Teza / krótkie omówienie
zaliczenia lub sprostowania nieprawidłowego zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania leży w kompetencji sądu karnego, który wydał wyrok skazuj ący, w sprawie w której skazany był aresztowany (art. 420 § 1 i 2 k.p.k.)
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I ACa 658/1! Sygn. akt 1 ACa 658311 WYROK dOfi1?o?;fg§a'ie 0staw_y z dnia 6.09.2001 r. 0 rinstgpie 1rpubI|czne;Dz. U. 112 poz. H98 2 pfign zm W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ p’§§§§fn1’;fJ’[‘;’ma{°i@ *?“'°"“Z"% W fvrmie ' M ' w some przetwnrzunej Dnia 10 sicrpnia 2012 r. $799Y9‘ H P0 wwsko Nnkoskodawcy Sqd Apelacyjny W Warszawie I Wydzia} Cywilny W skhadzie: O FLU was wnjoskodfirhy. Przewoclniczqcy:SSA Zbigniew Stefan Cendrowski SQdZi0WiBZSA Marzsna KonsekBitkowska SA Przemyslaw Kurzawa (splt) s 5 Protokolantsekr. sqd. Monika Likos po rozpoznaniu W dniu 10 sierpnia 2012 r. W Warszawie na rozprawie sprawy z powodztwa A. K. przeciwko Skarbowi Pafistwa Prokuratorowi Generalnemu, Ministrowi Sprawiedliwoéci i Prezesowi Sqdu Okrqgowego W R. o zap¥at@ na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu Okrqgowego W Warszawie z dnia 14 paidziernika 2010 1"., sygn. akt I C 629f09 1. oddaia apelacjg; 2. nie obciqia powoda kosztami zastgpstwa procesowego na rzecz Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Prokuratorir; Generalmg Skarbu Pafistwa W postgpowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE V Pozwem z 29 ozerwca 2009 r. powéd A. I<..wniosl' 0 zasqdzenie najego rzecz od pozwancgdfikarbu Paflstwa reprozentowanego przez Ministra Sprawiedliwoéci i Prokuratora Generalnego kwoty 100.000 zi Wraz z odsetkami ustawowyrni od wyclania wyroku do dnia zaphily tytulem odszkodowania za bezzasadne zastosowanié Wobec powoda plizez Sqd Okrogowy w R. tyrnczasowego aresztowania W sprawie 0 sygn. akt II K 134/04, ktore l1‘Wa¥0 0d 18 grudnia 2003 1'. do 17 wrzeénia 2007 1‘. Powéd podniési, iz zastosowanie wobec jego osoby tymczasowego aresztu nastqpilo z naruszeniem terminow przewidzianych dla tego érodka zapobiegawczego, spowodowah W jego ocenie oslabienie zasady kontradyktoryjnoéci procesu z udzialem powoda i pozbawiéo go prawa do sqdu. Ponadto povwfid podniosi, iz zastosowanie powyzszego érodka zapobiegawczego przez Sagl doprowadzflo do degradacji gospodarstwa, ktore powéd odziedziczyi po rodzicach, gdyz maj a_tek powoda nie zostai w nalezyty sposob zabezpieczony, a takze to, 2e przez tymczasowe aresztowanie powéd nie m6g% shlzyé p0m0ca_ swoj ej mates. W piémie procesowym z 23 iistopada 2009 r., powod wniosi o zaliczenie zasiosowanego wobec niego przez Sqd Okrqgowy w R. tymczasowego aresztowania na poczet orzcczonej kary pozbawipnia Wolnoéci. Powod wskaza}, i2 tyrnczasowe aresztowanie 13302bflwih) go wielu praw przyshlguj qcym skazanym, nie mia11'n0Zliw0§<:i korzystania z telefonu, nie mia% prawa do widzefi bez osoby dozorujapej, Widzefi poza zaldadem kamym, widzefi intyrnnycli, nié mogl podjqé pracy, korzystaé 2. przepustek, ubiegaé sin; 0 przerwq W odbywaniu kary pozbawienia woinoéci, nie mia}mo21iw0éci ubiegania siQ 0 warunkowe przedterrninowe zwolnienie z odbywania kary pozbawienia wolnoéci, nie mial moiliwoéci edukowania si<;:, czy zakwaliflkowania go do inuej grupy ska:anych (k. 5355). ' W oclpowiedzi na pozew pozwany Skarb Pafistwa wnios} 0 oddalenic powodztwa oraz 11 zasqdzenie od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Paflstwa kosztow zastgpstwa procesowego wediug norm przepisanych. I’ozWany podniosl, iz powéd nie udowodnfl wystqpienia przeslanek odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa z tytuhl czynu nieclozwolonego, okresilonych W art. 415 k.c., tj. nie udowodnii szkody, jej wysokoéci, ani normalnego zwiqzku przyczynowego rniodzy okra:élonyn1 zachowaniem, a szkoda, co prowadzi do tego, Ze jego powodztwo jest bezzasadne. Sygn. akt I ACa 658/li Sygn. akt I ACa 658311 WYROK do ÊĘo]:pnfåíiaa'is ustawy z dnia 6.09.2091 r. o dostępie ii publiczne; Dz. U. 112 poz. N93 Y pńżn zm W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ p'§§,Ĺ`,ff„Í¿*},Ę,j'§Ę'mi,°Í@ *?=f`”'f“f"fi H' f<›'ffli‹¬- " " - ' 'rr armie przetworzone] Dnia 10 sierpnia 2012 r. ' $7UŠĹYQi N P0 wisho Nnfoskudavmy Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: O Vk, adres wnjoskodäëby. Przewodniczący:SSA Zbigniew Stefan Cendrowski Sędziowie:SA Marzena Konsek-Bitkowska SA Przemysław Kurzawa (spi.) 8 5 Protokolantsekr. sąd. Monika Likos po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa A. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuratorowi Generalnemu, Ministrowi Sprawiedliwości í Prezesowi Sądu Okręgowego w R. O zapłatę - na skutek apelacji powoda - od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt I C 629i'09 1. oddala apelację; - 2. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prokuratorię Generalna Skarbu Państwa w postępowaniu apełacyjnym. UZASADNIENIE- V Pozwem z 29 czerwca 2009 r. powód A. 1<..wniósł o zasądzeníe na jego rzecz od pozwanegoiškarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Sprawiedliwości i Prokuratura Generalnego kwoty 100.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od wydania wyroku do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za bezzasadne zastosowanie wobec powoda przez Sąd Okręgowy w R. tymczasowego aresztowania w sprawie O sygn. akt II K 134/04, które trwało od 18 grudnia 2003 r. do 17 września 2007 13 Powód podniósł, iż zastosowanie wobec jego osoby tymczasowego aresztu nastąpiło z naruszeniem terminów przewidzianych dla tego środka zapobiegawczego, spowodowało W jego ocenie osłabienie zasady kontradyktoryjności procesu z udziałem powoda i pozbawiło go prawa do sądu. Ponadto powód podniósł, iż zastosowanie powyższego środka zapobiegawczego przez Sąd doprowadziło do degradacji gospodarstwa, które powód odziedziczył po rodzicach, gdyż majątek powoda nie został w należyty sposób zabezpieczony, a także to, że przez tymczasowe aresztowanie powód nie mógł służyć pomocą swoj ej matce. W piśmie procesowym z 23 iistopada 2009 r., powód wniósł o zaliczenie zastosowanego wobec niego przez Sąd Okręgowy w R. tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności. Powód wskazał, iz tymczasowe aresztowanie poz-bawiło go wielu praw przysługuj ącym skazanym, nie miał możliwości korzystania z telefonu, nie miał prawa do widzeń bez - osoby dozorującej, widzeń poza zakładem karnym, widzeń intymnych, nie mógł podjąć pracy, korzystać z przepustek, ubiegać się o przerwę w odbywaniu kary pozbawienia wolności, nie miał możliwości ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania kary pozbawienia wolności, nie miał możliwości edukowania się, czy zakwalifikowania go do innej grupy skazanych (k. 53-55). ` W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa oraz u zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Panstwa - Prokuratorii Generałnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany podniósł, iż powód nie udowodnił wystąpienia przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu czynu nieclozwolonego, określonych w art. 415 k.c., tj. nie udowodnił szkody, jej wysokości, ani normalnego związku przyczynowego między określonym zachowaniem, a szkoda, co prowadzi do tego, że jego powództwo jest bezzasadne.
--- STRONA 2 ---
Postanowieniem z 7 paidziemika 2010 r., Sad 11stali1 W1asciWqjednostka organizacyjna pozwanego Skaxbu Pafistwa, z ktérej dziatalnosciq poWod Wiaie doohodzone roszczenie jest obok Ministra Sprawiedliwosci rowniez Prezes Sadu Okrqgowego W R. (protokéi rozprawy k. 92'93). .. Wyrokiem 2 14 paidziernika 2010 1‘. Sad Okrtggowy W Warszawie (sygn. akt. I C 629109): oddalit powodztwo W czcgsoi dotyozapej zadania zapiaty kwoty 100.000 21; odrzuci1 pozew W czoéci dotyczacej Zadania zaliczenia tymczasowego aresztowania na poozet orzeczonej kary pozbawienia Wolnosci; zasadzit od powoda na rzecz Skarbu PafistwaProlauratorii Gencralnej Skarbu Pafistwa kwotq 3 .600 z%tytu1em zwrotu kosztow zastopstwa procesowego. . Sad Okrqgowy opari powyisze rozstrzygniacie na nastqpujapych ustaleniach faktycznych oraz rozwazaniach prawnych: Powod A. K.obecnie odbywa kart; pozbawienia Wolnosci W Zakiadzie Karnym W S.. W okresie od 18 grudnia 2003 r. do 17 Wrzeénia 2007 r. by} tymczasowo aresztowany na podstawie postanowienia Saglu Okrqgowego W R. (okolicznoéé bezsporna). Kwestia zasadnoéci roszczenia powoda Wilma byé rozpatrywana w éwietle przesianekiwskazanych w art. 417 k.c. brzmieniu sprzed jak i po wejéciu w zycie ustawy nowelizujacej, tj. ustawy z 17 czerwca 2004 r. 0 zmianie ustawy Kodeks cywilny.,oraz niektorych innych ustaw (Dz. U. z 20041. Nr 162, poz. 1692), ktéra to ustawa weszta w Zycie z dniem 1 wrzesnia 2004 r. Zgodnie z art. S przywolanej ustawy do zdarzefi i stanow prawnych powstaiych przed dniem wejécia W Zycie niniejszej ustawy stosuje sio przepis art. 41 T k.o. W brzmieniu obowiazujacym do dnia wejécia W Zycic niniej szej ustawy. Sad Okrqgowy WSKEIZEI1, Ze przepis art. 41'? k.c. sprzed nowclizacji z roku 2004 przewidywah i2 Skarb Palistwa odpowiada za szkodq tylko Wowczas, jeieli spehiione sa tacznie nastopujacc przes1anki: 1) wyrzqdzenio szkody przez funkcj onariusza paiistwowego; 2) zawinione dzialanie lub zaniechanie funkcjonariusza; 3) normalny zwiazek przyczynowy miqdzy d2.ia1aniem lub zaniechaniem funlccj onariusza a W3/rzatdzonac szkoda; 4) wyrzagtlzenie szkody przy W3/konywaniu powiorzonej funkcjonariuszowi czynnosci. Po nowelizacji, przspis art. 417 k.c. Wskazuje, ii przesiankami odpowiodzialnosci sq: szkoda, fakt jej wyrzadzenia przez niezgodljie z prawem clziahanie lub zaniochanie przy wykonywaniu W13.C1Z.y publicznoj oraz tapzacy to zdarzenia normalny zwiazek przyczynowy. W ocenie Sadu Okrqgowego, niozaleznie od przyjgtej podstawy prawnej, powod nie udowodnil istnionia trzech niezbodnyoh dla powstania odpowiedzialnosci odszkodowawczej elomentow, tj. szkody, zclarzenia, ktore ta szkode; wywoiaio oraz adekwatnego zwiazku przyczynowego pomiodzy tym zdarzeniem a szkodav. W zwiagzku z ozym nie mozna przypisaé pozwanomu Skarbowi Pazistwa odpowiodzialnosci. Nastopnie sad I instancji poWo1a1siQ na art. 6 k.c., stwierdzajqc, Ze Zgodnie z obowiazujaca W procesie cywilnym zasad:1 kontradyktolyjnoéci, to powod powinien udowodnié Wystapienie wyiej wymienionych pljzeslanek. Z powoianym przepisem powiazane sq przepisy art. 3 k.p.c. i art. 232 k.p.c., zgoduie z ktorymi to na stronach spoozxg'a obowiazek przedstawiarda dowodow, co do okolicznosci sprawy oraz, Ze to strony obowiagane sq Wskazywaé dowody dla stwierdzenia faktow, z ktoryoh wywodza skutki prawns. _ Sad Okrqgowy uzna1, it powod W niniej szym postqpowaniu nie podolai tym obowiagkoni, gdyz nie przedstawil Zadnyoh dowodow na poparcie swoich twierdzefl. W konsekwencji sad I instancji uzna1 Ze, z uwagi na brak podstaw do przyjocia W niniej szej sprawie odpowiedzialnosci odszkodowawczej pozwanego Skarbu Pafistwa wobec powoda, nalezato powodztwo oddalié. , Sad Okrqgowy wskazat jednoczeslnie, Ze odszkodowania za niewqtplixvie nieshlszne tymczasowe aresztowanie, mozna dochodzié W prooesie karnym. Oclbywa siqto na podstawie art. SS2 § 4 Kodeksu postqpowania kamego. Odszkodowanie przewidziane W tym przepisie jest roszczeniem 0 charakterze cywilnym, ale dochodzonc jest W trybie procesu karnego. Jakkolwiok zatem "ma oharakter kompensacyjny, to jest ono instytucja prawa karnegoi w zwiqzku Z tym zasady zasadzania tego odszkodowania _ okres1one W przepisach kamoprocesowych zachownja szereg odrqbnosci W stosunku do zasad obowiazuj qcych W razie jego _ dochodzenia na podstawie przepisow prawa cywvilnego" (post. SN z 29 kwietnia 1991 r., V KRN 475190, OSNKW 101211991, poz. 52). Jesli W1QC powod twierdzi, Ze jego aresztowanie by%o niestuszne, to arty1<u1 417 kc nie moze byé podstawajego roszczefl z togo tytu1u, gdyz stosownie do tmsci art. 421 kc przepisow alt. 417 kc , 417 lkc i 417 Ekc nie stosuje siq, jeZe1i odpowiedzialnoéé za szkodcg wyrzadzona_p1'zy wykonywaniu whdzy publicznej jest uregulowana w przepisach szozogolnych. Odnoszac sis; do Zadania powoda dotyczapego zaliczenia tymczasowego aresztowania na poczet orzeozonej Wobec niego kary pozbawienia Wolnosci, pozew W tym zalqesie nalezaio odrzucié, 0 czym Sad orZek1 W punkcie H sentencji Wyroku (art. 199 § 1 1<P<>) _ _ _ Postanowieniem z 7 października 2010 r., Sąd ustalił właściwąjednostką organizacyjna pozwanego Skarbu Państwa, z której działałnością powód wiąże dochodzone roszczenie jest obok Ministra Sprawiedliwości równiez Prezes Sądu Okręgowego w R. (protokół rozprawy k. 92-93). .. Wyrokiein z. 14 pazdziernika 2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie (sygn. akt. I C 629,309): oddalił powództwo w części dotyczącej żądania zapłaty kwoty 100.000 zł; odrzucił pozew w części dotyczącej żądania zaliczenia tyrnczasowego aresztowania na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności; zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3 .600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. _ Sąd Okręgowy oparł powyższe rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych oraz rozważaniach prawnych: Powód A. K.obecnie odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w S.. W okresie od 18 grudnia 2003 r. do 17 września 2007 r. był tymczasowo aresztowany na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w R. (okoliczność bezsporna). Kwestia zasadności roszczenia powoda winna być rozpatrywana w świetle przesłanek *wskazanych w art. 417 kc. brzmieniu sprzed jak i po wejściu w życie ustawy nowelizującej, tj. ustawy z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny-_,oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 162, poz. 1692), która to ustawa weszła w życie z dniem 1 września 2004 r. Zgodnie z art. 5 przywołanej ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia W zycie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 41 T k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w zycie niniejszej ustawy. Sąd Okręgowy wskazał, że przepis art. 41'? k.c. sprzed nowelizacji z roku 2004 przewidywał, iż Skarb Panstwa odpowiada za szkodę tylko wówczas, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) wyrządzenie szkody przez funkcjonariusza państwowego; 2) zawinione działanie lub zaniechanie funkcjonariusza; 3) normalny związek przyczynowy między działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza a wyrządzoną szkoda; 4) wyrządzenie szkody przy wykonywaniu powierzonej funkcjonariuszowi czynności. Po nowelizacji, przepis art. 417 k.c. wskazuje, iż przesłankami odpowiedzialności są: szkoda, fakt jej wyrządzenia przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz łączący te zdarzenia normalny związek przyczynowy. W ocenie Sądu Okręgowego, niezależnie od przyjętej podstawy prawnej, powód nie udowodnił istnienia trzech niezbędnych dla powstania odpowiedzialności odszkodowawczej elementów, tj. szkody, zdarzenia, które tą szkodę wywołało oraz adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy tym zdarzeniem a szkoda, w związku z czym nie można przypisać pozwanemu Skarbowí Państwa odpowiedzialności. Następnie sąd I instancji powołał się na art. 6 k.c., stwierdzając, że Zgodnie z obowiązującą w procesie cywilnym zasadą kontradyktoryjności, to powód powinien udowodnić wystąpienie wyżej wymienionych przesłanek. Z powołanym przepisem powiązane są przepisy art. 3 k.p.c. i art. 232 k.p.c., zgodnie z którymi to na stronach spoczyp-'a obowiązek przedstawiania dowodów, co do okoliczności sprawy oraz, ze to strony obowiązane są wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. _ Sąd Okręgowy uznał, iż powód w niniejszym postępowaniu nie podołał tym obowíązkom, gdyż nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. W konsekwencji sąd I instancji uznał że, z uwagi na brak podstaw do przyjęcia w niniejszej sprawie odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego Skarbu Panstwa wobec powoda, należało powództwo oddalić. , Sąd Okręgowy wskazał jednocześnie, że odszkodowania za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, można dochodzić w procesie karnym. Odbywa sięto na podstawie art. 552 § 4 Kodeksu postępowania karnego. Odszkodowanie przewidziane w tym przepisie jest roszczeniem 0 charakterze cywilnym, ale dochodzone jest W trybie procesu karnego. Jakkolwiek zatem "ma charakter kompensacyjny, to jest ono instytucją prawa karnegoi w związku z tym zasady zasądzania tego odszkodowania _ określone w przepisach kamoprocesowych zachowują szereg odrębności W stosunku do zasad obowiązujących w razie jego _ dochodzenia na podstawie przepisów prawa cywilnego" (post. SN z 29 kwietnia 1991 r., V KRN 4'7Sf90, OSNKW 10-l 2! 1991, poz. 52). Jeśli więc powód twierdzi, ze jego aresztowanie było niesłuszne, to artykuł 417 kc nie może być podstawąjego roszczeń z tego tytułu, gdyż stosownie do treści art. 421 kc przepisów alt. 417 kc , 417 lkc i 417 Zkc nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w przepisach szczególnych. Odnosząc się do żądania powoda dotyczącego zaliczenia tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności, pozew w tym zakresie należało odrzucić, o czym Sąd orzekł w punkcie H sentencji wyroku (art. 199 § 1 1<-P-<=-)- _ _ _
--- STRONA 3 ---
W ocenie Sadu Okrqgowego Zadanie zgioszone przez powoda dotyczy zaliczenia okresu rzeczywistego tymczasowogo aresztowania, ktore z pewnoscia nie moze byé uznane za sprawq cywilnq. Jak Wskazai sad I instancji orzeczenie W przedrniocie zaliczcnia Iub sprostowania nioprawidiowego zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania 162}; W kompetenoji sadu karnego, ktory Wydai Wyrok skazuj acy, W sprawie W ktorej skazany byi aresztowany (art. 420 § 1 i 2 k.p.k.) O kosztach procosu, Sad orzeki na podstawie art. 103 § 1 k.p.C., art. 98§ 1 k.p.c. oraz art. 99 k.p.c. W zW. z § 6 pkt. 6 Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 Wrzeénia 2002 roku w sprawie opiat za czynnoéci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztéw nieoptaconcj pomocy prawnej udzielonej z urzqdu (Dz.U. 2 2002r. Nr 163, po_z. 1348 ze zrn.). _ Apoiacjq od Wyroku Sadu Okrogowego Wniosl powod, zarzucajac zaskarionemu orzeczeniul 1. naruszenie art. 45 ust. Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosci ‘. s 2. naruszenie art. 103 Konwencji Genewskiej o Traktowaniu Jencow Wojennych W zw. z art. 32 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 3 i 4, art. 6 ust. 1 Europoj skiej Konwcncji PraW Cziowiokai podstawowych wolnosci Opierajac sio na Wyfzej Wskazanych zarzutach, powod Wniosl 0 zmiano zaskarzonego Wyroku poprzez uwzglqdnienie poWodztWa W calosci, ewentualnie o jogo zmiano i przekazania sprawy do ponowncgo rozpoznania. Sad Apelacyjny zwaiyi co nastgpujez Apelacja powoda jako bezzasadna podlega oddaleniu. Sad Okrogowy W sprawie niniej szej prawid1oWo zebra} materiai dowodowy i ocenii go W granicach przysiugujacych mu uprawnien okreélonych W art. 233 § 1 k.p.c. a zaj ate stanowisko uzasadnii zgodnio z Wymogami wynikaj a_cyn1i 2. art. 328 § 2 k.p.c. Przytoczone Wyzej ustalenia i motywy rozsnzygniegcia Sad Apelaoyjny podziela W ca1ej rozciagiosci i uznaje je za W'1'ElSI1.8 co powoduj e, ze nie zachodzi potrzeba kolejnego ich powtorzenia. Odnoszac siq do zarzutow zawartyoh W apelacji naleiy stwierdzié, Ze Kodeks postopowania oywiinego nie zawiera szozegolnych regulacji dotyczapych obeonosci na rozprawie oséb pozbawionych Wolnosci. Dacyzjo co do koniecznosci sprowadzenia na rozprawo pozostawia W gestii przewodniczapego — art. 208 § 1 pkt. 1 k.p.c. lub sadu art. 216 k.p.c. Za kaidym razem jest to jednak decyzja dyskreoj onaina, uzalezniona od okolicznosci zaistnialych W konkretnym postqpowaniu. W ocenie Sadu Apolacyjnogo W rozpatrywanej sprawie Sad Okrqgowy nie dopuécii sir; naruszenia przepisow procedury, ktore skutkowaé rniaioby ograniczeniern pozwanego W prawach do reprezentowania swego stanowiska. ,;. W apelacji powod zaskarzyi W Wyrok W catosci i Wniosi o zmiang zaskarionego Wyroku i uwzglodnienie powodztwa lub przekazanie sprawy Satdowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Apelacja powoda stanowi W istocie polemikq z argumentacja zawarta W uzasadnieniu zaskarionego Wyroku. Powod przytaoza w apelacji to samo stanowisko i argumenty jak W trofici pozwu, co sprowaclza sia do powotywania okolicznosci podnoszonych juZ V1"[)0StQpOW&l’11Ll przed sadem I instancji. Z uzasadnienia apelacji, w ktorej powod przytacza szereg orzeczefi Trybunahl Konstytucyjnego oraz Buropej skiego Trybunaiu Praw Cztowieka w Strasburgu, mozna Wywnioskowaé, Ze powod zarzuca sadowi pierwszej instancji brak mozliwoéciprzedstawienia swoich racji polegajacy na niewysluchaniu powoda osobiécie przed sadem. Z tymi okolicznoéciami utozsamia zarzut naruszenia art.45 ust.1 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci. Tymozasem przytoczone WyZ6j przepisy wyrazaja bardzo wazna zasadq okreslana mianem prawa od sadu. W artykutach tyoh jest moWa 0 prawie do sprawiedliwegoi jawnego rozpatrzenia sprawy, a wigs zostala Wprowadzona zasada jawnosci rozpravw sadowej. Nie ulega Watpliwosci, 2e W ninicjszym postopowaniu zasada ta W Zaden Sposob nie zostala naruszona. Powod Wystapil do sa_du Z pozWsm, ktory zostal rnerytorycznie rozpoznany. Okolicznosé, Zc Wynik sprawy nie jest dla strony satysfakoj onuj aoy, nio oznacza, Ze zostaia ona pozbawiona prawa do sadu. W ninioj szej sprawie Sad Okrqgowy Wyznaczyi jeden tennin rozprawy, o ktorym powod zostai powiadorniony. Wskazaé ubocznie naleiy, Ze zgodnie z przepisem art. 299 k.p.c. przeprowadzenic dowodu z przosiuohania stron dopuszczalne jest wyjatkowo, gdy W éwiatle oceny sadu, opartej na caioksztaicie okolicznosci sprawy, brak jest W ogole innyoh srodkow dowodowych albo gdy istniejace okazaiy sianiewystarczajace dla Wyj aénienia okolicznoéci faktycznyoh istotnych dla rozstrzygniqcia sprawy. Taka sytuacja nie miata W tej sprawio miejsca bowiem z przedstawionych przez powoda twierdzefi Wynikat brak speinicnia podstawowej przesianki dla skuteoznego dochodzenia roszczenia odszkodowawczego Ila podstawie art.4171§2 k.c. Z tych samych Wzglodow nie doszio do naruszenia art. 6 W ocenie Sądu Okręgowego żądanie zgłoszone przez powoda dotyczy zaliczenia okresu rzeczywistego tymczasowego aresztowania, które z pewnością nie moze być uznane za sprawę cywilną. Jak wskazał sąd I instancji orzeczenie w przedmiocie zaliczenia lub sprostowania nieprawidłowego zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania leży w kompetencji sądu karnego, który wydał wyrok skazuj ący, w sprawie w której skazany był aresztowany (art. 420 § 1 i 2 k.p.k.) O kosztach procesu, Sąd orzekł na podstawie art. 103 § 1 k.p.c., art. 98§ l k.p.c. oraz art. 99 k.p.c. w zw. z § 6 pkt. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r. Nr 163, poz. 1348 ze z1n.). _ Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł powód, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: 1. naruszenie art. 45 ust. Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności *_ v 2. naruszenie art. 103 Konwencji Genewskiej o Traktowaniu Jeńców Wojemiych W zw. z art. 32 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 3 i 4, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowiekai podstawowych wolności Opierając się na wyżej wskazanych zarzntach, powód wniósł o zmianę zaskarzonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o jego zmianę i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja powoda jako bezzasadna podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy w sprawie niniejszej prawidłowo zebrał materiał dowodowy i ocenił go w granicach przysługujących mu uprawnień określonych w art. 233 § 1 k.p.c. a zajęte stanowisko uzasadnił zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 328 § 2 k.p.c. - Przytoczone wyżej ustalenia i motywy rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny podziela w całej rozciągłosci i uznaje je za własne co powoduje, że nie zachodzi potrzeba kolejnego ich powtórzenia. Odnosząc się do zarzutów zawartych w apelacji należy stwierdzić, że Kodeks postępowania cywilnego nie zawiera szczególnych regulacji dotyczących obecności na rozprawie osób pozbawionych wolności. Decyzję co do konieczności sprowadzenia na rozprawę pozostawia w gestii przewodniczącego - art. 208 § 1 pkt. 1 k.p.c. lub sądu «- art. 216 k.p.c. Za każdym razem jest to jednak decyzja dyskrecj onalna, uzależniona od okoliczności zaistníałych W konkretnym postępowaniu. W ocenie Sądu Apelacyjnego w rozpatrywanej sprawie Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia przepisów procedury, które skutkować miałoby ograniczeniem pozwanego w prawach do reprezentowania swego stanowiska. .-z. W apelacji powód zaskarżył w wyrok w całości i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa lub przekazanie sprawy -Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Apelacja powoda stanowi w istocie polemikę z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Powód przytacza w apelacji to samo stanowisko i argumenty jak w treści pozwu, co sprowadza się do powoływania okoliczności podnoszonych już w postępowaniu przed sądem I instancji. Z uzasadnienia apelacji, W której powód przytacza szereg orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, można wywnioskować, że powod zarzuca sądowi pierwszej instancji brak możliwościprzedstawienia swoich racji polegający na niewysłuchaniu powoda osobiście przed sądem. Z tymi okolicznościami utożsamia zarzut naruszenia art.45 ust.1 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Tymczasem przytoczone wyzej przepisy wyrażają bardzo ważną zasadę określaną mianem prawa od sądu. W artykułach tych jest mowa o prawie do sprawiedliwegoi jawnego rozpatrzenia sprawy, a więc została wprowadzona zasada jawności rozprawy sądowej. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszym postępowaniu zasada ta W żaden sposób nie została naruszona. Powód wystąpił do sądu z pozwem, który został merytorycznie rozpoznany. Okoliczność, ze wynik sprawy nie jest dla strony satysfakcj onuj ący, nie oznacza, ze została ona pozbawiona prawa do sądu. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy wyznaczył jeden termin rozprawy, o którym powód został powiadomiony. Wskazać ubocznie nalezy, że zgodnie z przepisem art. 299 k.p.c. przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron dopuszczalne jest wyjątkowo, gdy w świetle oceny sądu, opartej na całokształcie okoliczności sprawy, brak jest w ogóle innych środków dowodowych albo gdy istniejące okazały sięniewystarczające dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja nie miała w tej sprawie miejsca bowiem z przedstawionych przez powoda twierdzeń wynikał brak spełnienia podstawowej przesłanki dla skutecznego dochodzenia roszczenia odszkodowawczego na podstawie art.41'71§2 kc. Z tych samych względów nie doszło do naruszenia art. 6
--- STRONA 4 ---
Konwanoji 0 Oohronio Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosoi. Wszolkie prooodury W rzetolnym rozpoznaniu sprawy powoda przewidziane WIW aktami zostaiy zachowane. Przy tyrn nalezy podkreslié, Ze dopuszczenio dowodu z przesiuchania st1'onjost Wyiacznie uprawnieniom sadu (por. Wyrok SN z dnia 5 lipca 2006 r., IV CSK 98106, Lox, nr 459229). Prawidiowo ustalony stanu faktyczny sprawy niniej szej nie clawat podstaw do przyjqcia, by speinionc zostaly przesianki odpowieclzialnosci do1i1<toWej Skarbu Panstwa z tytulu czynu niedozwolonego. Powod nie dowiédi bowiem bezprawnoéci dzialania lub zaniechania pozwansgo, ktore rodziioby odpowiedzialnosé odszkodowawcza pozwanago na podstawie obowiazuj acyoh przepisow prawa. Zgodnie z przepisem art. 6 k.c. oraz art. 232 zdanie pierwsze 1<.p.c. ciozar udowodnienia faktu spoczywa na stronic Wywodzacej skutki prawne Z tego faktu. Odnoszao sia do kwestii odmowy ustanowienia dla powoda adwokata z urzqdu i zarzutu pozbawienia powoda mozliwosci obrony swych praw, nalezy stwierdzié, Ze jedynie w niektorych przypadkach nieprzyznanie fachowego pelnomocnika z urzodu mimo spelnienia okreslonych warunkow moze byé kwalifikowane jako powodujape niewaznosé postopowania wskutek pozbawienia strony moznosoi obrony jej praw. Dotyczy to jednak tylko sytuacji, gdy strona swoim zachowaniem wykazuje nieznajomosé regui postspowania lub nieporadnosé, prowadzaca do tcgo, 2e przy faktycznym lub prawnym skomplikowaniu sprawy nie jest W stanie wykorzystaé prawnych moiliwoéci prawidiowego jej prowadzenia (talc Sqd Najwyzszy w wyroicu 2 dnia 8 grudnia 20091:, I UK 195/09, LEX nr 5 77812). W niniojszej sprawie powod wykazywaijednak rozeznanie co do obowiazuj acej prooedury. Z powyiszyoh Wzglodow nalezaio oddalié apelacjo powoda W lrybie art. 385 k.p.c. jako pozbawiona uzasadnionych podstaw. Na podstawis art. 102 k.p.c. W ZW. z art. 391 § 2 k.p.c. Sad odstapil od obciazenia powoda obowiazkiem zwrotu kosztow prooesu strony przeciwnej maj ac na uwadze szczegolne okolioznoéci ninicj szej sprawy — fakt przebywania przez poWoda W Zakiadzie Kamym, Wieloletnio odbywanie katy pozbawienia Woinosci oraz brak maj atku. fa Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wszelkie procedury w rzetelnym rozpoznaniu sprawy powoda przewidziane wfw aktami zostały zachowane. Przy tym należy podkreślić, ze dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron jest wyłącznie uprawnieniem sądu (por. wyrok SN z dnia 5 lipca 2006 r., IV CSK 98i'O6, Lex, nr 459229). Prawidłowo ustalony stanu faktyczny sprawy niniejszej nie dawał podstaw do przyjęcia, by spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa z tytulu czynu niedozwolonego. Powód nie dowiódł bowiem bezprawności działania lub zaniechania pozwanego, które rodziłoby odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego na podstawie obowiązujących przepisow prawa. Zgodnie z przepisem art. 6 k.c. oraz art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na stronie wywodzącej skutki prawne z tego faktu. Odnosząc się do kwestii odmowy ustanowienia dla powoda adwokata z urzędu i zarzutu pozbawienia powoda mozliwości obrony' swych praw, należy stwierdzić, że jedynie W niektórych przypadkach nieprzyznanie fachowego pełnomocnika z urzędu - mimo spełnienia określonych warunków - może być kwalifikowane jako powodujące nieważność postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw. Dotyczy to jednak tylko sytuacji, gdy strona swoim zachowaniem wykazuje nieznajomość reguł postępowania lub nieporadność, prowadzącą do tego, że przy faktycznym lub prawnym skomplikowaníu sprawy nie jest w stanie wykorzystać prawnych możliwości prawidłowego jej prowadzenia (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 grudnia 2009r., I UK 195/09,. LEX nr 5 77812). W niniejszej sprawie powód wykazywał jednak rozeznanie co do obowiązującej procedury. Z powyższych względów należało oddalić apelację powoda W trybie art. 385 k.p.c. jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. Na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 2 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztow procesu strony przeciwnej maj ąc na uwadze szczególne okoliczności niniejszej sprawy - fakt przebywania przez powoda w Zakładzie Kamym, wieloletnie odbywanie kary pozbawienia wolności oraz brak majątku. §¿
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Warszawie#I ACa 658/1#art. 415 k.c.#art. 417 k.c.#art. 6 k.c.#art. 3 k.p.c.#art. 232 k.p.c.#art. 421 kc#art. 417 kc.#art. 5 przywo#art. 552 § 4 Kodeksu#art. 103 § 1 k.p.C.#art. 98§ 1 k.p.c.#art. 99 k.p.c.#art. 45 ust.#art. 6 ust. 1 Europejskiej#art. 103 Konwencji#art. 32 ust.1 Konstytucji#art. 5 ust.#art. 6 ust. 1 Europoj#art. 233 § 1 k.p.c.#art. 328 § 2 k.p.c.#art. 208 § 1 pkt.#art. 216 k.p.c.#art.45 ust.1 Konstytucji#art. 6 Konwencji#art. 299 k.p.c.#art.4171§2 k.c.