Postanowienie I ACa 611/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2012r. Sąd Apelacyjny w Łodzi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 611/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2012r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Małgorzata Dzięciołowska (spr.) Sędziowie: SSA Tomasz Szabelski SSA Dorota Ochalska - Gola Protokolant: st.sekr.sądowy Katarzyna Olejniczak po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa J. R. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w … o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I C 1390/09 1) zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób, że nie obciąża Jadwigi Rokita obowiązkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania; 2) oddala apelację w pozostałej części; 3) nie obciąża J. R. obowiązkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego. `I.`f ~ == .llqfl fg., Q _ „.I“\\ »_ ~ V na \× ;rz/\_ v/` › 0 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w … oddalił powództwo o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w … kwoty 50.000 złotych tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od dnia 26 czerwca 2009 r., kwoty 300.000 złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 26 czerwca 2008 r. oraz po 1.000 złotych miesięcznie tytułem renty na zwiększone potrzeby i zasądził od powódki na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kwotę 7.200 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu (k 235). W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji wskazał, że wina strony pozwanej miała polegać na niedbalstwie w leczeniu jakiego miał się dopuść personel medycznego zatrudnionego przez stronę pozwana. W sprawie rzeczą strony powodowej było wykazanie, po stronie pozwanego popełnienia czynu niedozwolonego - niewłaściwego zachowania polegającego na niedbalstwie. Temu obowiązkowi strona powoda nie sprostała. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynikało bowiem, że działania personelu medycznego Aresztu Śledczego w … były prawidłowe. Zatrudnionym w areszcie lekarzom nie można przypisać niewłaściwego leczenia zmarłego w dniu 11 października 2009 r. powoda. Strona powodowa nie zaoferowała sądowi żadnego dowodu, który potwierdziłby tą okoliczność. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika natomiast, że osadzony miał dostęp do pomocy medycznej zawsze, gdy zgłaszał taką potrzebę. Świadczą o tym chociażby jego częste wizyty u stomatologa. Opóźnienia w leczeniu były wynikiem postępowania zmarłego. Bagatelizował on zmiany na skórze i wbrew sugestiom lekarzy odmawiał współdziałania w tym zakresie, nie zgłaszał się na konsultacje chirurgiczne zataił w czasie wywiadu fakt usunięcia znamienia na karku. W sprawie nie wchodzi w grę odpowiedzialność strony pozwanej na podstawie żadnej ze wskazanych w toku postępowania podstaw prawnych. Nie wykazano zaistnienia wskazanych w przepisach art. 415 kc i 430 kc przesłanek, --- STRONA 3 --- zwłaszcza podstaw dla przypisania pozwanemu podstawowej przesłanki odpowiedzialności deliktowej w postaci winy. Przesłanką odpowiedzialności z art. 417 § 1 kc jest niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Tradycyjne - szerokie ujęcie bezprawności w prawie cywilnym to istnienie sprzeczności z prawem lub zasadami współżycia społecznego. W ocenie sądu pierwszej instancji przyjęcie jednak nawet takiego szerokiego założenia nie dawało podstaw do uznania, że w okolicznościach ustalonych w przedmiotowej sprawie strona pozwana dopuściła się wobec zmarłego bezprawnych działań. W konsekwencji brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia powołanego przepisu (k 236 do 244). Apelację od tego wyroku złożyła powódka, zaskarżając go w całości w oparciu o zarzuty:  naruszenia prawa materialnego tj. - art. 430 kc w zw. z art. 355 § 1 kc i art. 361 § 1 kc oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza i lekarza dentysty w wyniku nieuwzględnienia zaniechania przez stronę pozwaną dokonania poszerzonej diagnostyki, - §§ 4 i 6 ust. 3 rozporządzenia MS z dnia 31 października 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. 203, nr 204, poz. 1985) zakładającym, że badaniu okresowemu, polegającemu na wykonaniu radiologicznego badania klatki piersiowej, osobę pozbawioną wolności poddaje się co najmniej raz na 24 miesiące oraz udzielanie świadczeń ambulatoryjnych z zakresu specjalistycznej opieki zdrowotnej na podstawie skierowania lekarza, także innego niż lekarz więzienny,  naruszenie przepisów prawa procesowego, mającego wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia tj: art. 233 kpc, art. 208 § 1 pkt 2 kpc i art. 217 § 1 i 2 kpc oraz art. 328 § 2 kpc w zakresie zbadania i analizy przesłanek warunkujących odpowiedzialność strony pozwanej, wreszcie art. 102 kpc --- STRONA 4 --- poprzez obciążenie powódki kosztami postępowania na rzecz strony pozwanej. W konkluzji apelacji skarżąca wniosła o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwo, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (k 258 do 273). W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego wg norm przepisanych (k 278 do 287). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelację powódki należy uznać za zasadną tylko w zakresie zarzutu naruszenia, w realiach niniejszej sprawy, przez sąd okręgowy art. 102 kpc. Okoliczności usprawiedliwiające ubieganie się przez stronę o zwolnienie od kosztów sądowych nie stanowią jedynej i jednocześnie samoistnej przyczyny, by wyłączyć działanie reguły ustanowionej w art. 98 § 1 kpc. Sąd może jednak uwolnić stronę od obowiązku zwrotu kosztów procesu na podstawie art. 102 kpc, jeśli stwierdzi, że zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony” (zob. postanowienie SN z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ 88/09, LEX nr 578136). Przepis art. 102 kpc ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Nie konkretyzuje on pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (por. m.in. postanowienie SN z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, LEX nr 7366). Okoliczność, że strona mogła być subiektywnie przekonana o zasadności swego roszczenia, które jednak nie mogło być skutecznie dochodzone na drodze sądowej w całości, czy też w części przez jej poprzednika prawnego, bądź też zostało wykluczone z uwagi na ukształtowanie na przestrzeni czasu zmiany przepisów prawa odmienne zasady odpowiedzialności, uzasadnia zastosowanie art. 102 kpc (por. orzeczenie SN z dnia 20 grudnia 1979 r., III PR 78/79, OSP 1980, z. 11, poz. 196, z glosą W. Siedleckiego). --- STRONA 5 --- W dniu 11 października 2009 r. powód zmarł (odpis aktu zgonu, k 42). Był on osobą, która najlepiej znała okoliczności faktyczne mające stanowić podstawę wniesionego w jego imieniu powództwa. Spadek po nim odziedziczyła obecnie występująca w sprawie córka (akt poświadczenia dziedziczenia, k 89 do 91). Na tej podstawie postanowieniem z dnia 2 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w … podjął postępowanie w sprawie (k 92). Na rozprawie w dniu 30 marca 2010 roku następca prawny M. W. poparł wnioski dowodowe w postaci dopuszczenia dowodu z opinii biegłych. Zgodzić się należy ze skarżącą, że dopiero wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie mogły dać podstawę do oceny przez obecną powódkę przyczyn zgłoszenia pozwu przez ojca. Rezultat leczenia był wprawdzie znany, ale stanowił on wypadkową stanu zdrowia zmarłego i działań, czy zaniechań, które przypisane zostały w pozwie stronie pozwanej. Charakter niniejszego procesu, następstwo prawne powódki i konieczność zaciągnięcia wiedzy specjalnej dla oceny zgłoszonych w sprawie żądań wraz z sytuacją majątkową i zdrowotna ojca oraz jej samej (k 10 do 36, k 265 do271 i k 274) stanowiło o możliwości uznania sytuacji zaistniałej po stronie powodowej za przypadek wyjątkowy, o którym mowa w art. 102 kpc. Mając powyższe okoliczności na względzie na podstawie art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 102 kpc Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2 sentencji i nie obciążył powódki obowiązkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego (punkt 1 wyroku). W pozostałej części apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu. Przepis art. 227 kpc uprawnia sąd do selekcji zgłoszonych dowodów, jako skutku przeprowadzonej oceny istotności okoliczności faktycznych, których wykazaniu dowody te mają służyć. Nieistnienie związku pomiędzy zawnioskowanym dowodem, czy dowodami a istotą zawisłego sporu skutkuje przyjęciem zbędności przeprowadzenia postępowania dowodowego w określonym zakresie w sprawie. Skarżący stawiając zarzut naruszenia art. 217 § 2 kpc powinien wykazać, że pominięcie określonego dowodu nastąpiło w wyniku wadliwej oceny okoliczności decydujących, w świetle art. 227 kpc, --- STRONA 6 --- o potrzebie przeprowadzenia dowodu w sprawie (por. z wyrokiem SN z dnia 6 kwietnia 2011 r., I CSK 475/10, LEX nr 846539). W związku z treścią zarzutów dotyczących naruszenia art. 227 kpc i art. 217 § 1 i 2 kpc należy podnieść, że przedmiotem opinii biegłego nie jest przedstawienie faktów, lecz ich ocena na podstawie wiedzy fachowej (wiadomości specjalnych - zobacz m.in.: postanowienie SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001/4/64, wyrok SN z dnia 15 listopada 2002 r. V CKN 1354/00, LEX nr 77046, wyrok SN z dnia z 6 lutego 2003 r., IV CKN 1763/00, LEX 78280, postanowienie SN z dnia 19 sierpnia 2009, III CSK 7/09, LEX 533130). Inaczej ujmując wnioski opinii biegłych służą do oceny określonych faktów i możliwości ich połączenia w sposób pozwalający na wyprowadzenie na podstawie zebranych okoliczności wniosku ostatecznego przesądzającego o wystąpieniu określonego zdarzenia w określonym czasie, miejscu, przy zaistnieniu określonych czynników. Opinia biegłego podlega, jak inne dowody ocenie według art. 233 § 1 kpc, lecz odróżniają ją szczególne kryteria stosowane w ramach dokonania tej oceny. Stanowią je zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Nie ma uzasadnienia wniosek o powołanie kolejnego biegłego z tego tylko powodu, że już złożona opinia jest niekorzystna dla strony. Wykazywanie okoliczności, uzasadniających powołanie kolejnego biegłego pozostaje w gestii strony. To strona winna wykazać się niezbędną aktywnością i wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w opiniach biegłych, które dyskwalifikują istniejące opinie ewentualnie uzasadniają powołanie dodatkowych opinii. Jedynie w przypadku uzyskania przez sąd opinii lekarskich rozbieżnych w istotnych kwestiach oparcie wyroku na jednej z opinii, bez wyjaśnienia sprzeczności z pozostałymi, jest nieprawidłowe. Jeśli sąd dokonuje oceny rozbieżności istniejących w opiniach i przyjmuje za podstawę ustaleń faktycznych jedną z nich, to przedmiotem badania w postępowaniu odwoławczym może być jedynie wadliwość tego wniosku przy uwzględnieniu --- STRONA 7 --- również prawidłowości wyjaśnienia tych rozbieżności na podstawie art. 286 kpc (zob. także wyroki SN: z dnia 4 listopada 2010 r., II UK 119/10, M.P.Pr. 2011/4/212-213, z dnia 16 września 2009 r., I UK 102/09, LEX nr 537027, z dnia 1 września 2009 r., I PK 83/09, LEX nr 550988). W kontekście tych stwierdzeń nie można zgodzić się z zarzutem apelującej odnoszącym się do niewłaściwej oceny okoliczności wykazanych w sprawie i wniosków wypływających z opinii biegłych. Ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części dotyczącej ustalenia faktów tj. rozstrzygania spornych kwestii na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się z dowodami. Zgodnie § 18 rozporządzenie MS z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. z 2012 r., poz. 738) weszło w życie dopiero z dniem 2 lipca 2012 r. Było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. z 2011 r., nr 1, poz. 2), które utraciło moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie art. 219 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654, Nr 149, poz. 887, Nr 174, poz. 1039 i Nr 185, poz. 1092). Zestawienie treści tych przepisów wraz z przywołanymi w apelacji oraz czasem objętym postępowaniem związanym z okolicznościami przywołanymi dla uzasadnienia żądań pozwu wskazuje, że w przedmiotowej sprawie decydujące znaczenie miała treść §§ 4 i 6 ust. 3 rozporządzenia MS z dnia 31 października 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. 203, nr 204, poz. 1985). W sprawie zgromadzona została dokumentacja medyczna dotycząca zmarłego i jego leczenia (k 53 do 81, k 163 i k 167). Dołączono do akt nie tylko wyniki badań Rtg, ale również zgodnie z treścią żądania strony powodowej płytę obejmującą te zdjęcia. Nie ulega wątpliwości, że badanie przeprowadzone --- STRONA 8 --- w styczniu 2009 r. (k 4 książeczki zdrowia osadzonego, k 163) nie wykazało zmian ogniskowych w płucach. Poprzednie badanie zostało wprawdzie wykonane w roku 2005 r., ale późniejsze badanie wykluczyło zmiany, które mogły zajść w tym przedziale czasowym. Z tego punktu widzenia fakt przekroczenia czasu wykonania zdjęcia klatki piersiowej M. W. nie może pozostawać w związku przyczynowo - skutkowym ze stanem zdrowia zmarłego oraz czasem skierowania go na specjalistyczne leczenie. Opinie biegłych J. O. (k 155 do 156) oraz S.F. (k 224) są w tym zakresie zgodne. Wprawdzie już na początku roku 2009 r. zauważono u zmarłego guzy na szyi (stan ropny), ale niezaprzeczoną w sprawie okolicznością jest kierowanie przez lekarzy z Aresztu Śledczego powoda na badania chirurgiczne oraz niezastosowanie się do tych zaleceń. Z dokumentacji medycznej (k 163 - zapisy z dnia 28 listopada 2008 r., 11 lutego 2009 r., 26 czerwca 2009 r.), nie tylko z zeznań świadków: M. K. (k 183 do 185) i J. K. (k 185 do 186), A. S. (k 103 do 104), jak to próbuje przedstawić skarżąca, wynika również, że powód nie zgadzał się na leczenie chirurgiczne, bagatelizował wskazania lekarskie i nie skorzystał ze skierowania go przez lekarza na konsultację chirurgiczną. W dokumentacji medycznej znajduje się też zapis o przyznaniu się przez zmarłego do usunięcia znamienia i zatajeniu tej okoliczności przed lekarzami (k 66). Obaj biegli (k 129 do 130 i k 155 do 157 biegły J. O. oraz k 223 do 225 biegły S. F.) wskazali, że przyczyną stanu zdrowia zmarłego było jego zachowanie. Możliwość wcześniejszego wykrycia nowotworu była możliwa, ale przy właściwej postawie M. W. wyrażającej się wskazaniem wszystkich okoliczności związanych z powstaniem stanu zapalnego i zastosowaniem się do wskazówek lekarskich. Zatajenie okoliczności samodzielnego usunięcia znamienia, brak możliwości jego zbadania przez lekarzy oraz nieskorzystanie przez okres ponad półroczny ze skierowania do chirurga skutkowało uniemożliwieniem wcześniejszego wykrycia nowotworu i jego charakteru oraz brakiem możliwości podjęcia leczenia onkologicznego. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza i lekarza dentysty informacja o ryzyku w przypadku zaniechania zabiegu medycznego jest „lustrzanym odbiciem” informacji o ryzyku związanym --- STRONA 9 --- z podjęciem tegoż zabiegu, to jednak odmowa poddania się zabiegowi operacyjnemu uchyla bezprawność działania lekarzy. Inaczej ujmując poinformowanie przez lekarza o konieczności podjęcia specjalistycznego leczenia charakteryzująca się wszystkimi cechami prawidłowości udzielenia takiej informacji, w szczególności rzetelnością i przystępnością dla pacjenta i wskazująca na konsekwencje niepodjęcia leczenia skutkuje brakiem odpowiedzialności po stronie lekarza, czy strony pozwanej odpowiadającej za jego zachowanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2008 r., II CSK 259/08, LEX nr 577166). Zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie zauważa się, że lekarz, udzielając informacji, musi wziąć pod uwagę rodzaj i termin zabiegu, ponieważ inaczej będzie informował pacjenta o zabiegu operacyjnym, a inaczej o lekkim zabiegu innego rodzaju. Inaczej informuje się pacjenta wymagającego natychmiastowej operacji, a inaczej takiego, u którego taka konieczność nie istnieje. Istotnym elementem informacji dotyczącej przydatności leczenia powinno być zatem objaśnienie co do ewentualnej potrzeby pilnego dokonania zabiegu (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 sierpnia 1972 r., II CR 296/72, OSNCP 1973, nr 5, poz. 86, z dnia 14 listopada 1972 r., I CR 463/72. Nowe Prawo 1975, nr 4, s. 585, z dnia 28 sierpnia 1973 r., I CR 441/73, OSNCP 1974, nr 7 - 8, poz. 131, z dnia 11 stycznia 1974 r., II CR 732/73, OSP i KA 1975, nr 1, poz. 6, z dnia 7 marca 1974 r., I CR 43/74, Nowe Prawo 1977, nr 1, s. 109, z dnia 5 września 1980 r., II CR 280/80, OSP i KA 1981, nr 10, poz. 170, z dnia 1 kwietnia 2004 r., II CK 134/03, niepubl.). Z tego powodu istotne są informacje uzyskane od pacjenta w czasie wywiadu. Zatajenie informacji, które mogą wpływać na postawienie prawidłowej diagnozy i określenie właściwego leczenia nie może obciążać lekarza (porównaj z uzasadnieniem wyroku SA w Warszawie z dnia 18 marca 2005 r., I ACa 784/04, PiM 2007/2/138). Okoliczności te stanowiły również wraz z treścią opinii biegłych o prawidłowości pominięcia dalszych wniosków dowodowych przez sąd okręgowy (k 233 odwr.). --- STRONA 10 --- W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że wyjątkowo naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 kpc może być przedmiotem skutecznego zarzutu wówczas, gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji jest tego rodzaju, że uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2011 r., V CSK 333/10, nie publ., z dnia 19 sierpnia 2010 r., IV CSK 80/10, nie publ., z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, nie publ., z dnia 24 lutego 2006 r., II CSK 136/05, nie publ., z dnia 7 października 2005 r., IV CK 122/05, nie publ., z dnia 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00, OSNP z 2003 r., nr 7, poz. 182). Takiego zarzutu nie można postawić uzasadnieniu sporządzonemu w przedmiotowej sprawie. Zawiera ono część poświęconą ocenie dowodów. Sąd przedstawił własną ocenę opinii biegłych oraz zeznań świadków przesłuchanych w sprawie. Połączył tę ocenę z dokumentacją medyczną na podstawie, której biegli wyprowadzili wnioski opinii. Realia sprawy pozwalały mu na uznanie dowodów z opinii biegłych na tyle spójnych by stanowiły one podstawę orzekania w sprawie, bez konieczności prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Wnioski wyprowadzone przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, po ich weryfikacji o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, sąd odwoławczy podziela. Podłożem wyroku sądów powszechnych są dokonane ustalenia faktyczne. W wypadku sądu drugiej instancji istnieje możliwość posłużenia się dorobkiem sądu pierwszej instancji i uznania jego ustaleń za własne. Zbadanie ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w oparciu o dowody, z których określone fakty wypływały prowadzi do wniosku o właściwym uwzględnieniu przez sąd okręgowy wyników przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, co skutkowało przyjęciem poczynionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń faktycznych przez Sąd Apelacyjny w Łodzi za własne. Mając powyższe okoliczności na względzie na podstawie art. 385 kpc orzeczono jak w punkcie 2 wyroku. O kosztach postępowania odwoławczego (punkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 102 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc i art. 108 § 1 kpc, uznając że --- STRONA 11 --- sytuacja majątkowa, życiowa powódki oraz charakter niniejszego postępowania związanego z diagnostyką lekarska, skomplikowanego śmiercią poszkodowanego, uzasadniał podobnie, jak i w przypadku postępowania pierwszoinstancyjnego (szczegółowo omówiono te okoliczności na wstępie rozważań) na skorzystanie w odniesieniu do powódki z uprawnienia sądu wynikającego z tego przepisu.