Wyrok I ACa 612/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wroc

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 612/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Głowacka Sędziowie: SSA Adam Jewgraf (spr.) SSA Jan Surma Protokolant: Katarzyna Sandecka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2011 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa D. W. przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w P. reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt I C 694/09 1. oddala apelację i odstępuje od obciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu na rzecz adw. Ł. P. 1.800 zł wraz z należnym podatkiem VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE Powód D. W. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa – Aresztu Śledczego w P. kwoty 30.000 zł z ustawowymi odsetkami z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności, intymności oraz prawa osób pozbawionych wolności do humanitarnego traktowania przez organy państwowe. Do naruszenia dóbr osobistych powoda dojść miało poprzez osadzenie powoda, jako osoby tymczasowo aresztowanej w Areszcie Śledczym w P. w okresie od 01.07.2008 r. do 09.11.2008 r., w celi o powierzchni niespełna 3 m 2 przypadającej na jedną osobę, wilgotnej, dusznej, --- STRONA 2 --- pozbawionej wentylacji, pozbawionej wyposażenia przewidywanego przez przepisy, nie wyposażonej w tzw. kącik sanitarny oddzielony od reszty celi co utrudniało powodowi zachowanie higieny osobistej. Jako podstawę swojego roszczenia powód wskazał art. 24 kc w zw. z art. 448 kc. Pozwany Skarb Państwa, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wnosił o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Opolu oddalił powództwo powoda, nie obciążając go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz strony pozwanej. W motywach wyroku Sąd stwierdził, iż w przypadku pobytu powoda w Areszcie Śledczym w P., zachowane zostały procedury zastosowania art. 248 § 1 kkw, zezwalającego w szczególnie uzasadnionych przypadkach dyrektorowi aresztu śledczego na umieszczenie osadzonych na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Ponadto powód był osadzony w celach o zwiększonym zagęszczeniu nie przez cały okres pobytu, lecz jak wynika z dokonanych ustaleń, jedynie przez 17 dni, przy czym były także okres, gdy zagęszczenie w celi było mniejsze od przewidzianej liczby osób na daną celę. Skoro zatem działania strony pozwanej oparte było na obowiązującym wówczas prawie, zatem nie można przypisać temu działaniu cech bezprawności, a tylko takie działanie mogło rodzić odpowiedzialność strony pozwanej. Spełnione też były, wynikające z § 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 25.08.2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, co do wyposażenia cel, w których powód przebywał, we właściwy sprzęt. Odnosząc się nadto do warunków bytowych panujących w Areszcie, Sąd zwrócił nadto uwagę na fakt, że wynikają one zarówno z faktu znajdowania się aresztu w XIX-wiecznym budynku, jak i panujących w kraju realiów społeczno-gospodarczych. Niemniej w każdej celi znajdowało się okno, wydzielony kącik sanitarny, który był oddzielony od reszty pomieszczenia zgodnie z przepisami, a nadto umywalka z bieżącą woda. Reasumując Sad stwierdził, ze powód nie wykazał by na skutek działania strony pozwanej powstała po jego stronie krzywda uzasadniająca przyznanie zadośćuczynienia. Powyższy wyrok zaskarżył apelacja powód. Zarzucając naruszenie art. 6 kc w zw. z art. 24 kc, poprzez przyjęcie iż skoro pozwana zdoła obalić domniemanie bezprawności, skarżący wnosi o zmianę orzeczenia poprzez uwzględnienie powództwa w całości. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. W pierwszym rzędzie, niezależnie od zarzutów apelacyjnych, zwrócić należy uwagę, ze naruszenie dobra osobistego może uzasadniać wystąpienie zarówno z roszczeniem o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym. Jeżeli poszkodowany występuje z roszczeniem o charakterze niemajątkowym bądź równocześnie z niemajątkowym i majątkowym, to sprawa należy do właściwości rzeczowej sądu okręgowego na podstawie art. 17 pkt 1 kpc. Jeżeli natomiast poszkodowany domaga się wyłączni ochrony o charakterze majątkowym – tak jak to uczynił powód w rozpatrywanej sprawie, występując jedynie z roszczeniem o zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę – to wówczas właściwość rzeczową sądu okręgowego uzasadnia jedynie art. 17 pkt 4 kpc. Zgodnie z tym przepisem do właściwości rzeczowej sądu okręgowego należą sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 75.000 zł. W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy w Opolu orzekł zaś w sprawie w której wartość przedmiotu sporu wynosiła 30.000 zł, a zatem w sprawie która winna być rozpoznawana przez sąd rejonowy i dziwić jedynie może, iż żaden --- STRONA 3 --- z zawodowych pełnomocników stron, w tym przedstawiciel Prokuratorii Generalnej, na owo uchybienie nie zwrócił uwagi. Ponieważ uchybienie wskazane nie skutkowało nieważnością postępowania, ani tez nie miało wpływu na treść orzeczenia, przeto Sąd Apelacyjny, poza wykazanie uchybienia , merytorycznie rozpoznał apelację powoda. Odnosząc się do treści zarzutów apelacyjnych zgodzić należy się ze skarżącym, iż Sąd Okręgowy badając legalność działań strony pozwanej, w istocie w niepełnym stopniu rozważył, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wystąpił „szczególnie uzasadniony wypadek” z art. 248 kkw, pozwalający na umieszczenie powoda w celi, w której na jedną osobę przypadała powierzchnia mniejsza od normy 3 m 2 powierzchni w art. 110 § 2 kkw. Niezależnie jednakże od powyższego, gdyby nawet przyjąć, iż bezprawność działań strony pozwanej w tym zakresie nastąpiła prowadząc do naruszenia dobra osobistego powoda na skutek nadmiernego zagęszczenia celi, zauważyć przy tym należy, że wedle normy art. 448 kc sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia w każdym przypadku wyrządzenia krzywdy naruszenia dobra osobistego. Fakultatywny charakter zadośćuczynienia za krzywdę („sąd może także przyznać”) nie oznacza oczywiście dowolności. Przy rozstrzyganiu o przyznaniu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia podstawowym kryterium oceny sądu jest zakres szkody, rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej pokrzywdzonego, jak i okoliczności towarzyszące powstaniu krzywdy. Znikomość ujemnych następstw może być zatem podstawą oddalenia powództwa o przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc. W realiach rozpatrywanej sprawy powód przebywał w celach o nadmiernym zagęszczeniu nie przez cały okres pobytu w Areszcie Śledczym, a jedynie przez 17 dni, w większości zaś przypadków osadzony był w celach gdzie przebywała mniejsza liczba aresztowanych od przewidywanej, zgodnie z normą, pojemności celi. Nie sposób więc uznać, aby owo osadzenie powoda spowodowało u powoda tak dalece posunięty rozmiar cierpień psychicznych, który uzasadniałby przyznanie zadośćuczynienia i to w kwocie dochodzonej pozwem. Gdy do tego doda się, iż po stronie pozwanej nie zaistniały jakiekolwiek inne działania czy zaniechania, które niosłyby ze sobą element cierpienia czy też upokorzenia przekraczające nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, powództwo powoda uznać należało za bezzasadne. Ponieważ apelacja oceny powyższej w sposób dostateczny nie podważyła, przeto na podstawie art. 385 kpc, podlegała oddaleniu. bp