Postanowienie I ACa 631/10//

--- STRONA 1 --- wąkşrfešse Sygn. akt I ACa 631/10 //«pig¿,(;ş?ą1ą~¬% ._f '¿I%` .- eagşefi p wynos. W mzawru Rzsczrpospo LITEJ P OLSKI Sad A EJ pelac ` Dnia yjny w Gd ' w skł " 21' wrześ ansku ~ adzie: nia 2010 r Wydział I C ` ywilny Przewodni czacy: SSA Marek Machnij Sędziowie: SA Maryla D omel~Jasińsk` _ SR Maria Protokolant' a (spr ) Sokołowska . sekretarz sądowy ' po roz Zaneta Dombro poznaniu w dn' na ro wska iu 7 wr _ zprawie zesnia 2010 r. sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Panstwa - W Pomorskiemu zastepowa Skarbu ' w Gda ojewodzie Ku' nemu przez P Panstwa o za 1 n jawsko- rokurat ' _ piate orie-G na s eneralna kutek apelac" od ji pozwanego wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 15 marca 2010 r. sygn. akt I C 21/10 Ii zmienia zaskarżony wyrok w (pierwszym) w ten spo “ pozwane punkcie sob, ze go na zasadzona w nim od rzecz. powodki kw (pięćset trzydzieś ` dziew` ' otę 53 ci ` lęcdzi 5.393zł piec tysiecy trzysta esiąt trzy złote) obniz 499.364 zł (czterysta d ` a do ziewi ' k nsku l woty . ęcdzies` lat dzi Ł ewiec --- STRONA 2 --- 2 tysięcy trzysta sześćdziesiąt cztery złote) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21 września 2010r. do dnia_zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddala; II. oddala apelację w pozostałej części; III. zasadza od pozwanego Skarbu Państwa - Wojewody Kujawsko" Pomorskiego -na rzecz powodki kwotę 5.022zł (pięć tysięcy dwadzieścia' dwa złote) tytułem zwrotu kosztow I postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy --- STRONA 3 --- .3 U Z Ä S A D N I E N I E Powód T-1 pozwem zdnia 11 lutego 2008r. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Panstwa " - Wojewody Kujawsko~Pomorskiego kwoty 1.674.915,13 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 9 lutego 2008 r. i kosztami procesu. Z uzasadnienia pozwu wynikało, że powód dochodzi odszkodowania za bezprawne wywłaszczenie na- mocy decyzji Naczelnika Powiatu z dnia 18 grudnia 1974r. nr gospodarstwa rolnego w miejscowości należącego do powoda i jego brata _..z... Decyzją z cnúii 25 pażdziernika 2006 r. ru? SKO~ , uzupełnioną_ decyzją 2: dnia éí stycznia 2007r. nr SRO- Samorządowe Kolegium Odwoławcze mi B stwierdziło częściową nieważność. decyzji Naczelnika Powiatu ma Z oraz utrzymującej jagia mocy decyzję Wojewod dnia '28 lutego 1975 r. nr.- pozostałej części niezgodność tych decyzji z prawem. Powód zwracał się po uzyskaniu powyższych decyzji do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o zajęcie stanowiska w sprawie wypłacenia powodowi odszkodowania za bezprawne utracone mienie albo uzyskania własności innego gruntu, ale nie otrzymał odpowiedzi. Jako podstawę prawną żądania pozwu wskazał powód art. 4171 § 22 kc. Wartość roszczenia odszkodowawczego powód.xíkreślił Ina kwotę '167ś 915,13 zł uwzględniając obszar gruntów przejęty Ina własność Skarbu Panstwa H 79,277 ha, :i obecną cenę ZŁ ha -_30 000 zł. IX) kwoty 2378 ĹEHJ złfuzyskanagxb przemnożeniu ilości hektarów " '.1. --- STRONA 4 --- 4 przez 30 000 zł i dodaniu kwoty 100 000 zł ¿jako wartości zabudowań. znajdujących się na gospodarstwie powód uzyskał~jake~wareeści*zabudowańtznajdująeyeh~się - 1 awayäfifixfimetwie powód uzyskał kwotę 2.478.310 zł. Od tej kwoty odjął wartość cfiszkodowania wypłaconego na mocy decyzji Naczelnika Powiatu w Ż P z dnia 8 grudnia 1974 1:. nr czyli 1269 Ľlăł starych złotych, zwaloryzowaną :ma rok 2006, według wartości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodardäwae krajowej, na. kwotę 803 394,87 zł, cytrzymujątz wartość odszkodowania na rok 2006 - tj. kwotę 1674.915,13 zł. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu, zarzucając dowolność żądania powoda, w tym zawyżenie wartości jednego hektara gruntu rolnego, brak udowodnienia wysokości dochodzonego przez powoda roszczenia, jak również możliwość częściowego naprawienia szkody w drodze restytucji. naturalnej, przez zwrot części gruntów, które znajdują się obecnie w zasobach agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, tj. działek o nr C, _ cz. Nadto ~'po~zw?a_ny "-z-a"r"z-ucifł, "że wywłaszczony otrzymał. ekwiwalent pieniężny za gospodarstwo, równoważny cenie wywoławczej przy sprzedaży licytacyjnej, pomniejszony <2 wartość zadłużenia tego gospodarstwa wobec Skarbu Państwa, przy zachowaniu wzajemności świadczeń stron. Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń powoda-w oparciu t> art. 422 kc, wf brzmieniu tufiœxí uchyleniem ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. (Dz U nr 80, poz. 538), wskazując ji: roszczenie powoda <1 naprawienia szkody przedawniło się w każdym przypadku z upływem 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, ai nawet wcześniej, ;K2 upływie trzech lat (wi dnia, w --- STRONA 5 --- 5 którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. _ Skoro szkodę wywołała decyzja Naczelnika Powiatu z dnia 12 lgrudnia 1974 r,_ to roszczenie przedawniło się najpóźniej z dniem 12 grudnia 1984 r. Pozwany zarzucił również, że nie znajduje uzasadnienia żądanie ustawowych odsetek (mi dnia řā lutego 2008 ią skoro o wysokości odszkodowania decyduje sąd i dopiero od ~ daty rozstrzygnięcia sądu dłużnik pozostaje w opóznieniu ze spełnieniem świadczenia. . 14 trakcie pmstępowania tj. w thfiil 25 listopada 2009 r. zmarł powód T- 14-, po czym w jego miejsce wstąpiła jego spadkobierczyni - E' E Wyrokiem z rhúii 15 marca 2010 13 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 535 393 zł z 1istawowymi odsetkami od „dnia wydania niniejszego wyroku” do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i rozstrzygnął o kosztach procesu stosownie do wyniku sporu. ~ ¦¿Swoje~ rozstrzygnięcie -Sąd.-I- instancji- oparł 'na następujących ustaleniach faktycznych i wnioskach. Decyzją Naczelnika Powiatu w w dniu 18 grudnia 1974 r. nr ` "orzeczono wykup na rzecz _-- Skarbu Państwa części nieruchomości, o powierzchni 79,277 ha z zabudowaniami, wchodzącej w' skład gospodarstwa rolnego położonego w dla której prowadzona jest księga wieczysta KW G tmn 1 karta 3. Gospodarstwo należało w dacie' w dania tej decyzji do którzy' odziedziczyli. je po ojcu Cenę nabycia przez Skarb Panstwa tej --- STRONA 6 --- 6 nieruchomości (określono rur kwotę 1269 032,25 starych złotych. “ ' . Decyzją- Wojewody B - z dnia 28 lutego 1975r. utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Powiatu w z dnia 18 grudnia 1974 r. nr ,.zaskarżoną przez J n N. dniu 25 pażdziernika 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr SKO stwierdziło nieważność decyzji Wojewody z dnia 28 lutego 1975 r. WB utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Powiatu w Zł Iz dnia 18 grudnia 1974 r. nr w sprawie przymusowego wykupu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w miejscowości G . i części dotyczącej gruntów _ oznaczonych działkami ewidencyjnymi o numerach: - , _cz,' z powodu wydania wyżej wymienionej decyzji z rażącym _naruszeniem prawa oraz stwierdzono, że podjęcie decyzji Wojewody z dnia 28 lutego 1975 r. WB utrzymującej w mocy -decyzję Naczelnika Powiatu-w z-dnia 18 grudnia- 4 197 r. nr 1 w sprawie przymusowego wykupu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w w części dotyczącej wykupu gruntów oznaczonych działkami ewidencyjnymi o numerach: c c , nastąpiło z naruszeniem prawa jednakże z uwagi na zaistniałe nie odwracalne skutki prawne nie stwierdzono mi tej części nieważności" zaskarżonej decyzji. --- STRONA 7 --- 7 17 księdze wieczystej EW? G tom I karta 3 zostali ujawnieni w dniu 6 czerwca 1997 r, jako włč1ŚC1ĹC1ElEš C10 1/2 CZĘŚCĹ 1<ĹāŻCiy,' La byş. 1 złożył potwierdzone notarialnie oświadczenie, Immmą któregc› zrzekł się ima rzecz tmata T_ swoich praw do nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne c>-obszarze- 79,277 ha wraz :z 'zabudowaniami, położonede my miejscowości oraz pozostałej obecnie części tej nieruchomości, tj. zabudowanej działki o obszarze 0,15 ha, dla której Sąd Rejonowy w prowadzi księgę wieczystą -, K..3, a także zrzekł się swoich praw do odszkodowania od Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, - jakie można uzyskać w oparciu o częściową nieważność i. częściową niezgodność :Ł prawem decyzji Wojewody z dnia 28 lutego 1975 r. _ II oraz decyzji Naczelnika Powiatu w z dnia 18 grudnia 1974 r. nrj Powód dwukrotnie występował do Wojewody Kujawsko- Pomorskiego z żądaniem zapłaty odszkodowania lub zwrotu nieruchomości, osobiście i za pośrednictwem swojego pełnomocnika, dokonując wyliczenia wysokości odszkodowania. Nie otrzymał żadnej odpowiedzi. N ocenie Sądu I instancji. zaistniały w rozpoznawanej sprawie spór dotyczył kwestii prawnych. Strona pozwana podniosła: brak legitymacji po stronie powoda, brak wykazania przez niego przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczejfw tym faktu powstania szkody ia: wysokości dochodzonej pozwemj a1 przede wszystkim zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Sad Okręgowy rozważał, czy zastosowanie w sprawie winien znależć art. 160 ląną przewidujący szczególny ' x 9 'kg --- STRONA 8 --- 8 reżbn odpowiedzialności odszkodowawczej za. szkody wynikające z decyzji administracyjnych nieważnych lub _ kr . wydanych z naruszeniem art. 156 kpa, mimokuchylenia z dniem 1 września 2004 r. przez art. 2 Iistawy <1 zmianie kodeksu cywilnego i innych ustaw, czy też art. 4171 § 2 kc, dodany powołana wyżej ustawą do kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli szkoda została wyrządzoną przez wydanie prawomocnego 'orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia. można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. _ -wskazał Sąd ŻE instancji ia ślad. ma stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w uzasadnieniu uchwały z dnia 6 listopada 2008 r., że zarówno na gruncie 160 kpa, jak i rmł gruncie art„ 4171 § Zł kc warunkiem dochodzenia roszczeń odszkodowawczych jest: rx) pierwsze, wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej nieważnej lub niezgodnej zz prawem, rm: drugie, wystąpienie szkody ma wynika jej mątmnia i. po trzecie, wydanie ostatecznej decyzji nadzorczej stwierdzającej niezgodność z prawem lub nieważność decyzji wywołującej szkodę. ' Skopo art. 5 powołanej-wyżej ustawy zmieniającej kodeks cywilny i inne ustawy, uchylający art. 160 kpa stanowi, ze do zdarzeń. i stanów 'prawnych. powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 1 września 2004 r., stosuje się przepisy art. 417, 419, 120, 4201 1 421 ze afaz szt. 152, 180 1'181 § 1 kpa, w brzmieniu obowiązującym. do :dnia 1. września 2004 r. zatem, według Sądu Okręgowego, w przypadku decyzji wywołującej szkodę, wydanej przed 1. września 2004`1ą termin przedawnienia określa art. 160 § 6 kpa. zobowiązanie _de1iktowe' powstaje_ bowiem za chwilą wydania decyzji będącej źródłem szkody, a nie decyzji ' 'L --- STRONA 9 --- 9 nadzorczej. Termin przedawnienia odnosi się do roszczeń odszkodowawczych, których źródłem. jest pierwotna decyzja administracyjna. _ } N ocenie Sądu Okręgowego zdarzeniem prawnym w rozumieniu art. E5 ustawy' nowelizacyjnej, wywołującym szkodę ;Ĺ powodującym odpowiedzialność.Skarbu Państwa, jest wadliwa ostateczna decyzja administracyjna, zaś data uprawomocnienia się tej decyzji jest istotna dla ustalenia, które przepisy, dawne czy nowe, będą miały zastosowanie. . Jeżeli wadliwa decyzja stała się ostateczna przed dniem 1 września 2004 r., to bez względu na to, kiedy stała się ostateczna decyzja nadzorcza, stwierdzająca jej niewazność lub niezgodność z pwawem, zastosowanie znajduje art. 160 kpc. Nowe terminy przedawnienia roszczeń dotyczą tylko decyzji wydanych po dniu 1 września 2004 r. _ _ Wobec faktu, iż decyzja o 'przymusowym wykupie stała się ostateczna z chwilą wydania decyzji utrzymującej ją w nmcy, tj. 14 dniu 28 lutego 1975 r. Sąd I _instancji uznał, że w niniejszej_ sprawie zastosowanie znajdzie .art. 160 Êš 6 kpa, 11 brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2004 r, stanowiący, ii: roszczenie <1 odszkodowanie przedawnia się zz upływem trzech lat.<mi dnia, ma którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 Êš l kpa albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2 kpa, że zaskarżoną decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 Š 1 kpa. . ' Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B: - stwierdza' ca czę_ściowo niewazność decyzji 18. wsjęwsay B I z anla 28 iutegs 14751-. wa ' 1- --- STRONA 10 --- 10 x utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Powiatu w Z z dnia 18 grudnia 1974 r. nr oraz częściowo wydanie jej_z naruszeniem prawa, została podjęta w dniu 25 pażdziernika 2006 r. Powód złożył pozew o odszkodowanie. w dniu ll lutego 2008 r, za zatenl przed. upływem- trzyletniego terminu przedawnienia. _ Sąd Okręgowy ponadto rozważył zarzut przedawnienia w perspektywie poglądu zaprezentowanego przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 listopada 2008 r, według którego dopuszczalna jest droga sądowa -w sprawie o odszkodowanie zna szkodęz poniesioną :wi skutek; wydania przed dniem 1 września 2004 r. decyzji administracyjnej, której nieważnośó lub niezgodność z prawem została stwierdzona ostateczną decyzją administracyjna, wydaną po tym dniu, a uprawomocnienie się decyzji nadzorczej jest decydującym „zdarzeniem prawnym”, z punktu widzenia art. 5 ustawy nowelizacyjnej kodeks- cywilny. Również zaaprobowanie powyższego stanowiska, skutkującego zastosowaniem do ustalenia przedawnienia - przepisów znowelizowanego kodeksu cywilnego prowadzi _do wniosku, że termin przedawnienia roszczenia odszkodowawczego strony powodowej wa dacie wniesienia pozwu jeszcze nie upłynął. Jezeli przyjąć za zasadne, że zdarzeniem prawnym z punktu widzenia art. 5 ustawy nowelizacyjnej kodeks cywilny jest uprawomocnienie się decyzji nadzorczej, a decyzja taka w rozpoznawanej sprawie została podjęta w dniu 25 pażdziernika 2006 r,gąÍpowód złożył pozew-va dniu 14. lutego 2008 in 'U3 nie upłynął jeszcze trzyletni termin" przedawnienia, ó którym mowa mi art. 4421 § Íl zd„ 2 idą. przy założeniu, ;iż termin --- STRONA 11 --- 11 przedawnienia biegnie (Xi uprawomocnienie. się decyzji nadzorczej. _ _ 'Sąd Okręgowy podał również, że gdyby- dokonać określenia terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego w sytuacji, gdy. szkoda zostdm, wyrządzoną na skutek decyzji nieważnej lub niezgodnej z prawem, która stała :mus ostateczna. przed 1._września 2004 r., ale ostateczna decyzja -nadzorcza została wydana po tej 'dacie, według wskazań zawartych w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt III CZP.47/09, to zastosowanie znalazłyby: do odszkodowania należnego z tytułu wyrządzenia powodowi szkody ~ przepisy znowelizowanego kodeksu cywilnego (art. 4171 S 1 kc) a do przedawnienia roszczeń ~ art. 4421 S 1 zd.2 kc. W powołanym postanowieniu Sąd bhfiwyższy podkreślił, że runa można zaakceptować sytuacji, w której przedawnienie nastąpiłoby zanim uprawniony mógł zgłosić roszczenie, gdyby jprzyjąć, :na zdarzenien prawnym wywołującym szkodę kąda. ostateczna ckmądja. wywłaszczeniowa i. od daty :nej uprawomocnienie liczony' byłby' maksymalny, dziesięcioletni termin _przedawnienia. Sątí Najwyższy zwrócił uwagę, iż początek biegu terminu przedawnienia należy określić od pierwszego możliwego terminu, w którym pojawiła się możliwość dla uprawnionego do zgłoszenia wniosku o wydanie decyzji nadzorczej, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy. Zważywszy na powyższe Sąd Okręgowy uznał, że pierwszy termin, w którym pojawiła się dla powoda możliwość do zgłoszenia wniosku o wydanie decyzji nadzorczej to czerwiec 1989 r. (data wyborów parlamentarnych), ponieważ po tej dacie, na skutek przemian ustrojowoegospodarczych, możliwe było ' .x --- STRONA 12 --- 12 dochodzenie "tego iąąnl roszcmmñ, zaś powód pierwsze wnioski w tym przedmiocie składał do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej już w roku 1994 i 1995 r, to r :nns można t@dt> zarzucić :mi bezczynności, która skutkowałaby upływem terminu przedawnienia. N ocenie Sądu Okręgowego powód TDK! a z chwilą otwarcia spadku po nim - jego następca prawny " ~ byli osobami uprawnionymi do dochodzenia odszkodowania 14 niniejszej sprawie. Powód Ĺ- 11--przedłożył postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu F' , 'według którego spadek nabyli w 1/2 części on i jego brat Kg Z pisemnego oświadczenia wynikało natomiast, że zrzekł się on na rzecz wszelkich praw dotyczących przymusowo wykupionego gospodarstwa mwmw: z ewentualnie uzyskanym od Skarbu Państwa odszkodowanbmn za jego przymusowe wykupienie.` - Oświadczenie J_ K-, według Sądu I instancji, spełnia wymagania przelewu wierzytelności na rzecz powoda„ -'PrzelanaÍ wierzytelność ..obecnie przysługuje powódce Za bezzasadne uznał Sąd Okręgowy zarzuty pozwanej dotyczące braku wykazania przez stronę powodową szkody i jej wysokości; Pomimo tego, ze powód upatrywał wysokość poniesionej szkody_w_różnicy pomiędzy aktualną ceną rynkową wywłaszczonej nieruchomości za ceną uzyskaną zł dacie wywłaszczenia, zwaloryzowaną_ według przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, co było według Sądu I instancji. nieadekwatnym sposoben1-na określenie szkody va niniejszej sprawie, jednak szkodę strona powodowa niewątpliwie 'poniosła. Szkoda powoda wyraża się w różnicy pomiędzy tym, co powód otrzymał w '.\ --- STRONA 13 --- 13 zamian :ma nieruchomość, a tqmn co mógłby ‹dtrzymać, gdyby aktualnie _ dobrowolnie chciał sprzedać nieruchomość, według stanu tej nieruchomości z chwili wydania decyzji Naczelnika, Powiatu w tj. z dnia 18 grudnia 1974 r. ' Konieczne było więc ustalenie, _jaką cenę strona powodowa mogłaby uzyskać, gdyby obecnie dobrowolnie sprzedała nieruchomość, według jefi sUnn1 na dzień 18 grudnia 1974 rx ;i czy cxnua byłaby adekwatna ch) kwoty otrzymanego wówczas odszkodowania za przymusowy wykup, biorąc pod uwagę cenę średnią za nieruchomości podobne, a w szczególności, czy cena byłaby wyższa od ceny uzyskanej z przymusowego wykupu i o jaki procent wyższa. ' 14 powyższym. zakresie Sąd flükręgowy' oparł się ;na opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy z dziedziny wyceny nieruchomości _ R- sporządzonej z zachowaniem należytej staranności, a także z uwzględnieniem szczegółowej analizy rynku i 'L dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. __ Nadto biegływ złożył w _sprawie ustną opinię uzupełniającą, którą Sąd I instancji uznał za wyczerpującą, logiczną i przekonującą. - Na podstawie opinii biegłego Sąd uznał, iż w obecnych realiach rynkowych.:L przy aktualnym poziomie cen,' cena 1 hektara gruntów rolnych opiniowanej nieruchomości jest wyższa <3 25,65% :Mi ceny średniej, wynikającej z analizy badanej próby nieruchomości podobnych. Biegły podkreślił, iż cena opiniowanej nieruchomości -14 części dotyczącej wyłącznie gruntów rolnych - powinna _być wyższa od przeciętnej ceny transakcji, zarówno w dzisiejszych warunkach rynkowych, jak _i if chwili jprzymusowego wykupu. Według "wyliczeń '.1. _ --- STRONA 14 --- 14 biegłego gdyby nieruchomość - w części niezabudowanej - była wywłaszczana obecnie, cena byłaby wyższa o 25,65% niż cena średnia. Biegłemu nie udało się ustalić ceny' średniej dla części zabudowanej -nieruchomości, stąd należało uznać, zdaniem Sądu Okręgowego, że cena wywłaszczenia tej części nieruchomości była ekwiwalentna. ' - 11 związku ;Ł powyższyni Sąd 12 instancji. dokonał wyliczenia należnego stronie powodowej odszkodowania. Skoro wartość części niezabudowanej nieruchomości, tj. 79,2770 ha wynosi według opinii biegłego 2 087 300 zł, to wartość jednego hektara wynosi 26 329,200 zł. Gdyby nieruchomość była wywłaszczana w chwili obecnej, powódka mogłaby uzyskać cenę za 1 ha wyższą o 25,65%, co daje kwotę 6.753,44 zł więcej za 1 ha. Kwota 6753,44 zł przemnożona przez ilość hektarów wywłaszczonych daje sumę odszkodowania, tj. 535 392,46 zł. za szkodę rzeczywistą, poniesioną_ na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 kpc oraz stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 160 § 1 kpa, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1.września 2004r. wskazaną kwotę Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powódki z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku, zaś dalej idące powództwo oddalił. Sąd ten nie uwzględnił zarzutu pozwanego, że stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w stosunku do działek wywołało skutek eo: tunc, ana oznacza iż rumem) własności tych działek nie pmzeszło'rn1 pozwanego, lecz powódka jest ich właścicielka, niezależnie od wpisu w księdze wieczystej, który nie ma charakteru konstytutywnego. W ocenie Sądu_ Okręgowego' wobec ujawnienia w księdze wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela . _ _`_ --- STRONA 15 --- 15 spornych działek, zgodnie zz zasadą wiary _publicznej ksiąg wieczystych, nie można przyjąć, iż właścicielem tych działek nie jest w chwili obecnej Skarb Państwa, tylko powódka. _ Powódka nie włada wskazanymi działkami, nie nwże ich. zbyć i. nie Jnożna uznać, że 11 wyniku. przyznania odszkodowania będzie bezpodstawnie. wzbogacona. Nadto pozwarqf nie wytoczył powództwa o 11zgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. O kosztach procesu Sąd Okręgowy rozstrzygnął, jak podał, 11 oparciu <3 art. 98 S Źl kpc, choć 11 istocie dokonał stosunkowego rozdzielenia tych kosztów, co uzasadnione było po myśli art. 100 kpc. Pozwany złożył apelację od powyższego wyroku, skierowaną przeciwko całości rozstrzygnięcia. - Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego: 1 niewłaściwe zastosowanie art. 160 S 1, S 4 i S 5 kpa w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz U nr 162, poz. 1692) 14 zw. z- art.- 1ł%ā ĘS 1 pkt 1. kpc przez nieuwzględnienie czasowej niedopuszczalności drogi sądowej, wynikłej z braku stanowiska.organu administracji państwowej co do żądania odszkodowania, jako przesłanki skutkującej odrzuceniem pozwu, 2.art. 4171 S 2 kc w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 .r. cm zmianie ustawy Eflmmeks cywilny (...) przez jego _niezastosowanie, pomimo, że decyzja nadzorcza ~ decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy ~z dnia 25 października 2006 r, została wydana po dniu 1 września 2004 r., --- STRONA 16 --- -16 . art. 4171 S 2 kc w zw. z art. 442 kc (przed jego uchyleniem. ustawą, z dnia 1i5 lutego 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Dz.U nr 80, ymm. 538, poprzez błędną wykładnię, .polegającą na _przyjęciu, iż termin przedawnienia biegnie od uprawomocnienie .się decyzji nadzorczej, a nie zdarzenia sprawczego, 4 art. 4171 S 2 kc w zw. z art. 442 kc (przed jego uchyleniem. ustawą z <hĽM1`16 lutego 2007 13 o zmianie ustawy Kodeks cywilny) w ;nm z art. 121 pkt. 4 ze 1 szt. 123 § 1 pkt 1 ia: przez -błędna ich„ zastosowanie, _polegające rma przyjęciu, ii: w tej sprawie nastąpiło . zawieszenie biegu przedawnienia, a „proby podejmowane przez powoda” po 1989 r. stanowiły czynności przerywające bieg przedawnienia, art. 509 kc i art. 511 kc w zw. z art. 78 S 1 zd. 2 kc, w tym także art. 509 kc w zw. z art. 158 kc przez niewłaściwe zastosowanie i. przyjęcie, iż oświadczenie o zrzeczeniu się na rzecz -T 'wszelkich -praw dotyczących przymusowo wykupionego gospodarstwa spełnia wymagania dokumentu stwierdzającego przelew wierzytelności, jak również, że dla umowy przelewu w tąmi wypadku nie było konieczne zachowanie formy aktu notarialnego, co w konsekwencji skutkowało uznaniem, że powódka posiada legitymację procesową co do całości żądania pozwu, .w tym całości roszczenia zasądzonego wyrokiem, » art. 160 S 1 i 2 kpa w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (...) w zw. z art. 361 S 1 i S 2 kc oraz '.\ --- STRONA 17 --- _17 'art. 363 kc (art. 4171 S 2 kc w zw. z art. 361 S 1 i. S 2 lu: i art. 363 ldfi -przez przyjęcie, że .istnieje adekwatny związek jprzyczynowyf pomiędzy wadliwą decyzją Naczelnika Powiatu w z dnia 18 grudnia 1974 r. a szkodą powódki w postaci utraty prawa własności nieruchomości, 7.art. 233 _kpc przez dowolną 'ocenę materiału dowodowego, _ co miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia, 8.art. 232 lgx: w zw. zz art. 15 kc i. art. 227 kpc przez przyjęcie, że pmwódka rmawidłowo wykazała przedmiot szkody w postaci utraty prawa_własności nieruchomości, 11 sytuacji, gdy 11 odniesieniu do i stwierdzono działek nr , _ nieważność decyzji, co skutkowało zasądzeniem odszkodowania również za działki, których właścicielem bądż współwłaścicielem jest powódka, 9.art. 232 kpc 11 ma. z art. 6 1x:1a zw. z art. 227 kpc przez przyjęcie, że pozwanego obciąża ciężar dowodu tego, iż właścicielem (współwłaścicielem) -.m_działek¿nr¿ wskazując Ina powyższe zarzuty' pozwany' domagał się zmiany zaskarżonego wyroku.11 punkcie I 11 kierunku oddalenia powództwa, ewentualnie uchylenia rozstrzygnięcia zasądzającego i. przekazania sprawy 14 tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powódka w odpowiedzi na apelację domagała się jej oddalenia i zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego kosztów procesu za instancję ąpelacyjną. 1e3t"pÜWÓdk5nny;n 121 --- STRONA 18 --- 18 ' `| + Sąd Apelacyjny zważył: Większość zarzutów apelacji nie zasługiwała na uwzględnienie. 1 Zarzuty skarżącego pomimo ich zaszeregowania w dziewięciu punktach apelacji w istocie sprowadzały się do trzech kategorii: 1) naruszenia prawa materialnego przez wskazywanie, że Sąd Okręgowy zastosował 11 sprawie art. 160 kpa, ffiuxí winien tqł, zdaniem pozwanego, zastosować art. 4171 S 1 kc w zw. z art. 442 kc w brzmieniu sprzed jego uchylenia ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o_zmianie ustawy Kodeks cywilny, 2) naruszenia. przepisów dotyczących przelewu wierzytelności przez uznanie, że powód T_ KC, a po nim obecna powódka - R' K--R- nabyli wierzytelność z tytułu części odszkodowania dochodzonego w rozpoznawanej sprawie na podstawie umowy przelewu od J- P-" 3) naruszenia prawa procesowego, tj. zmfią 233 kpc, art. 232 lqxż w zw. z art. 6 kc i art. 227 kpc przez zasądzenie odszkodowania stwierdzono nieważność wywłaszczenia. W _©1dn.iefs;.i-`en;i1-1¿ do .Zarzut-H .-r1)-a-rL1S.2e11ia -art.-¬ 1-6-O--.-.(1-.kpa przez jego zastosowanie i art. 4171 S 1 kc przez jego niezastosowanie, należy uznać słuszność tego zarzutu. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym apelację w niniejszej sprawie podziela pogląd. Sądu. Najwyższego, zaprezentowany'11_postanowieniu z fihmti 9 lipca 2009 r. sygn. -akt lfiflfi GZP 47/09, 11 świetle którego, jeżeli szkoda została wyrządzoną wskutek decyzji nieważnej lub niezgodnej z prawem, która stała się ostateczna przed 1 września 2004 r, ale ostateczna decyzja nadzorcza została wydana po tej dacie, to do odszkodowania należnego poszkodowanemu ex delicto należy stosować przepisy ustawy z 2004 r, a więc .zmieniony kodeks \ --- STRONA 19 --- 19 cywilny, w .szczegolności art. 4171 _§ 2 kc, a do przedawnienia roszczeń odszkodowawczych- art. §42 kc, obowiązujący vw dacie wydania ostatecznej decyzji nadzorczej. W.rozpoznawanej sprawie ostateczna decyzja częściowo niewazna, zaś w pozostałej części wydana niezgodnie z prawem, zapadła w 1974 r. (decyzja Naczelnika Powiatu w utrzymana w mocy decyzją Wojewody -Í z dnia 28 lutego 1975 r.)_ wydana została przed 1 września 2004 r., zaś ostateczna decyzja nadzorcza Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zapadła w dniu 25 października 2006 r., po wskazanej dacie. _ Stan prawny, o ktorym mowa w art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektorych innych ustaw (Dz U nr 162, poz. 1692) stanowi łącznie decyzja' nadzorcza i ostateczna decyzja, ktora została uznana przez decyzję nadzorcza za niewazną lub wydaną z naruszeniem.prawa. Sąd..Apelacyjny' podziela rownież stanowisko Sądu Najwyższego, przedstawione iw powołanynx_postanowieniu, ze nie moznaf stosować w ~stanie' konkretnej' sprawy (wydania ostatecznej decyzji niezgodnej.;: prawenn lub wydanej z naruszeniem prawa przed 1 września 2004 r. i wydania decyzji nadzorczej po tym dniu) do przedawnienia roszczeń odszkodowawczych aufiL 160 § řš kpa, gdyz przepis ten łączy się tylko z odpowiedzialnością z art. 160 kpa, zaś ten przepis utracił moc z dniem 1 wrzesnia 2004 r. _ Niezależnie od tego, ;bz Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie :ma art. 160 lqxą a podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczeń powoda ocenił w oparciu o art. 160 § 6 kpa, przeprowadził rowniez wywod na temat mozliwości zastosowania w sprawie art. 4171 § ' x --- STRONA 20 --- 20 2 kc i_ art. 442 lo: w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji nadzorczej, tj. w dniu 25 pażdziernika 2086 r. i doszedł do słusznych wnioskow, iż zastosowanie przepisow znowelizowanego ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. kodeksu cywilnego, rownież prowadzi do uwzględnienia roszczenia odszkodowawczego strony powodowej. Sąd apelacyjny ma pełni akceptuje rozważania poczynione przez Sąd. Okręgowy if powyższym zakresie. Trafnie wskazał Sąd iükręgowy, ;Ma strona powodowa do czastl dokonania znmhfli społecznoeustrojowych ma Polsce, tj. do czerwca 1988 r. nie mogła skutecznie dochodzić swoich. roszczeń :L stan inni odpowiadał określonemu iw art. 121 pkt. 4 kc stanowi siły wyższej, uzasadniającemu zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych roszczeń. y Dochodzenie roszczeń było możliwe po czerwcu 1989r., z czego powod T- K- skorzystał występując na drodze administracyjnej, począwszy od 1881 r. (k.117-119 i odpowiedz na wniosek - k. 12 oraz dokumenty zawarte" vi aktach SKO)--z:'Iwnioskami o weryfikację decyzji z 1974 i 1975 r. i zwrot gospodarstwa. Ehœd: reakcji organow administracji, w tym też brak przekazania wnioskow powoda do ich załatwienia we właściwym trybie i przez właściwy organ nie może byc w żadnym razie uznane za bezczynność powoda, prowadzącą w n ostatecznym rezultacie do przedawnienia jego roszczeń. W związku z powyższym nie mogł zostac uwzględniony zarzut skarżącego, że noksymalny 10-letni termin przedawnienia roszczeń powoda przewidziany w art. 442 § 1 zd. 2 kc winien byc liczony od dnia, w ktorym decyzja wadliwa stała się rmmateczna, tj. od chúzi 28 lutego --- STRONA 21 --- 21' |. 1975 r, co w konsekwencji doprowadziło do upływu terminu przedawnienia iz lutym 1985 rx ¿a więc przed wydaniem decyzji nadzorczej. Nie zasługiwały rownież rmi uwzględnienie zarzuty skarżącego wskazujące na to, że powod-nie wykazał, iż do czerwca 1989 r. był pozbawiony możliwości dochodzenia swoich roszczeń, skoro został wyczerpany tryb odwoławczy od wadliwie wydanej w 1974r. decyzji, z efektem dla powoda negatywnym. Zarzut czasowej niedopuszczalności drogi sądowej rownież nie był 1 zasadny, skoro w sprawie należało zastosować art: 417 § 2 kc, a nie art; 160 kpa, na co sam skarżący zwrocił uwagę. Trafnie przyjął Sąd Okręgowy, że złożone przez powoda oświadczenie jego brata J' K- z dnia 25 lutego 2008 r, (k. 115) w części odnoszącej się do odszkodowania należnego od Skarbu Państwa w związku z wydaniem wadliwych decyzji administracyjnych, spełnia wymagania umowy przelewu wierzytelności, o ktorej stanowi art. 509 kc. . Należy przypomnieć,. że` według- przepisow ¿kodeksu cywilnego umowa powodująca przelew wierzytelności nie wymaga dla swej ważności szczegolnej formy. Oznacza to, iż umowa ta nmńma zostać zawarta rownież ustnie i Emmi facta concludentia. Tylko w przypadku gdy wierzytelność jest stwierdzona pismem przelew tej wierzytelności powinien być rownież stwierdzony pismem (art. 511 kc). Nożna zatem było, w okolicznościach sprawy, uznać, że pisemne oświadczenie J. o tym, iż pełne odszkodowanie będzie przysługiwało powodowi rozumieniu art. 60 kc, ktore dotarło do powoda i ktore powod zaakceptował, przedkładając je w niniejszym --- STRONA 22 --- ._ postępowaniu, a zatem_zarzut pozwanego, iż nie doszło do zawarcia umowy pomiędzy T i J K- był niezasadny. 'Przedmiotem przelewu była wierzytelność przyszła i. nieoznaczona kwotowo, jednak żrćmfixu tej wierzytelności iq postaci. wadliwej decyzji administracyjnej, dotyczącej wywłaszczenia precyzyjnie oznaczonej nieruchomości, zostało w treści oświadczenia o rmzelewie wskazane, co nie nbże skutkować podważeniem skuteczności tego przelewu. I I I E 1- l .H 4 I Inaczej natomiast nal zy ocenić zrzeczenie się przez treści powołanego oświadczenia, „praw do nieruchomości”. W 'tej części oświadczenie pisemne, bez zachowania formy aktu notarialnego, nie było skuteczne, jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, :Nexus orzeczenie Sądu IE instancji nie dotyczyło wydania nieruchomości. Sąd Apelacyjny nie znalazł rownież podstaw do uwzględnienia zarzutow apelacji, odnoszących się do zakwestionowania wyliczeń biegłego w zakresie wartości wywłaszczonej nieruchomości, przyjętych za podstawę wyliczenia szkody powoda w odniesieniu= do wartości jednego hektara gruntow rolnych. W powyższym zakresie Sąd Okręgowy _przeprowadził wnik1iwą_ analizę, popartą wnioskami pisemnej opinii biegłego "i wyjaśnieniami biegłego, złożonymi ustnie na rozprawie, zaś konkluzja Sądu, że szkoda powoda wyraża się w roznicy pomiędzy wartością uzyskana za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość w 1975 r. a wartością, ktora powod mogłby aktualnie za.i3ş nieruchomość uzyskać, bazująca + na roznicy ¬wartości jednego hektara gruntu pomiędzy 1975 rx a 2009 im jest prawidłowa i. jako taką Sad Apelacyjny' w ;pełni ją akceptuje. Nie_ zmienia stanu --- STRONA 23 --- PO O l. _... p by, 0,6031 na (nr-zz.) 1 0,5864 na (nr 23 rzeczy w powyższym zakresie podnoszona przez skarżącego okoliczność, że odszkodowanie 'wypłacone w latach siedemdziesiątych zostało przez wywłaszczonego przyjęte i nie zgłoszono zastrzeżeń co do jego.wysokości. Istota szkody w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do tego, że gdyby powod nie został pozbawiony własności, to pbsiadałby obecnie nieruchomość, ktorej wartość aktualna, w przypadku sprzedaży, byłaby wyższa od uzyskanego przy wywłaszczeniu odszkodowanäëef Zasadny natomiast okazał się zarzut zasądzenia przez Sąd I instancji odszkodowania za działki nr w stosunku do wywłaszczenia ktorych została stwierdzona - nieważność decyzji Naczelnika Powiatu w z dnia 18 grudnia 1974 r. i decyzji Wojewody z dnia 28 lutego 1975 r. Trafnie wskazuje skarżący, że uznanie decyzji za nieważną powoduje jej zniesienie, wraz ze wszystkimi jej następstwami, ze skutkiem Ewa tunc. Zatan.powodka jest wspołwłaścicielką tych działek, za nie pozwany, niezależnie od zapisow w księdze wieczystej, ktore nie mają charakteru_ konstytutywnego. W tej sytuacji__nie było zasadne zasądzenie od pozwanego na rzecz powodki odszkodowania za wlywłaszczenie działek nr n, _ cz, ktore stanowią własność (wspołwłasność) w'dk` Działki te ra' owierzchnię: 4,1454-ha (nr cz ), co wynika z informacji Starosty Ż z dnia 20 pażdziernika 2005 r. <k.61 w aktach sro) czyli łącznie obejmują 5.3349 ha. Wyliczone przez Sąd Okręgowy odszkodowanie zostało zfimxnn zawyżone <3 kwotę 36 029 zł, ktora wynika z przemnożenia kwoty 6.153,44 zł za 1. hektar przez powierzchnię E5 3349 ha, tx) do ktorej stwierdzono nieważność decyzji wywłaszczeniowej. ' 'N- --- STRONA 24 --- 243 W związku zi powyższym zachodziła podstawa do zmiany zaskarzonego wyroku na podstawie art. 386 § 1 kpc przez obniżenie zasądzonego przez Sąd Okręgowy od pozwanego na rzecz powodki odszkodowania z kwoty 535.393 zł ckm kwoty 499.364 zł zz ustawowymi odsetkami od chora 21 września 2010 1:. tj. <xi.dnta wyrokowania przez Sąd II instancji. W pozostałej części apelacja, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na mocy art. 385 kpc. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto po myśl art. 100 kpc, przy zastosowaniu zasady ich stosunkowego rozdzielenia miedzy stronami. 0«›»›w»«'«w = zw. eq» aura„ 31" ürfiíågßflfßi.-1 Ãiłiiřßmfüwßfflj 1 „... üäw” mfiż 'Ü āøýdmzøëfånle Ű; dać - . ., :Ć ilbå“"Ü`*“ L'-J. 'Ĺ¿`iÍ?:'..-ß'=›¬'-'‹:'.'. 8' L~'=«* *t*.'‹iiŁ.‹'Jř¿=Ĺ¿J ~+