Postanowienie I ACa 625/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Lubl

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 625/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Ewa Lauber-Drzazga Sędzia: Sędzia: SA Walentyna Łukomska –Drzymała (spr.) SA Danuta Mietlicka Protokolant sekr. sąd. Aneta Dudek po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2011 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa J. B. i W. B. przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej (...) przy ul. (...) w M. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt I C 328/08 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach instancji apelacyjnej. Sygn. akt I ACa 625/10 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach nakazał pozwanej Wspólnocie Mieszkaniowej (...) przy ul. (...) w M. usunąć skutki naruszenia dóbr osobistych powodów J. B. i W. B. poprzez nakazanie zamknięcia kotłowni gazowej pozwanej Wspólnoty w terminie 1 roku od uprawomocnienia się wyroku (pkt 1), zasądził od pozwanej Wspólnoty tytułem zadośćuczynienia na rzecz każdego z powodów kwoty po 5.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 27 maja 2010 r. (pkt 2) oraz zasądził na rzecz powodów od pozwanej Wspólnoty kwotę 6.180,60 zł tytułem kosztów procesu (pkt 3) a nadto nakazał pobrać od pozwanej Wspólnoty na rzecz Skarbu Państwa nieuiszczone opłaty sądowe. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał na następujące ustalenia i motywy swego rozstrzygnięcia: Powodowie małżonkowie W. i J. B. zamieszkują wspólnie z dziećmi (w wieku: 22 lat – syn i 24 lat – córka) w M. w budynku wielorodzinnym przy ul. (...). Są członkami wspólnoty mieszkaniowej tej nieruchomości. W dniu 29 marca 2004 r. na zebraniu pozwanej Wspólnoty został zgłoszony wniosek o budowę własnej kotłowni w budynku. Wspólnota podjęła uchwałę akceptującą wniosek. Powodowie głosowali za przyjęciem uchwały. Budowę kotłowni rozpoczęto w drugiej połowie sierpnia 2004 r. W piwnicy budynku miało zostać umieszczone małe urządzenie kaskadowe, powieszone na ścianie. Wyburzono w piwnicy ścianę działową, a sama piwnica została pogłębiona. W piwnicy przystosowanej do celów kotłowni zainstalowano piec gazowy typu B., żeliwny CO/ (...) dwublokowy o mocy 2 x 150 kW, podłączony za pośrednictwem czopucha do dwupłaszczowego komina spalinowego wykonanego ze stali kwasoodpornej. Kotłownia została wyposażona w wentylację nawiewną i wywiewną. Rozruch pieca nastąpił w drugiej połowie listopada 2004 r. Rodzina powodów nie została poinformowana o hałasie jaki może wiązać się z pracą pieca. Hałas ten był dla nich uciążliwy. Mimo zapewnień --- STRONA 2 --- firmy instalującej piec, iż hałas z czasem będzie mniejszy, hałas utrzymywał się dalej. Pismami z dnia 12 kwietnia 2005 r. i 6 czerwca 2005 r. powodowie wystosowali pisma do zarządu pozwanej Wspólnoty z żądaniem usunięcia nieprawidłowości. Pisma te pozostały bez odpowiedzi. W dniu 16 czerwca 2005 r. powodowie napisali pismo do Urzędu Nadzoru Budowlanego w M., które spowodowało wszczęcie postępowania w sprawie utrzymania i użytkowania budynku. Kontrola budynku przeprowadzona w dniu 20 lutego 2006 r. przez pracownika Inspektoratu nie wykazała nieprawidłowości, co skutkowało umorzeniem postępowania w sprawie. Postępowanie odwoławcze zostało również umorzone. W dniu 27 września 2005 r. powodowie wysłali pismo do (...) w M. z informacją, że w związku z wybudowaniem kotłowni bezpośrednio pod ich mieszkaniem odczuwalny jest hałas i wibracje podczas pracy pieca. Działania podjęła (...) Sanitarno-Epidemiologiczna w S. przeprowadzając pomiary hałasu w należących do nich pomieszczeniach mieszkalnych i pomieszczeniach kotłowni w dniu 1 grudnia 2005 r. Poziom hałasu w porze nocnej ustalono na poziomie 29 dB w pokoju syna powodów i 27 dB w pokoju córki, co wskazywało na przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, który wynosił 25 dB. Zdaniem powodów podczas pomiarów zarząd pozwanej Wspólnoty oraz przedstawiciele firmy montującej piec zmniejszyli pracę pieca, co miało wpływ na wynik pomiarów. Pismem z dnia 14 grudnia 2005 r. Inspektor Sanitarny poinformował powodów, że w ich mieszkaniu występują przekroczenia dopuszczalnej wartości poziomu hałasu. W związku z kolejnymi pismami powodów dotyczącymi głośnej pracy pieca, działań zarządu pozwanej Wspólnoty naruszających bezpieczeństwo powodów, przeprowadzono kolejne pomiary hałasu w pokojach mieszkalnych oraz w kotłowni w dniu 24 lutego 2006 r. o godz. 21 00 . Poziom hałasu ustalono w pokoju syna na 33 dB, a w pokoju córki na 32 dB. W związku z wysokim poziomem hałasu powódka wystosowała w dniu 20 kwietnia 2006 r. pismo do zarządu z żądaniem wyłączenia kotłowni w godzinach nocnych. W dniu 15 kwietnia 2006 r. w związku z zakończeniem sezonu grzewczego kotłownia została wyłączona. Zarząd pozwanej Wspólnoty poinformował powodów, że podejmie dalsze czynności w celu wyciszenia kotłowni. W nowym sezonie grzewczym powódka ponownie powiadomiła zarówno zarząd pozwanej Wspólnoty jak i Inspektorat Sanitarny o nieprawidłowym, niepokojącym hałasie wydobywającym się z kotłowni. Próba dokonania pomiarów w dniu 2 lutego 2007 r. nie powiodła się z uwagi na brak dostępu do pomieszczenia kotłowni, nie stawił się nikt z zarządu. Zarząd pozwanej Wspólnoty zlecił przeprowadzenie prac mających na celu wyciszenie pieca. Zamontowano gumowe amortyzatory na pompach c.o. i c.w. oraz zmieniono sposób zamontowania rozdzielaczy przez zastosowanie wspornika metalowego amortyzowanego. Ponadto starano się obłożyć pomieszczenie kotłowni dźwiękoszczelnym materiałem. Kolejne pomiary hałasu odbyły się w dniu 23 marca 2007 r. Ustalono poziom hałasu w pokoju syna w wysokości 24 dB i w pokoju córki w wysokości 23 dB. Tym samym nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnej wartości poziomu dźwięku. Przywołując zeznania powodów Sąd Okręgowy ustalił, iż hałas wydobywający się z kotłowni jest słyszalny w mieszkaniu powodów. Najgłośniej jest w pokojach dzieci, gdyż te znajdują się bezpośrednio nad kotłownią. Hałas ten --- STRONA 3 --- jest większy w porze nocnej. Z tego powodu rodzina powodów nie może spokojnie spać. W mieszkaniu odczuwalne są także drgania. W dniu 16 marca 2009 r. Wojewódzka (...) w W. dokonała na zlecenie Sądu pomiaru hałasu w mieszkaniu powodów oraz w kotłowni, w porze nocnej. Poziom hałasu przy pracy urządzeń w systemie automatyki pogodowej w pokoju syna wynosił 26.2 dB, zaś w pokoju córki 23 dB, przy niepewności pomiaru wynoszącym +/- 1,3 dB. Dopuszczalny poziom hałasu wynosi 25 dB. Natomiast poziom hałasu przy pracy urządzeń przy sterowaniu ręcznym wyniósł w pokoju syna 28,3 dB, a w pokoju córki 23 dB. Pomiary te wskazywały na przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu tylko w pokoju syna. Jak wynika z opinii biegłego z zakresu techniki grzewczej kotłownia została wykonana zgodnie z zasadami techniki budowlanej w sposób prawidłowy, prawidłowo dobrano poziom mocy cieplnej kotła i prawidłowo zainstalowano kocioł. Zdaniem biegłego prawidłowo też wykonano wyciszenie pracy kotła, ale można je poprawić przez zastosowanie dodatkowej izolacji sufitu kotłowni warstwą wełny mineralnej grubości 6 cm, pochłaniającej hałas pracy kotłowni. Istnieje możliwość zmniejszenia hałasu przez przejście z zasilania budynku w ciepło z kotłowni indywidualnej na zasilania z miejskiej sieci cieplnej. Zdaniem biegłego celowym jest wykonanie dodatkowej izolacji akustycznej w kotłowni polegającej na montażu dodatkowej warstwy tłumiącej na suficie kotłowni z wełny mineralnej o grubości 6 cm. Przed i za pompami powinny być zainstalowane amortyzatory. Z informacji Przedsiębiorstwa (...) wynika, iż nie ma przeszkód technicznych, aby przyłączyć budynek do sieci ciepłowniczej, koszt takiej inwestycji szacuje się na poziomie 70.000 zł, ale odbiorca powinien ponosić jedynie opłaty przyłączeniowe. Powyższy stan faktyczny sąd pierwszej instancji ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach nie kwestionowanych przez strony. Obdarzył też wiarą opinie sporządzone w sprawie jako wykonane z uwzględnieniem wiedzy fachowej. Sąd Okręgowy uchylił postanowienie dopuszczające dowód z kolejnego badania poziomu hałasu. Pomiar nie został dokonany, gdyż nie stawił się konserwator kotła i nie można było ustalić z pozwanym terminu badań przed zakończeniem sezonu grzewczego. Zdaniem sądu orzekającego oczekiwanie do kolejnego sezonu wydłużyłoby postępowanie, a ponadto pozwana Wspólnota nie udowodniła, aby po przeprowadzeniu na zlecenie sądu pomiaru hałasu, zostały przeprowadzone jakieś prace, które spowodowały wyciszenie pracy pieca do dopuszczalnego poziomu hałasu, co wyłączyłoby bezprawność działania pozwanych. W tak ustalonym i ocenionym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione. Po omówieniu treści art. 23 i 24 kc oraz przedstawieniu orzecznictwa Sądu Najwyższego sąd orzekający wskazał, iż wytwarzanie dźwięków zakłócających spokój innych osób o nasileniu przewyższającym dopuszczalne granice stanowi działanie bezprawne w rozumieniu art. 24 kc. Jakkolwiek powodowie wyrazili zgodę na wybudowanie kotłowni, to zgoda ta wyłączająca co do zasady bezprawność, może być odwołana. Powodowie wyrażając zgodę na budowę kotłowni, nie godzili się na podwyższony poziom hałasu w swoim mieszkaniu. Okoliczność ta nie była przez nikogo badana. Z chwilą wystąpienia nadmiernego hałasu powodowie zgodę cofnęli. W ocenie Sądu Okręgowego --- STRONA 4 --- nie budzi wątpliwości, iż w mieszkaniu powodów od 5 lat istnieje zwiększony poziom hałasu w porze nocnej. W mieszkaniu powodów pomiary były przeprowadzane czterokrotnie, w tym raz w toku procesu. Wykonane prace wyciszeniowe spowodowały zmniejszenie hałasu, ale poziom ten w dalszym ciągu przekracza dopuszczalne normy. Powodowie zażądali usunięcia kotłowni, bo jak twierdzą, hałas jest tak znaczny, że nie pozwala na spokojne korzystanie z mieszkania zgodnie z przeznaczeniem. Z ich zeznań i dokumentacji medycznej wynika, iż na skutek oddziaływania hałasu nastąpiło pogorszenie w ich stanie zdrowia, a zwłaszcza u dzieci. Powodowie nie udowodnili natomiast, że w wyniku pracy kotła nastąpiły pęknięcia ścian. Sąd Okręgowy uznał zatem, że zostało naruszone prawo powodów do spokojnego korzystania z mieszkania i nakazał zamknięcie kotłowni, co pozwoli zapobiec bezprawnemu naruszeniu dóbr osobistych rodziny B. w przyszłości. Na wykonanie tego zakreślił roczny termin umożliwiający pozwanej Wspólnocie podjęcie uchwał w przedmiocie wykonania innego ogrzewania. Zdaniem Sądu negatywne oddziaływanie, jakie wiąże się z wieloletnim, codziennym funkcjonowaniem kotłowni i pracy pieca stanowi podstawę do uznania istnienia po stronie powodów poczucia krzywdy, które może złagodzić zadośćuczynienie pieniężne i sąd przyznał kwoty po 5.000 zł dla każdego z powodów uwzględniając okres trwania naruszenia tj. 5 lat. O kosztach sąd orzekł stosownie do art. 98 kpc. Apelację od powyższego wyroku złożyła pozwana Wspólnota zarzucając: 1. naruszenie art. 24 § 1 kc poprzez błędną wykładnię, w szczególności poprzez błędne przyjęcie, iż nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności wyłączających bezprawność działania pozwanego; błędne przyjęcie, iż powód wykazał skuteczność cofnięcia przez niego zgody na powstanie kotłowni oraz przyjęciu przez sąd nieodpowiedniego środka usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego; 2. naruszenie art. 23 kc poprzez jego błędną wykładnię, w szczególności przyjęcie, iż pozwany wtargnął bezprawnie w sferę stanu psychicznego i emocjonalnego powodów zagrażającego w sposób istotny ich sprawom życiowym i prywatności; 3. naruszenie art. 5 kc poprzez jego niezastosowanie, w tym nie przyjęcie, że kotłownia służy obopólnemu dobru ich członków i nakazanie jej zamknięcia; 4. naruszenie art. 227 kpc w zw. z art. 237 kpc poprzez przyjęcie, iż nie jest niezbędna obecność głównego konserwatora kotłowni, który jest jej twórcą; 5. naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności: błędne przyjęcie, iż praca kotłowni miała wpływ na pogorszenie stanu zdrowia powodów; pominięcie dokumentacji, w oparciu o którą funkcjonuje kotłownia, przyjęcie, iż pozwani nie prowadzili prac, które spowodowały wyciszenie pracy pieca i dopuszczalnego poziomu hałasu; przyjęciu, --- STRONA 5 --- iż nie zachodzą przesłanki wyłączające bezprawność działania pozwanego; brak wyznaczenia terminu w nowym okresie grzewczym do wykonania pomiarów kotłowni oraz różne oznaczenia strony pozwanej; 6. naruszenie art. 328 § 2 kpc przez niewyjaśnienie podstawy prawnej zasądzenia zadośćuczynienia, a przede wszystkim tak radykalnego wyroku jakim jest zamknięcie kotłowni oraz przez nadanie zeznaniom powodów mocy dowodowej co do ustaleń o pogorszeniu ich stanu zdrowia i leczenia syna; 7. naruszenie art. 217 § 1 kpc w zw. z art. 227 kpc poprzez brak wyznaczenia terminu w nowym okresie grzewczym do wykonania pomiarów hałasu kotłowni pomimo wskazania sądowi przez (...) w W., że obecność uprawnionego konserwatora kotłowni jest niezbędna i stanowi istotny powód odwołania terminu badań tj. pomiarów, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie wyjaśnionych ostatecznie. Wskazując na przedstawione podstawy skarżący wnosił o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję; 2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania – przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacji nie można odmówić słuszności. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, albowiem zasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego można ocenić dopiero w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Obraza art. 328 § 2 kpc może być skutecznym zarzutem apelacji tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada wszystkich koniecznych elementów, bądź zawiera tak kardynalne braki, które uniemożliwiają kontrolę instancyjną. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 7.02.2001 r. naruszenie przepisu, określającego wymagania, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu (art. 328 § 2 k.p.c.), może być ocenione jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacjach tylko wyjątkowych, do których zaliczyć można takie, w których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej (sygn. akt V CKN 606/00, Lex nr 53116). Sytuacja taka zachodzi w sprawie niniejszej. Przede wszystkim wskazać bowiem należy, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów konstrukcyjnych wymaganych w omawianym przepisie. Zgodnie bowiem z treścią art. 328 § 2 kpc uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów --- STRONA 6 --- prawa. Trafnie zarzuca skarżący, iż sąd pierwszej instancji nie wskazał, jak również nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie zasądzenia zadośćuczynienia. Uzasadnienie nie zawiera także wskazania argumentacji dotyczącej zastosowanego przez sąd środka usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powodów. Lakoniczne stwierdzenie, że zamknięcie kotłowni pozwoli zapobiec w przyszłości naruszeniu dóbr powodów nie pozwala na ocenę sfery motywacyjnej takiego rozstrzygnięcia i poddania go kontroli instancyjnej. Uchybienie to należy powiązać z zarzutami dotyczącymi sfery ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów określona w art. 233 § 1 kpc wymaga dokonania przez sąd wszechstronnej oceny materiału dowodowego, uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w sprawie ocenionych zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Jeżeli z materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok SN z 27.09.2002 r. sygn. II CKN 817/00, Lex nr (...)). Odnosząc te wymagania do ocen i wniosków dokonanych przez sąd orzekający nie jest możliwe zakwestionowanie ustaleń sądu dotyczących przekroczenia na skutek pracy pieca gazowego dopuszczalnego poziomu hałasu. Przekroczenie to, jakkolwiek mające ostatecznie tendencję malejącą, zostało potwierdzone w większości badań, w tym w badaniu dokonanym w toku procesu. Dlatego zbędne było dokonanie ponownych pomiarów, zwłaszcza w sytuacji, gdy to z przyczyn leżących po stronie pozwanych nie było możliwe ich przeprowadzenie. Stanowisko sądu w tym zakresie należy podzielić. Ostatni pomiar wskazywał na przekroczenie dopuszczalnych norm poziomu hałasu. Wbrew stanowisku skarżącego nie było podstaw do wyznaczania kolejnego terminu takiego pomiaru. Nie można natomiast odmówić racji skarżącemu, iż stanowisko sądu o konieczności zamknięcie kotłowni nie znajduje oparcia w zebranym i ocenionym materiale dowodowym. Dokonując ustaleń faktycznych sąd oparł się na dowodzie z opinii biegłego z zakresu instalacji grzewczych. Z opinii tej wynika, iż kotłownia została wykonana w sposób zgodny z zasadami sztuki budowlanej, w sposób prawidłowy. Biegły prawidłowo też ocenił przedsięwzięcia pozwanej Wspólnoty w zakresie ochrony akustycznej kotłowni. Końcowe wnioski opinii wskazywały na celowość wykonania dodatkowej izolacji akustycznej kotłowni poprzez montaż dodatkowej warstwy tłumiącej na suficie kotłowni z wełny mineralnej o grubości 6 cm oraz zainstalowanie amortyzatorów za i przed pompami /k.183-185/. Sąd Okręgowy opinię tę obdarzył w całości wiarą. W tej sytuacji zupełnie niezrozumiałe jest stanowisko sądu, przyjmujące jako sposób ochrony praw powodów przyjął wyłącznie zamknięcie kotłowni. Sąd Okręgowy w ogóle nie odniósł się do końcowych wniosków --- STRONA 7 --- opinii uznających za celowe wykonanie dodatkowej izolacji, mimo iż uznał ją w całości za wiarygodną. Prowadzi to do sprzeczności pomiędzy stanowiskiem sądu o konieczności zamknięcia kotłowni a wnioskami opinii. Faktem jest, iż na pytanie sądu biegły odpowiedział, iż możliwe jest usunięcia hałasu przez przejście na zasilanie budynku w ciepło z miejskiej sieci cieplnej, jednakże takie działanie nie było wskazywane jako wnioskowane przez biegłego. Jak już wyżej wskazano w uzasadnieniu wyroku brak jest rozważań sądu odnoszących się do możliwości dalszego wyciszenia pomieszczeń kotłowni w sposób wnioskowany przez biegłego, mimo iż dotychczasowe działania prowadziły do zmniejszania hałasu. Należy przy tym podkreślić, iż właściciele mieszkania w budynku wielorodzinnym mają obowiązek znoszenia hałasu pochodzącego od prawidłowo działających urządzeń instalacyjnych budynku, oczywiście emitujących hałas w granicach dopuszczalnych norm. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko skarżącego, iż podejmując decyzję o zamknięciu kotłowni, sąd pierwszej instancji całkowicie pominął powyższe okoliczności, a zwłaszcza fakt, iż kotłownia służy nie tylko powodom, ale wszystkim mieszkańcom budynku, tworzących pozwaną Wspólnotę. Nie wziął też pod uwagę dotychczasowych działań pozwanej Wspólnoty, które doprowadziły do zmniejszenia poziomu hałasu. W ostatnim badaniu podwyższony poziom utrzymywał się w jednym pomieszczeniu. Niewątpliwie zamknięcie kotłowni jest działaniem, które usuwa źródło hałasu, ale jest to także działanie bardzo radykalne, oznaczające konkretne koszty, nie licząc kosztów poniesionych na jej uruchomienie, a także mające wpływ na sytuację wszystkich członków pozwanej Wspólnoty. Niezależnie od tego czy roszczenia powodów podlegać będą ocenie z punktu widzenia przepisów o ochronie dóbr osobistych, czy też tzw. prawa sąsiedzkiego – art. 144 kc, sposób usunięcia źródła lub skutków naruszeń winien uwzględniać interesy obu stron i nie może obciążać strony pozwanej ponad normę konieczną dla zapewnienia ochrony praw powodów. Dlatego w pierwszej kolejności należy rozważyć i zastosować mniej radykalne środki, jak choćby zamontowanie odpowiedniej grubości warstwy izolacyjnej, skoro taką możliwość przewidział również biegły, czy tp. rozwiązań. Jednakże brak rozważań sądu w tym zakresie uniemożliwia poznanie sfery motywacyjnej rozstrzygnięcia sądu, który pominął taką ewentualność, bez wskazania przyczyny i tym samym uniemożliwia ocenę merytoryczną rozstrzygnięcia i wydanie wyroku reformatoryjnego. Jeśli sąd miał wątpliwości co do możliwości zamontowania warstwy wełny mineralnej o grubości wskazanej przez biegłego z punktu widzenia np. wymogów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, zmniejszenia kubatury pomieszczenia kotłowni (na co wskazywała pozwana), to okoliczności te mógł wyjaśnić poprzez odebranie ustnej opinii od biegłego bądź, jeśli zachodzi taka konieczność, przez uzyskanie informacji od stosownych służb np. straży pożarnej czy też Urzędu Dozoru Technicznego. Wniosek sądu o niezbędności zamknięcia kotłowni nie znajduje oparcia w dokonanych ustaleniach faktycznych, co słusznie podnoszą skarżący zarzucając naruszenie art. 233 § 1 kpc. Ponieważ Sąd Okręgowy nie wskazał podstawy prawnej zasądzenia zadośćuczynienia i jej nie uzasadnił nie jest --- STRONA 8 --- również możliwe dokonanie merytorycznej oceny prawidłowości tej części rozstrzygnięcia. Zauważyć bowiem należy, iż jeśli podstawę jego przyznania stanowi przepis art. 448 kc (na co wskazywałaby ocena zachowania pozwanej Wspólnoty jako naruszającego dobra osobiste), to wskazać należy, iż ugruntowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisko, iż przesłanką do stosowania tego przepisu nie jest tylko bezprawność działania sprawcy, ale działanie to musi być zawinione (wyroki z dnia: 12 grudnia 2002 r., sygn. V CKN 1581/00, Lex nr 77194; 15 czerwca 2005 r., sygn. IV CK 805/04, Lex nr 177221; 27 września 2005 r., sygn. I CK 256/05, Lex nr 156019). Ciężar dowodu winy strony pozwanej obciąża powodów. Uzasadnienie wyroku nie zawiera żadnych ustaleń ani ocen w tym przedmiocie. Sąd Okręgowy nie prowadził żadnego postępowania dowodowego, jak również nie zobowiązywał powodów do przedstawienia twierdzeń i dowodów na okoliczność winy pozwanej Wspólnoty. Należy też zauważyć, iż powodowie w różny sposób określali tytuł dochodzonej kwoty jako zadośćuczynienie i odszkodowanie (k.367, 379v, 413 i 415v). W tej sytuacji brak w uzasadnieniu zarówno ustaleń faktycznych dotyczących zawinienia, mających także wpływ na wysokość zadośćuczynienia, jak również brak podania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tym zakresie musi prowadzić do wniosku o nierozpoznaniu istoty sprawy. Niewątpliwie niewyjaśnienie i pozostawienie poza oceną okoliczności faktycznych stanowiących przesłanki zastosowania właściwej normy prawa materialnego będącego podstawą sformułowanego w pozwie roszczenia musi prowadzić do wniosku o nierozpoznaniu istoty sprawy. Dotyczy to także wyżej wskazanych uchybień związanych z rozstrzygnięciem w przedmiocie zamknięcia kotłowni. Należy podkreślić, iż Sąd jest zobowiązany do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Jeśli uzasadnienie nie zawiera wskazania pełnej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia poprzez ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej lub wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, wówczas orzeczenie podlega uchyleniu, zaś sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpoznania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. V CSK 115/07, Lex nr 291767). Nie można również odmówić słuszności zarzutom apelacji dotyczących ustaleń w zakresie pogorszenia stanu zdrowia powodów. Sąd Okręgowy nie poddał właściwej ocenie złożonych do akt zaświadczeń lekarskich. Zauważyć przy tym należy, iż jedno z nich dotyczy pełnoletniego syna stron /k.378/ zaś zaświadczenia na k. 16 mówi o objawach klinicznych bez ich skonkretyzowania. Dochodzenie przez powodów ochrony ich dóbr osobistych nie może być uzasadniane stanem zdrowia ich pełnoletniego syna, a przynajmniej Sąd Okręgowy nie uzasadnił jaki wpływ na ochronę dóbr osobistych powoda ma choroba ich syna. Ponadto kwestią oczywistą jest, --- STRONA 9 --- iż nadmierny hałas uniemożliwia spokojny odpoczynek, narusza spokój, jest źródłem rozdrażnienia, co nie wymaga szczególnego dowodu. Natomiast zaistnienie już konkretnych schorzeń, uszczerbku na zdrowiu wymaga jego udowodnienia. Sąd Okręgowy nie wskazał też na czym oparł swój wniosek o mechanicznym wyciszaniu pracy kotła w okresie przeprowadzanych badań. Ocena materiału dowodowego w powyższym zakresie niewątpliwie także narusza art. 233 § 1 kpc. Nie można natomiast podzielić zarzutu naruszenia art. 217 kpc, art. 227 kpc w zw. z art.237 kpc. Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, iż zachowanie pozwanej Wspólnoty uniemożliwiło przeprowadzenie badań. Jakkolwiek faktycznie podnoszone w apelacji pisma wskazywały na konieczną obecność konserwatora kotłowni, to jednak w sytuacji jego choroby, członkowie zarządu Wspólnoty przeszkoleni w zakresie obsługi kotła (opinia biegłego k.184) winni stawić się w terminie wyznaczonym do przeprowadzenia pomiaru. Gdyby mimo ich obecności nie było możliwe przeprowadzenie takiego dowodu, to wówczas możliwe byłoby domaganie się wyznaczenia kolejnego terminu. Ponadto zarzut ten musi być uznany za bezskuteczny, gdyż po uchyleniu postanowienia dowodowego pozwana Wspólnota nie zgłosiła do protokołu zastrzeżenia przewidzianego w art. 162 kpc i tym samym utraciła prawo powoływania się na uchybienie związane z uchyleniem postanowienia dowodowego. Nie można również podzielić zarzutu apelacji dotyczącego kwestii zgody powodów na wybudowanie kotłowni. Nie jest możliwe przyjęcie, że zgoda na wybudowanie kotłowni obejmuje zgodę na wszelkie konsekwencje związane z jej funkcjonowaniem, a zwłaszcza skutki wykraczające poza dopuszczalne normy. Dlatego też okoliczność ta nie może świadczyć o wyłączeniu bezprawności w działaniu pozwanego. Nie można zakwestionować trafności poglądu, iż przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu zwłaszcza w odniesieniu do lokalu mieszkalnego jest działaniem bezprawnym. Zupełnie niezrozumiały jest zarzut różnego oznaczenia strony pozwanej, skoro wyrok zawiera właściwe, oddające istotę pozwanego oznaczenie. Mając powyższe na uwadze i na mocy art. 386 § 4 kpc Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy dokona ustaleń we wskazanym wyżej zakresie, przeprowadzając niezbędne postępowanie dowodowe, nie wyłączając uzupełniającego wysłuchania biegłego oraz stron i przeprowadzenia dowodów ewentualnie zgłoszonych przez strony. Oddalenie przez Sąd Apelacyjny na etapie postępowania apelacyjnego dowodu z opinii biegłego na okoliczność wyciszenia kotłowni nie zamyka sądowi orzekającemu drogi do ewentualnego dopuszczenie dowodu z takiej opinii, w zależności od wniosków jakie wyprowadzi on z oceny opinii znajdującej się w aktach sprawy. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, poczynieniu ustaleń w zakresie wynikającym także z przedstawionych rozważań sądu odwoławczego sąd wyda rozstrzygnięcie odpowiednie do wyników postępowania i zastosowanych przepisów prawa materialnego. W aktualnym stanie sprawy, bez poczynienia dodatkowych ustaleń oraz wyjaśnienia podstawy prawnej nie jest możliwa dalsza ocena trafności zarzutu naruszenia art. 23 i 24 § 1 kc. Z tych też względów i na mocy art. 386 § 4 kpc Sąd Apelacyjny uznając apelację za uzasadnioną uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę --- STRONA 10 --- do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Siedlcach, pozostawiając temu sądowi orzeczenie o kosztach instancji odwoławczej stosownie do przepisu art. 108 § 1 kpc. __