Wyrok I ACa 717/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 717/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Mieczysław Brzdąk Sędziowie : SA Lucyna Świderska-Pilis (spr.) SO del. Tomasz Ślęzak Protokolant : Małgorzata Korszun po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa U. S. przeciwko J. S. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I C 6/12 1) zmienia zaskarżony wyrok: a) w punkcie 2. o tyle, że zasądzoną w nim kwotę 10 000 złotych obniża do kwoty 3 000 (trzy tysiące) złotych; b) w punkcie 5. w ten sposób, że kwotę 1 100 złotych obniża do kwoty 750 (siedemset pięćdziesiąt) złotych; 2) oddala apelację w pozostałej części; 3) zasądza od powódki na rzecz pozwanego 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 4) odstępuje od obciążenia powódki obowiązkiem uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa opłaty od apelacji, od ponoszenia której pozwany był zwolniony. --- STRONA 2 --- I ACa 717/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej zobowiązał pozwanego J. S. do złożenia powódce w formie pisemnej następującej treści oświadczenia: J. S. przeprasza U. S. za krzywdy związane ze znęcaniem się nad nią w okresie od stycznia 2003 roku do lipca 2009 roku i wyraża z tego powodu ubolewanie”; zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 10 000 złotych z ustawowymi odsetkami od 9 stycznia 2012 roku; w pozostałej części powództwo oddalił oraz orzekł w przedmiocie kosztów procesu, w tym nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1 100 złotych tytułem części opłaty od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona. Sąd pierwszej instancji ustalił, iż małżeństwo stron rozwiązane zostało wyrokiem Sądu Okręgowego w Bielsku- Białej z dnia 15 marca 2011 roku, z winy pozwanego. Wina ta polegała na nadużywaniu alkoholu, obrzucaniu powódki wulgarnymi wyzwiskami i stosowaniu wobec niej przemocy. Sąd ten uznał, iż powódka nie ponosiła winy za rozkład pożycia gdyż wbrew twierdzeniom pozwanego nie dopuściła się zdrady małżeńskiej. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 20 czerwca 2011 roku uznano pozwanego za winnego tego, że w okresie od stycznia 2003 roku do lipca 2009 roku znęcał się psychicznie i fizycznie nad powódką w ten sposób, że wszczynał awantury domowe, w czasie których wyzywał ją słowami uznanymi za wulgarne, niszczył sprzęty domowe, groził pozbawieniem życia, popychał, szarpał, bił rękami po całym ciele, zmuszał do nieakceptowanych przez nią form zachowań seksualnych, groził pozbawieniem życia, kontrolował czas przebywania poza domem. Wyrok ten utrzymany został w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 15 listopada 2011 roku. Powódka od grudnia 2009 roku zamieszkuje wraz z dziećmi u swoich rodziców, gdzie zajmuje jeden pokój. Powódka czuje żal do pozwanego, który nie zmienił swego zachowania wobec niej. Powódka liczy obecnie 41 lat, jest z zawodu krawcową. Pracuje jako sprzedawca w (...), gdzie zarabia ok. 1 300 złotych netto. Na dzieci otrzymuje alimenty w łącznej kwocie po 1 100 złotych miesięcznie. Pozwany ma lat 40, jest z zawodu malarzem-tapeciarzem. Mieszka obecnie w domu wybudowanym przez strony. Deklaruje, że po podziale majątku chciałby spłacić powódkę. W spłacie ma mu pomóc siostra, pozwany chce też zaciągnąć kredyt. J. S. pracuje w firmie budowlanej gdzie zarabia 1 100 złotych miesięcznie. Pozwany posiada długi u znajomych i rodziny na kwotę 7 000 – 8 000 złotych. W ocenie Sądu pierwszej instancji z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki, w szczególności jej zdrowia, czci, a nawet wolności, a działanie pozwanego było bezprawne. Sąd uznał, iż zasadnym jest zasądzenie tytułem zadośćuczynienia kwoty 10 000 złotych mając na uwadze rodzaj dóbr, które zostały naruszone i czas trwania tego zachowania. Na wysokość też miało wpływ późniejsze zachowanie pozwanego, który nie czuł się winny i dalej obrzucał powódkę wyzwiskami. Sąd nie uwzględnił zadośćuczynienia w kwocie żądanej przez powódkę biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną pozwanego, którego dochody miesięczne nie są wysokie, ma zadłużenie u rodziny i znajomych, a przede wszystkim ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec dzieci. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożył pozwany wnosząc o jego zmianę w punkcie 2 poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 3.000 złotych tytułem zadośćuczynienia i w punkcie 5 poprzez nie obciążanie pozwanego kosztami postępowania; względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części w punktach 2 i 5 i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej. Skarżący zarzucał: 1. naruszenie art. 448 kc poprzez zasądzenie od pozwanego tytułem zadośćuczynienia kwoty 10 000 zł, która przekracza rozmiar krzywdy doznanej przez powódkę i nie jest kwotą odpowiednią w rozumieniu tego przepisu; 2. --- STRONA 3 --- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, iż kwota 10 000 zł jest z uwagi na rodzaj naruszonych przez pozwanego dóbr osobistych powódki kwotą odpowiednią w rozumieniu art. 448 kc, w sytuacji gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż kwotą odpowiednią jest kwota 3 000 zł do której pozwany powództwo uznał; 3. naruszenie art. 233 kpc poprzez poddanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ocenie wykraczającej poza ramy swobodnej oceny dowodów i z naruszeniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja w znacznej mierze zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji ustalił prawidłowy stan faktyczny, który Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własny. Ustalenia dokonane zostały na podstawie faktów podawanych przez strony, a przede wszystkim ustaleń dokonanych w procesie karnym, zakończonym wyrokiem skazującym pozwanego, którym to wyrokiem sąd cywilny jest z mocy art. 11 kpc związany. Zarzut apelacji dotyczący sprzeczności ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego uznać należy za bezzasadny. Zasadnie jednakowoż zarzuca apelacja, iż zasądzona tytułem zadośćuczynienia kwota jest wygórowana. Art. 448 kc stanowi, iż sprawca naruszenia dóbr osobistych może zostać zobowiązany do zapłaty na rzecz ofiary naruszenia sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia w odpowiedniej wysokości. W celu jej ustalenia należy wszechstronnie zbadać okoliczności sprawy m. in. charakter naruszonych dóbr, sposób ich naruszenia, motywację sprawcy i jego zachowanie już po dokonaniu naruszenia, a także jego sytuację majątkową. Nie ulega wątpliwości, iż działania pozwanego były naganne i stanowiły naruszenie dóbr osobistych powódki. Tym samym dopuszczalnym jest i przyznanie na rzecz U. S. zadośćuczynienia, a to na podstawie powołanego art. 448 kc. W ocenie Sądu Apelacyjnego zasądzona kwota 10 000 złotych jest wygórowana i nieadekwatna do możliwości majątkowych pozwanego oraz całokształtu okoliczności sprawy. Pozwany jest obciążony zobowiązaniami alimentacyjnymi na rzecz dwójki dzieci stron w kwocie 1 100 złotych, a kwota ta wyczerpuje w całości jego obecne zarobki. Faktem jest też to, iż jest on zmuszony do bieżącego utrzymywania się z pożyczek od znajomych i rodziny. Zasądzenie od pozwanego zadośćuczynienia w kwocie zbyt wysokiej w pierwszej kolejności odbije się na jego dzieciach, nie będzie on bowiem w stanie opłacić należnych im alimentów. Hipotetyczne wnioski pozwanego co do podziału majątku wspólnego nie mają w istocie wpływu na jego sytuację majątkową. To że pozwany deklaruje, że chciałby otrzymać wspólną nieruchomość na własność ze spłatą udziału powódki pożyczki od siostry jest jedynie pewną sugestią i życzeniem pozwanego. Jak słusznie podkreśla apelacja sąd nie może szacować kwoty zadośćuczynienia wyłącznie na podstawie możliwości zaciągnięcia pożyczki przez pozwanego. Nie może obciążać również pozwanego jego zachowanie już po dokonaniu naruszeń, bowiem zadośćuczynienie dotyczyć winno jedynie wyrównania strat moralnych spowodowanych zachowaniem objętym żądaniem pozwu. Nie bez znaczenia jest tez i fakt, że strony są byłym małżeństwem i z uwagi na inkryminowane zachowanie pozwanego powódka uzyskała satysfakcjonujące ją orzeczenie rozwodowe, dające jej możliwość składania wobec pozwanego żądań majątkowych, a to na podstawie art. 60§2 kro. Pozwany uznał powództwo co do żądania pisemnych przeprosin zatem zdaje sobie sprawę z tego, iż jego zachowania wobec byłej żony nie były właściwe. Uznał również żądanie zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 3 000 zł, która w ocenie Sądu Apelacyjnego jest proporcjonalna do charakteru jego zachowań jak i uzasadniona jego sytuacją majątkową. --- STRONA 4 --- Kwota 3 000 zł odpowiada rozmiarowi doznanych cierpień i krzywd przez powódkę, a także będzie kwotą możliwą do zapłaty przez pozwanego bez uszczerbku dla utrzymania małoletnich dzieci stron. Nie zasługuje w całości na uwzględnienie apelacja co do żądania zmiany wyroku w części dotyczącej kosztów procesu, a to poprzez nie obciążenie pozwanego kosztami sądowymi za pierwszą instancję, od ponoszenia których powódka była zwolniona. Pozwany przegrał proces do zasady, zasądzone też zostało stosowne zadośćuczynienie. Uzasadnia to nakazanie pobrania na rzecz Skarbu Państwa kwoty 750 złotych. Na sumę tę składa się: opłata od żądania o ochronę dóbr osobistych (600 złotych) oraz opłata od żądania majątkowego (5% x 3 000 zł = 150 złotych). Z powołanych względów na podstawie art. 386 § 1 kpc i art. 385 kpc orzeczono jak w pkt 1 i 2 wyroku. Orzeczenie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie kosztów procesu za instancję odwoławczą znajduje oparcie w treści art. 98 kpc oraz § 6 pkt 4 i § 13 ust 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 97, poz. 887 ze zmianami) oraz art. 113 ust 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.