Wyrok I ACa 740/22 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2022 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 740/22 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2022 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: eee] SSA ogra Dobrowosk po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2022 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa M. D. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w B. o odszkodowanie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2022 r. sygn. akt I C 679/22 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Białymstoku. B.D. Sygn. akt I ACa 740/22 Powód, M. D. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa — Aresztu Śledczego w B. kwoty 100.000 zł wraz z odsetkami od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia. Uzasadniając swoje stanowisko powołał się na niedogodności i uciążliwości, jakich doznał w przedmiotowej jednostce penitencjarnej, związane z wydawaniem posiłków tą samą łyżką, co innym osadzonym, mimo uczulenia powoda na wieprzowinę i kurczaka. Wskazał także na podanie mu przez personel tej jednostki parówek drobiowych oraz uniemożliwienie dochodzenia przed sądem jego praw przez Dyrektora Aresztu Śledczego w B.. Powyższe, zdaniem powoda, naruszało art. 3, 5, 8 1 9 Buropejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. : Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku, w oparciu o art. 191' $ 3 k.p.c., powództwo to oddalił, uznając Je za oczywiście bezzasadne. Sąd Okręgowy stwierdził bowiem, że powód nie tylko nie wykazał, ale nawet nie powoływał się. na to, że wskutek opisanych w pozwie działań pozwanego doznał jakiejkolwiek szkody. Samo zaś wskazanie powyższych okoliczności powoduje, że powództwo jest oczywiście bezzasadne. --- STRONA 2 --- Apelację od tego wyroku złożył powód, kwestionując jego prawidłowość. Podał, że Sąd I instancji nie rozpoznał jego wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, a nadto nie wezwał go do uzupełnienia braków formalnych jego pozwu. To zaś skutkowało pozbawieniem powoda prawa do sądu i naruszało art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda okazała się uzasadniona o tyle, że skutkowała uchyleniem wyroku Sądu I instancji i przekazaniem sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zgodnie z treścią art. 391! $ I k.p.c., w przypadku wniesienia apelacji od wyroku oddalającego powództwo z powodu jego oczywistej bezzasadności na podstawie art. 191 k.p.c., sąd odwoławczy może rozpoznać apclację na posiedzeniu niejawnym, bez uzupełnienia jej braków formalnych i fiskalnych oraz bez jej doręczenia osobie wskazanej jako pozwana, Przy czym, w razie podzielenia oceny sądu pierwszej instancji co do oczywistej bezzasadności powództwa, sąd odwoławczy oddala apelację. W sytuacji natomiast stwierdzenia, że powództwo nie jest oczywiście bezzasadne, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania ($ 3 tego przepisu). W doktrynie przyjmuje się, iż „oczywista bezzasadność powództwa” jest to stan, w którym dla każdego prawnika, bez potrzeby dokładnej analizy sprawy pod względem faktycznym i prawnym jest jasne, że nie ma podstawy do udzielenia żądającemu merytorycznej ochrony prawnej. Wskazuje się także, że roszczenie jest oczywiście bezzasadne, gdy z samej treści pozwu jasno wynika, że powodowi nie przysługuje żądanie od pozwanego określonego świadczenia na podstawie przytoczonych okoliczności faktycznych (decydują tutaj przepisy prawa materialnego). Roszczenie może być oczywiście bezzasadne zarówno z przyczyn faktycznych (gdy wnioski wysnute przez stronę z powołanych przez nią okoliczności faktycznych są rażące sprzeczne z zasadami logiki), jak i z przyczyn prawnych, gdy każdy prawnik bez głębszej analizy, z góry może ocenić, że roszczenie nie może być uwzględnione (por. m.in. Komentarz do art. 191' k.p.c. [w;] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz aktualizowany, M. Piaskowska, dostęp LEX). 'W analogiczny sposób przesłanka ta ujmowana jest w orzecznictwie, gdzie podkreśla się, że oczywista bezzasadność roszczenia to bezzasadność niebudząca jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że roszczenie, z którym występuje powód, nie zasługuje na udzielenie mu ochrony prawnej, a wniosek taki nasuwa się niezwłocznie po zaznajomieniu się z roszczeniem oraz jego podstawą faktyczną i prawną (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 września 2020 r., I ACa 629/20). 'W ocenie Sądu Apelacyjnego, stwierdzenie Sądu I instancji, że roszczenie powoda jest bezzasadne w stopniu oczywistym, jawi się jako zbyt pochopne. I jakkolwiek zgodzić się należy z Sądem Okręgowym, że zalegający w aktach niniejszej sprawy pozew M. D. sformułowany został w sposób dość lakoniczny, okoliczność ta nie przesądza jeszcze niejako automatycznie, że wywiedzione przez. niego powództwo nie ma jakichkolwiek szans na uwzględnienie, a nadto, że wytoczone ono zostało nie w celu uzyskania przez powoda sądowego rozstrzygnięcia o jego prawach, Jecz w innym celu, zamaskowanym wykorzystaniem instytucji prawnoprocesowych (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy — Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2019 r., poz. 1469, mocą której wprowadzono art. 191! k.p.c.). Tym bardziej, że Sąd ten, odstępując od wezwania powoda do uzupełnienia braków formalnych pozwu (chociażby poprzez sprecyzowanie jego żądań) i jednocześnie nie rozpoznając, zawartego w piśmie procesowym z dnia 30 marca 2022 r. (k. 6), wniosku skarżącego o ustanowienie po jego stronie fachowego pełnomocnika procesowego z urzędu, pozbawił w istocie powoda szansy na wyjaśnienie powyższego. W aktach sprawy brak jest bowiem jakiejkolwiek decyzji Sądu I instancji w tym zakresie. Nie przesądzając o zasadności przedmiotowego wniosku, wskazać jednak należy, że niewykluczonym jest, że powód jest na tyle nieporadny, że wytoczył (z założenia) niezasadne powództwo, które — wskutek pomocy udzielonej mu przez zawodowego pełnomocnika procesowego - finalnie mogłoby okazać się uzasadnione. * Gdy do tego dodać, że nierozpoznanie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w takich okolicznościach może zostać potraktowane jako naruszenie prawa strony do sądu i podstawa nieważności, o której stanowi art. 379 pkt 5 k.p.c. (por. Komentarz do art. 191! k.p. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1-505”. Tom I 2019, wyd. 1 pod red. T. Szanciło, dostęp Legalis oraz Komentarz do art. 191! k.p.c. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz 2021, wyd. 30 pod red. E. --- STRONA 3 --- Marszałkowskiej.Krześ, dostęp Legalis), Sąd Apelacyjny, w oparciu o art. 391! $ 3 k.p.ć., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. B.D. ” U