Wyrok I ACa 617/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2009 r. Sąd Apelacyjny w Kato

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 617/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2009 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Roman Sugier (spr.) Sędziowie : SA Ewa Tkocz SA Joanna Kurpierz Protokolant : Marta Palczewska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2009 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa G. A. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w B. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt I C 240/09 oddala apelację. Sygn. akt I ACa 617/09 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 lipca 2009 r. Sąd Okręgowy w Katowicach zobowiązał pozwaną Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w B. do złożenia wobec powódki G. A. oświadczenia woli następującej treści: zobowiązuje pozwaną Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w B. do złożenia wobec powódki G. A. oświadczenia woli następującej treści: • Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w B. ustanawia odrębną własność lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w budynku przy ulicy (...) w B., z którym związany jest udział wynoszący 0,0165 części we współwłasności części wspólnych budynku i urządzeń, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli lokali oraz taki sam udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu objętego Księgą Wieczystą nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w B. --- STRONA 2 --- Wydział Ksiąg Wieczystych oraz przenosi na rzecz G. A. własność lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w budynku przy ulicy (...) w B. wraz z udziałem w prawie własności części wspólnych budynku i urządzeń, które nie służą do wyłącznego użytku właścicieli lokali oraz udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu objętego księgą wieczystą nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w B. wynoszącym 0,0165 części nieruchomości wspólnej. Ponadto Sąd Okręgowy orzekł o kosztach procesu. Wyrok oparty został o następujące ustalenia. Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w B. uchwałą nr (...) z dnia 11 marca 2009 roku określił przedmiot odrębnej własności lokalu w nieruchomości Nr (...) obejmującej budynek mieszkalny przy ulicy (...). Według załącznika do uchwały nr (...) z dnia 11 marca 2009 roku określono udział w nieruchomości lokalu zajmowanego przez powódkę na 0,0165. W załączniku określono zadłużenie przypadające na lokal w wysokości: zapłata za wodę 60,80 zł + odsetki 4,89 zł, termomodernizacja według stanu na dzień 31 grudnia 2008 roku 7.740,01 zł. Powódka w dniu 31 lipca 2007 roku złożyła wniosek do pozwanej spółdzielni o przekształcenie jej lokatorskiego mieszkania zgodnie z ustawą z dnia 31 lipca 2007 roku. Pozwana Spółdzielnia w dniu 29 lipca 2004 roku zawarła umowę pożyczki z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. w kwocie 290.632 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie zadania pod nazwą ocieplenie przegród zewnętrznych wraz z wymianą stolarki w klatkach schodowych oraz modernizacja instalacji c.o. w budynku mieszkalnym przy ul. (...) w B.. Spółdzielnia zobowiązała się do spłat pożyczki w terminie do dnia 10 czerwca 2014 roku. Powódka dokonała wobec pozwanej spółdzielni spłat z tytułu nominalnej kwoty umorzenia kredytu, opłat za wodę, nie zalega z opłatami czynszowymi. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd Okręgowy uznał, że powództwo G. A. jest zasadne. Sąd podkreślił, że kwota 7.748,69 zł określona została w załączniku do uchwały nr 16 zarządu pozwanej jako spłata zadłużenia z tytułu termomodernizacji. Brak jest więc podstaw, jak to czyni obecnie pozwana, do traktowania tej kwoty jako spłaty z tytułu uzupełnienia wkładu mieszkaniowego. Sąd pierwszej instancji wskazał też na to, że nowelizacja ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych obowiązująca od 31 lipca 2007r. dokonała wyraźnego wzmocnienia procesu przewłaszczeń dokonywanych przez członków dysponujących lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego. Prawo do uzyskania odrębnej własności lokalu uwarunkowane zostało jedynie od spłaty bieżącego zadłużenia z tytułu opłat o których mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, uzupełnienia wkładu mieszkaniowego, stanowiącego zobowiązanie spółdzielni, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy i spłaty nominalnej kwoty umorzenia kredytu lub dotacji w części przypadającej na dany lokal. Nowa treść przepisu art. 12 ust. 1 wymienionej ustawy nie przewiduje, jako warunku przewłaszczenia, uzupełnienia wkładu budowlanego o część kosztów modernizacji budynku przypadającego na dany lokal. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych okazał się niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej w takim zakresie, w jakim obciążał członków spółdzielni obowiązkiem spłaty przypadających na ich lokale zobowiązań spółdzielni z tytułu kredytu i pożyczek zaciągniętych na sfinansowanie kosztów remontów nieruchomości, w których się znajduje. W tym zakresie Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 września 2006r. sygn. K.51/05. --- STRONA 3 --- Sąd podkreślił nadto, że pozwana uzależnia prawo powódki do uzyskania własności lokalu od spłacenia części zobowiązań wynikających z przeprowadzonego remontu mimo, że dla pozwanej termin spłaty pożyczki zaciągniętej w tym celu upływa dopiero w 2014 roku. Dlatego Sąd uwzględnił powództwo na mocy art. 12 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 64 kc i 1047 kpc. Wyrok został zaskarżony w całości przez pozwaną Spółdzielnię. Pozwana zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przez przyjęcie, że pozwana Spółdzielnia nie ma podstaw do żądania jednorazowej spłaty tytułem uzupełnienia wkładu mieszkaniowego (lokatorskiego) przed zawarciem umowy o przeniesienie własności lokalu, błędnie kwalifikując ocieplenie, które było modernizacją w rozumieniu art. 6 ust. 5 w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2004 roku, jako remont; 2. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że przewidziany jako warunek konieczny w uchwale Zarządu pozwanej Spółdzielni nr (...) z 11 marca 2009 r. narusza obowiązującą ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych, a zwłaszcza art. 12 ust. 1 pkt 1, uzależniając żądanie jednorazowej spłaty zobowiązań powódki względem pozwanej Spółdzielni z tytułu uzupełnienia wkładu mieszkaniowego jako nie wymagalne. Powołując się na powyższe pozwana wnosiła o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 180 zł; ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia – przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego. Powódka wnosiła o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył co następuje: Apelacja pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie. Z uzasadnienia apelacji strony pozwanej wynika, że kwestionuje ona trafność zaskarżonego wyroku dążąc do wykazania, że termomodernizacja budynku, w którym znajduje się lokal którego dotyczy pozew, nie była remontem lecz ociepleniem sfinansowanym częściowo z wkładów mieszkaniowych. W dacie kiedy dokonywano tego ocieplenia pozwana finansując je częściowo ze środków pochodzących z wkładów miała prawo do żądania uzupełnienia przez spółdzielców tych wkładów. Termomodernizacja prowadziła bowiem do zwiększenia wartości budynków jako środków trwałych a tym samym była traktowana jako koszt budowy. --- STRONA 4 --- Skarżąca podkreśliła, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 5 września 2006r. art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zakresie w jakim przewiduje obowiązek jednorazowej spłaty przypadającej na lokal uzupełnienia wkładu mieszkaniowego z tytułu modernizacji budynku w rozumieniu art. 6 1 ust. 5 ustawy uznał za zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz za zgodny z art. 75 ust. 2 ustawy zasadniczej (wyrok w sprawie k. 51/05). Zdaniem pozwanej wykładnia przepisu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przyjęta przez Sąd Okręgowy narusza zasady współżycia społecznego i solidaryzmu społecznego o czym świadczy uznanie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawa do uwłaszczenia się na majątku spółdzielni za przysłowiową złotówkę. Dla oceny trafności zaskarżonego wyroku niezbędne jest prześledzenie zmian w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych oraz ustalenie jakiego stanu prawnego dotyczyły orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W stanie sprzed nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, która weszła w życie 31 lipca 2007r., obowiązywał przepis art. 6 1 ust. 4 stanowiący, że jeżeli lokal lub budynek wymaga remontu obciążającego spółdzielnię, przebudowy lub przeprowadzenia modernizacji, spółdzielnia może żądać od osób korzystających z tego lokalu lub budynku jego udostępnienia w celu wykonania koniecznych robót po wcześniejszym uzgodnieniu terminu. Do uregulowania tego nawiązywał przepis art. 6 1 ust. 5 w którym podano, że za modernizację, o której mowa w ustępie 4, uważa się trwałe ulepszenie (unowocześnienie) istniejącego budynku lub lokalu, przez co zwiększa się wartość użytkowa budynku lub lokalu. Art. 6 1 ust. 5 uchylony został przez art. 1 pkt 6 lit.b ustawy z dnia 14 czerwca 2007r. (Dz. U. z 2007r. Nr 125 poz. 873) zwanej dalej ustawą nowelizacyjną z dniem 31 lipca 2007r. Przepis art. 10 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, w jego brzmieniu sprzed nowelizacji, stanowił że w wypadku modernizacji budynku, w rozumieniu art. 6 1 ust. 5, członek spółdzielni, któremu przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, jest zobowiązany uzupełnić wkład mieszkaniowy. Przepis ten został uchylony ustawą nowelizującą. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowił, że przeniesienie własności lokalu jest uzależnione od spłaty przypadającego na lokal spółdzielczy uzupełnienia wkładu mieszkaniowego z tytułu modernizacji budynku w rozumieniu art. 6 1 ust. 5. Z kolei art. 12 ust. 1 pkt 3 uzależniał przewłaszczenie od spłaty przypadających na dany lokal zobowiązań spółdzielni z tytułu kredytów i pożyczek zaciągniętych na sfinansowanie kosztów remontów nieruchomości, w której znajduje się lokal. Obydwa te przepisy zostały uchylone ustawą nowelizującą w dniu 31 lipca 2007r. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jaki zapadł 5 września 2006r. w sprawie K 51/05 dotyczył stanu prawnego sprzed nowelizacji. Oznacza to, że wolą ustawodawcy była taka zmiana stanu prawnego aby dotychczasowe uregulowania zawarte w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych, zezwalające na żądanie uzupełnienia wkładu mieszkaniowego, ze względu na dokonaną termomodernizację, przestały być obowiązującym prawem. --- STRONA 5 --- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 2008r. w sprawie P 16/08 (Dz. U. z 2008r. Nr 235 poz. 1617) stwierdza niezgodność z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 12 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w obecnym brzmieniu tego przepisu. Jednakże z treści tego wyroku wynika, że utrata mocy obowiązującej wspomnianego przepisu nastąpi z upływem 12 miesięcy od 30 grudnia 2008r. Oznacza to, że w dacie orzekania przez Sąd Okręgowy oraz Sąd Apelacyjny w Katowicach obowiązywał przepis art. 12 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych uzależniający prawo do uzyskania własności lokalu mieszkalnego przez członka któremu przysługuje lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego od spłaty zobowiązań o jakich jest mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy. Niespornym było, że powódka nie posiada żadnych zadłużeń z tego tytułu. Dlatego przysługuje jej roszczenie o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy. Zasadnie więc Sąd Okręgowy na mocy art. 64 kc uwzględnił powództwo. Nie sposób uznać, że dochodzenie przez spółdzielcę praw przysługujących mu w oparciu o przepisy, których utrata mocy obowiązującej została odroczona przez Trybunał Konstytucyjny stanowi nadużycie prawa w rozumieniu przepisu art. 5 k.c. W uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 2008r. podano wprost, że obowiązywanie w dacie odroczenia przepisów wymienionych w części I pkt 1-4 wyroku oznacza, że przewidziane w nich postępowania zmierzające do zawarcia przez osobę uprawnioną umowy przeniesienia własności lokalu powinny być kontynuowane. Dlatego Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 kpc oddalił apelację pozwanej jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. Z/ 1. odnotować 2. kal 2 tygodnie (pozwanej służy skarga kasacyjna). Katowice, dnia 12.11.2009r. Sędzia: