Postanowienie I ACa 635/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 września 2008 r. Sąd Apelacyjny w Krako

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 635/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 września 2008 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Górzanowska Sędziowie: SSA Piotr Rusin SSA Władysław Pawlak Protokolant: st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa E spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B przeciwko T P spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Gospodarczego w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt IX GC 394/07 1. zmienia zaskarżony wyrok w punktach I i III w ten sposób, że: - punktowi I nadaje następujące brzmienie:” zasądza od strony pozwanej T P spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Krakowie na rzecz strony powodowej E spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B kwotę 470 381,49zł ( czterysta siedemdziesiąt tysięcy trzysta osiemdziesiąt jeden złotych czterdzieści dziewięć groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 24 S '\\\\\ 04, 'az 1| I ' -5. Ę J =? ”'\,\N*\š řšăłfiăßş --- STRONA 2 --- 2 września 2007r. do dnia zapłaty oraz ustawowe odsetki od kwoty 7 217zł za okres od 24 września 2007r. do 30 września 2007r.” - w punkcie III kwotę 35 088zł zastępuje kwotą 32 070zł (trzydzieści dwa tysiące siedemdziesiąt złotych); 2. oddala apelację w pozostałej części i zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 4 000zł (cztery tysiące złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. I ACa 635/08 --- STRONA 3 --- 3 Uzasadnienie Strona powodowa E sp. z o.o. w B domagała się zasądzenia od strony pozwanej T P sp. z o.o. w K kwoty 501 408,91 zł. z ustawowymi odsetkami od szczegółowo wskazanych w pozwie kwot z uzasadnieniem , iż wobec dopuszczenia się przez stronę pozwaną czynu nieuczciwej konkurencji określonego w art. 15 ust.1 pkt. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ( zwanej dalej UZNK) wskutek potrącenia zatrzymała bezpodstawnie przysługujące stronie powodowej należności za dostarczony stronie pozwanej towar. W związku z tym strona powodowa dochodzi od strony pozwanej na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 5 UZNK zwrotu bezpodstawnie uzyskanych korzyści. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 494 192 zł. z ustawowymi odsetkami od szczegółowo wskazanych w pozwie kwot oraz kwotę 35 088 zł. tytułem kosztów procesu , oddalając powództwo w pozostałej części ( co do kwoty 7 217 zł. wskutek uwzględnienia zarzutu potrącenia). Sąd pierwszej instancji poczynił następujące ustalenia faktyczne: Strony łączyła umowa o współpracy z dnia 1 stycznia 2004 r. w ramach której co roku był podpisywany załącznik nr 3 dotyczący warunków handlowych sprzedaży ( zwane dalej WHS), który określał wynagrodzenie za usługi promocyjne świadczone przez stronę pozwaną na rzecz strony powodowej w wysokości procentowej od obrotu netto. Z tytułu usług marketingowych strona pozwana wystawiła na rzecz strony powodowej w okresie od września 2004 r. do lutego 2006 r. faktury VAT , które strona powodowa zapłaciła wskutek potracenia. W ramach wspomnianej współpracy strony podpisywały porozumienia w sprawie sprzedaży artykułów promocyjnych jak również korespondowały ze sobą za pomocą poczty elektronicznej ustalając asortyment podlegający promocji. Jako potwierdzenie wykonanych na rzecz strony powodowej usług marketingowych , strona pozwana wysyłała do strony powodowej formularze , które po podpisaniu przez tą ostatnią stanowiły podstawę wystawienia faktury za usługi marketingowe. Strona pozwana w ramach usług promocyjnych wydawała gazetki reklamowe oznaczone nazwą T, w których umieszczała towary oferowane po promocyjnych cenach, w tym również towary strony powodowej. Sąd Okręgowy w Krakowie w sprawie IX GC 179/07 postanowieniem z dnia 1 października 2007 r. zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej koszty procesu w kwocie 7 217 zł. W rozważaniach prawnych Sąd pierwszej instancji wyjaśnił ,iż dochodzona przez stronę powodową kwota składa się z należności za usługi logistyczne i marketingowe , których pobieranie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt. 4 UZNK bowiem zostały one przez --- STRONA 4 --- 4 stronę pozwaną wymuszone od strony powodowej jako słabszego uczestnika obrotu gospodarczego. Jeżeli chodzi o umowę logistyczną to jej celem było zagwarantowanie stronie pozwanej dodatkowych opłat, innych aniżeli marża handlowa , co zgodnie z powołanym art. 15 ust. 1 pkt. 4 UZNK jest niedopuszczalne. W umowie tej bowiem wynagrodzenie jest oderwane całkowicie od wartości usług świadczonych przez stronę pozwaną. Podnoszony przez stronę pozwaną argument jakoby zawieranie takiej umowy było opłacalne dla strony powodowej ( zamiast rozwozić towar do poszczególnych sklepów położonych na terenie całej Polski , strona powodowa wobec zwarcia takiej umowy dostarczała towar do Centrum Dyspozycyjnego strony pozwanej znajdującego się w T powiat S) wywołuje wątpliwości , gdyż przepis art. 15 ust. 1 pkt. 4 UZNK konkretyzując czyny nieuczciwej konkurencji nie uzależnia uznania danego zachowania za taki czyn od wykazania , że dane zachowanie nie przyniosło w ostatecznym rozrachunku zysku poszkodowanemu, ani też nie wskazuje jako przesłanki egzoneracyjnej wykazania zysku po stronie poszkodowanego. Tak samo pobieranie przez stronę pozwaną od strony powodowej opłat z tytułu usług marketingowych stanowi czyn nieuczciwej konkurencji . Wprawdzie wspólne prowadzenie działalności marketingowej jest w interesie zarówno sieci sklepów jaki i dostawców towaru , ale z materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie nie wynika aby działalność marketingowa w jakikolwiek sposób uwzględniała interesy strony powodowej. Do takich wniosków Sąd doszedł analizując znajdujące się w aktach gazetki reklamowe. Mianowicie na każdej stronie takiej gazetki widnieje firma strony pozwanej albo hasła , pod jakimi strona ta reklamuje swoją działalność: „ dużo , tanio, T” lub „dla Ciebie dla Rodziny”. W gazetach tych brak jest informacji o dostawcach reklamowanych produktów. Nie można za określenie producenta towaru uznać wskazania w niektórych wypadkach w nazwie produktu słowa „E”. Poza tym nie można zgodzić się z twierdzeniem jakoby brak wyszczególnienia producentów reklamowanych towarów nie był istotny, a reklama osiągnęła skutek z tej przyczyny , że klient zdecyduje się na nabycie tego właśnie towaru, gdyż taka argumentacja mogłaby odnieść skutek , gdyby towar produkowany przez stronę powodową był towarem specyficznym albo gdyby strona powodowa była wyłącznym dostawcą tego typu towaru do sklepów strony pozwanej, co w tej sprawie nie ma miejsca. W ocenie Sądu pierwszej instancji formuła wspólnego współdziałania marketingowego, która nie wskazuje konkretnych zasad współpracy, nie precyzuje wzajemnych uprawnień i obowiązków i nie odnosi przewidywanego wynagrodzenia do konkretnych usług , a jedynie stanowi stałą ryczałtową kwotę lub procentowy odpowiednik obrotu niezależnie od tego , jaka usługę kontrahent strony pozwanej otrzymuje w zamian za zapłatę tej kwoty, oznacza , że cel marketingowy zawartej umowy jest pozorny, zaś strona pozwana swoje zamierzenia reklamowe realizowałaby niezależnie od podpisanej umowy w --- STRONA 5 --- 5 przedmiocie usług promocyjnych, której w takim wypadku rzeczywistym celem było pozyskanie dodatkowych opłat za wprowadzenie towaru do sprzedaży. Wprawdzie – jak podnosi strona pozwana- strona powodowa nie kwestionowała w tracie współpracy naliczania przedmiotowych opłat, akceptowała tytuły ich wystawienia i kontynuowała współpracę pomimo naliczania i pobierania przez stronę pozwaną należności, ale jest to typowy aspekt współpracy , w której silniejszy kontrahent wymusza na słabszym i uzależnionym kontrahencie świadczenie, a odmowa akceptacji takich opłat spowodowałaby zerwanie współpracy. W odpowiedzi na zarzut strony pozwanej , iż strona powodowa nie wykazała szkody ( która zdaniem strony pozwanej występowałaby tylko w razie wykazania , że strona powodowa mogłaby osiągnąć ten sam poziom sprzedaży towaru w sklepach strony pozwanej, gdyby akcje promocyjne o podobnym charakterze była w stanie zorganizować przy mniejszym nakładzie środków) – Sąd Okręgowy wskazuje , iż skoro strona pozwana popełniła czyn nieuczciwej konkurencji polegający na pobieraniu takich opłat to ten fragment umowy zawartej między stronami jest nieważny i argumentacja sprowadzająca się do wykazania , że kontrahent akceptując taka opłatę i tak zarobił więcej, aniżeli gdyby jej nie zaakceptował i sprzedawał towar samodzielnie jest niedopuszczalna. W apelacji strona pozwana domaga się zmiany powyższego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości , ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Zarzuciła: 1) nie rozpoznanie istoty sprawy poprzez przyjęcie , że wszystkie opłaty pobrane przez stronę pozwana od strony powodowej stanowią czyn nieuczciwej konkurencji , w sytuacji gdy z akt sprawy wynika , że strona powodowa zlecała usługi i odbierała ich wykonanie; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, a to : a) art. 233 § 1 k.p.c. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji: bezzasadnym pominięciu przy dokonywaniu ustaleń faktycznych dokumentów załączonych do pisma pozwanej będącego odpowiedzią na pozew , a to porozumienia w sprawie sprzedaży artykułów promocyjnych – promocja W/2005 i porozumienia w sprawie sprzedaży artykułów promocyjnych – promocja GIF 2/2005 określających wzajemne uprawnienia i zobowiązania stron , wynagrodzenie , wykonywaną usługę za ustalone wynagrodzenie ; bezzasadnym przyjęciu , że w przypadku rezygnacji przez powódkę z korzystania z usług marketingowych, strona pozwana natychmiast rozwiązałaby z powódką umowę o współpracy , w sytuacji gdy konkluzja taka nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym; bezzasadnym przyjęciu , że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika aby działalność marketingowa strony pozwanej w jakikolwiek sposób uwzględniała interesy strony powodowej; --- STRONA 6 --- 6 nieuzasadnionym przyjęciu , iż pozwana i tak reklamowałaby towary powoda, gdyby nie płacił, gdy z akt sprawy wynika co innego; nieuzasadnione przyjęcie, że koszty transportu ustalone przez strony były całkowicie oderwane od wartości usług świadczonych przez stronę pozwaną, pomimo nie przeprowadzenia na tę okoliczność żadnego dowodu , w tym nie ustaleniu sposobu ustalania tych cen; b) art. 328 § 2 k.p.c. poprzez : uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób który uniemożliwia jego kontrolę instancyjną; nie wyjaśnienie na jakiej podstawie sąd ustalił , że wynagrodzenie za usługi logistyczne są to „opłaty za takie czynności , które są niezbędne , aby możliwa była sprzedaż towaru po jego odebraniu od dostawcy” skoro co do zasady pozwana nie pobierała takich opłat , a z zeznań świadków nie wynika , aby możliwym było uniknięcie tych opłat; w materiale dowodowym nie znajduje również potwierdzenia konkluzja Sądu jakoby „ odmowa akceptacji tego typu opłat równałaby się z natychmiastowym zerwaniem współpracy”; nie wyjaśnienie na jakiej podstawie Sąd przyjął , że strona pozwana narzuciła stronie powodowej warunki współpracy i niemożliwym była ich zmiana; nie wskazanie podstawy prawnej zasądzenia na rzecz powoda roszczenia co do zasady w całości; nie wskazanie podstawy prawnej zasądzenia na rzecz powódki podatku VAT od wykonanych usług; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego , a to: a) art. 15 ust. 1 pkt. 4 UZNK poprzez : błędną wykładnię i poprzez zastosowanie tego przepisu w tej sprawie; przyjęcie , że w przypadku gdy część w współpracy stron wypełnia znamiona czynu niedozwolonego, to przepis uznaje całość łączącej strony umowy w tej części za czyn nieuczciwej konkurencji; przyjęcie w okolicznościach tej sprawy , że pozwana utrudniała stronie powodowej dostęp do rynku; b) art. 18 ust. 1 pkt. 5 UZNK w zw. z art. Art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług poprzez przyjęcie , że powód poniósł szkodę równą wartości brutto potrąconych przez pozwaną kwot z tytułu świadczonych przez nią usług; c) art. 83 § 1 k.c. w zw. z art. 223 k.p.c. poprzez przyjęcie , że powód nie zlecał pozwanej wykonania usług; d) art. 735 § 2 k.c. poprzez przyjęcie , że wynagrodzenie strony pozwanej nie może mieć charakteru ryczałtowego i musi być w pełni ekwiwalentne z wykonaną usługą; e) art. 61 § 1 k.c. w zw. z art. 499 k.c. poprzez przyjęcie , że powód uzyskał informację o potrąceniu części wynagrodzenia dopiero z chwilą dokonania przelewu przez pozwaną , a tym samym przyjęciu , iż część dochodzonego roszczenia nie uległa przedawnieniu; f) art. 363 k.c. w zw. z art. 15 ust. 1 i art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług , poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż na wysokość poniesionej przez powoda szkody składa się również kwota odliczonego przez powoda podatku VAT; g) art. 455 k.c. poprzez błędne naliczenie odsetek polegające na przyjęciu, że świadczenie bezterminowe winno być spełnione w najwcześniej możliwym terminie. --- STRONA 7 --- 7 W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie z zasądzeniem kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje: Apelacja co do zasady nie zasługuje na uwzględnienie. Strona powodowa swoje roszczenie oparła na przepisie art. 18 ust. 1 pkt. 5 UZNK i w związku z tym domagała się od strony pozwanej zwrotu bezpodstawnie uzyskanych korzyści wskutek dokonania potrącenia z wierzytelnością strony powodowej ( z tytułu należności za dostarczone do sprzedaży towary) z wierzytelnościami z tytułu świadczonych dla strony powodowej usług logistycznych i marketingowych. Z załączonych do pozwu kserokopii faktur wystawionych przez stronę pozwaną wynika , iż dokonała ona potrącenia wskazanych z nich należności z tytułu usług logistycznych i marketingowych z wierzytelnościami strony powodowej. Za świadczenie usług logistycznych strona pozwana wystawiła pięć faktur na łączną kwotę 43 458,07 zł. ( k. 117,124,135,155 i 160). Natomiast pozostałe faktury dotyczą usług marketingowych , przy czym z załączonych przez stronę pozwaną formularzy wynika z kolei , iż w skład należności za usługi marketingowe wchodzi kwota 12 200 zł. brutto za tzw. urodziny T ( k.307 i 325), kwota 65 880 zł. brutto za otwarcie nowych marketów ( k.311-312, 314-315, 317-320, 323-325,339-340, 343-352) , 23 840,32 zł. za refundacje stoków ( na magiczną kulę ze smokiem k. 355). W pozostałych formularzach wskazano kwotę obrotu za poszczególne miesiące, która stanowiła podstawę do naliczania opłat za usługi marketingowe. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż pobierane przez stronę pozwaną opłaty za tzw. usługi logistyczne stanowią w przedmiotowej sprawie czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt. 4 UZNK. W tym miejscu jednak wskazać trzeba , iż strona pozwana nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów stanowiących podstawę do ich pobierania ( w aktach brak jest dowodów , z których wynikałaby , iż strony zawierały taką umowę tj. w przedmiocie świadczenia usług logistycznych i przede wszystkim jaka była jej treść jak również nie ma dowodu na okoliczność , iż takie usługi były wykonywane przez stronę pozwaną na rzecz strony powodowej. Strona pozwana nie przedstawiła dokumentów wskazujących na sposób wyliczenia kwot objętych wspomnianymi fakturami znajdującymi się na k. 117, 124, 135, 155 i 160, jak również dokumentów , w których strona powodowa potwierdzałaby wykonanie tychże usług. Podkreślenia wymaga też okoliczność , że brak dowodu na zawarcie takiej umowy między stronami uniemożliwia ustalenie jej treści . W szczególności nie jest wiadome jakie czynności strony pozwanej miały składać się na usługi logistyczne. W znajdujących się w aktach WHS w ogóle nie ma mowy o usługach logistycznych. --- STRONA 8 --- 8 W tej sytuacji skoro strony zawarły umowę sprzedaży towarów , w której strona pozwana była kupującym , a strona powodowa sprzedawcą ( k.31) to stosownie do art. 547 § 1 k.c. koszty odebrania towaru winien ponieść kupujący skoro nie zostało wykazane przez stronę pozwaną aby był inny aniżeli wskazany w powołanym przepisie rozkład obowiązków stron związanych z kosztami wydania i odebrania towaru. Niespornym jest , że strona powodowa na własny koszt dostarczała stronie pozwanej towar do CD w T , a zatem z chwilka wydania tegoż towaru na stronę pozwaną przeszły korzyści i ciężary zwiane z rzeczą (art. 548 § 1 k.c.). W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji słusznie uznał , iż opłaty za usługi logistyczne stanowią inne niż marża handlowa opłaty za przyjęcie towaru do sprzedaży. W przypadku opłat za usługi marketingowe strona pozwana jak podniesiono wyżej naliczała je bądź ryczałtowo ( za otwarcie nowego marketu czy urodziny T) , bądź też jako procent od obrotu , a także ( w pojedynczym przypadku za refundacje stoków). Jeśli chodzi o usługi marketingowe związane z urodzinami T czy otwarciem nowego marketu to zarówno dołączone WHS ( k. 31-41) jak i pozostały materiał dowodowy zaoferowany przez strony także w postaci osobowych źródeł nie dają podstaw do ustalenia na czym miałoby polegać świadczenie strony pozwanej. W WHS jedynie mowa o akcji promocyjnej na otwarcie nowego sklepu ( 4 000 zł. za duży market i 2 000 zł. za mały market) czy o akcji promocyjnej na urodziny T bez wyszczególnienia czynności strony pozwanej z tym związanych. Zatem pobieranie przez stronę pozwaną opłaty z tego tytułu ( tj. otwarcie nowego marketu czy w związku z urodzinami T) w sposób oczywisty stanowi również czyn nieuczciwej konkurencji w znaczeniu o jakim mowa w art. 15 ust. 1 pkt. 4 UZNK. Okoliczność , że strona powodowa podpisywała tzw. formularze nie uchyla bezprawności tego typu działań . To samo dotyczy usługi marketingowej w postaci refundacji stoków ( na magiczną kulę ze smokiem). W tym ostatnim przypadku poza samym formularzem, z którego nic nie wynika ( k.355) nie ma zapisu w WHS , który stanowiłby podstawę w ogóle dla tego rodzaju działań strony pozwanej ( niezależnie od tego na czym taka usługa miała polegać). W pozostałych wypadkach usług marketingowych opłaty były naliczane od obrotu netto uzyskanego ze sprzedaży dostarczonych przez stronę powodową stronie pozwanej towarów do sprzedaży. Usługi te stosownie do WHS i porozumień w sprawie sprzedaży artykułów promocyjnych ( k.234-255) miały polegać na : umieszczaniu towaru w gazetce , ekspozycji towaru w szczególnym miejscu (końcówka regału, ekspozycja paletowa, ekspozycja w alei głównej, hot space). I tak samo w odniesieniu do tego typu działań strony pozwanej na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd Okręgowy prawidłowo uznał pobierane z tego tytułu opłat za czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 4 UZNK ( w tej materii ustalenia faktyczne jak i ocena prawna dokonana --- STRONA 9 --- 9 przez Sąd Okręgowy zasługują na aprobatę) . W załączonych do akt gazetach ( k. 258-280) , tylko w trzech przypadkach ( k. 268, 270, 272) obok towaru dostarczanego przez stronę powodową do sprzedaży znajduje się jej nazwa, przy czym nazwa ta została nakreślona znacznie mniejszymi literami , aniżeli nazwa strony pozwanej. Poza tym nazwa strony pozwanej znajduje się na naczelnym miejscu gazetki , zaś nazwa strony powodowej w sąsiedztwie innych towarów bez jakiegokolwiek charakterystycznego dla strony powodowej hasła reklamowego. W pozostałych przypadkach w gazetach w ogóle nie ma logo strony powodowej za to wyeksponowana jest nazwa strony pozwanej wraz z charakterystycznymi dla niej hasłami reklamowymi ( o czym wspomina Sad pierwszej instancji). W przedłożonych formularzach ( k.306 i n.) wskazana jest ogólna kwota obrotów w danym miesiącu bez jakiegokolwiek powiązania z obrotem konkretnych towarów , które były przedmiotem usług marketingowych. Oczywiście – jak to już podkreślił Sąd Okręgowy- prowadzenie działalności marketingowej leży w interesie obu kontrahentów , jednakże w ramach takiej współpracy strony winny mieć zagwarantowane równe prawa i obowiązki. Natomiast w niniejszej sprawie w istocie rzeczy strona pozwana tak określiła zasady współpracy, że reklamowała własne towary ( o czym świadczy wielkość i miejsce logo strony pozwanej umieszczane na gazetkach, w których znajdowały się towary dostarczane nie tylko przez stronę powodową, a w przeważającej liczbie przypadków towary te były reklamowane bez logo strony powodowej , a jeśli już – trzy przypadki- to było ono niewidoczne). O braku równowagi świadczy także i to , że strona powodowa nie miała możliwości zamieszczania własnych haseł reklamowych. Jak wspomniano, w formularzach nie podawano wartości obrotu towarami reklamowanymi ( gazetka czy poprzez ekspozycję w specjalnym miejscu), lecz zbiorcze zestawienie obrotów wszystkimi towarami za dany miesiąc , a przecież nie wszystkie towary podlegały działalności marketingowej w postaci umieszczenia w gazetce czy poprzez ekspozycję w specjalnym miejscu. Tak samo w fakturach za te usługi wystawionych przez stronę pozwaną nie określono za reklamę jakich towarów została naliczona dana opłata. Takie zasady – co Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił – zostały narzucone stronie powodowej jako słabszemu kontrahentowi. Kapitał pozwanej spółki wynosi 3 503 718 000 zł. ( k. 215) , a strony powodowej 700 000 zł. Świadek strony pozwanej G G zeznał , iż w razie braku podpisania porozumienia promocyjnego w ogóle strona pozwana nie przyjęłaby towaru do sprzedaży ( k.490). Strona powodowa dochodziła swego roszczenia na podstawie art. 18 ust. 1 pkt. 5 UZNK w związku z tym zbędne były rozważania Sądu pierwszej instancji w kwestii poniesienia szkody przez stronę powodową wskutek opisanych wyżej działań strony pozwanej bowiem jest to już inna podstawa prawna ( art. 18 ust. 1 pkt. 4 UZNK). Na rozumieniu szkody w tej sprawie koncentruje się też w apelacji strona pozwana ( o czym świadczy treść zarzutu III ust. 2).Wprawdzie Sąd pierwszej instancji nie powołał się w swoim --- STRONA 10 --- 10 uzasadnieniu przy ocenie prawnej dochodzonego przez stronę powodową wprost na przepis art. 18 ust. 1 pkt. 5 UZNK, niemniej jednak na str. 9 - 10 ( k. 511 - 513) czyni w tej materii adekwatne rozważania prawne. Tytułem uzupełnienia wskazać trzeba , iż przy tej podstawie prawnej konieczne jest wykazanie , że wskutek dokonanego czyny nieuczciwej konkurencji doszło do zagrożenia lub naruszenia interesu przedsiębiorcy. W przedmiotowej sprawie już w pozwie strona powodowa podnosiła , iż wspomniane usługi marketingowe nie wpływały na ilość zamówień dokonywanych przez stronę pozwaną na towary strony powodowej i od roku 2004 obroty w transakcjach między stronami procesu spadały , co udokumentowała zestawieniami obrotów za okres od stycznia 2003 do września 2006 r., a w niektórych miesiącach bilans tych obrotów była dla strony powodowej ujemny k. 166-169 ( co było wynikiem dokonywanych potrąceń należności strony pozwanej z tytułu opłat logistycznych i marketingowych). Poza tym zważywszy na wysokość kapitału powodowej spółki ( k. 25 700 000 zł.) i kwotę bezpodstawnie uzyskanych przez stronę pozwaną korzyści finansowych naruszenie interesu strony powodowej wskutek takich działań strony pozwanej nie budzi wątpliwości. Powołany przepis art. 18 ust. 1 pkt. 5 UZNK dający uprawnienie do domagania się wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści odsyła w tym względzie do zasad ogólnych. Skoro zatem strona powodowa wykazała dowodowo, iż strona pozwana bezpodstawnie naliczała i pobierała opłaty za tzw. usługi logistyczne i marketingowe to dalsze zagadnienia prawne związane z instytucja bezpodstawnego wzbogacenia , które mogłyby doprowadzić do uwolnienia strony pozwanej od odpowiedzialności cywilnej mogłyby być czynione jedynie w razie powołania przez stronę pozwaną stosownych okoliczności faktycznych i dowodów ( a to ze względu na rozkład ciężaru dowodzenia). Apelacje zasługuje na uwzględnienie w zakresie w jakim kwestionuje nie uwzględnienie przez Sąd Okręgowy zarzutu trzyletniego terminu przedawnienia części roszczenia strony powodowej oraz w odniesieniu do przyjętej przez ten Sąd daty liczenia odsetek ustawowych. W fakturze nr 5015946 z dnia 21 września 2004 r. ( k.42) jako termin zapłaty wskazano 5 października 2004 r. , a jako sposób zapłaty kompensatę. W fakturach nr 5015947 ( k.45) i nr 5017237 ( k.46) termin zapłaty został wyznaczony na dzień 14 października 2004 r. (poprzez kompensatę). Dla rozpoczęcia biegu przedawnienia decydujące znaczenie ma wymagalność roszczenia ( art. 120 § 1 k.c.) strony powodowej z tytułu bezpodstawnie zatrzymanych przez stronę pozwaną korzyści. W tej sprawie zatem istotne jest to kiedy strona pozwana zatrzymała bezpodstawnie ( wskutek potrącenia) należności strony powodowej z tytułu ceny sprzedaży towarów. W ocenie Sądu drugiej instancji podane w powołanych wyżej fakturach terminy płatności ( tj. 5 i 14 października 2004 r.) są datami wymagalności roszczenia. Skoro bowiem w tych dniach ( które były znane --- STRONA 11 --- 11 stronie powodowej z racji przedstawienia jej tych faktur) nastąpiła ich zapłata poprzez kompensatę to trzeba uznać , że wówczas doszło do bezpodstawnego zatrzymania korzyści w rozumieniu powołanego przepisu art. 18 ust. 1 pkt. 5 UZNK . Dopiero w razie wykazania , że we wskazanych datach strona pozwana faktycznie nie dokonała potrącenia z uwagi na brak wymagalności wierzytelności strony powodowej z tytułu dostarczonych do sprzedaży towarów prowadziłoby do konieczności przyjęcia innych dat jako wymagalność roszczenia strony powodowej dochodzonego na podstawie art. 18 ust. 1 pkt. 5 UZNK. Udowodnienie jednak tej okoliczności spoczywałoby na stronie powodowej bowiem nie przedstawiła wystawionych przez siebie faktur z tytułu sprzedaży , z których wynikałaby data wymagalności roszczenia strony powodowej wobec strony pozwanej z tytułu sprzedaży towarów , za które strona pozwana w dniu 18 października 2004 r. przekazała stronie powodowej kwotę 53 838,07 zł ( k.43) uwzględniającej już należność z faktury 5015946. Zauważyć też trzeba , iż nie ma tutaj znaczenia data kompensaty dokonanej przez stronę powodową ( k. 44) skoro w powołanej fakturze strona pozwana określiła termin płatności i sposób jej zapłaty. To samo dotyczy dwóch powołanych wyżej faktur z dnia 30 września 2004 r. ( k.45 i 46). W związku z tym , że pozew został wniesiony 18 października 2004 r. ( k.177) to roszczenie strony powodowej o zwrot należności w wysokości odpowiadającej wartości tych trzech faktur ( 23 810,42 zł.) uległo przedawnieniu i w tej części powództwo należało oddalić ( 501 408,91 – 7 217 – 23 810,42 = 470 381,49 zł.). Odsetki ustawowe od tej kwoty należy liczyć przy uwzględnieniu treści art. 455 k.c. Mianowicie świadczenie z tytułu zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia ma charakter bezterminowy , a zatem winno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika. W tym miejscu zauważyć trzeba , że należy przeprowadzić rozróżnienie instytucji wymagalności roszczenia i terminu spełnienia świadczenia. Przy świadczenia terminowych termin wymagalności roszczenia i termin spełnienia świadczenia pokrywają się. Natomiast takiej prawidłowości już nie ma w przypadku świadczeń bezterminowych. Strona powodowa wezwała stronę pozwaną do spełnienia świadczenia pismem z dnia 10 września 2007 r. ( k.170) . Wprawdzie nie dołączyła dokumentu, z którego wynikałoby , iż pismo to zostało doręczone , jednak faktu tego strona pozwana nie kwestionowała. W toku postępowania przed Sądem Okręgowym zarzucała , iż strona powodowa nie wykazała daty doręczenia ( a nie samego faktu doręczenia). W tej sytuacji Sąd Apelacyjny uznał , iż biorąc pod uwagę czas na wysłanie tegoż pisma oraz jego doręczenie stronie pozwanej termin liczenia odsetek po upływie dwóch tygodni od daty powołanego wyżej pisma jest adekwatny , tym bardziej iż już 18 października 2007 r. strona powodowa wniosła pozew. Brak natomiast było podstaw do obniżania kwoty należności głównej o kwotę podatku Vat , gdyż skoro strona pozwana nie wykonała usług za które wystawiła faktury VAT to i nie była uprawniona do jego naliczania. Poza tym --- STRONA 12 --- 12 kwestie z tym zwiane nie mają charakteru cywilno prawnego i winny być wyjaśnianie w ramach postępowania podatkowego. W mniejszym procesie decydujące znaczenie ma wysokość kwot bezpodstawnie zatrzymanych , a przez to nie wypłaconych stronie powodowej. Konsekwencja oddalenia powództwa w odniesieniu do części należności głównej jest zmiana rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji co do kosztów procesu. O kosztach tych Sąd drugiej instancji orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. mając na względzie , iż powództwo zostało uwzględnione w 94% , zaś strona pozwana wygrała w 6%. W związku z tym na zasądzoną kwotę kosztów procesu składa się 94% opłaty sądowej od pozwu i 94 % wynagrodzenia za zastępstwo procesowe ( przy uwzględnieniu przyjętej przez Sąd pierwszej instancji stawki 10 000 zł.) . Powstała z tej operacji kwota uległa pomniejszeniu o 6% z kwoty 10 000 zł. ( jako wynagrodzenie za zastępstwo procesowe strony pozwanej w zakresie w jakim oddalono powództwo). W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. , a o kosztach postępowania apelacyjnego w oparciu o przepis art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu , iż apelacja została uwzględniona w 5% ( wartość przedmiotu zaskarżenia zmniejszona o kwotę 7 217 zł.) Na należnie stronie powodowej koszty składa się kwota wynagrodzenia za zastępstwo procesowe ( 95% z kwoty 5 400 zł.), zaś stronie pozwanej 5% z opłaty sądowej od apelacji i 5 % z kwoty za zastępstwo procesowe. Po kompensacie pozostaje kwota 4 000 zł. Strona powodowa w toku postępowania apelacyjnego wniosła o zasądzenie na jej rzecz od strony pozwanej kosztów postępowania zabezpieczającego przeprowadzonego w oparciu o przepis art. 479 (19a) k.p.c. Przepis art. 745 k.p.c. regulujący kwestę kosztów postępowania zabezpieczającego nie wprowadził modyfikacji w stosunku do ogólnych zasad dotyczących kosztów procesu, a zatem przy rozstrzyganiu o kosztach postępowania zabezpieczającego należy mieć na względzie treść przepisu art. 98 § 1 k.p.c. Strona powodowa nie powołuje się na okoliczności, z których wynikałaby konieczność dokonania zabezpieczenia ( zważywszy np. na sytuację majątkową strony pozwanej czy działania podjęte przez tą stronę w kierunku wyzbycia się majątku; z odpisu z KRS wynika – o czym była mowa wyżej – iż kapitał pozwanej spółki przekracza 3 000 000 000 zł. ). W związku z tym wskazane przez stronę koszty postępowania zabezpieczającego nie mogą być uznane za celowe w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. ,a konsekwencji nie mogły zostać uwzględnione przez Sąd Apelacyjny w orzeczeniu kończącym sprawę.