Postanowienie I ACa 697/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Krak

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 697/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Elżbieta Uznańska Sędziowie: SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Barbara Górzanowska Protokolant: st.sekr.sądowy Małgorzata Galica po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2011 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa R P przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w Nowym Sączu zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt I C 491/09 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda R P na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2700zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 3. przyznaje od Skarbu Państwa –Sądu Okręgowego w Nowym Sączu xš/ýw% --- STRONA 2 --- na rzecz adwokat D F-B z Kancelarii Adwokackiej w kwotę 3321zł ( trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden złotych), w tym 621 zł podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. --- STRONA 3 --- UZASADNIENIE wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r. W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu powód R P domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w Nowym Sączu zadośćuczynienia w kwocie 100.000 zł. W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż warunki odbywania kary pozbawienia wolności w pozwanym Zakładzie Karnym, w którym przebywał od października 2008 r. do czerwca 2009 r., nie spełniały podstawowych standardów wynikających z przepisów prawa, z uwagi na znaczne przeludnienie cel, brak wydzielonych kącików sanitarnych, a w nich dostępu do ciepłej wody, brak osobnych miejsc do spania, nieszczelne okna i deficyt środków higienicznych, co było dla niego dolegliwe i poniżające. Powyższe warunki odbywania kary pozbawienia wolności spowodowały u powoda cierpienia fizyczne, a także doprowadziły do pogorszenia formy psychicznej - wyzwoliły u niego napięcia, stres i narastającą agresję. Dodatkowo powód wskazał, że jako osoba chora na astmę i cukrzycę insulinozależną, pozbawiony był w tym zakresie specjalistycznej opieki medycznej, co potęgowało jego dyskomfort związany z odbywaną karą. Warunki odbywania kary naruszały zatem jego dobra osobiste w postaci godności oraz zdrowia. Jako podstawę dochodzonego roszczenia powód wskazał art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Pozwany Skarb Państwa, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, nie uznał żądania pozwu, wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego należnych kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2011r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w sprawie sygn. akt I C 491/09 oddalił powództwo, zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika, ustanowionego dla powoda z urzędu. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny, ustalony przez Sąd I instancji: Powód R P przebywał w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu w następujących okresach: od 1 0 października 2008 r. do 27 stycznia 2009 r. oraz od 23 marca 2009 --- STRONA 4 --- r. do 1 czerwca 2009 r. W okresie od 1 0 października 2008 r. do 27 stycznia 2009 r. powód przebywał w celi nr 410 o powierzchni 40,37 m 2 , gdzie przebywało okresowo od 11 d o 1 4 osadzonych. Największe zaludnienie celi występowało przejściowo w okresach od 1 6 października do 8 listopada 2008 r. i od 1 9 grudnia 2008 r. do 1 2 stycznia 2009 r. i wynosiło odpowiednio 2,88 m 2 i 2,89 m 2 . Po dwumiesięcznym pobycie poza pozwanym Zakładem - w Areszcie Śledczym w Krakowie, a następnie w Zakładzie Karnym w Rzeszowie - powód został ponownie osadzony w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu w celi 417 o powierzchni 25,03 m 2 , gdzie okresowo przebywało maksymalnie do 5 osadzonych. W okresie od 1 kwietnia 2009 r. do 1 czerwca 2009 r. powód przebywał w celi nr 409 o powierzchni 39,63 m 2 , w której przebywało periodycznie od 8 do 1 3 osadzonych. Sąd Okręgowy ustalił, że Zakład Karny w Nowym Sączu jest jednostką typu zamkniętego, przeznaczoną dla recydywistów penitencjarnych. Cele mieszkalne Zakładu Karnego w Nowym Sączu są do siebie podobne - zarówno co do ich wyposażenia w sprzęt kwaterunkowy, jak też oświetlenia, wentylacji i układu kącika sanitarnego. Oświetlenie w celach zapewniają otwierane, dostępne dla osadzonych całą dobę, okna, zaszklone przeźroczystym szkłem gładkim oraz oświetlenie żarowe o odpowiedniej mocy. Na indywidualną prośbę, może być skazanemu przyznana lampka do czytania. Zasłony okienne tzw. blendy, w przypadku ich zastosowania, montowane są ze względów ochronnych, w sposób umożliwiający swobodną wymianę powietrza przez okno (z dystansem do ściany), nie stanowią też bariery dla światła dziennego. Wentylacja i przewietrzanie cel odbywa się poprzez stolarkę okienną i drzwiową. Ponadto w większości cel mieszkalnych są kratki wentylacji grawitacyjnej, niektóre zabezpieczone w sposób uniemożliwiający nielegalne kontakty pomiędzy osadzonymi z różnych poziomów budynku. Obowiązujące przepisy nie nakładają obowiązku montowania wentylacji w celach, w budynkach już istniejących. Należyte warunki higieniczne w celach mieszkalnych zapewnione są poprzez wyposażenie ich w trwale zabudowane i zamykane od wewnątrz kąciki sanitarne, w których znajduje się odpowiednie wyposażenie i armatura, zapewniająca niezbędny poziom intymności. Do utrzymania czystości i higieny, systematycznie co miesiąc osadzonym wydaje się odpowiednie środki higieniczne. Każda cela otrzymuje też środki niezbędne do utrzymania w niej czystości, w tym kącików sanitarnych. Od 2008 r. wszystkie cele w pawilonie B oraz cele oddziału II --- STRONA 5 --- pawilonu A mają zapewniony dostęp do bieżącej, ciepłej i zimnej wody. Raz w tygodniu osadzeni korzystają z kąpieli w łaźni, a na zlecenie lekarza zapewniane są kąpiele dodatkowe. Sąd I instancji podał następnie, że w sprawozdaniach z wizytacji z lat 2008 i 2009 dokonywanych przez sędziego penitencjarnego, nie stwierdzono nieprawidłowości w warunkach bytowych skazanych. Wyposażenie cel mieszkalnych Zakładu Karnego w Nowym Sączu, w których powód odbywał karę pozbawienia wolności, było i jest zgodne z normami określonymi w stosownych przepisach. W szczególności powód posiadał wydzielone miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza oraz odpowiednią do pory roku temperaturę i oświetlenie. Skazani osadzani są w celach zgodnie z normą metrażową. W okresie przebywania powoda w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu przeznaczony był on na 381 miejsc, według normy 3 m 2 na osobę. Wcześniej pojemność jednostki kształtowała się na poziomie 388 miejsc. Dyrektor Zakładu Karnego w Nowym Sączu systematycznie przesyłał sędziemu penitencjarnemu comiesięczne informacje w trybie art. 248 k.k.w. o stanie zaludnienia, w tym o przekroczeniu normy 3 m 2 . Na dzień 31 października 2008 r. osadzonych było 505 osób, a przeludnienie wynosiło 132,5%. W okresie przebywania powoda w Zakładzie Karnym do czerwca 2009 r. liczba osadzonych stopniowo malała (za wyjątkiem marca 2009 r.), w związku z czym systematycznie malało zaludnienie Zakładu do poziomu 114,1% - na dzień 30 czerwca 2009r. W związku z przeludnieniem, stosowano częste rotacje osadzonych. Sąd Okręgowy ustalił nadto, że w pozwanym Zakładzie Karnym w Nowym Sączu przeprowadzane są corocznie przeglądy przewodów wentylacyjnych i kominowych. Z kolei w stołówce i kompleksie kuchennym Zakładu systematycznie przeprowadzane są kontrole sanitarne. Kontrole przeprowadzone w okresie pobytu powoda nie wykazały zaniedbań ani innych nieprawidłowości. Kontrola w 2008 r. nie wykazała nieprawidłowości stanu technicznego przewodów wentylacyjnych i kominowych. W zakładzie istnieją dwie nowoczesne kotłownie co., służące do ogrzewania pomieszczeń i wody. Stopniowo wykonywane są kolejne prace modernizacyjne w zakładzie. Do końca 2006r. zakończono generalne remonty cel mieszkalnych oddziałów ll-IV pawilonu mieszkalnego A i B . Jednostka dysponuje odnowionymi salami widzeń, na bieżąco remontowane są łaźnie. Od lipca 2008r. --- STRONA 6 --- posiłki dla osadzonych przygotowywane są w nowoczesnym kompleksie żywnościowym obejmującym kuchnię i magazyn żywnościowy. System żywienia w Zakładzie dostosowany jest do wartości dziennej normy wyżywienia oraz potrzeb osadzonych, w tym norm kalorycznych i rodzaju diety. Wedle ustaleń Sądu I instancji, powód dysponował możliwością zagospodarowania czasu wolnego, stosownie do aktualnego stanu zdrowia. Powód uczestniczył w spacerach porannych, mógł korzystać ze świetlicy, miał dostęp do telewizji i dostęp do prasy. Z uwagi na rozpoznaną padaczkę, powód nie otrzymał zgody na uczestnictwo w zajęciach rekreacyjno-sportowych. W związku z wysokimi wartościami glikemii, w 2009 r. u powoda rozpoznano przewlekłe, zaawansowane zapalenie trzustki i cukrzycę insulinozależną. Z tego powodu, w okresie od 22 stycznia 2009 r. do 29 stycznia 2009 r., był hospitalizowany w Szpitali Aresztu Śledczego w Krakowie. W trakcie leczenia rozpoznano u niego również padaczkę poalkoholową. Zalecono wówczas intensywne leczenie insuliną, a po ustaleniu jej dziennych dawek powód został wypisany na własną prośbę - w stanie ogólnym dobrym, z zaleceniem stosowania odpowiedniej diety i systematycznych iniekcji. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym powód miał zapewnione zalecone leczenie, a podawanie insuliny następowało kilkukrotnie w ciągu dnia. Stan zdrowia powoda w trakcie pobytu w jednostce penitencjarnej w Nowym Sączu był nieustannie monitorowany przez lekarzy, a okresowe wzrosty poziomu glukozy wynikały z jego niesubordynacji i odmowy stosowania się do zaleceń lekarskich. Sąd I instancji ustalił również, że po opuszczeniu szpitala Aresztu Śledczego w Krakowie, w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w Rzeszowie w dniu 5 marca 2009 r. powód odmówił przyjmowania posiłków, jak też leków i insuliny podając, że „miał obiecane przeniesienie do Zakładu Karnego w Nowym Sączu". Równocześnie został poinformowany przez funkcjonariuszy zakładu o szkodliwości swojego postępowania. Głodówka trwała do 7 marca 2009 r. Po przewiezieniu do Nowego Sącza, powód nie przestrzegał zaleceń, w dniach 1 3 - 1 4 maja 2009 r. odmawiał przyjęcia posiłków, a w dniu 1 7 maja 2009 r. iniekcji insuliny podając, że „chce zrobić lekarzowi na złość". W trakcie interwencji odgrażał się lekarzowi. Ponowna hospitalizacja powoda miała miejsce w okresie od 30 maja 2009 r. do 3 czerwca 2009 r. z powodu dolegliwości bólowych brzucha. Po wdrożonym leczeniu zachowawczym dolegliwości ustąpiły i nastąpiła poprawa stanu zdrowia powoda. --- STRONA 7 --- Stwierdzono wówczas w dokumentacji, że powód nie stosuje się do obowiązujących zasad postępowania w oddziałach szpitalnych - odmawiał leczenia, nie przestrzegał diety, miał arogancki stosunek do personelu pielęgniarskiego. Równocześnie w dniu 4 czerwca 2009 r. powodowi udzielono zezwolenia na posiadanie własnego glukometru. W dniu 31 lipca 2009 r. powód ponownie odmówił przyjmowania insuliny podając, że będzie ją brał, jeżeli „na celę wróci jego kolega, który został przeniesiony na inną celę". Po ostatnim pobycie w szpitalu powodowi zezwolono na posiadanie pena, gdyż groził, że ostatecznie odmówi jej przyjmowania. W związku ze zgłaszanymi dolegliwościami, powód znajdował się pod stałą opieką specjalistyczną i regularnie poddawano go badaniom lekarskim. Powód ma rozpoznaną i leczoną cukrzycę typu 3 - po zapaleniu trzustki na tle alkoholowym. Powód w zakładzie karnym otrzymywał prawidłowe leczenie, a cukrzyca prawidłowo leczona insuliną nie jest schorzeniem uniemożliwiającym przebywanie w zakładzie karnym. Stosowanie przez powoda głodówki i odmawianie przyjmowania insuliny było świadomym naruszeniem zasad leczenia. Na skutek takiego postępowania powód świadomie narażał swój organizm na negatywne konsekwencje niewyrównania metabolicznego cukrzycy. Sąd I instancji podał nadto, że powód ma wykształcenie podstawowe, a w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu ukończył kurs zawodowy spawacza i szkolenie komputerowe. Przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu powód kilkukrotnie odbywał wcześniej orzeczone kary pozbawienia wolności w różnych zakładach karnych - początkowo w Wiśniczu, następnie Tarnowie, w końcu został skierowany do Nowego Sącza. W świetle tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd Okręgowy uznał roszczenie powoda za nieuzasadnione. W rozważaniach prawnych, Sąd podkreślił, że ocena zasadności roszczenia powoda zależała w pierwszej kolejności od ustalenia, czy pozwany rzeczywiście dopuścił się naruszenia dóbr osobistych powoda, podlegających ochronie stosownie do art. 23 i 24 k.c, a jeśli do naruszenia dóbr doszło, czy działanie strony pozwanej było bezprawne. Sąd Okręgowy wskazał, że każda osoba pozbawiona wolności zachowuje swe prawa i wolności gwarantowane Konstytucją, z wyjątkiem prawa do wolności osobistej. --- STRONA 8 --- Odnosząc się do zarzutu przeludnienia cel, Sąd I instancji podniósł, iż niewątpliwie odbywanie kary pozbawienia wolności w takich warunkach, przy braku zapewnienia minimum warunków bytowych, może stanowić przejaw poniżającego traktowania prowadzącego do naruszenia godności osoby pozbawionej wolności. Odwołując się do art. 110 § 2 k.k.w., Sąd orzekający wskazał, że powierzchnia celi mieszkalnej przypadając na skazanego wynosić powinna nie mniej niż 3 m 2 , a cele wyposażone być powinny w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Sąd Okręgowy argumentował, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że w pewnych okresach odbywania kary pozbawienia wolności, powód przejściowo przebywał w celach przeludnionych, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego nie odpowiadała normie minimalnej 3m 2 , wynikającej z art. 11 0 k.k.w. Uznał jednakże, że działaniu strony pozwanej, polegającemu na umieszczeniu powoda w celach przeludnionych, nie można przypisać waloru bezprawności, gdyż do dnia 6 grudnia 2009 r. (utrata mocy przez przepis art. 248 k.k.w. - na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. SK 25/07), działanie pozwanego było zgodne z prawem, w tym z art. 248 § 1 k.k.w., § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz.U. Nr 152, poz. 1497) oraz § 1 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. Nr 152, poz. 1493). Sąd I instancji podniósł, że artykuł 248 k.k.w. stanowił wyjątek od zasady wyrażonej w art. 110 k.k.w, umożliwiając dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, umieszczanie osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wyniosła poniżej 3 m 2 . Przepis ten jednak zobowiązywał administrację zakładu karnego do bezzwłocznego powiadomienia sędziego penitencjarnego o każdorazowym przekroczeniu w/w norm na jednego osadzonego. Zdaniem Sądu Okręgowego administracja pozwanego Zakładu Karnego obowiązek --- STRONA 9 --- ten systematycznie wypełniała, przesyłając stosowne informacje. Sąd orzekający podzielił stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w wyroku z dnia 2 października 2007 r., sygn. II CSK 269/07, zgodnie z którym samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Możliwość takiego orzeczenia musi być połączona z jednoczesnym stwierdzeniem naruszenia innych podstawowych standardów, takich jak np. niezapewnienie osadzonemu odpowiedniego miejsca do spania, złe warunki sanitarne, niehigieniczność czy brak prywatności. Odnośnie kwestii szczegółowego wyposażenia cel mieszkalnych i zarzutów powoda, iż nie zostały mu zapewnione odpowiednie warunki sanitarne, Sąd I instancji wskazał, że twierdzenia powoda w tym zakresie nie zostały poparte żadnymi dowodami, a z zebranego w sprawie materiału dowodowego - w tym w pełni obiektywnych sprawozdań z wizytacji pozwanego Zakładu Karnego - wprost wynika, że wszystkie cele mieszkalne wyposażone były w odpowiedni i adekwatny do zaludnienia sprzęt kwaterunkowy oraz środki utrzymania czystości. Fakt istnienia trwale wydzielonych kącików sanitarnych potwierdził dodatkowo nie tylko świadek T U, ale również sam powód, a ich twierdzenia znalazły oparcie w ustaleniach sędziego penitencjarnego. Powód miał nadto zapewniony odpowiednią wentylację, stosowną do pory roku temperaturę, oświetlenie w celi, a także konieczne do utrzymania czystości środki higieniczne. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że budynki zakwaterowania osadzonych w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu, wzniesione w XVII wieku, adaptowane były do funkcji jednostki penitencjarnej w czasach, w których obowiązywały inne standardy socjalno-sanitarne dla osadzonych niż obecnie. Z oczywistych względów, dostosowanie tych budynków do standardów europejskich musi być rozłożone w czasie. Sąd Okręgowy wskazał, że pozwany - w miarę możliwości - na bieżąco podejmuje działania zmierzające do poprawy stanu technicznego cel mieszkalnych oraz poprawy warunków bytowych osadzonych, o czym świadczą poczynione dotychczas liczne inwestycje, w tym te w kuchni, kotłowni czy instalacjach wodociągowych Zakładu. W ocenie Sądu I instancji, nawet przy przyjęciu, iż incydentalnie, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, mogły mieć miejsce przejściowe trudności z nadmiernym przeludnieniem w Zakładzie Karnym, nie --- STRONA 10 --- sposób uznać, iż były to działania, które w istotnym zakresie urągałyby godności powoda czy stanowić by miały indywidualnie skierowaną przeciwko powodowi represję. Sąd Okręgowy podkreślił, że niedogodności, jakie spotkały powoda w związku z odbywaniem kary, w takim samym stopniu dotyczyły innych osadzonych. Warunki te zaś były takie, jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja zakładu. Wobec przeludnienia w celach stosowano zresztą częste rotacje więźniów pomiędzy celami przepełnionymi i celami, w których była zachowana norma metrażowa, przy czym - w kwestii zakwaterowania powoda uwzględniano możliwie najmniejszą odległość do ambulatorium. Sąd I instancji argumentował dalej, iż pewne dolegliwości związane z przebywaniem w zakładzie karnym są nieodłącznym elementem odbywania kary pozbawienia wolności, która sama w sobie jest środkiem represyjnym o charakterze prewencyjnym i z tego względu, już stanowi dolegliwość dla sprawcy. Nieuniknione niedogodności przebywania w odosobnieniu - w przypadku powoda, łagodzone były nie tylko przez liczne zajęcia rekreacyjno-sportowe, ale też poprzez możliwość dokształcania zawodowego podczas osadzenia, w czym powód aktywnie uczestniczył, a czego nie doświadczył przebywając na wolności. Sąd Okręgowy wskazał nadto, że powód nie wnosił do organów nadzorczych skarg na warunki odbywania kary pozbawienia wolności, co więcej - w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w Rzeszowie powód sam domagał się przetransportowania do Zakładu Karnego w Nowym Sączu, co świadczy jedynie o tym, że panujące w tej jednostce warunki oceniał jako bardziej przyjazne. Sąd I instancji uznał podnoszone przez powoda zarzuty, dotyczące naruszenia dobra osobistego w postaci zdrowia poprzez niezapewnienie mu właściwej opieki medycznej w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu, za nieuzasadnione w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd Okręgowy wskazał, że z zebranego materiału dowodowego, a to z dokumentacji medycznej leczenia w Zakładzie Karnym oraz opinii biegłego diabetologa, wynika, że powód nie tylko miał zapewniony stały dostęp do konsultacji lekarskich, z którego często korzystał, ale przede wszystkim przez cały okres pobytu w pozwanym Zakładzie pozostawał pod kontrolą lekarzy specjalistów, na bieżąco też poddawany był niezbędnym badaniom specjalistycznym. Powód, pomimo ciążącego na nim obowiązku, wynikającego z treści art. 6 k.c, nie wykazał, by jego zasłabnięcia w --- STRONA 11 --- Zakładzie Karnym w Nowym Sączu, związane były ze złą opieką medyczną. Z ustaleń faktycznych wynika, że powód w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym odmawiał przyjmowania insuliny, a także nie stosował się do zaleceń lekarskich, dotyczących systematycznego odżywiania i stosowania odpowiedniej diety. Nierzadko stosował w tym celu szantaż, by wymusić na funkcjonariuszach służby więziennej określone przywileje. Analiza okoliczności sprawy, a w szczególności wnioski opinii biegłej, zdaniem Sądu I instancji wskazują, iż takie zachowanie powoda było świadomym naruszeniem zasad leczenia, a utrata przez powoda przytomności mogła być bezpośrednim skutkiem stosowanej przez niego głodówki. Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, w ocenie Sądu Okręgowego brak było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które wiązałoby się z warunkami odbywania kary. Sąd I instancji argumentował nadto, że w niniejszym przypadku trudno było się dopatrzyć zawinienia strony pozwanej, która miała obowiązek przyjmowania skazanych a rozmieszczając ich w celach musiała się kierować zapewnieniem bezpieczeństwa wszystkim przebywającym w areszcie osobom, zaś w odniesieniu do osoby powoda także koniecznością umieszczenia go w celi, położonej blisko ambulatorium. W tej sytuacji zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które nie wynikało z celowego i nacechowanego złą wolą działania podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary, pozostawałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło w oparciu o art. 98 k.p.c. Mając na uwadze wynik sprawy, na zasadzie art. 99 k p c w zw z § 6 pkt 6 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz.1348 ze zm.) Sąd I instancji zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Natomiast koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata D F-B w kwocie 4 428 zł - stosownie do § 6 pkt 6 oraz § 2 ust 3 powołanego rozporządzenia, Sąd Okręgowy przyznał od Skarbu Państwa. --- STRONA 12 --- Powyższy wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył powód, zarzucając w apelacji naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c, art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w zw. z art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 110 § 2 k.k.w. przez ich niezastosowanie, a nadto art. 248 § 1 k.k.w. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 233 k.p.c. przez niezgodną z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie powództwa, a nadto zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania w obu instancjach, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu podstaw zaskarżenia powód argumentował, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że powód przebywał okresowo w przeludnionych celach, a o fakcie tym informowany był sąd penitencjarny. Zarzucił jednakże, że nie wiadomo, jakie to szczególne okoliczności uzasadniały odstąpienie od norm powierzchniowych, przewidzianych w art. 110 § 2 k.k.w. Samo powoływanie się na fakt występowania w zakładzie karnym okresowego przeludnienia, bez wskazania przyczyn tego stanu rzeczy, nie stanowi w ocenie apelującego, dostatecznej przesłanki usprawiedliwiającej- w oparciu o art. 248 § 1 k.k.w.- odstępstwa od normy powierzchni przewidzianej w art. 110 § 2 k.k.w. Skarżący podniósł, że powołana przez Sąd I instancji okoliczność umieszczenia powoda w pobliżu ambulatorium nie może być zdaniem powoda traktowana jako wyłączająca bezprawność działania strony pozwanej. Wskazał również, że przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, w związku z czym to na stronie pozwanej spoczywał ciężar wykazania, że jej działanie było zgodne z prawem, czego ta w ocenie powoda nie uczyniła. Powód podkreślił, że udowodnienie, iż działania pozwanego były zgodne z prawem, wymagało wskazania, --- STRONA 13 --- jakie to szczególne warunki zdecydowały, że powód musiał przebywać w przeludnionych celach. Przy braku wykazania powyższej okoliczności, zdaniem apelującego, należało uznać, iż nie zapewniono powodowi odbywania kary w godziwych warunkach, a zatem roszczenie oparte na art. 24 w zw. z art. 448 k.c. jest zasadne. Powód wywodził nadto, że regulacja zawarta w art. 24 k.c. nie wymaga wykazania winy sprawcy naruszenia, z tego względu nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż art. 448 k.c. znajduje zastosowanie tylko w przypadku zawinionego naruszenia dóbr osobistych, samo zaś spełnienie przesłanki bezprawności nie jest wystarczające. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest uzasadniona i nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowość zastosowania lub wykładni prawa materialnego może być właściwie oceniona jedynie w odniesieniu do niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Skuteczne zgłoszenie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi zatem w rachubę tylko wtedy, gdy ustalony przez sąd pierwszej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r. II CKN 60/97 - OSNC 1997/9/128). Powyższe rodzi konieczność rozpoznania w pierwszym rzędzie zmierzających do zakwestionowania ustaleń stanu faktycznego zarzutów naruszenia prawa procesowego. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 233 § 1 k.p.c. Sąd I instancji ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia całego zebranego materiału dowodowego. Sprawdzianem tego, czy sąd należycie wykonał obowiązek wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego są pisemne motywy orzeczenia, w których zgodnie z art. 328 § 2 k.p.c. winien się on m.in. wypowiedzieć, co do faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodem odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1974 r. I CR 117/74 - LEX nr 7451). W ocenie Sądu odwoławczego brak jest uzasadnienia dla podniesionego w apelacji zarzutu dokonania błędnych ustaleń podstawy faktycznej. Pomimo tak sformułowanego --- STRONA 14 --- zarzutu zaskarżenia, w wywiedzionej przez powoda apelacji zawarta została wyłącznie polemika z wnioskami, jakie Sąd pierwszej instancji wyprowadził z ustalonego stanu faktycznego. Nie zostały natomiast skutecznie podważone ustalenia dokonane w rozpoznawanej sprawie, przy czym skarżący nie wskazał nawet, które z dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń kwestionuje i w oparciu o jakie przesłanki. Warto zauważyć, że skuteczne podniesienie tego zarzutu wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania, lub doświadczenia życiowego albo że sąd oparł swe ustalenia na dowodach nieprawidłowo przeprowadzonych lub poczynionych bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniach z dnia 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98; z dnia 10 kwietnia 2000 r , V CKN 17/2000, OSNC 2000, nr 10, poz. 189 i z dnia 5 sierpnia 1999 r., II UKN 76/99, OSNAPiUS 2000, nr 19, poz.732). Skoro skarżący w apelacji nie postawił tego rodzaju skutecznych zarzutów, ograniczając się do próby podważenia trafności wyprowadzonego przez Sąd Okręgowy wniosku o braku przesłanek uwzględnienia roszczenia, zgłoszonego w pozwie, a ustalenia podstawy faktycznej orzeczenia nie budzą wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, Sąd Apelacyjny przedstawiony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny akceptuje i przyjmuje za podstawę własnego rozstrzygnięcia. Wobec ustalonego stanu faktycznego i w świetle całokształtu okoliczności sprawy, trafnie uznał Sąd I instancji, że brak było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które wiązało się z warunkami odbywania kary. Rozpatrując sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych w pierwszym rzędzie należy ustalić, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w rozumieniu art. 23 i 24 k.c, a zatem, czy niewłaściwe zdaniem powoda warunki odbywania kary wolności naruszyły jego dobra osobiste. Nie ulega wątpliwości, co podkreślił Sąd Okręgowy, że prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych, podlegających ochronie. --- STRONA 15 --- Zaznaczyć jednakże należy, że nie znajduje uzasadnienia żądanie zadośćuczynienia w sytuacji, w której zachowanie pozwanego krzywdy nie spowodowało. Z uwagi na powyższe w przypadku zgłoszenia żądania zadośćuczynienia pieniężnego z tytułu naruszenia dóbr osobistych, to na powodzie stosownie do art. 6 k.c. spoczywał obowiązek wykazania rozmiaru i intensywności doznanej krzywdy i stopnia negatywnych konsekwencji, także niewymiernych majątkowo, spowodowanych naruszeniem prawa do godnego odbywania kary. W ocenie Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie wątpliwie są twierdzenia powoda o jego głębokim pokrzywdzeniu na skutek działań jednostki penitencjarnej pozwanego. Jakkolwiek w niniejszym procesie powód eksponuje poczucie krzywdy na skutek uwłaczających jego godności warunków odbywania kary w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu, to jednakże zauważyć należy, że w trakcie osadzenia nie zgłaszał on do organów nadrzędnych żadnych skarg na działalność tej jednostki, a co więcej, po zmianie jednostki penitencjarnej na Zakład Karny w Rzeszowie, domagał się przetransportowania do Zakładu Karnego w Nowym Sączu (zeznania powoda k. 247v), co wskazuje, że warunków, jakie panowały w tym zakładzie, skarżący nie odbierał jako źródła swej krzywdy, gdyż w przeciwnym wypadku działanie powoda uznać należałoby za nieracjonalne. Dalej wskazać należy, że z art. 24 § 1 k.c. wynika jednoznacznie, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym, przewidzianej w powołanym przepisie. W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwany Skarb Państwa, obalając domniemanie bezprawności, wykazał, że jego działanie było zgodne z prawem. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd Okręgowy słusznie przyjął, że działanie pozwanego znajdowało oparcie w przepisach prawa, to jest art. 248 § 1 k.k.w., § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz.U. Nr 152, poz. 1497) oraz § 1 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. Nr 152, poz. 1493), zajmując w tym przedmiocie konkretnie umotywowane stanowisko. Prawidłowa jest także konkluzja, że pozwany wykazał, iż nie dopuścił się zaniechań w zakresie zapewnienia --- STRONA 16 --- odpowiedniego standardu pomieszczeń, przeznaczonych dla osadzonych. Ocenę, czy ustalone warunki odbywania kary stanowią uzasadniony i normalny element kary pozbawienia wolności, co trafnie wskazał Sąd I instancji, należało dokonać przez pryzmat art. 110 § 2 k.k.w., w którym ustawodawca, dostosowując przepisy dotyczące wykonania kary pozbawienia wolności do norm prawa europejskiego, zawarł wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych i wskazał, że powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3m 2 , cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza oraz odpowiednią temperaturę i oświetlenie. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że przeprowadzane w budynku zakładu karnego kontrole, obejmujące celę, w której osadzono powoda, nie stwierdziły nieprawidłowości w zakresie zagospodarowania pomieszczeń jednostki. Podkreślenia wymaga, że ocena, czy warunki panujące w celi są odpowiednie, nie może być dokonywana z subiektywnego punktu widzenia osadzonego powoda. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że panujący w jednostkach penitencjarnych dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, z którym powód powinien był się liczyć. Dla przyjęcia, że dane zachowanie wypełnia znamiona nieludzkiego traktowania w przypadku osadzenia niezbędne jest zatem, aby dolegliwości związane z wykonywaną karą przekraczały próg dolegliwości immanentnie wpisanych w naturę odbywania kary pozbawienia wolności. Z tej przyczyny przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydującego znaczenia nie ma subiektywne odczucie danej osoby, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w racjonalnym społecznym odbiorze. Kontrola warunków osadzenia przeprowadzona została przez stosowne organy, nie stwierdzając, by standard i sposób wyposażenia celi nie odpowiadały stosownym normom. Zdaniem Sądu Apelacyjnego istniejące warunki bytowe w celach nie wykraczają poza granice, które mogłyby stanowić o naruszeniu godności powoda, zaś postępowanie powoda, który próbuje zachowaniem, noszącym cechy szantażu, wpłynąć na decyzje dyrekcji zakładu karnego pozwala sądzić, że z jego punktu widzenia każda niedogodność nieuchronnie związania z odbywaniem kary pozbawienia wolności stanowić może podstawę do wysuwania wobec pozwanego nieuzasadnionych roszczeń. --- STRONA 17 --- W ocenie Sądu Apelacyjnego brak jest podstaw do przyjęcia, że pozwany naruszył art. 110 § 2 k.k.w., umieszczając powoda w celi, w której nie zostały zapewnione odpowiednie warunki sanitarne. W przedmiotowej sprawie strona pozwana wykazała, że warunki te odpowiadają podstawowym standardom, a zebrany materiał dowodowy pozwala na wyprowadzenie wniosku, że w miarę możliwości finansowych strona pozwana podejmuje działania mające na celu podnoszenie standardu odbywania tej kary. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby obiektywna ocena dokonana z punktu widzenia tzw. racjonalnego społecznego odbioru pozwalała na stwierdzenie, iż doszło do naruszenia dobra osobistego w postaci godności, a naruszenie to miało charakter na tyle poważny, iż uzasadnia roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne. Pozwany Skarb Państwa, jak słusznie przyjął Sąd Okręgowy, wykazał, że jego działanie, w tym też osadzenie skarżącego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 , było zgodne z prawem. Zauważyć należy, że stan prawny związany z możliwością odstąpienia od stosowania normy 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na osobę został szczegółowo opisany w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt SK 25/07 (Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Seria A rok 2008, Nr 4, poz. 62). Z treści sentencji tego wyroku wynika, że przepis art. 248 § 1 k.k.w. jest niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz że utraci on moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które to ogłoszenie nastąpiło w dniu 5 czerwca 2008 r. Sąd Okręgowy trafnie zatem wskazał, że pozwanemu nie można było zarzucić naruszenia tego przepisu w okresie objętym pozwem, gdyż aż do 6 grudnia 2009 r. norma ta obowiązywała w polskim porządku prawnym. W ocenie Sądu Apelacyjnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wystąpił „szczególnie uzasadniony wypadek", pozwalający na umieszczenie powoda w celi, w której na jedną osobę przypadała powierzchnia mniejsza niż 3 m 2 . Trzeba mieć na uwadze, że decyzja podjęta przez dyrektora zakładu wynikała z okresowego powszechnego przeludnienia jednostek penitencjarnych, a dla złagodzenia jej negatywnych skutków dla osadzonych dyrekcja podejmowała szereg działań mających na celu zminimalizowanie dolegliwości przeludnienia jednostki, w tym --- STRONA 18 --- wprowadzając rotację osadzonych pomiędzy celami przeludnionymi a celami, gdzie norma powierzchniowa została zachowana. Wbrew stanowisku zaskarżenia, nie sposób zarzucić Sądowi I instancji, że powołując się na fakt występowania w zakładzie karnym okresowego przeludnienia, nie wskazał przyczyn tego stanu rzeczy, co w ocenie skarżącego podważa trafność stanowiska tegoż Sądu w przedmiocie uznania zgodności z prawem działań pozwanego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że Sąd Okręgowy akcentował, iż pojemność jednostki kształtowała się na poziomie 381 miejsc, według normy 3 m 2 na osobę, podczas gdy na dzień 31 października 2008 r. osadzonych było 505 osób, a przeludnienie wynosiło 132,5%. W okresie przebywania powoda w Zakładzie Karnym do czerwca 2009 r. liczba osadzonych stopniowo malała (za wyjątkiem marca 2009 r.), w związku z czym systematycznie malało zaludnienie Zakładu do poziomu 114,1% - na dzień 30 czerwca 2009r. Sąd I instancji podał również, że jednostka penitencjarna, w której osadzono powoda, miała obowiązek przyjmowania skazanych, zatem przeludnienie zakładu nie wynikało z jego niewłaściwego zarządzania, ale z liczby osób skazanych na karę pozbawienia wolności, skierowanej do wykonania. Powyższe znalazło potwierdzenie w sprawozdaniach z wizytacji Zakładu Karnego, za sporny okres, w których wskazano, że na wzrost średniego zaludnienia zakładu decydujący wpływ miał znaczący wzrost liczby skazanych, mimo zmniejszenia się liczby tymczasowo aresztowanych, (k. 96-105, k. 107-117). Co więcej, zgodnie z wymogiem przewidzianym w art. 248 § 1 k.k.w. powiadomiono sąd penitencjarny o konieczności umieszczenia w celi dodatkowych skazanych i decyzja ta została zaakceptowana. Oceny Sądu Apelacyjnego nie może zmienić odwołanie się przez skarżącego do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06. w którym Sąd ten uznał, że odbywanie kary w przeludnionej celi narusza dobro osobiste, bowiem został on wydany w odmiennym stanie faktycznym, w którym powód odbywał karę pozbawienia wolności, nie tylko w warunkach przeludnionej celi, ale również przy braku łóżek dla wszystkich osadzonych oraz oddzielnego węzła sanitarnego i to te okoliczności, co wynika z uzasadnienia wyroku, zadecydowały o treści rozstrzygnięcia. Odnośnie naruszenia art. 448 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że bezprawność działania naruszyciela dobra osobistego nie jest --- STRONA 19 --- wystarczającą przesłanką do zasądzenia zadośćuczynienia -zarzut ten jest w ocenie Sądu Apelacyjnego niezasadny. Zgodnie z treścią art. 448 k.c. przesłanką uwzględnienia roszczenia o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych jest bezprawność działania naruszającego dobra osobiste, jak też wystąpienie po jego stronie działania zawinionego, chociażby z winy nieumyślnej w najlżejszej postaci. Przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Sąd Apelacyjny w tym zakresie podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone m.in. wyroku z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt III CSK 358/06, jak i w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I CSK 319/07, że art. 448 k.c. znajduje zastosowanie tylko w wypadku zawinionego naruszenia dóbr osobistych, przy czym każdy stopień winy, także wina nieumyślna, może uzasadniać uwzględnienie zarówno roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia na rzecz poszkodowanego, jak i roszczenia o zasądzenie odpowiedniej sumy na cel społeczny. Istotnie w świetle regulacji art. 24 k.c. kwestia winy naruszyciela pozostaje prawnie obojętna dla zasadności roszczenia z art. 24 § 1 k.c, jako wypływającego z prawa ukształtowanego jako prawo bezwzględne. W niniejszej sprawie powód opiera jednakże swe żądanie na konstrukcji art. 448 k.c, wypływającego z prawa ujętego jako względne, zatem zasadność roszczenia uzależniona jest od wykazania naruszenia zawinionego, stosownie do art. 415 k.c. Brak wyraźnej wzmianki w art. 448 k.c. o winie jako koniecznej przesłance roszczenia pieniężnego nie może samoistnie uzasadniać, prezentowanego w apelacji, stanowiska, że bezprawność naruszenia dobra osobistego jest konieczną, ale i wystarczającą przesłanką tego żądania. Zaznaczyć należy, że art. 448 k.c. usytuowany został w tytule VI księgi trzeciej k.c, zatem skoro nie zostały w nim wskazane ani podstawy odpowiedzialności, ani też jej przesłanki, a ponadto brakuje w tym przepisie okoliczności, które zwalniałyby od odpowiedzialności, to nie ma racjonalnych podstaw do wyłączania tej odpowiedzialności z reżimu opartego na zasadzie winy. Trafnie uznał Sąd Okręgowy, że w sprawie brak jest podstaw do przypisania działaniu pozwanego cech zawinienia. W świetle dokonanych ustaleń faktycznych, w działaniach dyrekcji jednostki trudno dopatrzyć się złej woli, nakierowanej na naruszenie godności osób w niej osadzonych, w tym powoda. Co istotne, budynek --- STRONA 20 --- zakładu karnego, w którym osadzono powoda, został wybudowany w XVII w., a następnie był wielokrotnie adaptowany na cele penitencjarne, zatem oczywistym jest, że standard pomieszczeń jest adekwatny do okresu ich użytkowania. Podkreślić przy tym należy, że realia pobytu w Zakładzie Karnym w Nowym Sączu są identyczne dla ogółu osadzonych i wynikają z uwarunkowań materialnych i infrastrukturalnych. Jakkolwiek stan techniczny budynku jednostki nie odpowiada standardom europejskim, to prace remontowe przeprowadzane są w nim na bieżąco, stosownie do zasobu posiadanych środków na ten cel. Brak należytego dofinansowania więziennictwa w ocenie Sądu Apelacyjnego nie może być także uznany za przejaw złej woli ustawodawcy, trudno bowiem zakładać, że polityka penalna państwa ukierunkowana jest na stworzenie takich warunków odbywania kary, które stanowiłyby dodatkową dolegliwość i represję dla osób skazanych. Niedofinansowanie więziennictwa, tak jak wielu innych dziedzin publicznej działalności Państwa m.in. w zakresie służby zdrowia, szkolnictwa, czy opieki społecznej, w tym działań podejmowanych na rzecz osób, które nie naruszają porządku prawnego, jest efektem kondycji gospodarczej Państwa, która przekłada się na standard utrzymania nie tylko jednostek penitencjarnych, ale także szkół czy szpitali. Powyższe winien mieć na względzie powód w kontekście swojej roszczeniowej postawy odnośnie zapewnienia mu odpowiednich - w jego przekonaniu - warunków osadzenia. Nie naruszył też Sąd Okręgowy art. 110 § 2 k.k.w., art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), bowiem przepisy te nie stanowiły materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, wbrew stanowisku zaskarżenia, zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, nie znajduje uzasadnienia. Skoro zgłoszone na podstawie art. 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. roszczenia powoda nie mogły zostać uwzględnione, Sąd Apelacyjny nie znajdując podstaw do weryfikacji zaskarżonego orzeczenia w kierunku postulowanym przez skarżącego, na zasadzie art. 385 k.p.c. oddalił apelację, orzekając jak w pkt 1 sentencji. --- STRONA 21 --- O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na zasadzie art. 98 § 1 k.p.c, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania apelacyjnego, na które składają się koszty zastępstwa procesowego w wysokości ustalonej stosownie do § 6 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Sąd Apelacyjny uznał, że w sprawie nie zachodzą podstawy z art. 102 k.p.c. do odstąpienia od reguły rządzącej orzekaniem o kosztach postępowania, w myśl której ciężar finansowy zainicjowanego procesu obciąża stronę przegrywającą. Wskazać należy, że art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany jedynie wówczas, gdy w okolicznościach sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1976 r , IV PZ 61/76, LEX nr 7856 i z dnia 16 lutego 1981 r., IV PZ 11/81, LEX nr 8307). Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi podstawy zwolnienia od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego (por. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2007 r., V CSK 292/06, niepubl. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07 niepubl., postanowienie SN z dnia 27 stycznia 2010 r., I CZ 88/09, postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2007 r. I CZ 110/07). Powód, pomimo całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na swą sytuację materialną, niefrasobliwie inicjując postępowanie, w którym domaga się zasądzenia znacznych kwot od Skarbu Państwa, winien przewidzieć, że na wypadek negatywnego dla niego rozstrzygnięcia, może zostać obciążony kosztami postępowania. Strona powodowa przed wytoczeniem powództwa obowiązana jest bowiem wszechstronnie rozważyć zasadność powództwa. Zważywszy, że powód w niniejszym procesie korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, od --- STRONA 22 --- profesjonalisty wymagać należało także większej wnikliwości przy ocenie celowości złożenia środka zaskarżenia w niniejszym postępowania. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w pkt 2 sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej Sąd Apelacyjny orzekł jak w pkt 3 sentencji, przyznając na rzecz adw. D F B wynagrodzenie, w wysokości ustalonej stosownie do § 6 pkt 6 w zw. z § 13 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z dnia 3 października 2002 r.).