Postanowienie I ACa 718/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Kato

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 718/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Ewa Jastrzębska Sędziowie : SA Joanna Kurpierz SA Elżbieta Karpeta (spr.) Protokolant : Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa M. C. przeciwko M. Ś., W. F. i M. B. o nakazanie i zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II C 182/10 1) oddala apelację; 2) przyznaje od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) na rzecz adwokat J. D. 332,10 (trzysta trzydzieści dwa i 10/100) złote, w tym 62,10 (sześćdziesiąt dwa i 10/100) złote podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I ACa 718 /11 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Powód M. C. domagał się: uznania pozwanych M. Ś., W. F. i M. B. za winnych naruszenia jego dóbr osobistych i złamania art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zasądzenia od pozwanego M. Ś. 30 000 złotych, W. F. 25 000 złotych, M. B. 25 000 złotych, podania sentencji wyroku, nazwisk i wizerunków pozwanych do wiadomości publicznej i przesłania go każdemu biegłemu psychiatrze i biegłemu psychologowi zarejestrowanemu w sądach powszechnych podległych jurysdykcji Sądu Apelacyjnego w Katowicach. Ponadto wniósł o zakazanie wykonywania pozwanym działalności biegłego oraz zwolnienie powoda od kosztów postępowania sądowego i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pozwani we wspólnej odpowiedzi na pozew, wnieśli o oddalenie powództwa wskazując, że zakwestionowana przez powoda opinia sądowo – psychiatryczna została wydana z zachowaniem należytej staranności oraz z zachowaniem zasad opiniowania sądowo – psychiatrycznego, zaś pozew nie zawiera żadnych treści merytorycznych, a jedynie inwektywy i insynuacje pod adresem pozwanych czym narusza dobra osobiste biegłych sądowych. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo, odstąpił od obciążania powoda kosztami postępowania oraz orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd Okręgowy ustalił, że przed Sądem Rejonowym w S. toczyło się postępowanie o sygn. akt IIIK 137/09, przeciwko M. C. podejrzanemu o to, że stosując przemoc fizyczną wobec K. W. poprzez przytrzymywanie jej rąk zmusił do znoszenia zachowania polegającego na zdjęciu jej spódnicy i dotykaniu ciała tj o czyn z art. 191§1 kodeksu karnego. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2009 roku Sąd rozpoznający sprawę zwrócił się o wydanie opinii sądowo – psychiatrycznej. Pozwani W. F., M. Ś. – lekarze psychiatrzy i M. B. psycholog kliniczny po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy karnej oraz osobistym przebadaniu podejrzanego M. C. wydali opinię sądowo – psychiatryczną i przekazali Sądowi. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy w S. po rozpoznaniu sprawy umorzył postępowanie karne przeciwko M. C. i zastosował środek zabezpieczający w postaci umieszczenia go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Na skutek zażalenia wniesionego przez podejrzanego i jego obrońcę Sąd Okręgowy w Katowicach postanowieniem z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt VII Kz 33/10 uchylił powyższe postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S.. Postanowieniem z dnia 15 września 2010 roku Sąd Okręgowy w K.uwzględnił wniosek sędziów Sądu Rejonowego w S. o wyłączenie od rozpoznania sprawy i przekazał ją do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.. Sprawa karna nie została zakończona i toczyła się pod sygn. IIK 949/10 – przed Sądem Rejonowym w B. na dzień wydawania zaskarżonego wyroku. W opisanym powyżej procesie karnym powód występujący w nim w charakterze oskarżonego, nie kwestionował zasady powołania biegłych, sposobu przeprowadzenia badania ani samej opinii, co mógł w tym postępowaniu uczynić. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji uznał, że pozwani wydając opinię sądowo – psychiatryczną o stanie zdrowia powoda na polecenie sądu w związku z toczącym się postępowaniem karnym, działali w ramach kompetencji zawodowych zgodnie ze swoją wiedzą i sumieniem, wypełniając obowiązki nałożone przez organy wymiaru sprawiedliwości. Użyte przez pozwanych sformułowania miały na celu ocenę stanu psychicznego powoda w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym o czyn stypizowany w przepisie art. 191 § 1 kodeksu karnego. Opinia została oparta na specjalnych badaniach powoda a zawarte w niej sformułowania nie wykraczają poza cel, któremu ma ona służyć. Jej treść nie szykanuje powoda, nie ma na celu szkodzenia mu bądź naruszenia jego godności osobistej, czci, dobrego imienia, nie zagraża jego poczuciu wolności i bezpieczeństwa. Wobec powyższego Sądu Okręgowy uznał, że nie nastąpiło bezprawne naruszenie dóbr osobistych powoda skoro pozwani byli uprawnieni a zarazem obowiązani do opracowania opinii, a użyte przez nich sformułowania pozostają w logicznym związku z opinią i poczynionymi przez pozwanych jako biegłych ustaleniami. Powód nie wykazał naruszenia jego dóbr osobistych, zaś zawnioskowane przezeń dowody w postaci zeznań świadka A. S. i dokumentu sporządzonego w języku rosyjskim uznał Sąd za pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem nie były związane z przedmiotem postępowania. Powyższy wyrok zaskarżył powód w apelacji podnosząc zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów przez ustalenie, że uprawnione były twierdzenia pozwanych zawarte w opinii o stanie zdrowia psychicznego apelującego, z --- STRONA 3 --- których wynikało, że powód ma powtarzające się problemy prawne, ingerencja M. C. w życie osobiste pokrzywdzonej była tak daleka, że stanowiło to realne zagrożenie dla jej normalnego funkcjonowania i zdrowia psychicznego, zaś dokonana przez powoda interpretacja zachowań pokrzywdzonej miała charakter urojeniowy. Powód kwestionował także fakt przeprowadzenia przez pozwanego psychologa szeregu wymienionych w opinii testów. Apelujący podniósł także, że pozwani „nie próbowali przeprowadzić dowodu prawdy kłamliwych twierdzeń w swej fałszywej opinii” jak również „nie przedstawili okoliczności wyjątkowo pozwalających usprawiedliwić ich czyn na zasadzie np. specyficznego zbioru zasad np.: otrzymanych rozkazów”. W związku z powyższym powód domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i nakazania pozwanym złożenia do akt Sądu Rejonowego w S. sygn. akt III K 137/09 wspólnego pisemnego oświadczenia o treści o podanej przez powoda w piśmie z dnia 28 lipca 2010 r. oraz zasądzenia od każdego z pozwanych dochodzonych kwot tytułem zadośćuczynienia, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego i na ich podstawie trafnie przyjął, że sformułowania zawarte w opinii autorstwa pozwanych nie wykraczają poza jej cel, nie mają charakteru szykanowania powoda i nie zagrażają jego poczuciu wolności i bezpieczeństwa. Powód upatrywał naruszenia swych dóbr osobistych w zawarciu w opinii sądowo - psychiatrycznej z dnia 19 października 2009 r. twierdzeń dotyczących: powtarzających się jego problemów prawnych, dokonywanej przezeń ingerencji w życie osobiste pokrzywdzonej K. W. tak dalekiej, że stanowiła ona realne zagrożenie dla jej normalnego funkcjonowania i zdrowia psychicznego oraz nawiązywania kontaktów z pokrzywdzoną przy jednoczesnej urojeniowej interpretacji jej zachowań. Z akt procesu karnego, w oparciu o które sporządzona została opinia sądowo – psychiatryczna z dnia 19 października 2009 r. wynikało, iż w 1993 r. przeciwko M. C. toczyło się postępowanie karne w sprawie gróźb kierowanych pod adresem I. A. (k. 153), jak sam powód przyznał odbywał w byłym Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich karę 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności (k. 154 i 164), zaś w 2006r. toczyło się przeciwko niemu postępowanie w sprawie przestępstw z art. 191 § 1 kodeksu karnego i art. 190 § 1 kodeksu karnego na szkodę K. W. oraz przestępstw z art. 190 § 1 kodeksu karnego i 217 § 1 kodeksu karnego na szkodę Z. G. (k. 116). W takich okolicznościach za całkowicie uzasadnione i znajdujące oparcie w aktach sprawy karnej uznać należy twierdzenie biegłych, iż w następnych latach po pierwszej dekompensacji udziałem M. C. stały się powtarzające się problemy prawne (k. 168). Pokrzywdzona K. W. wskazywała na powtarzające się zachowania powoda polegające między innymi na: dotykaniu przez niego jej ciała w środkach transportu publicznego (k. 150), nękaniu jej połączeniami telefonicznymi (k. 112), nieakceptowanego przez K. W. i ocenianego przez nią jako uciążliwe towarzyszenia jej przez M. C. (k. 112, 149), grożeniu jej narzędziem niebezpiecznym (k. 113). Wskazywała na wywoływanie u niej poczucia osaczenia przez powoda i zastraszenia z jego strony (k. 113). Wobec powyższego uprawnione było zawarcie przez pozwanych w treści opinii psychiatryczno – sądowej z dnia 19 października 2009 r. twierdzenia, iż działania powoda „tak dalece ingerują w życie osobiste pokrzywdzonej, że stanowią realne zagrożenie dla jej normalnego funkcjonowania i zdrowia psychicznego” (k. 168). Powołanie się w opinii na cytowane zeznania nie stanowiło – jak zarzuca powód – czynienia przez biegłych bezpodstawnych ustaleń, lecz miało na celu wyjaśnienie Sądowi jakie fakty biegli mieli na uwadze wysuwając wnioski w opinii. Pozwalało to Sądowi, który zasięgał opinii biegłych na odtworzenie sposobu formułowania przez biegłych wniosków opinii i ewentualne wyjaśnienie wątpliwości , co do poprawności logicznej ich rozumowania. Z powyższych względów brak było podstaw aby przyjąć, że wskazanymi w apelacji twierdzeniami zawartymi w opinii sądowo - psychiatrycznej z dnia 19 października 2009 r. pozwani naruszyli dobra osobiste powoda. Odnosząc się z kolei do zarzutu bezprawności działania pozwanych (k. 221 verte) stwierdzić należy, że treść opinii nie pozwala na uwzględnienie tego argumentu. Biegli uwzględnili w niej badania przeprowadzone już przez biegłych psychiatrów w sprawie o czyn, którego dopuścił się powód wobec pokrzywdzonej w dniu 11 lipca 2007 r. (k. 160) --- STRONA 4 --- jak i treść opinii psychiatrycznych i psychologicznych na temat M. C. sporządzonych na potrzeby spraw toczących się z jego udziałem w przeszłości (k. 161) oraz historii jego hospitalizacji psychiatrycznej (k. 163). W opinii z dnia 19 października 2009 r. opisano zarówno przebieg badania psychiatrycznego (k. 164) jak i psychologicznego (k. 165) przeprowadzonych przez pozwanych. Wyjaśniono w niej również przyczyny rozbieżności w ocenie stanu zdrowia psychicznego badanego wynikające z wcześniej sporządzanych opinii. Wnioski wypływające z opinii jak wykazano powyżej nie mogą być uznane za naruszające dobra osobiste powoda. Podkreślenia wymaga również, że opinia została sporządzona w granicach wyznaczonych obowiązującymi przepisami, na polecenie Sądu. Wnioski końcowe pozwanych są wyrazem ich troski o bezpieczeństwo osoby występującej w postępowaniu karnym w charakterze pokrzywdzonej (k. 168), a ich obaw nie sposób uznać za bezpodstawne w kontekście postawionej przez nich diagnozy oraz okoliczności, iż powód nie podejmuje leczenia psychiatrycznego. Skoro działania pozwanych podjęte były w ramach obowiązującego porządku prawnego, zaś wyrażane przez nich oceny badanego były rzeczowe, obiektywne i nie wykraczały poza potrzebę dla której dopuszczono w sprawie dowód z opinii biegłego, zaś użyte w opinii sformułowania nie naruszały godności osoby badanej, to przyjąć należy, że okoliczności powyższe wyłączyły bezprawność zachowań, w rozumieniu art. 24 § 1 kc, M. Ś., W. F. i M. B. (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt I BP 26/07 LEX 621120). Dlatego też apelację jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono na mocy przepisu art. 385 kpc .