Wyrok I ACa 797/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wro

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 797/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Franciszek Marcinowski Sędziowie: SSA Elżbieta Lipińska (spr.) SSA Małgorzata Lamparska Protokolant: Katarzyna Sandecka po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2010 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w W. i Zakładowi Karnemu nr 2 w S. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 21 kwietnia 2010 r. sygn. akt I C 637/09 oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010 roku Sąd Okręgowy w Opolu oddalił powództwo, którym powód domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanych zadośćuczynienia w kwocie 300.000 zł za naruszenie jego prawa do godnego, humanitarnego odbywania kary przez osadzenie go w celi przeludnionej. Strona pozwana zarzucała częściowe przedawnienie roszczeń powoda, a w pozostałym zakresie wnosiła o ich oddalenie jako bezzasadnych. Sąd ten ustalił, że bezspornie powód odbywa karę pozbawienia wolności, przy czym w areszcie śledczym w W. przebywał od 24.09.2000 r. do kwietnia 2001 r., zaś w zakładzie karnym nr 2 w S. od kwietnia 2001 r. do czerwca 2008 r. --- STRONA 2 --- Przy tym ustaleniu Sąd Okręgowy uznał, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Podnoszony przez powoda zarzut naruszenia art. 110 § 2 kkw, tj. osadzenia go w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m 2 przypadającej na jednego skazanego, jest całkowicie bezpodstawny, albowiem działanie takie nie nosi zdaniem tego Sądu znamion bezprawności. Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 248 § 1 kkw w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Szczegółowe warunki postępowania w takich przypadkach określa Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz. U. Nr 65, poz. 459). Granice wskazanego przepisem czasu określonego, na jaki można umieścić osadzonego w przeludnionej celi, wyznaczane są możliwościami jednostki penitencjarnej zapewnienia osadzonym normatywnej powierzchni celi, nie zaś jakąś możliwą do przewidzenia przez dyrektora jednostki konkretną datą. Zdaniem Sądu I instancji powód powinien udowodnić, iż mimo posiadania przez jednostkę penitencjarną możliwości osadzenia w celi, w której norma metrażowa przypadająca na jednego osadzonego nie byłaby przekroczona, w dalszym ciągu odbywał karę w celi przeludnionej. Powód nie uczynił tego jednak i dlatego też przyjąć należy, iż działanie administracji penitencjarnej w stosunku do osadzonego mieściło się w ramach wyznaczonych przez obowiązujący porządek prawny i nie było nacechowane złą wolą lub próbą jego dyskryminacji. Sąd Okręgowy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż powód tylko przez krótki okres przebywał w celi przeludnionej i nie mogło to wywoływać u niego żadnych skutków ujemnych. Sąd podniósł dodatkowo, że jest rzeczą powszechnie wiadomą, iż bardzo słaby stan infrastruktury państwowej musi działać negatywnie na wszystkie dziedziny życia społecznego, w tym również na stan więziennictwa. Wskazując, że odpowiedzialność Skarbu Państwa została kompleksowo uregulowana w przepisach art. 417 i nast. kc, Sąd I instancji podkreślił, że odpowiedzialność Skarbu Państwa uzależniona jest od wyrządzenia szkody przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, a pomiędzy szkodą a zachowaniem się musi istnieć normalny związek przyczynowy. Ciężar udowodnienia powyższych okoliczności obciąża zgodnie z art. 6 kc powoda, zaś ich niewykazanie decyduje o bezpodstawności powództwa. W ocenie Sądu Okręgowego powód w żaden skuteczny sposób nie tylko nie wykazał, ale nawet nie uprawdopodobnił domniemanej szkody, jej wysokości, ani tym bardziej nie wskazał normalnego związku przyczynowego między nimi. Odnosząc się do roszczenia powoda o wypłatę zadośćuczynienia w oparciu o art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c., Sąd Okręgowy stwierdził, że powód nie wykazał żadnej z ustawowych przesłanek, takich jak działanie lub zaniechanie sprawcy krzywdy niemajątkowej, istnienie tejże krzywdy wynikającej z naruszenia przez pozwanego dobra osobistego powoda, związek przyczynowy między krzywdą niemajątkową a działaniem lub zaniechaniem sprawcy, co nie pozwalało na uznanie powództwa za zasadne. Od wyroku tego powód wniósł apelację, zarzucając niewyjaśnienie okoliczności sprawy, wynikające z faktu nieprzesłuchania go w sprawie mimo, że o to wnosił, chcąc przedstawić swoje racje. Zarzucał także, że Sąd nie przesłuchał wskazanych przez niego świadków. Wniósł o zmianę wyroku przez uwzględnienie powództwa, ew. uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. --- STRONA 3 --- Po rozpoznaniu apelacji Sąd Apelacyjny uznał ją za nieuzasadnioną. Powództwo obejmuje okres pobytu powoda w Areszcie Śledczym w W. w okresie od 24 września 2000 r. do kwietnia 2001 r., a w Zakładzie Karnym w S. od kwietnia 2001 r. do 24 września 2009 r. Sąd Okręgowy nie ustosunkował się w uzasadnieniu wyroku do tego zarzutu pozwanego Skarbu Państwa, ale za uzasadniony trzeba uznać postawiony przez niego zarzut przedawnienia roszczeń powoda za cały okres jego pobytu w Areszcie Śledczym, a także pobytu w Zakładzie Karnym do 20.11.2006 roku – w oparciu o art. 442 § 1 kc, co nie wymaga bardziej szczegółowego uzasadnienia ponadto, że przepis ten statuuje trzyletni okres przedawnienia, a pozew wpłynął 20 listopada 2009 r. Trzeba zauważyć na kanwie zdania drugiego tego przepisu, że powód w żadnym ze swoich pism nie twierdził nawet, iż dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia z opóźnieniem, które uzasadniałoby zastosowanie 10-letniego okresu przedawnienia. Ustalenia Sądu Okręgowego są lakoniczne, ale wynika z nich, że przyjął za wiarygodne twierdzenia powoda o osadzeniu go w przeludnionej celi. Stąd przesłuchanie powoda nie wniosłoby niczego do sprawy, bowiem rozważania Sądu dotykają kwestii prawnych oraz powszechnie znanych, a oddalenie powództwa nie opiera się na zdezawuowaniu twierdzeń powoda w tym przedmiocie. Powód zawnioskował w piśmie z 17 marca 2010 roku (k. 54 v.) przesłuchanie czterech świadków, współosadzonych, którzy mieliby potwierdzić warunki, w jakich przebywał, jednak nie podał ich adresów, a zatem dowodu z ich przesłuchania Sąd I instancji nie mógł przeprowadzić. Nadto do dowodu tego odnosi się wyżej wyrażony pogląd w kwestii przesłuchania samego powoda. Sąd Okręgowy jako podstawę uzasadniającą dopuszczalność osadzenia powoda w przeludnionej celi powołuje art. 248 § 1 kkw oraz przepisy wykonawcze. Przepis ten nie obowiązuje od 6 grudnia 2009 r., bowiem uchylony został przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 października 2009 r. (Dz.U.09.190.1475) wobec orzeczenia jego niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z 26 maja 2008 r. (SK 25/07). Obowiązywał jednak w okresie objętym żądaniem. Sąd Apelacyjny w pełni podziela rozważania Sądu I instancji dotyczące realnych możliwości lokalowych polskiego sądownictwa i związanej z tym niemożności zapewnienia wszystkim skazanym w równym stopniu przewidzianych norm powierzchni. Podziela również ocenę, że powód nie wykazał, aby pozwany Zakład Karny miał możliwość zapewnienia mu innych warunków, z czego nie skorzystał, ani – że postępowanie to nosiło cechy indywidualnej dyskryminacji powoda. W takiej sytuacji nie można przypisać pozwanemu działań bezprawnych, które rodziłyby po stronie Skarbu Państwa odpowiedzialność za jego postępowanie, w tym – naruszenie dóbr osobistych powoda. Eliminuje to także możliwość uwzględnienia żądania zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia. Z powyższych względów na podstawie art. 385 kpc Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach oparto na art. 98, 108 § 1 i 391 kpc. bp