkcji jaką pełnią jednostki penitencjarne. Standardy bytowe obowiązujące w Zakładzie Karnym są proporcjonalne do warunków w jakich żyje większa cześć społeczeństwa. Cele posiadają wygrodzone kąciki sanitarne, które z uwagi na zapobieganie próbom samobójczym oraz przemocy pomiędzy osadzonymi nie mogą być w pełni zabudowane i zamykane masywnymi drzwiami, są jednak tak usytuowane aby podczas korzystania z nich nie były widoczne intymne części ciała. Nadto cele wyposażone są w sprawne okna, które osadzeni mogą swobodnie otwierać dostarczając sobie dostateczny dopływ powietrza. Strona pozwana podniosła również, że cele podlegają regularnym remontom ale niestety w jeszcze większym tempie są przez osadzonych dewastowane. Strona pozwana zaznaczyła również, że powód -- recydywista - niejako sam wybrał sobie miejsce w którym przebywał bowiem popełniając przestępstwo miał świadomość tego w jakich warunkach przyjdzie odbywać mu karę pozbawienia wolności. W piśmie procesowym z dnia 21.08.2018 r. powód wskazał, że składał skargi związane z naruszeniem przepisów przez funkcjonariuszy służby więziennej w okresie kiedy odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w T. oraz dotyczące warunków bytowych i zapewnienie opieki medycznej. Sąd Okręgowy w Tarnowie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2019r: 1/ oddalił powództwo; 2/ zasądził od powoda A. C. na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 240,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; k --- STRONA 3 --- 3/ przyznał od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Tarnowie adwokatowi K. W. (2) wynagrodzenie w kwocie 147,60 zł za udzieloną pomoc prawną świadczoną powodowi A. C. z urzędu. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd przyjął następujący stan faktyczny: Powód odbywał kare pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w T. w okresie od dnia 17 października 2017 roku do 2 lipca 2018 roku. Powód był osadzony w celach usytuowanych w pawilonie (...), kolejno w oddziałach i celach: - oddział (..., cela nr (...- powierzchnia 26,92 m2 przeznaczona dla 8 osób, - oddział nr (..., eela nr (....- powierzchnia 17,85 m2 przeznaczona dla 5 osób, - oddział nr (...), cela nr (...)- powierzchnia 8,13 m2 przeznaczona dla 2 osób, - oddział (...), cela nr (...)- powierzchnia 31,48 m2 przeznaczona dla 10 osób, - oddział (..., cela nr (...) - powierzchnia 17,85 m2 przeznaczona dla 5 osób, - oddział (...), cela nr (...)- powierzchnia 27,24 m2 przeznaczona dla 9 osób, - oddział (...), cela nr (... )- powierzchnia 17,85 m2 przeznaczona dla 5 osób, , - oddział (..., cela nr (....- powierzchnia 7,67 m2 przeznaczona dla 2 osób, - oddział (...,, cela nr (...)- powierzchnia 17,22 m2 przeznaczona dla 5 osób, ” - oddział (..., cela nr (...)- powierzchnia 19,81 m2 przeznaczona dla 6 osób, - oddział (...), cela nr (...)- powierzchnia 8,36 m2 przeznaczona dla 2 osób, - oddział (..., cela nr (..)- powierzchnia 16,50 m2 przeznaczona dla 5 osób, - oddział (..., cela nr (...)- powierzchnia 8,02 m2 przeznaczona dla 2 osób, - oddział (...), cela nr (... - powierzchnia 8,00 m2 przeznaczona dla 2 osób. Cele mieszkalne pawilonu mieszkalnego (...)nie są wyposażone w wentylację grawitacyjną. Wymiana powietrza w celach odbywa się poprzez mikro wentylację w oknach oraz wietrzenie cel. Od 2017 roku trwają prace inwestycyjne w zakresie poprawy efektywności energetycznej w budynkach Zakładu Karnego w T., które m.in. obejmują wykonanie wentylacji w celach. Budynek Zakładu Karnego w T. został oddany do użytkowania w 1926 r. Dowód: wydruk z przeglądarki historii rozmieszczenia powoda (k. 118), notatka służbowa dyrektora Zakładu Karnego w T. (k. 117), częściowe zeznania powoda (k. 181- 181v), pismo Dyrektora Zakładu Karnego w T. z dnia 06 maja 2019 r. (k. 193). Powód w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w T. wnosił bardzo dużą ilość skarg do różnych organów Służby Więziennej, np. (... Zarządu Służby Więziennej, Sądu Okręgowego w K.Wydział Penitencjarny, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Pacjenta oraz Ministra Sprawiedliwości. W skargach tych kierował zarzuty dotyczące m.in. działań administracji Zakładu Karnego w T., złego traktowania go przez funkcjonariuszy służby więziennej Zakładu Karnego w T..oraz nieodpowiednich warunków mieszkaniowych. Wskazywał, że jest zastraszany i poniżany przez pracowników oraz, że nie udzielono mu wsparcia psychiatrycznego po samobójstwie współosadzonego. Wnosił także o przeprowadzenie kontroli warunków mieszkaniowych w Zakładzie Karnym w T., a nadto wnosił o przeniesienie go do Zakładu Karnego w N.. --- STRONA 4 --- Skargi z jakimi występował powód zostały po ich rozpoznaniu przez właściwe organy uznane za nieuzasadnione. Dowód: zalegające w aktach sprawy sygn. (...)skargi i wnioski A. C. Przez okres około 1 miesiąca powód A. C. przebywał w celi z współosadzonym K. W. (1), który popełnił samobójstwo. Zdarzenie to negatywnie wpłynęło na samopoczucie psychiczne powoda. W nocy miewał koszmary, często przypominał sobie wyraz twarzy nieżyjącego już współosadzonego. A. C. zarzucał sobie, że nie zrobił wszystkiego dla współosadzonego. Po tym zdarzeniu powodowi zapewniono opiekę psychiatryczną, wdrożono leczenie farmakologiczne. Dowód: dokumentacja medyczna skazanego, a w szczególności pismo młodszego psychologa Zakładu Karnego w T. z dnia 11.12.2017 r. (k. 194), częściowe zeznania powoda (k. 182). Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w T. A. C. korzystał z opieki medycznej. Pismem z dnia 5.04.2018 r. powód złożył skargę do Rzecznika Praw Pacjenta wskazując na brak odpowiedniego leczenia w Zakładzie Karnym w T.. Na wolności powód nie leczył się na żadne choroby. Dowód: częściowe zeznania powoda (k. 182v - 183), dokumentacja medyczna (k. 194) W Zakładzie Karnym w T. powód został skierowany do wykonywania nieodpłatnej pracy - sprzątanie korytarzy na oddziale. W obawie przed pobiciem powód nie chciał wychodzić do pracy. Dowód: częściowe zeznania powoda (k. 182- 182v) Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w T. powód składał liczne wnioski o przeniesienie go do innych zakładów karnych. Jednakże z uwagi na posiadaną grupę i podgrupę klasyfikacyjną oraz system wykonywania kary, Zakład Karny w T. był jednostką właściwą dla skazanego, a także z uwagi na brak wolnych miejsc w jednostkach wskazanych przez powoda jego prośby spotykały się z negatywnymi odpowiedziami. Dowód: zalegające w teczce osobowej skazanego wnioski o przeniesienie do innych zakładów karnych oraz odpowiedzi na te wnioski. Powód złożył zawiadomienie do Prokuratury Okręgowej w K.na działania służby więziennej Zakładu Karnego w T., Pismem z dnia 24.07.2018r. powyższe zawiadomienie zostało przekazane do Prokuratury Okręgowej w T.zgodnie z właściwością miejscową. Przed Prokuraturą Rejonową w Toczy się postępowanie wyjaśniające w związku ze śmiercią samobójczą osadzonego K. W. (1). 'W przedmiotowej sprawie powód złożył zeznania jako świadek zdarzenia. Dowód: pismo Prokuratury Okręgowej w K.z dnia 24.07.2018 r. (k. 129), zalegający w aktach sprawy Prokuratury Rejonowej w T.sygn. (...) protokół przesłuchania powoda z dnia 12.01.2018 r. Powód jest mechanikiem samochodowym. Przed osadzeniem pracował w firmie budowlanej w O., zarabiał około 2500 zł netto miesięcznie. Nie posiada zobowiązań alimentacyjnych. Jest właścicielem domu jednorodzinnego w P.. Nie posiada samochodu, ani maszyn rolniczych. Dowód: częściowe zeznania powoda (k. 183 — 183v) Na powyższy stan faktyczny złożyły się ustalenia poczynione przez Sąd w oparciu o powołane powyżej dokumenty oraz częściowo zeznania powoda A. C.. Dokumenty, które legły u podstaw ustaleń, Sąd uznał w całości za autentyczne i wiarygodne. Żadna ze stron nie kwestionowała przedmiotowych dowodów od strony ich formy czy treści, jak również nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności, które dawałyby podstawę do dokonania z urzędu negatywnej oceny tych dokumentów. Odnośnie dowodów osobowych Sąd jedynie częściowo dał wiarę zeznaniom powoda. Opierając się na zasadach logiki i doświadczenia życiowego, a w szczególności mając na uwadze zakres okoliczności jakie mogą mieć znaczenie dla oceny zasadności roszczenia powoda, Sąd z zeznań tych uwzględnił w ustaleniach faktycznych te okoliczności, które albo znajdowały potwierdzenie w pozostałych dowodach przeprowadzonych w sprawie albo dawały pełne przekonanie o ich prawdziwości. W pozostałej części uznał je za niewiarygodne i będące efektem przyjętej strategii procesowej w tej sprawie. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda m.in. w części dotyczącej poniżającego traktowania powoda przez funkcjonariuszy służby więziennej Zakładu Karnego w T., a także umieszczaniu go w celach nie spełniających wymogów powierzchniowych zgodnych z obowiązującymi przepisami, Twierdzenia te nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd oddalił wniosek dowodowy w postaci protokołu okresowej kontroli przewodów kominowych z uwagi na brak wykazania jaką szkodę powód miałby ponieść i jak kontrola przewodów kominowych miałaby wpłynąć na złe traktowanie powoda. --- STRONA 5 --- Sąd pominął dowód z przesłuchiwania świadków wskazanych przez powoda przez wzgląd na to, że świadkowie Ci nie wnieśliby nic ponad osnowę dokumentów z których wynika powierzchnia celi. Świadkowie nie mierzyli celi, nie mają zresztą takiej możliwości. Ich zeznania stanowiłyby wyłącznie subiektywną ocenę powierzchni celi. Sąd pominął nadto dowód z opinii biegłego psychologa i psychiatry albowiem powód nie przedstawił żadnych dowodów na podstawie których możliwym byłaby przyjęcie albo chociaż uprawdopodobnienie, że stan zdrowia psychicznego powoda uległ pogorszeniu na skutek samobójstwa kolegi. Wydarzenie to z pewnością było traumatyczne dla powoda, ale nie został sam z problemem bowiem otrzymał ze strony Zakładu Karnego w T. adekwatne leczenie w postaci specjalistycznych konsultacji z psychologiem i zostało mu wdrożone leczenie farmakologiczne. W ocenie Sadu Okręgowego, powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd poczynił następujące rozważania prawne: Roszczenie powoda skierowane zostało przeciwko Skarbowi Państwa, przy czym jak wynika z uzasadnienia pozwu A. C. dochodzi roszczenia o zadośćuczynienie w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych podczas pobytu w Zakładzie Karnym w T. w okresie od 17 października 2017 roku do 2 lipca 2018 roku. Zgodnie z treścią przepisu art. 417 $ 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przepis powyższy stanowi ustawową realizację normy art. 77 Konstytucji RP zgodnie, z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody jak została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie zaniechanie organu władzy. publicznej. Pojęcie „wykonywanie władzy publicznej” określone w art. 417 $ 1 k.e. obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty, a więc ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w samej Konstytucji oraz innych przepisów: prawa. Ich wykonywanie z reguły łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Chodzi zatem o działanie w takim obszarze, w którym może dojść do naruszenia prawa i wolności jednostki ze strony władzy publicznej. Powód przebywając w Zakładzie Karnym w T. podlegał zatem w tym okresie oddziaływaniu władzy publicznej rozumianej jako imperium sprawowanej przez Zakład Karny działający jako statio fisci Skarbu Państwa. Wykonywanie władztwa w zakresie imperium obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty, a więc ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w samej Konstytucji oraz innych przepisów prawa. Powód w niniejszym postępowaniu nie wywodzi swoich roszczeń z faktu wyrządzenia mu szkody o charakterze materialnym, lecz w związku z wyrządzeniem mu szkody niemajątkowej to jest krzywdy. Na uzasadnienie swojego stanowiska powód podniósł szereg zarzutów. W szczególności wskazał, iż naruszenie dóbr osobistych podczas odbywania kary pozbawienia wolności miało przejawiać się złymi warunkami socjalno-bytowymi w celach i przeludnieniem, brakiem właściwej opieki medycznej oraz stosowaniem przemocy fizycznej i psychicznej przez funkcjonariuszy Służby Więziennej. Mając na względzie treść podniesionych roszczeń należy wskazać, iż podstawą odpowiedzialności strony pozwanej oprócz powołanego wyżej przepisu art. 417 k.c. stanowi przepis art. 448 k.c. w zw. z treścią art. 23 k.c. i art. 24 k.c. Dla uwzględnienia roszczeń powoda koniecznym jest zatem ustalenie, iż dobro osobiste zostało naruszone wskutek bezprawnego działania strony pozwanej. Ustalenie tych okoliczności rodzi po stronie powoda roszczenie określone w treści art. 448 k.c. Zgodnie z powołanym przepisem w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przepis art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czyhności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i. w odpowiedniej formie, a ia zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania --- STRONA 6 --- zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m.in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zaakcentowania wymaga, że na powodzie leży przy tym ciężar udowodnienia, że doszło do naruszenia dobra osobistego, co wynika z ogólnej reguły rozkładu ciężaru dowodu, wyrażonej w art. 6 k.c., pozwanego obciąża natomiast dowód, że naruszenie dobra osobistego nie było bezprawne, co wynika z normy wyrażonej w art. 24 k.c. Z zupełnie inną sytuacją mamy do czynienia, gdy strona domaga się zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych (art. 24 $ 1 zd. 2 k.c.) tu już bowiem ustawodawca wskazuje, że dochodzenie tych roszczeń odbywa się na zasadach przewidzianych w kodeksie. , W pierwszej kolejności odpowiedzieć zatem trzeba na pytanie, czy dobra osobiste powoda zostały naruszone działaniem strony pozwanej. Ustawodawca nie podaje definicji dóbr osobistych poprzestając jedynie: na przykładowym ich wymienieniu w art. 23 k.c. Powód zarzucił stronie pozwanej narażenie go na utratę godności, poza tym zarzucił niehumanitarne traktowanie go poprzez brak zapewnienia prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, poniżającego traktowania przez funkcjonariuszy służby więziennej, a także wskazał na utratę zdrowia wskutek niewłaściwej opieki medycznej. Powołał przy tym szereg okoliczności o różnorakim charakterze — przeludnienie cel, wilgoć i zagrzybienie ścian w celach, występujące robactwo, niewłaściwą opiekę medyczną. Ustalone w sprawie okoliczności nie dają jednakże podstawy do stwierdzenia, aby w trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w T. doszło do bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych przez funkcjonariuszy Zakładu Karnego. Powołując się na brak odpowiedniej opieki medycznej powód nie wykazał naruszenia jego zdrowia wskutek działania lub zaniechania strony pozwanej, wobec czego odpada odpowiedzialność, jaka mogłaby wynikać z naruszenia tego dobra. Nie wykazał powód jak w jego ocenie prawidłowa opieka medyczna powinna wyglądać i na czym polegały uchybienia Zakładu Karnego w T.. Na podstawie dokumentacji medycznej ustalono natomiast, że powód w Zakładzie Karny miał zapewnioną właściwą opiekę medyczną, w razie potrzeby był zaopatrywany w leki. Powodowi zostało również udzielone właściwe wsparcie psychologiczne po samobójstwie współosadzonego. Reasumując powód objęty był właściwą opieką medyczną i nie wykazał, aby przepisywane mu leki, albo prowadzona terapia nie były adekwatne do zgłaszanych dolegliwości. Powód nie przedstawił żadnego dowodu odnośnie nieprawidłowości przy świadczeniu pomocy medycznej w Zakładzie Karnym w T.. Okoliczności ujawnione w sprawie oraz przeprowadzone dowody zaprzeczał również twierdzeniom powoda o naruszeniu prawa poprzez brak zapewnienia prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Okoliczności, na które powoływał się powód, nie dały podstaw do przyjęcia bezprawności działania czy też zaniechania strony pozwanej. Swojej krzywdy powód dopatrywał się w sprzecznych z prawem warunkach bytowych panijących w celach Zakładu Karnego w T., a w szczególności panujących w nich warunków (grzyb, smród, insekty). Zwrócić należy uwagę, że zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (DZ.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) oraz z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Jak wynika z okoliczności faktycznych sprawy powód miał zapewnione warunki zgodne z obowiązującymi normami. Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zakaz okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania w kontekście traktowania więźniów został najszerzej poddany analizie na tle art. 3 Konwencji. Traktowanie nieludzkie zostało określone jako złe traktowanie, które jest: zamierzone, stosowane nieprzerwanie przez dłuższy czas i spowodowało u ofiary obrażenia ciała albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. Jednocześnić w orzecznictwie podkreślano, że cierpienie i poniżenie muszą wykraczać poza nieunikniony ich element związany z daną formą, zgodnego z prawem, traktowania lub karania (por. wyrok z dnia 5 grudnia 1979 roku, skarga (..., i z dnia 12 stycznia 1995 r., skarga (..., zdnia 19 kwietnia 2001 roku, skarga nr (..., wyrok z dnia 6 marca 2001 roku, skarga nr(...)). Podobnie wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok TK z dnia 26 maja 2008 r, SK 25/07). W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że niedogodności z jakimi spotkał się powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w T. nie miały charakteru nieludzkiego traktowania a w oczywisty sposób wynikały ze specyfiki warunków odbywania kary pozbawienia wolności i wymogów normatywnych regulacji --- STRONA 7 --- pobytu więźniów w zakładach karnych. Nie ulega również wątpliwości, że warunki panujące w Zakładzie Karnym w T. — na które uskarżał się powód — nie naruszały jego dóbr osobistych w sposób bezprawny. Poza tym pobyt w zakładzie karnym nieodłącznie wiąże się z wieloma niedogodnościami i ograniczeniami swobody, które stanowią jednak naturalny element wykonywania kary pozbawienia wolności, będącej ze swej istoty środkiem represyjnym. Kara - po to, by mogła spełniać swoje cele wychowawcze i resocjalizacyjne - musi być odczuwalna i dolegliwa, rzecz jasna w stopniu dozwolonym w demokratycznym państwie prawnym. Osoba odbywająca karę pozbawienia wolności nie może zatem zasadnie oczekiwać, że zostanie umieszczona w zakładzie karnym w warunkach przyjemnych, komfortowych, zbliżonych do domowych, nie takie są bowiem założenia tej kary, a i Państwo Polskie nie dysponuje stosownymi możliwościami. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, iż mając na uwadze całokształt warunków bytowych panujących w Zakładzie Karnym w T., nie można przyjąć aby warunki te naruszały godność osobistą powoda. Pomimo że warunki te odbiegały od oczekiwanych i nie były zadowalające dla powoda (pojawiający się częściowo grzyb na ścianach, z uwagi na problem z wentylacją w budynku, nieświeża pościel), to jednakże nie można przyjąć aby warunki te były rażąco nieludzkie i poniżające. Nie były one wynikiem bezprawnego działania pozwanego, skierowanego przeciw powodowi i nie łączyło się z jakimiś represjami wobec niego. Wykonywanie kary pozbawienia wolności wobec powoda przebiegało w takich standardach, jakie zachowywano wobec wszystkich skazanych. Przeciętny obywatel przebywający na wolności nie ma takiej dostępności do służby zdrowia, jak powód w zakładzie karnym, a sytuacja lokalowa wielu rodzin zamieszkujących w lokalach komunalnych i socjalnych pod względem metrażu czy stanu technicznego jest gorsza od tej opisywanej przez powada. Za gołosłowne Sąd uznał zarzuty odnośnie złego oświetlenia celi oraz braku wentylacji. Zwrócić należy uwagę na to że każda cela posiada odpowiednie otwory okienne pozwalające na stosowne wietrzenie cel o czym więźniowie są na bieżąco informowani. Wietrzenie to odbywa się w szczególności podczas pobytu więźniów poza celami. Fakt wyposażenia każdej celi w okno, pozwala uznać za słuszne twierdzenie strony pozwanej, iż w celi istniała możliwość właściwej cyrkulacji powietrza przy regularnym jej wietrzeniu. O konieczności takiego wietrzenia więźniowie są informowani. Również warunki higieniczne w celach w dużym stopniu zależą od samych skazanych, gdyż to oni mają obowiązek wietrzyć cele poprzez systematyczne otwieranie okien i korzystanie z mikrowentylacji w oknach. Oni też mają dbać o czystość i porządek w celi oraz mieli wpływ na ograniczenie wilgoci w cełach m.in. poprzez regularne wietrzenie cel. Także sposób korzystania przez nich z kącika sanitarnego miał wpływ na zmniejszenie przenikania nieprzyjemnej woni do wnętrza cel. Wobec powyższego warunki nasuwające zastrzeżenia mogły być zatem niejednokrotnie wywoływane przez zaniedbania samych skazanych. Odnośnie zastrzeżeń powoda dotyczących oświetlenia wskazać należy, że w wielu instytucjach państwowych w tym również Sądach nadal montuje się oświetlenie jarzeniowe, co jest zgodne z normami bezpieczeństwa i higieny pracy, w związku z powyższym trudno przyjąć, aby taki rodzaj oświetlenia w celach mieszkalnych Zakładu Karnego w T. naruszał dobra osobiste osadzonych. Sąd zwrócił uwagę, iż Zakład Karny w T. poddawany jest cyklicznym kontrolom stosownych służb jak Sanepid, czy służby nadzoru budowlanego, a ponadto sędziego penitencjarnego. Pówód nie wskazał, aby którakolwiek z kontroli wskazywała na nieprawidłowości w zapewnieniu więźniom właściwych warunków bytowania. Nie ulega wątpliwości, iż Zakłady Karne powinny dążyć do podwyższenia standardu warunków jakich przebywają więźniowie, co stopniowo jest czynione, jednakże nie można przyjąć, aby właśnie w odniesieniu do powoda władza publiczna była zobligowania do bezwzględnego zapewnienia wyższego standardu. Powszechnie wiadomym jest, że niejednokrotnie osoby zajmujące lokale socjalne mają gorsze warunki bytowe, aniżeli te w których przebywał powód. Nadto należy zauważyć, iż budynek Zakładu Karnego w T. jest budynkiem pochodzącym z 1926 roku, a jak powszechnie wiadomo w budynkach budowanych w tak odległych czasach często panuje wilgoć powodująca powstawanie wykwitów grzyba na ścianach. Zdarza się, ze taka wilgoć panuje w domach mieszkalnych, czy budynkach użyteczności publicznej, a nawet w takich miejscach, gdzie szczególna czystość winna być zachowana (np. szpitale). Jednakże, co również należy podkreślić powód nie przebywał stale w celach, miał bowiem możliwość korzystania z zajęć organizowanych skazanym w innych pomieszczeniach, czy pól spacerowych. Ujawnione w sprawie okoliczności nie dawały podstaw do przyjęcia, aby warunki bytowe panujące w Zakładzie Karnym w T. naruszały obowiązujące w tym zakresie przepisy. Fakt braku wentylacji grawitacyjnej w celach i pojawiające się zagrzybienie ścian cel, przy jednoczesnym uwzględnieniu, iż każdy skazany dysponował własnym łóżkiem w celi, miał zapewnione regulaminowe sprzęty, miał dostęp do bieżącej wody, do gwarantującego intymność kącika sanitarnego, dostęp do świeżego powietrza przez okna, --- STRONA 8 --- właściwe oświetlenie, nie może przesądzać o tym, iż została naruszona godność osobista powoda na skutek niewłaściwych warunków bytowych i higienicznych. Godzi się też zauważyć, że powód przebywał w różnych celach w których warunki były różne w jednych może lepsze lub gorsze ale to świadczy o braku przesłanki celowego i uporczywego, istotnie złego, złośliwego i upokarzającego traktowania powoda. W kontekście powyższych warunków stosowania art. 448 k.c. wymaga dostrzeżenia, iż nawet gdyby doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda tj. jego godności, wskutek panujących warunków bytowych w pozwanym Zakładzie Karnym, to nie uzasadniałoby to jeszcze zasądzenia żądanego zadośćuczynienia. Warunki bytowe w zakładzie karnym nie wynikały bowiem z celowej chęci represjonowania skazanych, lecz są związane z sytuacją gospodarczą i finansową państwa. Nadto na zmniejszony — w wymiarze społecznym — rozmiar ewentualnej krzywdy powoda niewątpliwie wpływ ma też okoliczność, iż powód został zmuszony do pobytu w zakładzie karnym na skutek własnych, bezprawnych działań. Dopuszczając się w przeszłości popełnienia przestępstwa musiał liczyć się z możliwością poniesienia słusznej kary pozbawienia wolności oraz niedogodnościami, jakie są związane z jej odbywaniem. Można zatem powiedzieć, że powód na skutek własnego zachowania i dokonanych w przeszłości wyborów znalazł się w zakładzie karnym. W takim przypadku powszechnie przyjęte i akceptowane w społeczeństwie normy muszą oddziaływać na ocenę, czy zaistniałe w jednostce penitencjarnej nieprawidłowości muszą rodzić w każdym przypadku i niejako automatycznie prawo do żądania zadośćuczynienia, skoro przebywanie powoda w tego rodzaju miejscu odosobnienia jest wynikiem jego uprzedniego, nagannego postępowania. Przyjąć zatem należy że nawet gdyby doszło do naruszenia dobra osobistego powoda na skutek złych warunków bytowych, wskazanych powyżej, panujących w Zakładzie Karnym, to stopień naruszenia tego dobra należałoby uznać za nieznaczny i zasądzenie na rzecz powoda z tego tytułu zadośćuczynienia byłoby nieuzasadnione, a na pewno nie uzasadniałoby przyznania zadośćuczynienia w kwocie aż 150 000 zł. Powód nie wskazał bowiem przesłanek pozwalających na przyjęcie, aby doznane przez niego krzywdy uzasadniały aż tak wysokie zadośćuczynienie wskazując, że jest to kwota która po prostu przyszła mu na myśl. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 $ 1 k.p.c, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, nakładając na powoda — jako na stronę przegrywając proces — obowiązek zwrotu stronie pozwanej kwoty 240 zł tytułem poniesionych przez nią kosztów zastępstwa procesowego. Koszty te zostały ustalone, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 99 k.p.., według przepisów o wynagrodzeniu radcy prawnego, czyli na podstawie przepisu $ 8 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 22, października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na podstawie przepisu art. 32. ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. koszty te zasądzono na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie powód był zwolniony od opłat sądowych. Zgodnie jednak z art, 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 623) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. W ocenie Sądu brak było podstaw do odstąpienia od obciążania powoda tymi kosztami. Ponadto Sąd przyznał od Skarbu Państwa - Sadu Okręgowego w Tarnowie na rzecz adwokata K. W. (2) kwotę 147,60 zł tj. kwotę 120 zł powiększoną o podatek VAT - tytułem wynagrodzenia za udzielenie powodowi pomocy prawnej z urzędu. Wynagrodzenie zostało przyznane w oparciu o stawkę ustaloną zgodnie z $ 14 ust 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714). Apelację od tego wyroku —w całości- wniósł powód, zarzucając: I/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: 1/ naruszenie art. 233 $ 1 k.p.c. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, w tym: a/ niewłaściwą ocenę dowodów z treści zeznań powoda i odmowa wiarygodności w zakresie poniżającego traktowania powoda przez funkcjonariuszy służby więziennej Zakładu Karnego oraz umieszczenia go w celach niespełniających przepisów, z uwagi na fakt, że zeznania te nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, gdy tymczasem Sąd oddalił wnioski dowodowe zmierzające do wykazania okoliczności podnoszonych przez powoda; b/ przyjęciu, że w trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym nie doszło do bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych przez funkcjonariusży Zakładu Karnego, powód był objęty właściwą opieką medyczną i nie wykazał, aby zastosowane leki czy wdrożona --- STRONA 9 --- terapia były nieadekwatne do zgłaszanych dolegliwości, warunki bytowe panujące w zakładzie karnym nie naruszały jego praw osobistych w sposób bezprawny: 2/ art. 227 k.p.c. w zw. z art. 217 $1 1 3 k.p.c. polegającego na pominięciu przez Sąd Okręgowy ustalenia i wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a w konsekwencji tego nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego będącego następstwem oddalenia wniosków dowodowych w postaci dowodu z przesłuchania świadków S. E., T. C., M. P. L. Ł., Ł. Z, zmierzających do wykazania okoliczności uzasadniających żądanie pozwu w zakresie zadośćuczynienia; 3/ art. 278 $ 1 k.pc., art. 217$ 11 3 k.p.o. w związku z art. 227 k.p.c. polegające na pominięciu przez Sąd Okręgowy ustalenia i wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a w konsekwencji tego nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego będącego następstwem oddalenia wniosku dowodowego w postaci dowodu z opinii biegłego z opinii biegłego psychiatry i psychologa, podczas gdy okoliczności wymagają zaciągnięcia wiadomości specjalnych z tych dziedzin, co w efekcie skutkowało przedwczesnym oddaleniem powództwa; IU naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: 1) art. 448 k.e. w zw. z art. 24 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie w trakcie pobytu powoda w Zakładzie Kamym w T. nie doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, a w konsekwencji brak jest podstaw do zasądzenia powodowi z tego tytułu zadośćuczynienia. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokata K. W. (2) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone ani w całości ani w części. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania apelacyjnego. Dodatkowo wniósł o przeprowadzenie w trybie art. 382 k.p.c. przed Sądem drugiej instancji dowodu z zeznań świadków: S. F., T. C.,M.P,L.Ł.iŁ. Z. na okoliczności wskazane w treści pisma procesowego powoda z 22.06.2018 roku, a nadto dowodu z opinii biegłego psychiatry i psychologa, na okoliczności wskazane w treści pisma procesowego powoda z 22.06.2018 roku. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja powoda jest uzasadniona albowiem w sprawie doszło do nierozpoznania istoty sprawy, a nadto w kluczowych kwestiach zachodzi konieczność prowadzenia postępowania dowodowego praktycznie w całości. Wyraźnie podkreślić należy, że Sąd Apelacyjny w razie stwierdzenia dopuszczalności apelacji nie tylko przeprowadza kontrolę we wskazanych przez skarżącego kierunkach, ale nadto z urzędu ma obowiązek zbadać, czy postępowanie nie jest dotknięte nieważnością oraz czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 września 1998 r., sygn. akt II CKN 895/97, Lex nr 35067, Biul. SN 1999/2/4). Żaden z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego nie zawiera definicji tej formuły. Jednakże nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 $ 4 k.p.c., według poglądów prezentowanych w piśmiennictwie, polega na pominięciu przez sąd pierwszej instancji podstawy roszczenia, tj. przesłanek stanowiących o jego istnieniu. Według orzecznictwa, pojęcie „istoty sprawy”, o którym mowa w art. 386 '$ 4 k.p.., dotyczy jej aspektu materialnego i w tej płaszczyźnie może być oceniany zarzut nierozpoznania. Zachodzi ono wówczas, gdy sąd nie zbadał podstawy materialnej pozwu, jak też skierowanych do niego zarzutów merytorycznych i w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do tego, co jest przedmiotem sprawy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 r., sygn. akt IV CKN 1298/00, Lex nr 80271). Zbieżna z tymi poglądami jest również teza wyroku Sądu Najwyższego z. dnia 12 września 2002 r., sygn. akt I CKN 486/00 (Lex nr 54355), iż do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. W podobny sposób o nierozpoznaniu istoty sprawy wypowiedział się Sąd Najwyższy także w wyrokach z dnia: 27 marca 2008 r. sygn. akt III UK 86/07 (Lex nr 461645), 5 września 2008 r., sygn. akt I CSK 51/08 (Lex nr 465963), 13 stycznia 2010r., sygn. akt II CSK 239/09 (Lex nr 560847). Dodatkowo w uzasadnieniu --- STRONA 10 --- " wyroku z 5 września 2008 r., sygn. akt LCSK 51/08 Sąd Najwyższy stwierdził, iż zarzut naruszenia art. 386 $ 4 k.p.c. mógłby zostać uznany za uzasadniony wówczas, gdyby sąd drugiej instancji mimo stwierdzenia braku rozpoznania istoty sprawy, bądź konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości wydał inne, niż przewidziane w tym przepisie rozstrzygnięcie. Co prawda przepis art. 386 $ 4 k.p.c, przewiduje możliwość, a nie obowiązek sądu drugiej instancji uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wyłącznie w wypadku nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji lub kiedy wydanie wyroku wymaga powtórzenia całości postępowania dowodowego. W tych wypadkach co prawda brak jest stanowczego _ zakazu wydania przez sąd odwoławczy wyroku reformatoryjnego, jednak należy unikać wydawania w takich sytuacjach wyroków merytorycznych, aby nie pozbawić stron dwuinstancyjności (art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie bowiem Sąd Okręgowy oparł swe orzeczenie na przyjęciu, że zaoferowane przez powoda dowody są niewystarczające dla wykazania zasadności zgłoszonego żądania i w większości pominął je. Nadto nie dokonał istotnych ustaleń faktycznych odnośnie twierdzeń powoda stanowiących o ocenie materialno prawnej zgłoszonego roszczenia. Powód opierał swoje roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia zasadniczo na następujących okolicznościach faktycznych: 1/ braku zapewnienia prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności tj. przeludnienia w oznaczonych celach w których przebywał oraz panujących w nich warunków złych sanitarnych (grzyb, smród, insekty, duchota), 2/ poniżającym traktowaniu przez funkcjonariuszy Zakładu Karnego; 3/ nieudzieleniu pomocy psychologicznej i psychiatrycznej związanej z samobójstwem współosadzonego K. W. (1). Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe z dokumentów oraz z przesłuchania powoda i dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych odnośnie udzielenia pomocy powodowi w związku ze zdarzeniem dotyczącym K. W. (1) właściwej pomocy psychologicznej i medycznej. Powód nie podniósł istotnych twierdzeń faktycznych wskazujących na powstanie u niego dolegliwości w sferze psychicznej, na które by nie reagowała służba medyczna Zakładu Karnego. Dowodzą tego liczne skargi powoda i odpowiedzi na nie oraz dokumenty zebrane w aktach sprawy karnej (..). Zdaniem biegłego jest wydanie opinii w kwestiach wymagających wiadomości specjalnych a nie poszukiwanie faktów. Z tego względu pominięcie dowodu z opinii biegłych w. tej kwestii należy uznać za prawidłowe. Odnośnie pozostałych podstaw faktycznych roszczenia, Sąd dokonał tylko szczątkowych ustaleń faktycznych i bezpodstawnie pominął wnioskowane dowody z zeznań świadków, na te właśnie okoliczności. W podobnych sprawach opartych na zarzucie przeludnienia w celach standardem jest dopuszczenie dowodu z dokumentu pochodzącego od uprawnionego przedstawicieła Zakładu Karnego (dalej: ZK) z którego wynika nie tylko to w jakich celach przebywał dany skazany i jaką miały powierzchnię, ale rzecz najważniejszą, czyli ile faktycznie przebywało z tą osobą współosadzonych. Dokument taki korzysta z domniemania prawdziwości treści. z nim zawartych przysługującemu dokumentowi urzędowemu, choć zainteresowana strona może w konkretnej sprawie to domniemanie obalić innymi dowodami, także prywatnymi. Z tego względu zdziwienie budzi, że Sąd w niniejszej sprawie poprzestał na dokumencie przedstawionym przez powoda (pismo Dyrektora ZK) z którego wynika tylko numeracja i powierzchnia cel w których przebywał powód, a nie wiadomo ile współwięźniów przebywało z powodem. Stanowisko pozwanego, że Zakład Karny nie prowadzi ewidencji tzw. ruchu osadzonych w poszczególnych celach jest zupełnie niewiarygodne. Zakład wszak musi na bieżąco kontrolować ilość osadzonych w celach, aby zapewnić obowiązujące normy. Czym innym natomiast podawanie imion i nazwisk czy adresów osób współosadzonych. W takiej sytuacji Sąd powinien zastosować art. 233 par. 2 k.p.c. i tym bardziej dopuścić dowody z zeznań świadków wnioskowanych przez powoda na okoliczność liczby współosadzonych razem z powodem i warunków panujących w celach. Nie można też wymagać, aby powód wskazywał protokoły Sanepidu, które przecież posiada strona pozwana. Odnośnie złego traktowania powoda przez funkcjonariuszy ZK Sąd powinien wezwać pełnomocnika powoda o wskazanie konkretnych zdarzeń czy zachowań ze wskazaniem osoby funkcjonariusza (choćby co do funkcji) i przybliżonej daty pod rygorem --- STRONA 11 --- pominięcia dowodu na tę okoliczność. Ma to tym większe znaczenie, że powód zeznał, iż nie było świadków niewłaściwego traktowania go przez funkcjonariuszy. W tej sytuacji należy zgodzić się z apelującym, że Sąd Okręgowy bezpodstawnie pominął dowód z przesłuchiwania świadków wskazanych przez powoda z uzasadnieniem, że „świadkowie ci nie wnieśliby nic ponad osnowę dokumentów z których wynika powierzchnia celi. Świadkowie nie mierzyli celi, nie mają zresztą takiej możliwości. Jch zeznania stanowiłyby wyłącznie subiektywną ocenę powierzchni celi” Nadto w sprawie nie chodzi tylko o przeludnienie. Sytuacja ta wiąże się też z naruszeniem przez Sąd Okręgowy art. 227 k.p.c. i art. 217 k.p.c., co słusznie zarzuca apelacja. W toku postępowania dowodowego Sąd może naruszyć przepis art. 227 k.p.. tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że Sąd przeprowadził dowód na okoliczności niemające istotnego znaczenia w sprawie i ta wadliwość postępowania dowodowego mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a także gdy sąd odmówił przeprowadzenia dowodu na fakty mające istotne źnaczenie w sprawie, wadliwie oceniając, iż nie mają one takiego charakteru (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2008 r., II PK 47/08, Lex nr 500202; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2001r., IV CKN 970/00, Lex nr 52753; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2005 r., III CK 548/04, Lex nr 151666). W związku z tym naruszenie art. 227 k.p.c. następuje, gdy Sąd oddala wnioski dowodowe zmierzające do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2000 r., IV CKN 20/00, Lex nr 52437; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2001 r., I PKN 299/00, OSNP, nr 23, poz. 573). Oczywiście to Sąd ocenia czy dany fakt ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227k.p.c.), czy fakt ten wymaga udowodnienia (art. 228, 229 i 230 k.p.), czy dany środek dowodowy nie jest wykluczony (art. 246 i 247 k.p.c.), wreszcie czy okoliczność na którą dowód został zgłoszony nie została już dostatecznie wyjaśniona (art. 217 $ 2 k.p.c.). Prowadzi to do wniosku, że Sąd nie jest związany wnioskami dowodowymi stron, w tym sensie że ma obowiązek przeprowadzić każdy zawnioskowany dowód. Niemniej jednak pamiętać należy, że Sąd pominie środki dowodowe tylko w sytuacji gdy, dowody są spóźnione (art. 217 $ 2 k.p.c.) lub okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione lub jeżeli strona powołuje dowody jedynie dla zwłoki (art. 217 $ 3 k.p.c.). Przez wyjaśnienie spornych okoliczności rozumieć należy taki stan rzeczy, w którym albo nastąpiło uzgodnienie między stronami spornych dotychczas okoliczności, albo też zostały one wyjaśnione na korzyść strony powołującej dowody. Niedopuszczalne jest pominięcie zaoferowanych środków dowodowych z powołaniem się na wyjaśnienie sprawy, jeżeli ocena dotychczasowych dowodów prowadzi, w przekonaniu sądu, do wniosków niekorzystnych dla strony powołującej dalsze dowody. Oznaczałoby to bowiem pozbawienie jednej ze stron możliwości udowodnienia jej twierdzeń. Sytuacja taka jednak nie zachodzi, gdy teza dowodowa jest nieistotna dla rozstrzygnięcia lub proponowany środek jest nieprzydatny dla jej udowodnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2007 r., TV CSK 41/07, Lex nr 346211). Pominięte dowody niewątpliwie dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. To arbitralne podejście do wniosków dowodowych powoda prowadzące do przyjęcia, że nie doprowadzą do wyjaśnienia sprawy doprowadziło do nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy. W zasadzie można też przyjąć, że pominięcie dowodów na okoliczności istotne dla sprawy spowodowało potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości bo dowody dopuszczone przez Sąd Okręgowy nie wiązały się z istotą sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd powinien zwrócić się ponownie do strony pozwanej o przedstawienie obsady w celach w których przebywał powód pod rygorem skutków z art. 233 $ 2 k.p.c. tudzież zawiadomienia sądu penitencjarnego wypadku nieprowadzenia przedmiotowej ewidencji, a następnie dopuścić dowód z zeznań świadków wnioskowanych przez powoda po uzupełnieniu tezy dowodowej. W razie nieaktualności adresów świadków Sąd może wyznaczyć pełnomocnikowi powoda termin do ich wskazania zgodnie z art. 242 k.p.. Mając powyższe na uwadze orzeczono na podstawie art. 386 $ 4 k.p.c. oraz art. 108 $ 2 k.p.c. SSA Józef Wąsik SSA Jerzy Bess SSA Marek Boniecki |»