Postanowienie I ACa 710/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 stycznia 2009 r. Sąd Apelacyjny w W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 710/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 stycznia 2009 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SA Katarzyna Polańska - Farion Sędziowie: SA Izabella Fick - Brzeska SA Edyta Jefimko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Nazar po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2009 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie (…) o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II C 139/07 1. oddala apelację, 2. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. 1%' ,, A1* fźłfišß W I' --- STRONA 2 --- I ACa 710/08 Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2008 r. wydanym w sprawie z powództwa J. W. skierowanego przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę (…) – Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo o zapłatę odszkodowania w kwocie 1.524.588 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 7.200 zł. Powyższy wyrok Sąd Okręgowy wydał na podstawie następujących ustaleń faktycznych i wniosków. Decyzją z dnia 30 czerwca 1976 r. Naczelnik Gminy G. przejął na własność Skarbu Państwa - bez odszkodowania- gospodarstwo rolne o powierzchni 5,66 ha położone we wsi Sz. należące do K. W. Na skutek odwołania J. W (spadkobiercy K. W.) od powyższej decyzji, Prezydent Miasta (…) W. decyzją z dnia 30 września 1976 r. uchylił zaskarżoną decyzję i postanowił przejąć na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwo rolne, składające się z działek gruntów o powierzchni 5,66 ha , oznaczonych numerami (…) i (…) położonych we wsi Sz. oraz działek o powierzchni 1,10 ha oznaczonych numerami (…),(…) i (…) , położonych we wsi O. Na skutek wniosku powoda o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta (…) W. z dnia 30 września 1976 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia 30 czerwca 1976 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 26 czerwca 2006 r. stwierdziło, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić ich nieważności z uwagi na nieodwracalne skutki prawne. W dniu 24 listopada 2006 r. J. W. wezwał Wojewodę (…) do wypłacenia odszkodowania z tytułu wydania z naruszeniem prawa orzeczeń administracyjnych o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, stanowiącego jego własność. Rozpoznając przekazany przez Wojewodę (…) wniosek o odszkodowanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 stycznia 2007 r. odmówiło przyznania odszkodowania. Z uwagi na treść 2 --- STRONA 3 --- powyższej decyzji J. W. wystąpił z powództwem do Sądu o zapłatę kwoty 1.524.588 zł. Ustalenia okoliczności faktycznych w sprawie Sąd Okręgowy dokonał na podstawie dowodów z dokumentów w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 czerwca 2006 r. i z dnia 30 stycznia 2007 r., wniosku J. W. o odszkodowanie z dnia 24 listopada 2006 r., postanowienia Wojewody (…) z dnia 23 stycznia 2007 r., aktu własności ziemi z dnia 30 stycznia 1975 r., decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia 30 czerwca 1976 r., decyzji Prezydenta (…) Stołecznego W. z dnia 30 września 1976 r., umowy darowizny z dnia 8 sierpnia 1956 r., świadectwa Sądu Powiatowego w Grodzisku Mazowieckim, testamentu wraz z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po K. W., wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r., dokumentów zgromadzonych w aktach postępowań administracyjnych dołączonych do akt rozpoznawanej sprawy i zeznań powoda J. W. Sąd uznał powyższe środki dowodowe za wiarygodne. Oddalone zostały natomiast wnioski powoda o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków C. W. i W. W. na okoliczność stanu gospodarstwa rolnego z chwili przejęcia, podobnie jak wnioski pozwanego zmierzające do ustalenia stanu nieruchomości i znajdujących się na niej zabudowań w chwili jej przejęcia w oparciu o wadliwe decyzje administracyjne. W ocenie Sądu skoro powód nie wykazał wysokości doznanej szkody powyższe dowody zmierzały jedynie do przewlekłości postępowania. Z tych samych względów oddalono wnioski pozwanego o zwrócenie się do Wydziału Ludności Urzędu Miasta (…) W. w celu ustalenia, czy J. W. był, a jeżeli tak to w jakim okresie , zameldowany przy ulicy (…) w W. oraz dowody z pism Urzędu Gminy w G. z dnia 3 sierpnia 1976 r. na okoliczność ustalenia, czy na przedmiotowej nieruchomości znajdował się dom w stanie ruiny, a nadto z notatki służbowej oraz arkusza inwentaryzacyjnego na okoliczność, czy grunty należące do powoda nie były użytkowane oraz z notatki służbowej na okoliczność, że w dniu 12 marca 1976 r. w trakcie kontroli stwierdzono, iż część zasiewu owsa nie został zebrana z pola. Wszystkie te wnioski zmierzały do wykazania, iż gospodarstwo rolne zostałoby odebrane J. W. niezależnie od faktu wydania wadliwych decyzji administracyjnych w tym przedmiocie, co w świetle treści orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu Okręgowego. Ponadto wobec braku wykazania wysokości szkody rozważanie tej kwestii było bezzasadne i zmierzało wyłącznie do przewlekłości postępowania. Kognicja sądu w rozpoznawanej sprawie nie obejmowała bowiem badania legalności, czy prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. 3 --- STRONA 4 --- Zgłoszone przez powoda roszczenie, w świetle powołanych podstaw faktycznych nie zasługiwało na uwzględnienie. J. W. na podstawie art.160 k.p.a. dochodził naprawienia szkody, wyrządzonej mu przez Skarb Państwa na skutek wydania wadliwych decyzji administracyjnych : Naczelnika Gminy G. z dnia 30 czerwca 1976 r. i Prezydenta Miasta (…) W. z dnia 30 września 1976 r. Wprawdzie art.160 k.p.a. został uchylony ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. – o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 162, poz. 1692) ale zgodnie z brzmieniem art.5 tego aktu normatywnego ma on zastosowanie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 września 2004 r. W ocenie Sądu Okręgowego zdarzeniem prawnym mającym stanowić źródło szkody są wadliwe decyzje administracyjne, a nie decyzja nadzorcza wydana po dniu 1 września 2004 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Nawet jednak, gdyby istniały podstawy do zastosowania art.417 1 §2 k.c., to okoliczność ta nie miałaby wpływu na ocenę zgłoszonego żądania, ponieważ zarówno w przypadku art.160 k.p.a. , jak również art. 417 1 §2 k.c. przesłanki odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa byłyby identyczne, a powód musiałby wykazać istnienie szkody i jej wysokość oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy działaniem pozwanego a doznaną przez J. W. szkodą. Ciężar udowodnienia tych przesłanek zgodnie z art.6 k.c. obciążał powoda. Sąd uznał, iż wadliwe decyzje, w wyniku których nieruchomość powoda została przejęta na rzecz Skarbu Państwa pozostają w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, albowiem w ich wyniku J. W. utracił władztwo nad nieruchomością stanowiącą jego własność, a na skutek rozporządzenia nią przez Skarb Państwa na rzecz osób trzecich nie może obecnie jej odzyskać .Przyjęcie jednak , iż szkoda po stronie powoda faktycznie zaistniała, nie jest wystarczające do uznania powództwa za uzasadnione, ponieważ udowodnieniu podlega nie tylko fakt doznania szkody, ale również jej wysokość. Powód dochodził naprawienia szkody rzeczywistej( damnum emergens), odpowiadającej wartości utraconej przez niego nieruchomości. Już w odpowiedzi na pozew Skarb Państwa kwestionował nie tylko samą zasadę odpowiedzialności, lecz również wysokość dochodzonego roszczenia. Powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ograniczył się wyłącznie do przedstawienia dokumentu prywatnego w postaci operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego według stanu na dzień 30 września 1976 r. i cen na dzień 15 listopada 2006 r. Sąd Okręgowy stwierdził, iż dokument ten nie może być traktowany jako opinia biegłego, a jedynie jako dowód z dokumentu prywatnego. Oznacza to, iż w rozumieniu art.245 k.p.c. stanowi on jedynie dowód, iż osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie o treści w nim zawartej. Wyliczenie wartości szkody w opinii sporządzonej nie na 4 --- STRONA 5 --- zlecenie sądu, lecz strony procesu mogłoby stanowić ewentualnie dowód pomocniczy, potwierdzający ustalenia dokonane na podstawie innych obiektywnych i weryfikowalnych dowodów. Natomiast nie może stanowić jedynego dowodu na wysokość szkody, kwestionowanej przez pozwanego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do dopuszczenia na podstawie art.232 k.p.c. z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wysokości szkody rzeczywistej doznanej przez J. W. Powód w toku całego postępowania był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który znając treść odpowiedzi na pozew powinien zdawać sobie sprawę z konieczności udowodnienia wysokości szkody, w szczególności w sytuacji, gdy przeciwnik procesowy kwestionował prawidłowość sporządzonego operatu szacunkowego. Nieudowodnienie wysokości szkody skutkowało oddaleniem powództwa. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art.99 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości na podstawie następujących zarzutów: - naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, powodującego niewyjaśnienie istoty sprawy ,a w szczególności: 1) art.236 k.p.c. i art.245 k.p.c. na skutek zaniechania przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci operatu szacunkowego opracowanego przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego, 2) art.6 k.c. i art.232 k.p.c. na skutek błędnego przyjęcia, iż na powodzie spoczywał ciężar dowodu w sytuacji, gdy przedstawił on dowód istnienia szkody majątkowej i jej wysokości, natomiast pozwany nie zdołał wykazać istnienia dowodu przeciwnego i nie wskazał dowodu nieistnienia szkody, 3) naruszenia art.232 k.p.c. na skutek niedopuszczenia przez Sąd Okręgowy z urzędu dowodu z opinii biegłego, która obejmowałaby przedmiot operatu szacunkowego( wysokość szkody), 4) art.224 k.p.c. i art.316 k.p.c. w zw. z art.328§2 k.p.c. poprzez przedwczesne zamknięcie rozprawy, w wyniku czego doszło do niewyjaśnienia istoty sprawy oraz nieuwzględnienia wszystkich dowodów zebranych w sprawie, jak również brak odniesienia się przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do oceny i mocy dowodowej operatu szacunkowego, 5) art.233 k.p.c. poprzez błędną ocenę - pomimo nieprzeprowadzenia dowodu z operatu szacunkowego- dowodu z tego dokumentu i uznanie, iż nie jest on wystarczający do wyjaśnienia istoty sprawy( wysokości szkody). 5 --- STRONA 6 --- W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie w całości powództwa wraz z zasądzeniem od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto skarżący na podstawie art.382 k.p.c. złożył wniosek o wydanie postanowienia o dopuszczeniu dowodu z operatu szacunkowego, załączonego do pozwu, na okoliczność istnienia szkody i jej wysokości, według stanu majątku powoda w chwili spowodowania szkody oraz zgodnie z jego wartością obliczoną na podstawie obecnych cen rynkowych i przeznaczenia gruntu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Przede wszystkim bezzasadny jest zarzut nierozpoznania istoty sprawy. Na podstawie poglądów dominujących w doktrynie i orzecznictwie przyjąć należy, że nierozpoznanie istoty sprawy odnosi się do roszczenia będącego podstawą powództwa i zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji nie orzekł w ogóle merytorycznie o żądaniach stron, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu albo pominął merytoryczne zarzuty pozwanego. Przyjmuje się, że do nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji dojdzie w szczególności w razie oddalenia powództwa z uwagi na przyjęcie przedawnienia roszczenia, prekluzji lub braku legitymacji procesowej strony, której oceny sąd drugiej instancji nie podziela (zob. w szczególności wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22 i z dnia 14 maja 2002 r., V CKN 357/00, Lex, nr 55513). Sąd Najwyższy przyjął, że oceny, czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy dokonuje się na podstawie analizy żądań pozwu i przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, nie zaś na podstawie ewentualnych wad postępowania wyjaśniającego. Niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1999 r., II UKN 589/98, OSNP 2000, nr 12, poz. 483). Wskazać należy, że skarżący właśnie 6 --- STRONA 7 --- w niewyjaśnieniu przez Sąd Okręgowy okoliczności faktycznych dotyczących wysokości szkody błędnie upatruje uchybienia procesowego w postaci nierozpoznania istoty sprawy. Jako nietrafne ocenił Sąd Apelacyjny także inne podniesione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Nie każde naruszenie przepisów prawa procesowego może stanowić uzasadnioną podstawę do uwzględnienia środka odwoławczego, lecz tylko takie , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a więc gdy istnieje związek przyczynowy pomiędzy pogwałceniem przepisu a rozstrzygnięciem. Okolicznością bezsporną jest fakt zaniechania przez Sąd Okręgowy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art.236 k.p.c., wydania postanowienia w przedmiocie wniosku powoda o przeprowadzenie dowodu z dokumentów , załączonych przez niego do pozwu ,w tym z operatu szacunkowego - wyceny wartości rynkowej prawa własności do nieruchomości gruntowych- zabudowanej, położonej we wsi O., Gmina G. i niezabudowanej, położonej we wsi Sz., Gmina G. opracowanego w dniu 15 listopada 2006 r. przez rzeczoznawcę majątkowego U. H. Pomimo braku wydania postanowienia na podstawie art.236 k.p.c. Sąd Okręgowy dokonał ustaleń faktycznych na podstawie dowodów z dokumentów dołączonych do pozwu ( z wyjątkiem operatu szacunkowego ) i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ( k-3 uzasadnienia), chociaż nie zostały one w sposób formalny dopuszczone i przeprowadzone na rozprawie. Ponieważ Sąd Okręgowy na podstawie dokumentu prywatnego w postaci operatu szacunkowego nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych, to powyższe uchybienie proceduralne nie miało wpływu na wynik sprawy. Sąd Apelacyjny w pełni podziela pogląd prawny Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 4 kwietnia 2001 r., I PKN 571/00, OSNCP 2003/14/330), że dokonanie przez sąd ustaleń faktycznych w oparciu o dowody, które nie zostały w formalny sposób dopuszczone i przeprowadzone na rozprawie, narusza ogólne reguły postępowania dowodowego w zakresie bezpośredniości, jawności, równości stron i kontradyktoryjności. Podstawą ustaleń faktycznych mogą być tylko dowody prawidłowo przeprowadzone. Przyznanie przez Sąd mocy dowodom przeprowadzonym bez zachowania reguł postępowania dowodowego narusza zasadę swobodnej oceny dowodów( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2005 r., III CK 271/04, Lex nr 175995). Podkreślić należy, iż pomimo braku formalnego dopuszczenia dowodu z dokumentu w postaci operatu szacunkowego, Sąd I instancji dokonał oceny tego środka dowodowego, wyjaśniając w uzasadnieniu wyroku dlaczego nie mógł on stanowić podstawy do ustalenia okoliczności faktycznej w postaci wysokości szkody, której naprawienia domagał się powód. 7 --- STRONA 8 --- Jak trafnie zauważył Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie może być traktowana jako dowód w procesie opinia biegłego, chociaż byłby nim stały biegły sądowy, sporządzona na piśmie na polecenie strony i złożona do akt sądowych. Prywatne ekspertyzy opracowane na zlecenie strony , czy to w toku procesu, czy też jeszcze przed jego wszczęciem należy traktować, w razie przyjęcia ich przez sąd orzekający, jako wyjaśnienie stanowiące poparcie, z uwzględnieniem wiadomości specjalnych stanowiska stron. W takiej sytuacji, jeśli istotnie zachodzi potrzeba wyjaśnienia okoliczności sprawy z punktu widzenia wymagającego wiadomości specjalnych, sąd powinien według zasad obowiązujących w kodeksie postępowania cywilnego dopuścić dowód z opinii biegłego(orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2002 roku sygn. akt I CKN 92/00 Lex nr 53932 i z 29 września 1956 roku sygn. akt 3 CR 121/56 OSPiKA 1957/3/62). Pozasądowa ekspertyza rzeczoznawcy sporządzona na zlecenie strony nie podlega ocenie sądu jako dowód z opinii biegłego (art. 278 KPC)( por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2001 r., I PKN 468/00, OSNP 2003/8/197). Sąd Okręgowy nie pominął tego dowodu w ramach oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego( o czym świadczy treść wywodu zawartego na stronie 11 uzasadnienia wyroku). Konkluzja tej oceny ( zbieżna ze stanowiskiem Sądu Najwyższego , podzielanym w całości przez Sąd Apelacyjny, a wyrażonym w wyroku z dnia 8 października 2003 r., III CK 22/02, Lex nr 148670) polega na stwierdzeniu, iż z uwagi na różną moc dowodową opinii biegłego oraz dokumentu prywatnego, zakres wykorzystania tych dowodów przy dokonywaniu ustaleń w drodze domniemań faktycznych jest też różny. Z dokumentem prywatnym nie wiąże się bowiem domniemanie prawne, iż jego treść przedstawia rzeczywisty stan rzeczy( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r., I CKN 804/98, Lex nr 50890). Analiza uzasadnienia apelacji wskazuje, iż skarżący uznaje operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego za szczególnego rodzaju środek dowodowy w rozpoznawanej sprawie, de facto zastępujący opinię biegłego . Stanowisko to jest nieprawidłowe . Charakter taki posiada ten dowód, ale wyłącznie w ramach postępowań – administracyjnego i sądowego o ustalenie opłaty adiacenckiej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 października 2007 r., II SA/Łd 531/07 Lex nr 384149). Ponadto zgodnie z treścią art. 156 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w 8 --- STRONA 9 --- art. 154. Operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. Operat szacunkowy załączony przez powoda do pozwu sporządzony został w dniu 15 listopada 2006 r. przez rzeczoznawcę majątkowego U. H. – w celu określenia wartości rynkowej nieruchomości gruntowych dla potrzeb ustalenia odszkodowania .Wartość nieruchomości ustalona została na kwoty 279.388 zł( położonych w miejscowości O.) i 1.245.200 zł ( położonych w miejscowości Sz.). Na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. pełnomocnik powoda oświadczył, iż nie będzie wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, a złożony operat szacunkowy jest dowodem podlegającym ocenie Sądu. W dniu złożenia przez pełnomocnika powoda powyższego oświadczenia operat szacunkowy stracił już swoją ważność, a do chwili zamknięcia rozprawy nie została potwierdzona jego aktualność. Nie można podzielić również stanowiska skarżącego, iż w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy uznał, iż dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne są wiadomości specjalne, to miał tym samym obowiązek dopuścić z urzędu dowód z opinii biegłego, a nie czyniąc tego naruszył art.232 k.p.c. Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w orzeczeniach z dnia 5 listopada 2008 r., I CSK 138/08 niepubl., z dnia 25 marca 1998 r., II CKN 656/97, OSNC 1998 /12/208, z dnia 5 listopada 1997 r., III CKN 244/97, OSNC 1998/3/52, z dnia 19 maja 2000 r., III CZP 4/00, OSNC 2000/11/195 i z dnia 17 kwietnia 2008 r., I CSK 79/08, Lex nr 395251, iż instytucja dopuszczenia dowodu z urzędu stanowi dyskrecjonalne uprawnienie sądu, z którego sąd powinien korzystać wtedy, gdy uzna , że jest niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Uprawnienie to tylko wyjątkowo może przemienić się w obowiązek sądu. Apelujący nie wykazał, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności o charakterze szczególnym, uzasadniające zastosowanie art.232 k.p.c. Nie jest bowiem okolicznością szczególną konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Potrzeba przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie zwalnia strony od konieczności zgłoszenia takiego wniosku dowodowego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2008 r., I CSK 138/08 niepubl. i z dnia 5 września 2008 r., I CSK 117/08 niepubl.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, iż podjęcie przez sąd inicjatywy dowodowej powinno mieć miejsce, gdy wymaga tego interes publiczny lub gdy stanowcze ustalenie spornego faktu, istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, wymaga przeprowadzenia dodatkowego dowodu z opinii biegłego, nie wskazanego przez stronę, a przedstawione przez powoda dowody dla 9 --- STRONA 10 --- wykazania spornego faktu, nie zostały uznane przez sąd za niewiarygodne( por. wyroki Sadu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 3777/06, OSP 2008/1/8 i z dnia 5 września 2008 r., I CSK 117/08 niepubl.). Okoliczności tego typu nie wystąpiły w niniejszym procesie. Pozwany Skarb Państwa, wnosząc o oddalenie powództwa kwestionował zarówno samą zasadę swojej odpowiedzialności, jak również wartość dowodową dowodu z dokumentu prywatnego w postaci operatu szacunkowego, zgłoszonego w celu wykazania wartości szkody doznanej przez J. W. W odpowiedzi na pozew ( k 85-88) zgłosił również umotywowane zastrzeżenia dotyczące treści merytorycznej operatu szacunkowego, a w szczególności prawidłowości jego sporządzenia. Apelujący w toku całego procesu był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Kwestia dotycząca potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego była znana adwokatowi powoda, co wynika między innymi z treści jego oświadczenia , złożonego na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. ,że nie będzie wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego, iż w sytuacji, kiedy strony reprezentowane przez kwalifikowanych pełnomocników nie zgłaszają takiego dowodu, Sąd z uwagi na eksponowaną w obecnym modelu procesu cywilnego zasadę kontradyktoryjności, nie ma obowiązku przeprowadzania jego z urzędu. Może wtedy uznać, że dane kwestie, istotne z punktu widzenia żądań pozwu lub obrony pozwanego, nie zostały udowodnione i wyciągnąć stąd odpowiednie konsekwencje procesowe( por. wyrok z dnia 26 października 2006 r., I CSK 166/06, Lex nr 209297). Podkreślić należy, iż nawet w apelacji skarżący nie zgłosił wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania wartości nieruchomości. Natomiast jego wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentu prywatnego w postaci operatu szacunkowego z dnia 15 listopada 2006 r., opracowanego przez rzeczoznawcę majątkowego U. H., został oddalony , ponieważ nie wykazano istnienia przesłanek z art.381 k.p.c. Bezzasadny był zarzut naruszenia art.6 k.c. Powyższy przepis formułuje zasadę rozkładu ciężaru dowodu, a zarzut jego naruszenia przez sąd nie może być skutecznie uzasadniany ewentualnym uchybieniem przez stronę obowiązkowi bezspornie spoczywającemu na niej z mocy tego przepisu. Okoliczność, czy określony podmiot wywiązał się ze swojego obowiązku udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne, nie należy już do materii objętej dyspozycją art. 6 k.c., a stanowi aspekt mieszczący się już w domenie przepisów procesowych ( por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2004 r., II CK 62/04, Lex nr 197635, z dnia 8 listopada 2005 r., I CK 178/05, Lex nr 220844 i z dnia 16 maja 2003 r., I CKN 389/01, Lex nr 82281). Wbrew twierdzeniom 10 --- STRONA 11 --- skarżącego to powód miał obowiązek wykazania wysokości poniesionej szkody. Obowiązek ten nie przeszedł na pozwanego tylko z tej przyczyny, iż zakwestionował on wartość dowodową przedstawionego na tę okoliczność środka dowodowego w postaci operatu szacunkowego. W granicach zaskarżenia Sad Apelacyjny wziął pod uwagę z urzędu naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego, na skutek uznania, iż podstawę prawną odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa stanowi art.160 k.p.c., a nie art.417 1 §2 k.c. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, zawartym w uzasadnieniu uchwały z dnia 6 listopada 2008 r., III CZP 101/08 , Lex nr 460253 podstawę prawną odpowiedzialności za szkodę poniesioną na skutek wydania przed dniem 1 września 2004 r. decyzji administracyjnej z naruszeniem art.156§1 k.p.c., której niezgodność z prawem została stwierdzona w postaci decyzji nadzorczej , wydanej po tej dacie stanowi art.417 1 §2 k.c., a nie art.160 k.p.a. Jednak naruszenie tego przepisu nie miało wpływu na wynik sprawy z uwagi na fakt, iż przesłanki odpowiedzialności pozwanego w obydwu przepisach są identyczne. O kosztach procesu za II instancję Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art.102 k.p.c. w zw. z art.108§1 k.p.c. i art.391§1 k.p.c. 11