Wyrok I ACa 780/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2019 r. Sąd Apelacyjny w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 780/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2019 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Elżbieta Karpeta Sędziowie : SA Małgorzata Wołczańska SO del. Tomasz Tatarczyk Protokolant : Katarzyna Noras po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2019 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa M. B. przeciwko K. Ś. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I C 367/17 1) zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2. o tyle, że zasądza od pozwanego na rzecz powoda M. B. 1 000 (tysiąc) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 27 września 2017 r.; 2) oddala apelację w pozostałej części; 3) nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego. SSA Małgorzata Wołczańska SSA Elżbieta Karpeta SSO del. Tomasz Tatarczyk Sygn. akt I ACa 780/18 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie uwzględnił częściowo powództwo M. B. i A. K. nakazując pozwanemu K. Ś. przeproszenie powodów za użycie wobec nich słów nieprzyzwoitych z jednoczesnym użyciem nieprzyzwoitego gestu. Natomiast oddalił Sąd Okręgowy żądanie zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów zadośćuczynienia w wysokości po 5000 zł. na rzecz każdego z nich. Sąd Okręgowy ustalił następujące okoliczności. W dniu 11 grudnia 2015 r. pomiędzy godziną 11:50 a 12:15 w L. na rynku obok budynku (...) powód M. B. i jego matka A. K. spotkali pozwanego K. Ś.. Powód M. B. zapytał pozwanego kiedy odda pieniądze. Wówczas pozwany wykonał w kierunku powoda M. B. i jego matki powódki A. K. gest pokazujący środkowy palec prawą ręką, następnie pozwany zwrócił się do powoda M. B. słowami „spierdalaj skurwysynu”. Zajście trwało krótko, klika minut. W tym czasie na rynku znajdowało się kilkanaście do 30 osób, z tym że w bezpośrednim sąsiedztwie zdarzenia było kilka osób, część z nich zatrzymała się, patrzyła, nikt jednak nie komentował sytuacji, nie pytał o zajście. Powodowie poczuli się dotknięci zachowaniem pozwanego, zajście wywołało u ich stres, powodowie nie leczyli się w związku ze zdarzeniem, nie korzystali z pomocy lekarzy, powódka A. K. w związku z tym, że zdenerwowała się zajściem, zażyła jedną tabletkę na uspokojenie. Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w (...) z 8 marca.2016 r. w sprawie o sygn. akt II W 52/16 pozwany K. Ś. został uznany za winnego popełnienia nieobyczajnego wybryku tj. wykroczenia z art. 140 k.w. i tego że w tym samym miejscu i czasie w miejscu publicznym użył słów nieprzyzwoitych tj. wykroczenia z art. 141 k.w. i za to wymierzono mu karę łączną grzywny. Podczas przesłuchania w toku postępowania w sprawie o wykroczenie pozwany K. Ś. przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów karalnych z art. 140 k.w. i 141 k.w. i wyraził zgodę na dobrowolne poddanie się karze, nie kwestionował ustalonego przebiegu zdarzenia. Powyższy wyrok nakazowy uprawomocnił się z dniem 23.03.2016 r., pozwany nie zaskarżył tego orzeczenia. Uwzględniając powództwa o nakazanie przeproszenia i oddalając powództwa w zakresie roszczeń majątkowych Sąd Okręgowy wskazał, że nie jest związany ustaleniami co do popełnienia wykroczenia dokonanymi przez Sąd Rejonowy w (...), zawartymi w wyroku nakazowym z dnia 8.03.2016r. w sprawie II W 52/16. Pozwany bowiem został skazany za wykroczenia, a nie przestępstwo, nie zostały więc spełnione przesłanki wymienione w art. 11 k.p.c. Niemniej jednak ustalenia dokonane przez Sąd karny w wyroku w sprawie II W 52/16 nie pozostają bez znaczenia dla wykazania sprawcy czynu i okoliczności czynu. Prawomocny wyrok wydany w sprawie II W 52/16 jest dokumentem urzędowym, został wydany przez organ wymieniony w tym przepisie – sąd, w przewidzianej dla niego formie – wyrok nakazowy i w zakresie jego działania (art. 93 § 1 k.p.w.). Wyrok ten zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim zaświadczone, a mianowicie, że pozwany był sprawcą czynów opisanych w wyroku nakazowym. W tej sytuacji, zgodnie art. 253 k.p.c., na pozwanym spoczywa ciężar wykazania, że treść wyroku jest niezgodna z prawdą. Tej okoliczności pozwany nie dowiódł, a na nim, w myśl art. 6 k.c., spoczywa ciężar dowodu. Przez cały okres postępowania w sprawie II W 52/16 pozwany potwierdzał wersję zdarzenia wskazaną przez stronę powodową, przyznał się do zarzucanych mu czynów. Poddając się karze pozwany działał ze świadomością co do zarzucanych mu czynów, nie kwestionował okoliczności zdarzenia, nie prezentował innego przebiegu zdarzenia. Uznał zatem Sąd Okręgowy, że powodowie wykazali, że pozwany naruszył ich dobra osobiste w postaci czci, godności osobistej, w okolicznościach przez nich wskazanych. Oddalając żądanie powodów zasądzenia zadośćuczynienia pieniężne za doznaną krzywdę, Sąd Okręgowy wskazał, że naruszenie nie miało intensywnego charakteru, nie było nacechowane szczególnie złą wolą pozwanego, nie miało intensywnego przebiegu, ani nie było dotkliwe dla powodów. Zdarzenie to nie wywołało żadnych ujemnych następstw w życiu powodów, długotrwałych negatywnych przeżyć. Zatem krzywda powodów nie jest na tyle dotkliwa, aby wymagała naprawienia przez zapłatę zadośćuczynienia pieniężnego. Okoliczności te zdecydowały o oddaleniu powództwa co do żądania zapłaty zadośćuczynienia w oparciu art. 448 k.c. Apelację od wyroku wniósł skutecznie powód M. B.. Apelacja powódki podlegała odrzuceniu z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia. Powódka nie żądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia jej wyroku wraz z uzasadnieniem. Wyrok z dnia 12 kwietnia 2018 r. uprawomocnił się dla powódki z dniem 4 maja 2018 r. Apelacja, pod którą powódka się podpisała wniesiona została 11 czerwca 2018 r., zatem ponad miesiąc po terminie do jej wniesienia. Fakt doręczenia powódce wyroku z uzasadnieniem dokonany --- STRONA 3 --- przez Sąd Okręgowy bez wniosku powódki o jego doręczenie nie wywołał skutku rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia apelacji od daty błędnego doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Powód w apelacji zarzucał obrazę prawa materialnego, a to art. 448 k.c. przez jego niewłaściwą wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że naruszenie jego dóbr osobistych nie miało intensywnego charakteru i zachowanie pozwanego nie było dotkliwe dla powoda. Wskazywał, że naruszenie dóbr osobistych nastąpiło w miejscu publicznym, co stanowiło dodatkowe upokorzenie powoda. Domagał się powód zmiany wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości ewentualnie wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Jako uzasadniony uznał Sąd Apelacyjny zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 448 k.c. jednak nie poprzez błędną jego wykładnię (jak zarzucał apelujący) lecz przez niezastosowanie tego przepisu w prawidłowo ustalonych okolicznościach niniejszej sprawy. Zgodzić należy się z apelującym, że niewątpliwe naruszenie czci i godności osobistej powoda nastąpiło w miejscu publicznym, co rzeczywiście wzmagało krzywdę wywołaną skierowaniem do powodów pogardliwych słów w obraźliwej formie wraz z dokonaniem nieobyczajnego wybryku, którym jest intencjonalne pokazanie środkowego palca. Nadto, co również zauważył Sąd Okręgowy, lecz nie ocenił tego należycie, powód nie sprowokował pozwanego do takiego zachowania. Zapytał jedynie, kiedy pozwany zwróci mu dług. Wbrew ocenie Sądu Okręgowego taki przebieg zdarzenia należało ocenić jako powodujący krzywdę powoda, która powinna być naprawiona także przez zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Żądanie zasądzenia kwoty 5000 zł uznał Sąd Apelacyjny za znacznie wygórowane. Zachowanie pozwanego jakkolwiek zauważone przez znajdujące się w pobliżu zdarzenia osoby, nie wywołało jednak żadnej reakcji tych osób, zapewne nieznających powoda. Dlatego kwota 1000 zł jest – zdaniem Sądu Apelacyjnego – odpowiednią rekompensatą dla powoda za naruszenie jego dóbr osobistych przez pozwanego. Na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego w części oddalającej powództwo o tyle, że zasądził na rzecz powoda od pozwanego 1000 zł jako zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych. Ponieważ roszczenie będące przedmiotem apelacji miało charakter oceny, a powód wygrywając apelację co do zasady, przegrał ją w większej części w zakresie wysokości roszczenia Sąd Apelacyjny na mocy art. 102 k.p.c. nie obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego. SSA Małgorzata Wołczańska SSA Elżbieta Karpeta SSO (del) Tomasz Tatarczyk