Wyrok I ACa 736/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 736/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Elżbieta Uznańska Sędziowie: SSA Andrzej Szewczyk (spr.) SSA Barbara Górzanowska Protokolant: st.sekr.sądowy Beata Lech po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa A L przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w T o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt I C 1181/13 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 390 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Andrzej Szewczyk SSA Elżbieta Uznańska SSA Barbara Górzanowska --- STRONA 2 --- Sygn. akt I ACa 736/15 UZASADNIENIE Powód A L w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w T domagał się zobowiązania pozwanego do przeproszenia powoda za dokonane już naruszenia dóbr osobistych, których skutków nie da się usunąć, poprzez zamieszczenie na koszt pozwanego w ciągu siedmiu dni od uprawomocnienia wyroku na stronie internetowej … (www…) tekstu „Wyrażam ubolewanie, że Centralny Zarząd Służby Więziennej dopuścił do naruszenia dóbr osobistych pana A L poprzez umieszczenie go w jednostkach penitencjarnych nie spełniających standardów cywilizowanego państwa i za wszystkie wyrządzone panu A L szkody niematerialne szczerze przepraszam” – dostępnego na stronie przez 30 dni; ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty w wysokości 25 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, oraz kwoty 5 000 zł na cel społeczny - na rzecz Fundacji …. Jako podstawę prawną swoich roszczeń powód podał przepisy art. 23 i 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. oraz wskazał na naruszenie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 77 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wskazał, że podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w T zostały naruszone dobra osobiste powoda poprzez izolowanie w warunkach, które nie spełniały standardu 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na osobę, co narusza dyspozycję art. 110 § 2 k.k.w. Przeludnienie przyczyniło się do braku komfortu psychicznego u powoda oraz utrudniało zachowanie prywatności czy intymności, powodowało częste konflikty między współosadzonymi. Powód wskazał także, że kąciki sanitarne w celach nie były dostatecznie odseparowane od powierzchni mieszkalnych i w celach utrzymywał się nieprzyjemny zapach. Problem stanowiła także zbyt mała powierzchnia kącika sanitarnego. Powód podał, że cele były zagrzybione i panowała w nich wilgoć. Grzyb występował nie tylko na ścianach i suficie, ale także na materacach, pościeli i odzieży. Taki stan celi doprowadził do pojawienia się grzybicy na ciele powoda. Nadto w celach gromadziło się robactwo, myszy i szczury. Powód otrzymał do użytku poplamione, niewyprane ubranie, zniszczone i brudne naczynia i sztućce, pościel noszącą ślady pleśni. W okresie letnim i zimowym cele nie były wietrzone, a brak odpowiedniej cyrkulacji powietrza narażał powoda na złe samopoczucie i warunkował pogarszanie się stanu zdrowia. W celach brakowało dziennego światła z powodu zbyt małych okien. Natomiast sztuczne oświetlenie było włączone cały dzień, co negatywnie wpłynęło na wzrok powoda, powodując jego osłabienie. Powód wskazał na brak dostępu do ciepłej wody, kąpiel jeden raz w tygodniu oraz niewystarczający przydział środków higieny osobistej. Powód zarzucił także, że opieka medyczna w jednostce penitencjarnej w T była nieprofesjonalna, objawy zgłaszane przez powoda były --- STRONA 3 --- bagatelizowane, otrzymywał na wszelkie dolegliwości środki przeciwbólowe i witaminowe. Przebywając w Zakładzie Karnym u powoda wystąpiło schorzenie kręgosłupa spowodowane korzystaniem z nieodpowiedniego materaca. Powód naprowadził także, że posiłki często nie spełniały warunków świeżości i zdatności do spożycia, skutkiem tego były bóle brzucha, gorączka i wymioty po ich zjedzeniu. Powód wskazał także na niestosowne zachowanie funkcjonariuszy Służby Więziennej, szykany z ich strony, a niekiedy wulgarne i agresywne odnoszenie się do powoda. Powód wskazał dalej, że w związku z osadzeniem odczuwa cierpienie fizyczne i psychiczne spowodowane niehumanitarnymi warunkami izolacji. Działania i zaniechania administracji jednostek penitencjarnych, w których osadzono powoda doprowadziły do rażącego naruszenia jego dóbr osobistych, takich jak cześć w znaczeniu czci wewnętrznej (godności osobistej, poczucia własnej wartości) czy prawa do prywatności i intymności. Wieloletnie osadzenie w niehumanitarnych warunkach spowodowało wzrost poczucia przygnębienia i niższości u powoda. Strona pozwana Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w T, reprezentowana przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów postępowania wedle norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Na uzasadnienie strona pozwana wskazała, że powód przebywał w Zakładzie Karnym w warunkach przeludnienia w okresie nie objętym przedawnieniem roszczeń, a ponadto podczas jego osadzenia powód miał zapewnione godne warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Panujące w jednostce penitencjarnej warunki sanitarno-bytowe były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Cele były wyposażone w sprzęt kwaterunkowy oraz urządzenia sanitarne zgodnie z normami przewidzianymi Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 186, poz. 1820), zapewniając powodowi osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki utrzymania higieny. Ponadto powód miał zapewnioną bezpłatną opiekę medyczną oraz otrzymywał leki adekwatnie do dolegliwości jakie zgłaszał, a także spacery, korzystał z kąpieli, miał dostęp do zimnej i raz w tygodniu ciepłej wody (cele są wyposażone w węzeł sanitarny), otrzymywał niezbędne środki czystości, mógł utrzymywać kontakt z najbliższymi poprzez widzenia, korespondencje i rozmowy telefoniczne z zamontowanych na każdym oddziale mieszkalnym samoinkasujących aparatów telefonicznych, otrzymywał posiłki o odpowiedniej wartości odżywczej, mógł korzystać z zajęć kulturalno-oświatowych, otrzymywać paczki żywnościowe i higieniczno-odzieżowe. We wszystkich celach znajdują się okna, które zapewniają dostęp światła dziennego i świeżego powietrza, a także kratki wentylacyjne zapewniające obieg powietrza pomiędzy cela a korytarze. Kąciki sanitarne są zabudowane, co stanowi zachowanie podstawowych wymogów intymności. W ocenie pozwanego powód nie udowodnił, a nawet nie uprawdopodobnił domniemanej krzywdy, jej rozmiaru, ani tym bardziej nie wskazał normalnego związku przyczynowego. Kwestionując sam fakt powstania krzywdy pozwany podważa również wysokość zgłoszonego roszczenia, wskazując przy tym że roszczenie --- STRONA 4 --- powoda w okolicznościach sprawy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i narusza art. 5 k.c. Sąd Okręgowy w Tarnowie wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r. oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, powołując w uzasadnieniu następujące ustalenia faktyczne i konkluzje. Powód przebywał w Zakładzie Karnym w T od dnia 3 października 2008 roku do dnia 3 września 2009 roku, a następnie od dnia 2 listopada 2009 roku do dnia 17 maja 2010 roku oraz od 22 grudnia 2010 roku do 3 marca 2011 roku. Powód był osadzony w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej 3 m² w następujących okresach i celach: - od dnia 15.10.2008 r. do 19.12.2008r. i od 23.12.2008 r. do 31.12.2008 w celi nr 409, - od dnia 05.02.2009 r. do 17.02.2009 r. w celi nr 538, - od dnia 17.02.2009 r. do 12.03.2009 r. w celi nr 528, - od dnia 27.03.2009 r. do 29.04.2009r. i od 09.05.2009 r. do 14.07.2009 r. w celi nr 523, - od dnia 21.07.2009r. do 03.09.2009 r. w celi nr 507, - od dnia 02.11.2009 r. do 05.12.2009 r. w celi nr 108. Umieszczenie osadzonych w warunkach przeludnienia nastąpiło na podstawie zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego wydanego w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa (m.in. art. 248 § 1 k.k.w.). Zakład Karny w T znajduje się w budynku przy ul. … . Budy nek został wybudowany na początku XX wieku. W okresie pobytu powoda w zakładzie, cele mieszkalne były wyposażone w środki higieniczne i sprzęt kwaterunkowy zapewniający zarówno indywidualne miejsce do spania - łóżko, jak też miejsce do spożywania posiłków – stół, każdy z osadzonych miał zapewnione także krzesło. W celach mieszkalnych znajduje się wyodrębniony pełnymi ścianami, zabudowany kącik sanitarny z drzwiami – znajduje się w nim ubikacja. Umywalka znajduje się poza kącikiem sanitarnym. W celach nie ma ciepłej wody, ale jest bieżąca woda chłodna. Wyposażenie kwaterunkowe ustalone zostało w oparciu o normy podane w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i ares ztach śledczych. Cele są wyposażone w odpowiednie oświetlenie jarzeniowe i żarowe wykonane zgodnie z projektem instalacji elektrycznej. Ze względu na warunki architektoniczne budynku, pomieszczania w których przebywają osadzeni, jak też funkcjonariusze, ni e są wyposażone w wentylację grawitacyjną. Wymiana powietrza odbywa się poprzez mikrowentylację w oknach, a przede wszystkim poprzez wietrzenie okienne podczas pobytu skazanych poza celą. Więźniowie są informowanie o konieczności wentylacji. Jeśli osadzeni to zaniedbują, mogą się pojawić drobne zaczernienia przy oknach. --- STRONA 5 --- Kontrole Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które są przeprowadzane średnio co dwa lata, nie wykazały, aby na terenie Zakładu Karnego w T nastąpiły uchybienia przepisom, przekrocze nie norm lub niedostosowanie budynków do obowiązujących przepisów. Więźniowie mają możliwość spędzania czasu poza celą. Każdy osadzony ma możliwość uczestniczenia raz dziennie przez godzinę w spacerze, a ponadto uczestniczenia w zajęciach na świetlicy, gdz ie jest telewizor, dostęp do prasy , korzystania z biblioteki, stołów do ping - ponga. Co miesiąc powód, jak i pozostali osadzeni, otrzymywali środki czystości, oprócz tego osadzeni mogą zakupić w kantynie rzeczy tam dostępne, gdy dysponują odpowiednimi środkami lub korzystać z pomocy osób z zewnątrz. Za czystość cel odpowiadają sami osadzeni i winni je sprzątać i utrzymywać w czynności. Raz w tygodniu zapewnia się skazanym ciepłą kąpiel w łaźni, a gdy są ku temu wskazania medyczne to łaźnia jest dostępna dla więźniów częściej– zgodnie z zaleceniami lekarza. Więźniowie podczas pobytu w Zakładzie Karnym w T byli zaopatrywani w bieliznę osobistą, a także bieliznę pościelową i koce. Wszyscy w Zakładzie Karnym dostają jednakowe środki czystości i takie same porcje żywieniowe, nie różnią się one także ilościowo i jakościowo od racji w pozostałych placówkach penitencjarnych w kraju. Posiłki są trzy razy dziennie w tym jeden ciepły w formie obiadu – jest to pierwsze i drugie danie. Każdy posiłek musi spełniać określoną przepisami prawa jakość, posiadać odpowiednią kaloryczność, są wyznaczone stawki za posiłek i zawartość poszczególnych składników. W Zakładzie Karnym w T obowiązują w tym zakresie takie same zasady jak we wszystkich innych jednostkach penitencjarnych w Polsce. Na terenie Zakładu nie dochodziło do masowych zatruć. Każdy osadzony może złożyć reklamacje odnośnie posiłków i jest to przewidziane odpowiednią procedurą. Powód nie wnosił skarg na warunki osadzenia jak i reklamacji na żywność. Jednostka Penitencjarna ma możliwość leczenia osadzonych, zarówno na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej jak i szpitalnej. Każdy osadzony wymagający pomocy jest kierowany do oddziału szpitalnego na terenie Zakładu Karnego lub też poza zakładem, jeżeli istnieje taka konieczność. Oprócz lekarza internisty w Zakładzie Karnym zatrudnieni są lekarze innych specjalności. Osadzeni mają dostęp do opieki medycznej w równym stopniu. Taki dostęp miał również powód. Zasadą jest, iż każdy oddział ma wyznaczony jeden dzień w tygodniu, w którym osadzeni z tego oddziału zapisują się celem uzyskania pomocy medycznej. W przypadku nagłych zdarzeń jest im ona udzielana natychmiastowo, poza kolejnością. Nadto zdarza się, że osadzeni nie zgłaszają potrzeby udania się do lekarza, ale służba więzienna widzi taką konieczność i osadzony jest doprowadzany do lekarza celem wyjaśnienia występujących u niego dolegliwości. Osadzeni mają bardzo szybki dostęp do specjalistycznych badań poza Zakładem Karnym, np. rezonans magnetyczny jest wykonywany nawet do tygodnia czasu. Powód podczas osadzenia w jednostce penitencjarnej w T był pod stałą opieką medyczną. Od pierwszych dni pobytu w zakładzie karnym korzystał z pomocy medycznej – zgłaszał bóle kręgosłupa --- STRONA 6 --- i otrzymywał leki przeciwbólowe. Powód miał dokonywaną konsultację neurochirurgiczną odnośnie jego problemów z kręgosłupem, nie miał wskazań do operacji, a jedynie do leczenia zachowawczego. Był również leczony stomatologicznie i neurologicznie. Schorzenia kręgosłupa u powoda istniały już od początku osadzenia w Zakładzie Karnym w T. Przy powyższych ustaleniach Sąd Okręgowy uznał powództwo za nieuzasadnione. Na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia, że doszło do naruszenia dobra osobistego, co wynika z ogólnej reguły rozkładu ciężaru dowodu, wyrażonej w art. 6 k.c., pozwanego obciąża natomiast dowód, że naruszenie dobra osobistego nie było bezprawne, co wynika z normy wyrażonej w art. 24 k.c. Ustalone w sprawie okoliczności nie dają jednakże podstawy do stwierdzenia, aby w trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w T doszło do bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych przez funkcjonariuszy Zakładu Karnego. Powołując się na brak odpowiedniej opieki medycznej powód nie wykazał naruszenia jego zdrowia wskutek działania lub zaniechania strony pozwanej, wobec czego odpada odpowiedzialność, jaka mogłaby wynikać z naruszenia tego dobra. Nie wykazał powód jak w jego ocenie prawidłowa opieka medyczna powinna wyglądać i na czym polegały uchybienia Zakładu Karnego w T. Na podstawie dokumentacji medycznej ustalono natomiast, że powód przebywał w Zakładzie Karny pod stałą opieką lekarzy, którzy prowadzili terapię powoda także środkami farmakologicznymi. Powód z Zakładu Karnego kierowany był na badania m.in. rezonans magnetyczny, skierowano go na konsultację neurochirurgiczna. Przywoływane przez powoda schorzenie kręgosłupa, wbrew jego twierdzeniom, nie powstało na skutek nieodpowiednich warunków w celi – złej jakości materaca i łóżka, albowiem powód już od chwili przyjęcia do jednostki penitencjarnej uskarżał się na te dolegliwości. Powód nie wykazał także jakichkolwiek następstw zdrowotnych w sferze psychicznej, a pomimo powoływania się na leczenie psychiatryczne nie przedstawił w tym zakresie żadnego dowodu, ani dokumentacji medycznej, ani zaświadczenia o pozostawaniu w leczeniu. Uznać należy, że powód objęty był właściwą opieką medyczną i nie wykazał, aby przepisywane mu leki, albo prowadzona terapia nie były adekwatne do zgłaszanych dolegliwości. Powód nie przedstawił żadnego dowodu odnośnie nieprawidłowości przy świadczeniu pomocy medycznej w Zakładzie Karnym w T. Okoliczności ujawnione w sprawie oraz przeprowadzone dowody zaprzeczały również twierdzeniom powoda o naruszeniu prawa poprzez brak zapewnienia prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Okoliczności, na które powoływał się powód, nie dały podstaw do przyjęcia bezprawności działania czy też zaniechania strony pozwanej. Powód miał zapewnione warunki odbywania kary zgodne z obowiązującymi normami. Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zakaz okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania w kontekście traktowania więźniów został najszerzej poddany analizie na tle art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Traktowanie nieludzkie zostało określone jako złe traktowanie, które jest: zamierzone, stosowane nieprzerwanie przez dłuższy czas i spowodowało u ofiary obrażenia ciała albo intensywne cierpienie --- STRONA 7 --- fizyczne lub psychiczne. Jednocześnie w orzecznictwie podkreślano, że cierpienie i poniżenie muszą wykraczać poza nieunikniony ich element związany z daną formą, zgodnego z prawem, traktowania lub karania (por. wyrok z dnia 5 grudnia 1979 roku, skarga 8224/78, i z dnia 12 stycznia 1995 r., skarga 21915/93, z dnia 19 kwietnia 2001 roku, skarga nr 28524/95, wyrok z dnia 6 marca 2001 roku, skarga nr 40907/98). Podobnie wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok TK z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07). W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że niedogodności z jakimi spotkał się powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w T nie miały charakteru nieludzkiego traktowania a w oczywisty sposób wynikały ze specyfiki warunków odbywania kary pozbawienia wolności i wymogów normatywnych regulacji pobytu więźniów w zakładach karnych. Nie ulega również wątpliwości, że warunki panujące w Zakładzie Karnym w T – na które uskarżał się powód – nie naruszały jego dóbr osobistych w sposób bezprawny. Mając na uwadze całokształt warunków bytowych panujących w Zakładzie Karnym w T, nie można przyjąć, aby warunki te naruszały godność osobistą powoda. Pomimo, że warunki te odbiegały od oczekiwanych i nie były idealne, to jednakże nie można przyjąć, aby były rażąco nieludzkie jak wskazuje powód. Ujawnione w sprawie okoliczności nie dawały podstaw do przyjęcia, aby warunki bytowe panujące w Zakładzie Karnym w T naruszały obowiązujące w tym zakresie przepisy. Wyposażenie cel zgodnie było z normami przewidzianymi Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 186, poz. 1820). Nie doszło również do naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności ( Dz. U. Nr 152 poz. 1493). Fakt braku wentylacji grawitacyjnej w celach, przy jednoczesnym uwzględnieniu, iż każdy skazany dysponował własnym łóżkiem w celi, miał zapewnione regulaminowe sprzęty, w tym też możliwość posiadania dodatkowych urządzeń, miał dostęp do bieżącej wody, do gwarantującego intymność kącika sanitarnego, dostęp do świeżego powietrza przez okna, właściwe oświetlenie, otrzymywał środki higieniczne i sanitarne, nie może przesądzać o tym, iż została naruszona godność osobista powoda na skutek niewłaściwych warunków bytowych i higienicznych. W tym zakresie powód nie udowodnił, iż otrzymywał złej jakości przedmioty wyposażenia, w tym niewypraną odzież i pościel, a także nie wykazał, aby wyżywienie w jednostce odbiegało od przyjętych norm jakościowych i ilościowych. Powód w związku z rzekomymi naruszeniami w kwestii jakości wyżywienia oraz higieny nie zgłaszał jakiekolwiek skarg bądź wniosków, w szczególności powód mógł takie wnioski kierować do Sędziego Penitencjarnego, który wizytuje zakład karny czy też składać stosowne skargi do Sądu Penitencjarnego, mógł również zgodnie z procedurą obowiązującą w zakładzie karnym składać reklamacje na żywność. Odnośnie podnoszonego przez powoda zarzutu nie zapewnienia mu właściwych warunków bytowych należnych osobie izolowanej Sąd stwierdził, że powód przebywał w celi, w której --- STRONA 8 --- powierzchnia na jedną osobę była mniejsza niż 3 m 2 jedynie przejściowo. W pozostałym okresie nie wykazywał, aby odbywał karę w warunkach przeludnienia. Mimo to, według Sądu Okręgowego nie można uznać, iż wskutek tego doszło do niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej przez pozwanego, skoro obowiązujące wówczas przepisy prawa zezwalały, pod pewnymi warunkami, na umieszczanie skazanych w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego skazanego jest mniejsza niż 3 m 2 na osobę, i wówczas takiego działania nie można uznać za bezprawne. Zakład Karny w T umieszczając powoda w celach w warunkach przeludnienia działał na podstawie art. 248 k.k.w. i zgodnie z jego dyspozycją zawiadomiony został o tym sędzia penitencjarny. Powszechnie wiadomym jest, że niejednokrotnie osoby zajmujące lokale socjalne mają gorsze warunki bytowe, aniżeli te w których przebywał powód. W żaden sposób nie można stronie pozwanej postawić zarzutu, iż celowo narażała skazanych na przebywanie w złych warunkach higienicznych i tym samym represjonowała ich przez to. W kontekście powyższych warunków stosowanie art. 448 k.c. wymaga dostrzeżenia, iż nawet gdyby doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda tj. jego godności, wskutek panujących warunków bytowych w pozwanym Zakładzie Karnym, to nie uzasadniałoby to jeszcze zasądzenia żądanego zadośćuczynienia. Warunki bytowe w zakładzie karnym nie wynikały bowiem z celowej chęci represjonowania skazanych, lecz są związane z sytuacją gospodarczą i finansową państwa. Nadto na zmniejszony – w wymiarze społecznym – rozmiar ewentualnej krzywdy powoda niewątpliwie wpływ ma też okoliczność, iż powód został zmuszony do pobytu w zakładzie karnym na skutek własnych, bezprawnych działań. W takim wypadku powszechnie przyjęte i akceptowane w społeczeństwie normy muszą oddziaływać na ocenę, czy zaistniałe w jednostce penitencjarnej nieprawidłowości muszą rodzić w każdym przypadku i niejako automatycznie prawo do żądania zadośćuczynienia, skoro przebywanie powoda w tego rodzaju miejscu odosobnienia jest wynikiem jego uprzedniego, nagannego postępowania. Przyjąć zatem należy że nawet gdyby doszło do naruszenia dobra osobistego powoda na skutek złych warunków bytowych, wskazanych powyżej, panujących w Zakładzie Karnym, to stopień naruszenia tego dobra należałoby uznać za nieznaczny i zasądzenie na rzecz powoda z tego tytułu zadośćuczynienia byłoby nieuzasadnione. Wyrok powyższy zaskarżył powód w całości apelacją, wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 23 i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jak i naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez nierozważenie wszystkich okoliczności. Apelujący podnosił, że odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych nie jest zależna od winy konkretnych osób, zaś nadmierne zagęszczenie celi może samo w sobie być kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne W odpowiedzi na apelację strona pozwana (reprezentowana przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa) wniosła o oddalenie apelacji i o zasądzenie (na rzecz wspomnianej Prokuratorii) kosztów postępowania według norm przepisanych. --- STRONA 9 --- Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna, bowiem nie zachodzi naruszenie wymienionych w niej przepisów prawa procesowego i materialnego, a podniesione zarzuty nie mogą skutkować jej uwzględnieniem. Brak jest uzasadnionych podstaw do skutecznego kwestionowania ustalonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym stanu faktycznego, wyżej przytoczonego za Sądem Okręgowym. Apelacja zresztą expressis verbis ustaleń faktycznych jakby nie kwestionuje, nie mniej zarzuca naruszenie art. 233 k.p.c. (bez wskazania paragrafu) ogólnikowo podnosząc „nie rozważenie w toku podejmowania decyzji wszystkich okoliczności, które to uchybienie proceduralne miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia”. Takie ogólnikowe postawienie zarzutu uchyla się spod merytorycznej kontroli instancyjnej; skarżący winien wskazać, jakie jego zdaniem kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie dowodów; należałoby zatem wykazać, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, bo tylko taki zarzut może skutkować podważeniem uprawnienia sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Z kolei zaś zawarte w ostatnim fragmencie uzasadnienia apelacji zdanie, że Sąd „nie przeprowadził istotnych elementów postępowania dowodowego w celu ustalenia czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda i czy strona pozwana ponosi za to odpowiedzialność” nie wskazuje ani jednego takiego „istotnego elementu”, który został pominięty. Sąd Apelacyjny, przy wspomnianej lakoniczności zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c., nie znajduje podstaw do kwestionowania dokonanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oceny zebranych dowodów, obszernie umotywowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przy akceptacji i recypowaniu ustalonego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, Sąd Apelacyjny akceptuje również i konkluzję o braku podstaw do uwzględnienia powództwa. Jak już wspomniano, nie zachodzi również i naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym wypadku wymienionych w apelacji art. 23 i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. Bazując na ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy trafnie ocenił, że warunki w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności u strony pozwanej były zgodne z obowiązującym prawem, zaś powód nie wykazał, aby skutkiem działań strony pozwanej doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, czy do powstania szkody na zdrowiu i ciele. Dodać należy, że przepisy Kodeksu karnego wykonawczego regulują sposób wykonywania kary pozbawienia wolności, przewidują przy tym szczególną drogę dochodzenia przez skazanych odbywających tę karę ochrony ich praw naruszonych lub zagrożonych działaniami funkcjonariuszy więziennych; powód z takich przysługujących mu uprawnień nie korzystał, jak ustalono. Generalnie zaś o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadkach pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających na przykład na niższym od oczekiwanego standardzie celi lub urządzeń sanitarnych, dla wielu bowiem ludzi nieodbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne; godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom --- STRONA 10 --- poszanowania człowieczeństwa (por. wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2012 r. IV CSK 473/11, OSNC 2012, nr 12, poz. 146, LEX nr 1211994). Dodać należy, że zapewne nieporozumieniem jest odwołanie się na wstępie apelacji, jeszcze przed sformułowaniem jej zarzutów, do przepisu art. 417 2 k.c. jako podstawy roszczenia; przepis ten nie znajduje bowiem zastosowania do roszczeń objętych pozwem. Mowa w nim o rekompensacie za szkodę na osobie spowodowaną przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej, o ile przemawiają za tym zasady słuszności. Powód, jak już wskazywano, nie wykazał naruszenia dóbr osobistych czy szkód na osobie. W tym stanie rzeczy apelację jako bezzasadną należało oddalić, co Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 385 k.p.c., zasądzając od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa koszty postępowania apelacyjnego w kwocie 390 zł na podstawie art. 98 k.p.c. oraz art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (jednol. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 1150 ze zm.) w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 i 25 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 169, poz. 1417 ze zm.). SSA Barbara Górzanowska SSA Elżbieta Uznańska SSA Andrzej Szewczyk