Postanowienie I ACa 70/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny we Wrocł

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 70/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Lityńska Sędziowie: SSA Edward Gniewek SSA Edwarda Siemiginowska (spr.) Protokolant: Justyna Łupkowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2009 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa J. G. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w W., Zakładowi Karnemu w K., Aresztowi Śledczemu we W. i Prezesowi Sądu Okręgowego we Wrocławiu o zapłatę na skutek apelacji powoda i strony pozwanej Skarbowi Państwa – Zakładu Karnego w W., Zakładu Karnego w K. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 24 października 2008 r. sygn. akt I C 367/07 1. zmienia zaskarżony wyrok w pkt. I i II w ten sposób, że powództwo oddala; 2. oddala apelację powoda oraz dalej idącą apelację strony pozwanej; 3. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz adwokata A. H. kwotę 6.588,00 zł ( w tym 1.188,00 zł z tytułu podatku VAT) tytułem wynagrodzenia za udzieloną powodowi pomoc prawną z urzędu w postępowaniu apelacyjnym; 4. odstępuje od obciążenia powoda kosztami procesu. UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Powód J. G. wystąpił z pozwem przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa - Okręgowemu reprezentowanemu przez Zakład Karny w K., Zakład Karny w W., Areszt Śledczy Nr 1 we W., Zakład Karny nr 1 we W. oraz Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu o zapłatę 200.000 zł z ustawowymi odsetkami od wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia za niehumanitarne traktowanie we wskazanych przez niego jednostkach penitencjarnych. Wskazał, iż odbywał on karę w nieludzkich warunkach znacznego przeludnienia jednostek penitencjarnych oraz w złych warunkach sanitarnych nie mając ponadto zagwarantowanej powierzchni 3 m 2 na jednego osadzonego. Strona pozwana wnosząc o oddalenie powództwa wywodziła, iż administracja wskazanych Zakładów Karnych dokonała wszelkich należytych czynności mających na celu zapewnienie realizacji norm w zakresie powierzchni w celach więziennych, zaś przeludnienie stanowiło stan przejściowy, o którym Dyrektorzy Zakładów informowali Sędziów Penitencjarnych. Wyrokiem z 24 października 2008 r. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powoda J. G. od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w W. kwotę 4.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 18 października 2007 r. od dnia zapłaty (pkt I) oraz od Skarbu Państwa-Zakładu Karnego w K. kwotę 1.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 listopada 2008 r. (pkt II) oddalając dalej idące żądanie (pkt III). Rozstrzygnięcie to Sąd pierwszej instancji oparł na następujących ustaleniach. Powód J. G. odbywał kary pozbawienia wolności kolejno w Areszcie Śledczym we W. od dnia 18.01.2002 r. do 27.08.2002 r., a następnie został przetransportowany do Zakładu Karnego w K., w którym przebywał w okresie: od 27.08.2002 r. - 30.09.2002 r., od 22.10.2002 r. 20,11.2002 r., od 02.12.2002 r. - 29.01.2003 r., od 27.02.2003 r. - 11.03.2003 r.. Podczas pobytu w tymże Zakładzie przetransportowano powoda w dniu 21 maja 2003 r. do Zakładu Karnego Nr 1 we W., gdzie przebywał od dnia 24.03.2003 r. - 26.03.2003 r. od 25.04.2003 r. do -05.05.2003 r. Podczas tego pobytu powód w okresie od 31.03.2003 r. do 05.05.2003 r. przebywał w szpitalu psychiatrycznym w Areszcie Śledczym we W. na tzw. obserwacji sądowo-psychiatrycznej. Na Oddziale szpitalnym nie występowało zjawisko tzw. przeludnienia. Powód powrócił do Zakładu Karnego w K. w 2005 r. i przebywał w nim w okresie od dnia 01.03.2005 r. -10.05.2005 r. Odbywając karę pozbawienia wolności powód przebywał w Zakładzie Karnym w W. w latach od 21.05.2003 r. do chwili obecnej zmieniając co kilka miesięcy cele. Metraż i skład osobowy cel mieszkalnych, w których przebywał powód, kształtował się poniżej normy 3 m2 na osadzonego. W celach były zabudowane toalety, każdy skazany miał swoje łóżko oraz niezbędne sprzęty, w niektórych celach występowały insekty. Po przetransportowania powoda do ZK w K. w 2005 r. przebywał on na Oddziale, w którym cele były przeludnione, ale panowały w nich bardzo dobre warunki sanitarne, był kącik sanitarny, nie było insektów. Następnie powód kilkukrotnie zmieniał cele skarżąc się na złe warunki. Po zakończeniu sprawy przed Sądem w Ząbkowicach Śl. przetransportowano powoda do ZK w W. na Oddział III B. Cela w które przebywał tj. cela nr 388 była zagrzybiona, nadawała się do generalnego remontu, na co powód się także skarżył. Z tej celi przeniesiono powoda do celi 390, w której przebywało 7 skazanych. Powód skończył wówczas kurs murarsko-tynkarski. W tej celi przebywał 2-3 miesiące. Z tej celi przeniesiono powoda do celi nr 428, również 7-osobowej. W tej celi występowały prusaki. Następną celą była cela nr 19, także 7-osobowa o pow. 15 m2, w której powód przebywał w 2006 r. ok. 5 miesięcy, tj. do inspekcji sanitarnej, która miała miejsce w dniu 30 stycznia 2007 r. Po tej dacie osadzono powoda na Oddziale l A (cela 7- osobowa), gdzie przebywał do dnia 18 lipca 2007 r. W tym dniu przeniesiono powoda do celi nr 73 na Oddziale IV A, dwuosobowej o pow. ponad 7 m 2 ., jest tam kącik sanitarny i nie występują insekty, aczkolwiek powód w dalszym ciągu nie był zadowolony z panujących warunków, nadal pisze skargi np. wskazując na takie niedogodności, jak brak szafki żywnościowej i dodatkowych głośników. Sąd ustalił ponadto, iż ZK w W. i Areszt Śledczy we W. od roku 2003 do października 2007 r. nie prowadziły ewidencji osadzonych w poszczególnych celach w czasie i pod względem miejsca osadzenia konkretnego skazanego. Ewidencje prowadzono jedynie dla celów niejawnych, nie było ewidencji zbiorczej. Niniejsza ewidencja miała być zaprowadzona na pisemne polecenia Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Powód wielokrotnie skarżył decyzje Dyrektorów pozwanych Zakładów Karnych oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. zarzucając, iż występujące zjawisko przeludnienia jest niezgodne z prawem. --- STRONA 3 --- Na dzień 13 czerwca 2006 r. Dyrektor pozwanego ZK w W. stwierdził, że w tymże Zakładzie skazani będą odbywali karę pozbawienia wolności w celach mieszkalnych bez zachowania wymogów art. 248 k.k.w., a Sąd Okręgowy we Wrocławiu nie znalazł podstaw do kwestionowania zasadności podjętej przez Dyrektora decyzji. Postanowieniem z dnia 18 września 2006 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, V Wydział penitencjarny orzekł, iż decyzja Dyrektora Zakładu Karnego , co do umieszczania skazanych w celach poniżej wymogu ustawowego nie była niezgodna z prawem i utrzymał ją w mocy. Pismem z dnia 19 marca 2007 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. poinformował powoda, że w dniu 30 stycznia 2007 r. przeprowadzono kontrolę pomieszczeń Zakładu Karnego w W. (cel mieszkalnych, bloku żywienia oraz wybranych pomieszczeń gospodarczych), na podstawie której stwierdzono występowanie insektów w celi, a także w drewnianym podkładzie pod materacem łóżka z sali przejściowej. Kontrola nie wykazała natomiast nieprawidłowości w zakresie wyposażenia osadzonych w sprzęt stołowy, naczynia, sztućce, nożyki do golenia. Postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu, V Wydziału Penitencjarnego z dnia 11 maja 2007 r. uznano skargi powoda dot. występowania insektów w celi mieszkalnej za całkowicie uzasadnione. Prawidłowy stan sanitarnohigieniczny miał zostać zaprowadzony do dnia 16 kwietnia 2007 r. Pozwane Zakłady Karne regularnie prowadziły na terenie ZK deratyzację, dezynfekcję oraz dezynsekcję. Zdarzały się przypadki, że to sami skazani hodowali np. wszy, po to, żeby wykazać jakieś nieprawidłowości w funkcjonowaniu Zakładów karnych. Zakłady i Areszty podejmowały również starania zmierzające do zlikwidowanie pleśni i grzyba popowodziowego. Mimo tych zabiegów wielu osadzonych nie dbało o podłogę, specjalnie wylewało na nią wodę. Na zagrzybienie wpływał także fakt, że często kilko osadzonych na raz wywieszało w celi mokre pranie. W chwili obecnej terenie Zakładów Karnych i Aresztów Śledczych nie ma już zbędnych pomieszczeń, które można by zaadoptować na cele mieszkalne. Ponadto osadzeni otrzymują za darmo środki czystości na czyszczenie celi, na swój wniosek także środki higieny osobistej. Raz na 2 tygodnie, a nawet jeden raz w tygodniu wymieniana jest pościel, jeden raz w tygodniu skazani są kąpani i wymieniana jest ich bielizna. W Aresztach i Zakładach działają bibliotek. Zakład Karny w W. organizuje także zajęcia kulturalno-oświatowe, stwarza warunki do zatrudniania skazanych, dysponuje na miejscu szkołą zawodową i średnią oraz Centrum Kształcenia Ustawicznego z pracownią informatyczną, organizuje kursy prawa jazdy, językowe oraz szkoleniowe przystosowujące do wykonywania zawodu ślusarza, tynkarza, spawacza itd. W ZK w W. wybudowana została sala gimnastyczna, są boiska i siłownie. Do każdej celi doprowadzana jest telewizja kablowa. W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne Sąd l instancji uznał, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. W pierwszym rzędzie Sąd Okręgowy wykluczył odpowiedzialność Skarbu Państwa-Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu uznając, że Sędziowie Penitencjarni wypełniali właściwie nałożone na nich przepisami obowiązki w zakresie wizytacji zakładów karnych, rozpoznawania wniosków skazanych oraz monitorowania stanu przeludnienia. Roszczenia powoda skierowane przeciwko Skarbowi Państwa-Aresztowi Śledczemu we W. Sąd na podstawie art. 442 § 1 k.c. uznał za przedawnione podobnie jak roszczenia skierowane przeciwko Skarbowi Państwa- Zakładowi Karnemu w (...) w latach 2002-2003. Jednocześnie za niewątpliwy Sąd Okręgowy uznał fakt przebywania przez powoda we wskazanych przez niego okresach w ZK W. oraz w ZK w K. w celach, w których nie jest zachowana norma 3 m 2 na każdego osadzonego, co naruszyło jego godność oraz prawo do intymności. Sąd uznał, iż pomimo wykazywania przez administrację zakładów, iż zjawisko przeludnienia w zakładach karnych jest od 2001 r. powszechne, to jednak istnienie takiego problemu nie może usprawiedliwiać łamania normy art. 110 § 1 k.k.w. Sąd nie podzielił stanowiska pozwanych, iż norma art. 248 k.k.w. może być stosowana jako wyjątek od przewidzianych norm ustawowych w sytuacjach przeludnienia więzień. Wobec powyższego Sąd uznał, iż powodowi należne jest zadośćuczynienie za naruszenie jego godności oraz prawa do intymności poprzez fakt przebywania w celi w której powierzchnia na każdego osadzonego jest mniejsza niż 3 m 2 . Dokonując oceny zasadności żądania zadośćuczynienia Sąd l instancji wskazał, iż biorąc pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych jest ono znacznie zawyżone. Sąd Okręgowy miał w szczególności fakt negatywnej oceny --- STRONA 4 --- powoda z uwagi na brak poddawania się przez niego działaniom resocjalizacji oraz na powrót do popełniania przestępstw przez co sam świadomie narażał się na niedogodności związane z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Sąd miał na uwadze także fakt, iż pozwane Zakłady podejmowały starania zmierzające do poprawy bytu osadzonych m.in. poprzez zagwarantowanie pracy, szkoleń, programów resocjalizacyjnych oraz licznych zajęć sportowych. Roszczeniowa postawa powoda domagającego się zadośćuczynienia znacznie przekraczającego doznaną przez niego krzywdę nie została podzielona przez Sąd Okręgowy, a zasądzeniu podlegało wyłącznie zadośćuczynienie w łącznej sumie 5.000 zł. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniosła strona pozwana-Skarb Państwa reprezentowany przez Zakład Karny w K. oraz Zakład Karny w W. zaskarżając je w pkt l i II sentencji zasądzającym na rzecz powoda w pkt l i II wyroku łącznie kwotę 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia i wnosząc o oddalenie powództwa w całości. Zaskarżonemu wyrokowi apelująca zarzuciła naruszenie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez przyjęcie, iż po stronie pozwanej wystąpiła bezprawność działania stanowiąca podstawę zasądzenia zadośćuczynienia oraz nieuwzględnienie normy art. 5 k.c. w zakresie oceny indywidualnego prawa powoda do zadośćuczynienia w kontekście zasad współżycia społecznego. Strona pozwana kwestionowała również sprzeczność istotnych ustaleń polegających na uznaniu, iż warunki bytowe w zakładach karnych naruszały godność powoda, podczas gdy od 2007r. powód przebywa w celi odpowiadającej standardom, co wyklucza bezprawność działania pozwanego Skarbu Państwa. Ponadto apelująca zarzuciła naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez odstąpienie od obciążania powoda kosztami postępowania. Apelację wywiódł również powód zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 448 k.c. polegającą na swobodnej ocenie dowodów skutkujące niesłusznym uznaniem, iż zasądzona powodowi kwota jest nieadekwatna do odniesionej przez niego krzywdy. Apelujący zarzucił również niewłaściwe zastosowanie art. 442 § 1 k.c. w zakresie przedawnienia roszczeń powstałych w związku z działaniem Zakładu Karnego w K. w latach 2002-2003r. oraz Aresztu Śledczego we W. oraz naruszenie art. 24 k.c. w zw. z art. 248 k.k.w., art. 36 k.k.w. oraz § 3-5 i 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12.08.1998 r. oraz § 3-5 i 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 26.08.2003 r poprzez wadliwe przyjęcie braku odpowiedzialności Skarbu Państwa- Prezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Wskazując na powyższe apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego powództwa i uwzględnienie powództwa w całości. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Sąd l instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, korespondujące z przeprowadzonymi w toku postępowania dowodami. Ustalenia te Sąd Apelacyjny przyjął za swoje, czyniąc je podstawą orzekania w postępowaniu apelacyjnym. Odnosząc się w pierwszym rzędzie do apelacji strony pozwanej, jako dalej idącej, należy wskazać, iż zasługiwała ona na częściowe uwzględnienie. Zarzuty apelującego Skarbu Państwa koncentrowały się przede wszystkim na kwestii wykazania bezprawności działania strony pozwanej, stanowiącej podstawową przesłankę warunkującą możliwość uwzględnienia powództwa o naruszenie dóbr osobistych. Apelująca wskazywała bowiem, iż podjęte przez nią działania polegające na umieszczaniu więźniów w celach nie zapewniających minimalnej powierzchni 3 m kw. na każdego osadzonego nie miały przymiotu bezprawności skoro podjęte zostały w oparciu o regulację art. 248 § 2 k.k.w., o czym informowani byli na bieżąco sędziowie penitencjarni. Zarzut ten nie jest słuszny. W ocenie Sądu Apelacyjnego odwołując się do unormowań zawartych w Konstytucji oraz w wiążących Państwo Polskie konwencjach międzynarodowych słusznie wywodził Sąd l instancji, iż przebywanie przez powoda w celach nie spełniających wymogu zapewnienia powierzchni 3 m 2 na osobę stanowi wyłączną podstawę przyjęcia bezprawności działania pozwanych w zakresie naruszenia dóbr osobistych powoda tj. godności i prawa do intymności. W tym miejscu podkreślić należy, iż bezprawność winna być traktowana w kategoriach --- STRONA 5 --- obiektywnej kwalifikacji czynu z punktu widzenia jego zgodności z ustawą i zasadami współżycia społecznego. Jedną z niekwestionowanych podstaw wyłączenia bezprawności jest działanie w ramach porządku prawnego, a więc w sytuacji, gdy normy prawa usprawiedliwiają i legalizują wkroczenie w sferę cudzych dóbr osobistych. Niewątpliwie minimalna norma powierzchni przypadającej na skazanego 3 m 2 , przewidziana w art. 110 k.k.w. ma na celu zapewnić osobie skazanej na karę pozbawienia wolności odbywanie jej w warunkach zapewniających zachowanie godności. Każde odstępstwo od tak ustanowionej normy bezspornie stanowi dodatkową dolegliwość, a tym samym przewidzianej ustawą minimalnej normy powierzchni celi stało się normą, co znalazło m.in. wyraz w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności art. 248 § 1 k.k.w. z ukształtowanymi w Konstytucji prawami przy jednoczesnym zastrzeżeniu utraty mocy obowiązującej tego przepisu z dniem 6.12.2009 r. Pogląd ten Sąd Apelacyjny w tym składzie podziela stojąc na stanowisku, iż okoliczność systematycznego informowania przez administrację Zakładów Karnych sędziów penitencjarnych o zjawisku przeludnienia, podobnie jak systematyczne przenoszenie powoda do kolejnych cel nie może stanowić o wykluczeniu bezprawności działania skutkującego przebywaniem powoda w celach nie zapewniających mu minimalnych standardów powierzchniowych. Stanowisko to stoi jednocześnie w sprzeczności do poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r. ( sygn. akt II CSK 269/07), w którym uznano, iż wprawdzie zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego to jednak osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 , przy spełnieniu przesłanek z art. 248 § 1 k.k.w. jest zgodne z prawem. Wskazać jednakże należy, iż przesłanka bezprawności należy do sfery ocen danego zachowania przez pryzmat szeroko rozumianego porządku prawnego, a zatem uwzględniającego również normy konwencji międzynarodowych i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (powołanych przez Sąd l instancji dla poparcia swej argumentacji w zakresie zaistnienia bezprawności), a zatem istnienie w porządku prawnym normy dopuszczającej ograniczenia powierzchni, na których więźniowie odbywają karę pozbawienia wolności - przy uwzględnieniu jej przejściowego charakteru- nie może wykluczać bezprawności takiego działania podejmowanego w sposób ciągły w stosunku do powoda aż do roku 2007, kiedy to otrzymał cele spełniającą wymogi minimalnej powierzchni przypadającej na skazanego. Co więcej istnienie faktu bezprawności potwierdza uznanie art. 248 k.k.w. za niekonstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26.05.2008r., sygn. akt SK 25/07) połączony z utratą mocy obowiązującej od dnia 6 grudnia 2009r. W realiach rozpoznawanej sprawy niewątpliwie odstępstwo od przewidzianej art. 110 k.k.w. normy metrażowej nie stanowiło okoliczności wyjątkowej dla której norma art. 248 k.k.w. została przewidziana skoro powód jak prawidłowo ustalił Sąd Okręgowy przez okres kilku lat nieustannie przebywał w celach przeludnionych, czego Zakłady Karne czyniąc jednocześnie starania natury organizacyjnej nie zdołały wyeliminować. Z tych względów zarzut braku naruszenia dóbr osobistych powoda nie zasługiwał na uwzględnienie. W następstwie ustalenia odpowiedzialności strony pozwanej w oparciu o treść art. 24 k.c., do Sądu l instancji na dalszym etapie należała ocena, czy zakres i stopień naruszenia dóbr osobistych uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego i w jakiej wysokości, przy zachowaniu zasady, że przyznana ochrona powinna być dostosowana do charakteru i rodzaju naruszonego dobra osobistego oraz stopnia i zakresu naruszenia. Sąd Okręgowy uwzględniając ogół okoliczności faktycznych uznał, iż zadośćuczynienie krzywdzie powoda winno wynosić łącznie 5.000 zł. Ocena ta została zakwestionowana przez stronę pozwaną, która w swej apelacji wywodziła, że powód w istocie nie poniósł żadnej krzywdy, zaś zasady współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu powodowi jakiegokolwiek zadośćuczynienia. Wysokość zasądzonego zadośćuczynienia była również przedmiotem apelacji samego powoda, który domagał się jej ustalenia na poziomie 200.000 zł żądanych pozwem z uwagi na zakres doznanej krzywdy. Z literalnego brzmienia art. 448 k.c. wynika, iż przyznanie przez sąd zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych ma charakter fakultatywny. Potwierdza to również ugruntowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, zgodnie z którym sąd nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenia dób osobistych (por. wyrok SN z dnia 19.04.2006 r. II PK 245/05 OSNP 2007/7-8/101). Orzecznictwo Sądu Najwyższego doprecyzowuje przesłanki mające wpływ na ocenę zasadności powództwa o zadośćuczynienie wskazując sytuacje, w których pomimo naruszenia dóbr powództwo winno podlegać oddaleniu. Jako podstawowe kryterium decydującym o możliwości --- STRONA 6 --- zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wskazuje się w szczególności stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581/00 OSNC 2004/4/53 wskazano także, iż „decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Podstawą odmowy zastosowania środka przewidzianego w art. 448 k.c. może być zaś np. nieznaczny rozmiar krzywdy, przebaczenie sprawcy czy niewłaściwe zachowanie poszkodowanego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zasadności żądania powoda wymagało zatem w świetle powołanych wyżej orzeczeń szerokiego zbadania stopnia dolegliwości powoda wynikającej z przebywania w przeludnionej celi i uwzględnienia wpływu wszystkich czynników istotnych dla oceny warunków, w jakich powód odbywa karę. Podzielając częściowo zarzuty apelacji strony pozwanej należy wskazać, iż argumentacja Sądu l instancji nie była w tym zakresie trafna. W sprawie nie budziło wątpliwości, iż powód przebywał w celach z wyodrębnionymi sanitariatami, których warunki odpowiadały normom, jakie przewidziane zostały dla tego rodzaju placówek. W celach tych zapewniony był dostęp do bieżącej wody, jak również więźniowie mogli otrzymać niezbędne dla zachowania higieny osobistej środki czystości. Nieuprawnione jest zaś przyjęcie, aby Zakład Karny ponosił odpowiedzialność za świadomość odbywających karę pozbawienia wolności odnośnie podstawowych zasad utrzymania czystości. Pomimo zatem samego uznania, iż warunki w których był osadzony powód naruszały jego godności i prawo do prywatności, to stopień tych naruszeń nie przybrał jednak takiej formy, w której można by podzielić twierdzenia osadzonego, iż były to warunki nieludzkie i rażąco uwłaczające jego godności oraz prawu do intymności, co dopiero w ocenie Sądu Apelacyjnego uzasadniałoby żądanie zasądzenia zadośćuczynienia. Sąd Odwoławczy podziela bowiem pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007 r. II CSK 269/07, zgodnie z którym samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczająca postawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Warunki, w których przebywał powód nie mogą być bowiem ocenione jako niegodziwe, gdyż osoba osadzona musi się liczyć z ograniczeniami i dolegliwościami. Również w sprawie V CKS 431/06 Sąd Najwyższy nie uzależnił możliwości zasądzenia zadośćuczynienia od samego potwierdzenia faktu osadzenia w warunkach metrażowych odbiegających od normy wskazanej w art. 110 § 2 k.k.w. uznając, iż możliwość taka jest połączona z jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardów jak zapewnienie każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenia węzła sanitarnego od ogólnej przestrzeni celi. W podobnym duchu wypowiada się Europejski Trybunał Praw Człowieka, którego orzeczenia nad wyraz szczegółowo przytoczył Sąd l instancji w pisemnych motywach swego rozstrzygnięcia nieprawidłowo jednakże odnosząc realia cytowanych rozstrzygnięć Trybunału do realiów rozpoznawanej sprawy. Z przytoczonych przez wyroków wynika bowiem, iż przyznanie prawa do zadośćuczynienia Trybunał wiązał ze znacznie bardziej rażącymi naruszeniami podstawowych warunków bytowych więźniów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Okoliczności takie nie znalazły odzwierciedlania w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym skoro cele w których przebywał powód były wyposażone w niezbędne sprzęty, posiadały wydzielone sanitariaty i w przeważającej mierze spełniały warunki sanitarne. Co więcej postępowanie dowodowe wykazało, iż sami skazani do warunków tych się przyczyniali chociażby poprzez hodowanie robactwa czy też zalewanie podłóg cel utrudniając usuwanie stronie pozwanej występującego w niektórych celach zagrzybienia. Fakt okresowego występowania insektów w celach nie nosił ponadto jak to sugerował powód znamion rażącego, a nadto w wyniku kontroli sanitarnych został on przez administrację zakładów usuwany, o czym świadczą chociażby kontrole sanitarne z 2007r. - co wyklucza winę strony pozwanej w tym zakresie. Ponadto należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż w trakcie odbywania kary powód przebywał czasowo na oddziale szpitalnym zakładu gdzie zachowana była norma powierzchniowa. Nie sposób jednakże podzielić konstatacji Sądu l instancji, iż fakt dokonywanych przez powoda samookaleczeń celem umieszczenia go na 9ddziale szpitalnym podyktowany był desperacją powoda oraz krzywdą wywołaną niehumanitarnym traktowaniem go i stanowił wyraz jego stanu emocjonalnego wywołanego naruszeniem jego dóbr osobistych. Zachowanie to należy ocenić jako z gruntu naganne, a także w żadnej mierze nie podyktowane emocjonalnym stanem powoda, skoro zmierzało w gruncie rzeczy do uzyskania przez powoda uprzywilejowanej pozycji względem pozostałych osadzonych w przeludnionych celach, nie wspominając o fakcie narażania takim działaniem Skarbu Państwa na nieuzasadniony koszt hospitalizacji powoda oraz zajmowania łóżek szpitalnych przeznaczonego dla więźniów cierpiących na samoistne choroby. --- STRONA 7 --- Dokonując oceny stopnia pokrzywdzenia, którego doznał powód w związku z naruszeniem ustawowej normy minimalnej powierzchni celi na jednego osadzonego, Sąd Apelacyjny wziął ponadto pod uwagę, że zarówno powód, jak i osadzeni wraz z nim więźniowie, mogą korzystać z licznych oferowanych przez zakład sposobów spędzania czasu poza celą, i zredukować tym samym dyskomfort wynikający z konieczności wspólnego przebywania w przeludnionym pomieszczeniu. Powód miał dostęp do wszystkich tych udogodnień, co niewątpliwie minimalizowało jego poczucie pokrzywdzenia. Ponadto Sąd Apelacyjny pragnie podkreślić, iż warunki w jakich powód odbywał karę były wspólne wszystkim osadzonymi, a zatem nie mogły być więc one formą jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji. Przyznanie zadośćuczynienia powodowi naruszałoby również poczucie sprawiedliwości względem pozostałych osadzonych skoro powód w wyniku kierowanych skarg ostatecznie został od lipca 2007r. umieszczony w celi spełniającej warunki z art. 110 k.k.w., czego nie można zapewnić wszystkim osadzonym. Z tego punktu widzenia postawa powoda jest istotnie roszczeniowa i całkowicie pomija szereg okoliczności faktycznych wykluczających istnienie po jego stronie krzywdy podlegającej naprawieniu. Zwrócić należy również uwagę na fakt, iż powoływany przez Sąd l instancji fakt powrotu powoda do przestępstwa skutkujący jego ponownym osadzeniem ma pośredni wpływ na ocenę stopnia pokrzywdzenia powoda. Inaczej bowiem należy ocenić stopień nasilenia poczucia krzywdy względem osoby, która dotychczas nie była poddana osadzeniu w zakładzie karnym, niż osoby, która odbywała już karę pozbawienia wolności i popełniając kolejne przestępstwa powraca do warunków izolacyjnych, które są jej dobrze znane. Oczywiście okoliczność recydywy nie stanowi o dyskryminującym podejściu do naruszenia dóbr osobistych powoda ale niewątpliwie stanowić okoliczność, którą Sąd Apelacyjny na tle pozostałych okoliczności sprawy. Ponadto należy wskazać, iż dla oceny przesłanek należnego powodowi zadośćuczynienia znaczenie ma również fakt, iż jego dobra osobiste nie zostały naruszone działaniami, które to dziania stanowić by miały indywidualnie skierowaną przeciwko powodowi represję. W tym zakresie Sąd Apelacyjny nie podziela stanowiska Sądu Okręgowego, iż okoliczność ta nie może mieć znaczenia dla zakresu krzywdy skoro to właśnie stopień zawinienia naruszyciela- a zatem stopień nasilenia jego złej woli- stanowi przesłankę oceny doznanej krzywdy. Podkreślić również należy, iż niedogodności które spotkały powoda w związku z odbywaniem kary w takim samym stopniu dotyczyły innych osadzonych. Warunku te zaś były takie, jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja zakładu. Stąd też w celu przeciwdziałaniu przeludnieniu w celach strona pozwana dokonywała ustawicznej adaptacji części pomieszczeń na miejsca pobytu dla osadzonych oraz dostawiania łóżek do cel. Wobec przeludnienia stosowano także częste rotacje więźniów pomiędzy celami przepełnionymi i celami, w których była zachowana norma metrażowa- co miało miejsce w przypadku powoda, któremu ponad kilkanaście razy zmieniano cele w wyniku rozpoznania zgłaszanych przez niego skarg. Ponadto w celu wyeliminowania istniejących dla osadzonych niedogodności administracja zakładu ustawiczne zwiększała ilość miejsc przeznaczonych na pobyt więźniów, jak również czyniła starania rekompensujące fakt nadmiernego zagęszczenia umożliwiając osadzonym liczne formy aktywności poza celą. W świetle powyższych okoliczności uzasadniona jest konstatacja, iż stopień winy naruszyciela w rozważanym wypadku nie był znaczny, a co więcej wynikał on ze złej finansowej polityki państwa w sferze więziennictwa, która stoi w oczywistej sprzeczności z nałożonym na zakłady karne obowiązkami w zakresie konieczności przyjmowania wszystkich wezwanych do obycia kary, skazanych pomimo braku ku realizacji tego obowiązku odpowiednich warunków. Brak należytych środków zakładów karnych na zwiększenie powierzchni cel nie stanowi zatem o tym, iż działania strony pozwanej były działaniem świadomym i zamierzonym, które jako skierowane indywidualnie przeciw powodowi stanowiłoby przejaw jego niehumanitarnego traktowania. W tym kontekście zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które nie wynikało z celowego i nacechowanego złą wola dziania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary, leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, od czego nie można abstrahować przy orzekaniu o zadośćuczynieniu. Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy brak było zdaniem Sądu Apelacyjnego podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które wiązało się z warunkami odbywania kary. Pomimo formułowanych przez powoda zarzutów nie zdołał on faktycznie wykazać, iż warunki --- STRONA 8 --- odbywania przez niego kary izolacyjnej były niegodziwe i niehumanitarne w stopniu uzasadniającym rekompensatę majątkową. Okoliczności towarzyszące powstaniu krzywdy powoda skłoniły zatem Sąd Odwoławczy do częściowego przychylenia się do zarzutów apelacyjnych strony pozwanej, iż krzywda powoda ma stopień nikły, który nie uprawnia do przyznania w ramach sędziowskiego uznania jakiejkolwiek formy zadośćuczynienia, co skutkowało zmianą orzeczenia poprzez oddalenie powództwa. W tym kontekście chybione były zatem zarzuty powoda wywodzącego, iż zasądzona przez Sąd l instancji kwota zadośćuczynienia nie stanowi wystarczającej rekompensaty jego krzywdy. Nie zasługiwały na uwzględnienie również zarzuty powoda kwestionujące prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu l instancji w zakresie częściowego przedawnienia roszczeń kierowanych przeciwko Zakładowi Karnemu w K. oraz Aresztowi Śledczemu we W. skoro nie budziło wątpliwości, iż powód wiedzę o naruszeniu jego dóbr posiadał przez cały okres odbywania przez niego kary pozbawienia wolności, zaś bez znaczenia pozostawał fakt orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją RP normy art. 248 k.k.w. Mając na uwadze powyższe apelacja powoda podlegała w całości oddaleniu jako bezzasadna (art. 385 k.p.c.) Odnośnie kosztów postępowania zarówno przed l i U instancją zastosowanie winna mieć zasada słuszności wyrażona w art. 102 kpc tak z uwagi na charakter dochodzonego roszczenia, subiektywną ocenę powoda o jego zasadności jak i jego sytuację majątkową. Z tych przyczyn rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w zaskarżonym wyroku nie podlega zmianie i z tych samych powodów Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego. O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego powodowi z urzędu orzeczono w oparciu o § 6 pkt 7 i § 13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, póz. 1348 z późn. zm).