Wyrok I ACa 577/12

--- STRONA 1 --- d Sygn. akt: I ACa 577/12 _ _~',‘& ‘I! '' uh‘ $1 ~ ,§ $2. 1;. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 sierpnia 201212 Sqd Apelaoyjny W Lodzi I Wydzia1Cywi1ny w skiadzie: Przewodniczqcy: SSA Krzysztof Depczyziski SQCIZIOWIBZ SSA Anna Miastkowska (spr.) SSA Alicja Myszkowska ' Protokolantz st.se1<r.sqd0Wy Jolanta Chrzan0Ws1<a~P0n0ma.renk0 p0 rozpoznaniu W dniu 14 sierpnia 20121". W Lodzi na rozprawie ' sprawy z powédztwa P. K.  ' przeciwko Skarbowi Pafishva — Okrggowemu Inspektoratowi Sluiby Wigziennej W L., Aresztowi Sledczemu W L. i Aresztowi Sledczemu w P.T. 0 zadoééuczynienie " na. skutek apelacji powoda od Wyroku Sqdu Olcraggowego w Lodzi Z dnia 15 marca 2012r. sygn. Akt II C 757/ 11 1. oddala apelacjeg; _ — 2. przyznaje i nakazpje Wyplacié z funduszu Skarbu Pafistwa  Sqdu Okrggowego W Lodzi na rzecz radcy prawnego J. W. prowadzqcego Kancelarig Radcowskq W L. kwotg 147,60 (sto czterdzieéci siedem 60/100) zlotych brutto lytulem wynagrodzenia za nieoplaconq pomoc prawns; z urzxgdu lldzifilmlq’p0W0d0;1I&;‘$¥...P;Qi§t§p0Wanill apélacyj nym. ‘J1 K/IQ‘ “:1/»'~~'  ),,»""'*H\M““'>» .' ‘*, ' ,5 .*=: "'\ £77 ‘E'__ U 1" '."\ /D.‘“'\ ‘=3/ ,.§ \ , L".'\\.i 1' .‘_ "_.. ‘r  M = H‘I I‘:‘\ .2 ”" a__I,;, ' _. ‘ea. __ ‘T ../' .»_;;' ._._3;5.__:_;.' a\ 1 : "1 . . I ;;I1§§,o_rgg;|nz;Ie wfazécm e podprsy zqgianose =2. czy ,_ " ~ V 61‘ ’§Q.‘{FéBZarz qdow ' ')“'\\ij___‘_%..5”" d Sygn. akt: I ACa 577/12 _ _~`,`« 'ły "¬' NV šl ~ .'§ 'IÊÊŹT Ł. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 sierpnia 2012r. Sąd Apelacyjny W Łodzi I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Krzysztof Depczyński Sędziowie: SSA Anna Miastkowska (spr.) SSA Alicja Myszkowska ' Protokolantz st.sekr.sądowy Jolanta Chrzanowska-Ponomarenko po rozpoznaniu W dniu 14 sierpnia 2012r. W Łodzi na rozprawie ` sprawy z powództwa P. K-. - ' przeciwko Skarbowi Państwa - Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w Ł., Aresztowi Śledczemu W Ł. i Aresztowi Śledczemu W P.T. o zadośćuczynienie ' na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W Łodzi z dnia 15 marca 2012r. sygn. Akt II C 757/ ll 1. oddala apelację; _ ‹ 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa -- Sądu Okręgowego W Łodzi na rzecz radcy prawnego J. W. prowadzącego Kancelarie Radcowską W Ł. kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych brutto tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną z urzędu udzieioną'powodoy\fi¿Åxy...P;Qiştçpowaniu apelacyj nym. 'Ä fłýrę' it»-1'-"'^~' " ),›»"*#mm“`*'~› ‹' ", ” „5 .^›= "'\ Ĺ?/` 'H''__ U 7' '-.".". Í/ ""\ `=ā-/ „ş \ I „X-„i 1' .'_ “'_.. '‹- ' M -› -¬Í "CR ¬‹'2 `"' ¬__.,;. ' _. `~.". __ 'Š' .f .-'_:;' ._._¿;¿-.__¿_-;.' a\ Í =- 'ę _ _ -' ¿¿I\§ş,o_rj'¿;|nąde właścitfi o podpfsy zzgşśenosc e. czy „_ ¬ * V Sirşekretarz ąqfgw ' '›""×-`Íj____`ł..«-Ê”- --- STRONA 2 --- I_ ACa 577112  Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 15 marea 2012 1'. Wydanym W sprawie z powodztwa P. K. przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Okregowy Inspektorat Siuzby Wieziennej W L., Areszt Sledczy W L, Areszt Sledczy W P. T., 0 zapiate, Sqd Okregowy W Lodzi oddalii powodztwo. Orzeczenie to zostalo oparte na ustaleniach, ktore Sqd Apelacyjny podzie1i1 i przyjql za wiasne. Sqd I instancji miedzy innymi zaznaczyl, it powod przebywa1 W Areszeie Sledezym W P.T. w okresie od 17 kWietnia 2004 r. do 11 maja 2005 r. oraz od 7 lipca 2005 r. do 14 grudnia 2005 r. W Areszcie Sledczym W L. powod by} osadzony W okresach 0d 14 grudnia 2005 r. do 2 kwietnia 2008 r., od 9 kwietnia 2008 r. do 13 sierpnia 2009 r., od 21 stycznia 2009 r. do 16 czerwca 2010 r., od 23 czerwca 2010 r. do 8 czerwca 2011 r., od czerwca 2011 1". do 16 stycznia 2012 r. ‘ W Areszcie Sledczym W L. od 2001 roku istnieje zjawisko przeludnienia eel, Wynikajape przede Wszystkim ze speoyfiki tej jednostki penitencjarnej. W 2009 roku iloéé osadzonych byla mniejsza niz pojemnoéé jednostki. Od grudnia 2009 roku do lutego 2011 roku W Areszcie nie Wystepowalo przeludnienie, a od lutego do czerwea 2011 roku przeludnienie bylo niewielkie. Kierowniotwo Aresztu Sledczego W L. systernatyeznie zawiadamiaio sedziego penitencj arnego o panuj qcym przeludnieniu. . Na mocy deoyzji Dyrektora Aresztu Sledczego L. 2 dnia 26 kwietnia 2011 r. i z dnia 6 maja 2011 r. powod zostal umvieszczony W celach, ktoryeh powierzchnia cel na jednq osobe Wynosila mniej niz 3 mg, W okresach od dnia 3 kwietnia 2011 r. do dnia 7 maja 2011 1'. oraz od dnia 7 rnaja 2011 r. do dnia 20 maja 2011 r. W latach’ 2005 — 2007 W Areszeie Sledczym W L. przeprowadzono generalny remont. Cele nie sq zagrzybione, usterki usuwane sq ha biezapo. W eelach zainstalowane jest oéwietlenie jarzeniowe. Cele wyposaione sq W Wezly sanitarne, kazdy Z osadzonych raz W miesiqeu otrzymuje przybory toaletowe i érodki higieniczne. Wentylacja eel spelnia Wymagania przewidziane prawem budowlanym. Kontrole nie stwierdzily Wad przewodow, niedroznoéci czy braku wentylacji .przeWodéW W celach. Przeslony okienne (tzw. blendy) zostaly zamontowane W oknaoh zgodnie z zasadarni sztuki budowlanej. Cele mieszkalne posiadajq standardowe Wyposazenie kwatermistrzowskie. W celach utrzymywana jest temperature VVYIIOSZQCB. 011010 20 stopni. Palenie Wyrobéw tytoniowyoh jes_t dozwolone jedynie W Wyznaczonych ku temu miej soach  W celach dla oséb I_ ACa 577.112 - Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 15 marca 2012 r. wydanym w sprawie z powództwa P. K. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Ł., Areszt Śledczy w Ł., Areszt Śledczy W P. T., o zapłatę, Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił powództwo. Orzeczenie to zostało oparte na ustaleniach, które Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne. Sąd I instancji miedzy innymi zaznaczył, iż powód przebywał W Areszcie Śledczyrn W P.T. W ekieeie ed 17 kwietnia 2004 i. ee ll maja 2005 r. oraz od 7 lipca 2005 r. do 14 grudnia 2005 r. W Areszcie Śledczym w Ł. powód był osadzony w okresach od 14 grudnia 2005 r. do 2 kwietnia 2008 r., od 9 kwietnia 2008 r. do 13 sierpnia 2009 r., od 21 stycznia 2009 r. do 16 czerwca 2010 r., od 23 czerwca 2010 r. do 8 czerwca 2011 r., od czerwca 2011 r. do 16 stycznia 2012 r. ` W Areszcie Śledczym W Ł. od 2001 roku istnieje zjawisko przeludnienia cel, wynikające przede wszystkim ze specyfiki tej jednostki penitencjarnej. W 2009 roku ilość osadzonych była mniejsza niż pojemność jednostki. Od grudnia 2009 roku do lutego 2011 roku W Areszcie nie występowało przeludnienie, a od lutego do czerwca 2011 roku przeludnienie było niewielkie. Kierownictwo Aresztu Śledczego W Ł. systematycznie zawiadamiało sędziego penitencj arnego o panuj ącym przeludnieniu. . Na mocy decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego Ł. z dnia 26 kwietnia 2011 r. iz dnia 6 maja 2011 r. powód został umieszczony W celach, których powierzchnia cel na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 mz, W okresach od dnia 3 kwietnia 2011 r. do dnia 7 maja 2011 r. oraz od dnia 7 maja 2011 r. do dnia 20 maja 2011 r. W latach, 2005 - 2007 W Areszcie Śledczym W Ł. przeprowadzono generalny remont. Cele nie są zagrzybione, usterki usuwane są na bieżąco. W celach zainstalowane jest oświetlenie jarzeniowe. Cele wyposażone są W węzły sanitarne, każdy z osadzonych raz w miesiącu otrzymuje przybory toaletowe i środki higieniczne. Wentylacja cel spełnia wymagania przewidziane prawem budowlanym. Kontrole nie stwierdziły wad przewodów, niedrożności czy braku wentylacji .przewodów w celach. Przesłony okienne (tzw. blendy) zostały zamontowane W oknach zgodnie z zasadami sztuki budowlanej. Cele mieszkalne posiadają standardowe wyposażenie kwatermistrzowskie. W celach utrzymywana jest temperatura wynosząca około 20 stopni. Palenie wyrobów tytoniowych jest dozwolone jedynie w wyznaczonych ku temu miejscach - W celach dla osób --- STRONA 3 --- palqcych i na placu spacerowym. To, czy osadzeni sq osobarni palqoym stanowi jedno 2 kryteriow rozmieszezenia ich W celach. W poczekalniach i pomieszczeniach przeznaozonyoh do kontroii osadzonych palenie Wyrobow tytoniovvych jest zabronione. Kapiki sanitame W eelach sq os%oni<gte konstnlkcjq staloweg pok1'ytq plytq HDF do Wysokoéci 205 om. Przed kompleksowym remontem kqciki te od strony cel byly osloniete przes1onq z plyty pE12dZi61‘ZOW6j na Wysokoéé od 160 om do 200 cm, a od strony Wejécia przesiona. z materialu tekstylnego. Powod podczas osadzenia W Areszcie Sledezym nie byl dyskryminowany ani szykanowany ze Wzgledu na swoja, przynaleznoéé do (. . .). Powod nie zgiaszal checi kontaktu z przedstawicielami tego ruchu religijnego ani potrzeby poshlgi religijnej. Osadzeni W Areszcie Sledczym W L. mogq korzystaé z biblioteki i zajeé sportowych, majq tez zapewniony dostep do sluzby zdrowia. Powod nie wymagzd pomocy psychologicznej, nie zglaszal skarg co do umieszozenia go W celach Wieloosobowych, nie podnosii, iz zostai pobity przez Wspéflosadzonyeh. Deeyzje o umieszczeniu W celi jednoosohowej podejmuje dyrektor jednos1;_ki, po uzyskaniu opinii psychologa. Od 1 Wrzeénia 2009 r. W Areszcie Sledczyrn W L. obowiqzuje instrukcja nr 1612009 Dyrektora Generalnego Sluzby’ Wieziennej, 'przeWiduja.ca, 12 W celi jednoosobowej nie umieszcza sic; osadzonych, ktorzy uprzednio dokonywali prob samobojczyoh. Powod 2102311 skarge na opinie psychologa Aresztu Sledczego negatywnie oceniajqcq jego proébe 0 umieszczenie W celi jednoosobowej z uwagi na powziecie informacji, Ze W przeszioéci podjql on probe samobojczq. _ Sqd penitencjarny uznai skarge za bezzasadnq, podobnie ocenil skargi powoda dotyczqce utrudniania kontaktow z przedstawicielami swojego Wyznania, braku W1aéoiWej atmosfery W celach czy nieW1aéciWej opieki medycznej. Sqd przyjfil W poczet materialu dowodowego opinie bieglego K. H. z zakresu budovmietwa, sporiqdzonq na potrzeby innej sprawy prowadzone} przeciwko Aresztowi Sledczemu W L. Opinii tej powéd nie kwestionowai, nie Wnioskowed tez o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegiego podobnej specjalnoéei. Ustalajap stan faktyczny Sqd oparl sie rowniei na okolicznoéciach notoryjnych, znanyeh sagiowi z urzedu z licznych spraw tego samego rodzaju, a Wynikajqcych miedzy innymi ze sprawozdafi Z Wizytaoji przeprowadzonych W Areszcie Sledczym W L. przez sedziego penitencjamego. Sqd dokonal tei oeeny zeznafi przesluchanyoh éwiadkow. Jak podkreélfl Sqd Okregowy W swoich rozwazaniach, zasadnosie roszezenia pozwu podlegala analizie W oparoiu o przepisy art. 23 i 24 k.o. W zwiqzku z art. 448 k.c. oraz art. 417 § 1 k.c. Za zasadny Sqd ilznal zarzut strony pozwanej dotyozapy ozeéciowego przedawnienia palących i na placu spacerowym. To, czy osadzeni są osobami palącym stanowi jedno z kryteriów rozmieszczenia ich w celach. W poczekalniach i pomieszczeniach przeznaczonych do kontroii osadzonych palenie wyrobów tytoniowych jest zabronione. Kąciki sanitame W celach są osłonięte konstrukcją stalową pokrytą płytą HDF do wysokości 205 cm. Przed kompleksowym remontem kąciki te od strony cel były osłonięte przesłoną z płyty paździerzowej na wysokość od 160 cm do 200 cm, a od strony wejścia przesłoną z materiału tekstylnego. Powód podczas osadzenia W Areszcie Śledczym nie był dyskryminowany ani szykanowany ze względu na swoją przynależność do (. . .). Powód nie zgłaszał chęci kontaktu z przedstawicielami tego ruchu religijnego ani potrzeby posługi religijnej. Osadzeni W Areszcie Śledczym W Ł. mogą korzystać z biblioteki i zajęć sportowych, mają też zapewniony dostęp do służby zdrowia. Powód nie wymagał pomocy psychologicznej, nie zgłaszał skarg co do umieszczenia go w celach wiełoosobowych, nie podnosił, iż został pobity przez współosadzonych. Decyzję o umieszczeniu w celi jednoosobowej podejmuje dyrektor jednostki, po uzyskaniu opinii psychologa. Od 1 września 2009 r. w Areszcie Śledczym w Ł. obowiązuje instrukcja nr 1612009 Dyrektora Generalnego Służby» Więziennej, "przewidująca, iż w celi jednoosobowej nie umieszcza się osadzonych, którzy uprzednio dokonywali prób Samobójczych. Powód złożył skargę na opinię psychologa Aresztu Śledczego negatywnie oceniającą jego prośbę o umieszczenie W celi jednoosobowej z uwagi na powzięcie informacji, ze w przeszłości podjął on próbę samobójczą. _ Sąd penitencjarny uznał skargę za bezzasadną, podobnie ocenił skargi powoda dotyczące utrudniania kontaktów z przedstawicielami swojego wyznania, braku właściwej atmosfery w celach czy niewłaściwej opieki medycznej. Sąd przyjął W poczet materiału dowodowego opinię biegłego K. H. z zakresu budownictwa, sporządzona na potrzeby innej sprawy prowadzonej przeciwko Aresztowi Śledczemu W Ł. Opinii tej powód nie kwestionował, nie wnioskował też o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego podobnej specjalności. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na okolicznościach notoryjnych, znanych sądowi z urzędu z licznych spraw tego samego rodzaju, a wynikających między imiymi ze sprawozdań z wizytacji przeprowadzonych W Areszcie Śledczym w Ł. przez sędziego penitencj arnego. Sąd dokonał też oceny zeznań przesłuchanych świadków. Jak podkreślił Sąd Okręgowy W swoich rozważaniach, zasadność roszczenia pozwu podlegała analizie w oparciu o przepisy art. 23 i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. oraz art. 417 § 1 k.c. Za zasadny Sąd uznał zarzut strony pozwanej dotyczący częściowego przedawnienia --- STRONA 4 --- roszczefl powoda, po myéli art. 4421 § 1 k.c. Zdaniem Sadu powéd posiadal Wiedze 0 fakoie zaistziienia szkody i jej charakteru, Wyrzadzonej, W jego ocenie, W zWia_zku Z osadzeniem W Areszcie Sledczym W P. T. oraz W Areszcie Sledczym W L. Uzasadnialo to przyjeoie 3 letniego terminu przedawnienia, przerwanego przez Wytoczenie powodztwa W niniejszej sprawie W dniu 27 maja 201 1 roku.  Termin przedawnienia dochodzonych przez powoda roszczefi zwiazanych z przedawnieniem W Areszcie Sledczym W P. T. uplynai W dniu 14 grudnia 2008 r. W zakresie roszczefi zwiqzanych Z pobytem powoda W Areszcie Sledczym L., przeclawnieniu ulegly Zadania co do Zadafi sprzed 3 lat poprzedzajqcych wniesienie pozwu tj. sprzed 27 maja 2008 r. Podniesienie przez strone pozwanq zarzutu przedawnienia nie zosta1o potraktowane przez Sad jako naduzycie prawa podmiotowego (alt. 5 14.0.). Sad mia1 tu na uwadze éwiadomoéé prawna powoda i jego 01ientacje W zakresie przepisow maj acyeh zastosowanie W sprawie. W tej sytuacji dokonana przez Sad analiza zasadnoéei powodztwa dotyczyia okresu osadzenia powoda W Areszcie Sledczym W L. W okresie od 27 maja 2008 r. do daty Wyrokowania. Sad I instancji uznai, 2e W odniesieniu do tego okresu powodztwo nie bylo zasadne, z uwagi na brak przeslanki bezprawnoéci postepowania strony pozwanej a nadto ze Wzgledu na brak Wykazania przez powoda szkody oraz zwiazku przyczynowego miedzy dzialaniem pozwanego a szkoda. H W swoich rozwazaniaoh, obok przepisow prawa krajowego, maj aoyeh zastosowanie W niniejszym postepowaniu (art. 417 § 1 k.c., art. 23 i 24 k.c., art. 448 k.c.).i Konstytueji RP, Sad poWo1a1 sie rowniei na przepisy prawa miedzynarodowego — art. 10 ust 1 Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r., oraz art. 3 Europejskiej Konwenoji Praw Cztowieka i Podstawowych Wolnoéci z dnia 4 grudnia 1950 r. Sad mial teZ na uwadze treéé przepisow 102 — 120 k.k.W. oraz treéé rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci Z dnia 25 sierpnia 2003 r. W sprawie regulaminu organizacyjno — porzadkowego Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéci, rozporzadzenia Ministerstwa Sprawiedliwoéci 2 dnia 1'7 paidziemika 2003 r. W sprawie Warunkow bytowych osob osadzonych W zaidadach kamych i aresztach éledczych oraz rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci Z dnia 19 kwietnia 2006 1'. W sprawie trybu postepowania Wlaéciwych organow W Wypadku, gdy liczba osadzonyeh W zaldadach kamyoh lub aresztach éledczych przekroczy W skali kraju ogolna pojemnodé tych zakladow. 0 Udzielenie powodowi ochrony cywilnoprawnej Wymagaio ustalenia, Ze zac11oWania administracji pozwanego Aresztu Sledczego W L. godzfly W jego dobra osobiste W rozumieniu art. 24 § 1 k.c. ' roszczeń powoda, po myśli art. 4421 § 1 k.c. Zdaniem Sądu powód posiadał wiedzę o fakcie zaistnienia szkody i jej charakteru, wyrządzonej, W jego ocenie, W związku z osadzeniem w Areszcie Śledczym w P. T. oraz W Areszcie Śledczym W Ł. Uzasadniało to przyjęcie 3 letniego terminu przedawnienia, przerwanego przez wytoczenie powództwa W niniejszej sprawie w dniu 27 maja 201 l roku. - Termin przedawnienia dochodzonych przez powoda roszczeń związanych z przedawnieniem W Areszcie Śledczym W P. T. upłynął w dniu 14 grudnia 2008 r. W zakresie roszczeń związanych z pobytem powoda W Areszcie Sledczym Ł., przedawnieniu uległy żądania co do żądań sprzed 3 lat poprzedzających wniesienie pozwu tj. sprzed 27 maja 2008 r. Podniesienie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia nie zostało potraktowane przez Sąd jako nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Sąd miał tu na uwadze świadomość prawną powoda i jego orientację w zakresie przepisów maj ących zastosowanie W sprawie. W tej sytuacji dokonana przez Sąd analiza zasadności powództwa dotyczyła okresu osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w Ł. W okresie od 27 maja 2008 r. do daty wyrokowania. Sąd I instancji uznał, ze W odniesieniu do tego okresu powództwo nie było zasadne, z uwagi na brak przesłanki bezprawności postępowania strony pozwanej a nadto ze względu na brak wykazania przez powoda szkody oraz związku przyczynowego między działaniem pozwanego a szkodą. H W swoich rozważaniach, obok przepisów prawa krajowego, maj ących zastosowanie W niniejszym postępowaniu (art. 417 § 1 k.c., art. 23 i 24 k.c., art. 448 k.c.).i Konstytucji RP, Sąd powołał się również na przepisy prawa międzynarodowego - art. 10 ust 1 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r., oraz art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r. Sąd miał też na uwadze treść przepisów 102 - 120 k.k.W. oraz treść rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. W sprawie regulaminu organizacyjne - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, rozporządzenia Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. W sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów. 0 Udzielenie powodowi ochrony cywilnoprawnej wymagało ustalenia, że zachowania administracji pozwanego Aresztu Śledczego w Ł. godziły W jego dobra osobiste w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. ` --- STRONA 5 --- Na powodzie, Z moey art. 5 k.c., ciazyl dowod Wskazania konkretnych uehybiefi W postaci zanieehania podj ecia dziatafi zapewniajqcyeh mu realizacje jego uprawnieii W Zakresie Warunkow bytowyoh, naruszajaeych sfere jego dobr osobistych, pozwanego obciazal obowiazek udowodnienia, 2e dzia1a1 zgodnie z prawem i nie naruszyi dobr osobistych powoda. 1 Jako Zrodlo naruszenia débr osobistych powod Wskazywal przeludnienie W celach, brak intymnoéci W pomieszczeniach sanitamych, niedostateozna opieka Iekarska. Skarzyi sie tez na ograniczona Wentylacje eel, brak cieplej Wody, d1ugi czas oczekiwania na Wyjazd do Sadu W pornieszczeniu Z osobami palacymi, nieodpowiednia temperature w eelach, szkodliwe oéwietlenie eel i ograniczony dostep do éwiatia dziennego z uwagi na zainstalowanie przeslon, twarde 162ka powodujace bol kregosiupa, a takie na brak moZ1iWo§ci przygotowania sie do rozprawy W celi Wieloosobowej i pozbawienie moiliwoéci korzystania ze éwietlioy. Jakkolwiek W Areszcie Sledczym W L. okresowo Wystepowalo przeludnienie, to zdaniem Sadu, powéd nie Wykazai, za Wyjatkiem okresu od 23 kwietnia do 20 maja 2011 r., aby faktycznie przebywat W przeludnionej celi W okresie nieobjetym przedawnieniern i na czym miaio polegaé ewentualne naruszenie jego dobr osobistych Z tego tytuhl. W 2012 r. Wladze aresztu dwukrotnie zawiadamialy powoda o konieoznoéci umieszczeriia W celi, ktorej norrna powierzchniowa byia nizsza niz 3 m2 na jednego osadzonego. Decyzja ta byla zgodna Z aktualnie obowiazujacym przepisem art. 110 § 2b pkt 6 4 7, § 2o i § 2i k.k.W., pozwalajacym na umieszezenie osadzonych W celach W ktérych powierzchnia przypadajaoa na jednego osadzonego jest: mniejsza niz 3 m2.  _ Mozliwoéé te przewidywal roWnieZ obovviazujacy do 9 grudnia 2009 r. przepis art. 278 § 1 k.k.W. Kierownictwo Aresztu Siedczego systematyeznie informowaio Przewodniczacego VI Wydzialu Penitencjamego Sadu Okregowego W Lodzi o istniejacym przeludnieniu. Zdaniem Sqdu mozna bylo mowié 0 pewnym przyzwyczajeniu powoda do Warunkow panujacych W Areszcie (powéd przebywa W Warunkach izolacji penitencjarnej od 2004 r.). Ostateeznie Sad Okregowy uznai, Ze powod nie udowodnil by istopiexi i diugotrwaioéé namszenia normy powierzehniowej na jednego osadzonego _sp0WodoWa1y naruszenie jego dobr osobistych. Za bezzasadne Sad ten uzn:.11 pozostate zarzuty powocla. Wyposaienie eel W sprzet kwatermistrzowski i racje artykulow higienicznych by1y zgodne Z ‘obowiaczujacoymi przepisami. Powod nie udowodnii nadto by Wladze Aresztu nie Zapewniaiy érodkow czystoéei i nie naprawiaiy zdarzajacych sie usterek. Powod mogi korzystaé Z biblioteki Wieziennej, zajeé sportowych i gier siwietlioowych. Na powodzie, z mocy art, 5 k.c., ciążył dowód wskazania konkretnych uchybień w postaci zaniechania podjęcia działań zapewniających mu realizację jego uprawnień w zakresie warunków bytowych, naruszających sferę jego dóbr osobistych, pozwanego obciążał obowiązek udowodnienia, że działał zgodnie z prawem i nie naruszył dóbr osobistych powoda. I Jako źródło naruszenia dóbr osobistych powód wskazywał przeludnienie W celach, brak intymności W pomieszczeniach sanitarnych, niedostateczną opieką lekarską. Skarżył się też na ograniczoną wentylację cel, brak ciepłej wody, długi czas oczekiwania na wyjazd do Sądu W pomieszczeniu z osobami palącymi, nieodpowiednią temperaturę W celach, szkodliwe oświetlenie cel i ograniczony dostęp do światła dziennego z uwagi na zainstalowanie przesłon, twarde łóżka powodujące ból kręgosłupa, a także na brak możliwości przygotowania się do rozprawy w celi wieloosobowej i pozbawienie możliwości korzystania ze świetlicy. Jakkolwiek w Areszcie Śledczym W Ł. okresowo występowało przeludnienie, to zdaniem Sądu, powód nie wykazał, za wyjątkiem okresu od 23 kwietnia do 20 maja 2011 r., aby faktycznie przebywał w przeludnionej celi W okresie nieobjetym przedawnieniem i na czym miało polegać ewentualne naruszenie jego dóbr osobistych z tego tytułu. W 2012 r. władze aresztu dwukrotnie zawiadamiały powoda o konieczności umieszczenia w celi, której norma powierzchniowa była niższa niz 3 m2 na jednego osadzonego. Decyzja ta była zgodna z aktualnie obowiązującym przepisem art. 110 § 2b pkt 6 ~ 7, § 2c i § 2i k.k.w., pozwalającym na umieszczenie osadzonych w cełach w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego jest: mniejsza niż 3 mz. - _ Możliwość tę przewidywał również obowiązujący do 9 grudnia 2009 r. przepis art. 278 § 1 k.k.w. Kierownictwo Aresztu Śledczego systematycznie informowało Przewodniczącego VI Wydziału Penitencjamego Sądu Okręgowego w Łodzi o istniejącym przeludnieniu. Zdaniem Sądu można było mówić 0 pewnym przyzwyczajenia powoda do warunków panujących W Areszcie (powód przebywa W warunkach izolacji penitencjamej od 2004 r.). Ostatecznie Sąd Okręgowy uznał, że powód nie udowodnił by stopień i długotrwałość naruszenia normy powierzchniowej na jednego osadzonego spowodowały naruszenie jego dóbr osobistych. Za bezzasadne Sąd ten uznał pozostałe zarzuty powoda. Wyposażenie cel w sprzęt kwatermistrzowski i racje artykułów higienicznych były zgodne z obowiązującymi przepisami. Powód nie udowodnił nadto by władze Aresztu nie zapewniały środków czystości i nie naprawiały zdarzających się usterek. Powód mógł korzystać z biblioteki Więziennej, zajęć sportowych i gier świetlicowych. --- STRONA 6 --- W ocenie Sadu powdd nie Zaoferowal dowodow na potwierdzenie tezy, Ze brak caikowitego Wydzielenia kacika sanitarnego, W jakikolwiek sposob naruszyi jego dobra osobiste. Nie zostaty rowniei potwierdzone Zarzuty dotyozace Zbyt dhlgiego ozasu oczekiwania na. przejazd do sadu W pomieszczeniach z osobami palaeymi, niewlaéciwej Wentylacji (przeprowadzone kontrole nie Wykazaiy Wad tego rodzaju Wentylacji), Wadliwego oéwietlenia eel (zainstalowanie przeslon okiennych pozostawalo W zgodnoéoi ze sztuka budowlana), braku dostepu do opieki medycznej, pozbawienia moiliwoéoi praktykowania religii. Wobec uzyskania informacji o prébie samobojczej powoda powod nie mc'Jg1 bye urnieszczony W celi jednoosobowej. ' 1 Z povvyzszych Wzgledow powodztwo zostalo prZeZ Sad Okregowy oddalone. W apelacji od powyzszego Wyroku peinomocnik powoda Zarzucil: I. Naruszenie prawa procesowego, amianowiciez A ' 1) Naruszenie art. 279 k.p.o. i zasady bezpoérednioéci przez przyjeeie przez Sad I instancji Za podstawe ustaleri opinii biegiego K. H., sporzadzonej na uzytek postepowania W innej sprawie, Z udziatem innych stron i uznaniu jej za. ,,merytoryczne Wsparcie stanowiska pozwanego”, _ _. 2) naruszenie art. 228 k.p.c. W ZW. Z art. 6 k.o., W ZW. Z art. 239 k_.p.c. poprzez uznanie za fakty notoryjne tych okolicznoéci, ktore powinny byé przedmiotem dowodzenia przez strone pozwanai zaniechanie W zwiazku z tym dokonania oceny dowodow W tym zakresie, a mianowicie Sad Okregowy uznal za fakty notoryjnie Znane: —' Wiasloiwe i standardowe Wyposazenie celi W ktorej by} osadzony powod, — utrzymywanie Wlaéeiwej ternperatury W celach, — palenie Wyrobéw tytoniowych tylko W miejscach do tego Wyznaozonych, rnimo Ze powod zgiaszai takie fakty, a nawet uzywanie czy posiadanie narkotykéw przez innych osadzonych, . — W1aéciWe osloniecie kapika sanitarnego konstrukoja stalowa W sposob Zapewniajacy intymnoslé czynnoéci higienicznych i fizjologicznych osadzonemu powodowi, — mozliwoéé korzystania ze éwietlicy i biblioteki W sytuaeji przeznaczania pomieszczefi . éwietlicy i biblioteki na cele i ziikwidowanie przeludnienia W ceiaeh mieszkalnych. 3) majacy Wpiyw na treéé zaskarzonego Wyroku blad W ustaleniach faktycznych przyjetych za podstawe rozstrzygniecia, a polegajacy ria dokonaniu sprzeoznych Z treécia materialu dowodowego Zebranego W sprawie przez ustalenie, Ze powod przebywat W komfortowych Warunkach W peini Wyp0S3ZOIl6j, cieplej celi, mogi W sposéb nieskrepowany prowadzié studia biblijne, przebyWa1 W celi W ktorej Zaden z osadzonych nie pa1'i1 papieroséw; W ocenie Sądu powód nie zaoferował dowodów na potwierdzenie tezy, że brak całkowitego wydzielenia kącika Sanitarnego, W jakikolwiek sposób naruszył jego dobra osobiste. Nie zostały również potwierdzone zarzuty dotyczące zbyt długiego czasu oczekiwania na przejazd do sądu w pomieszczeniach z osobami palącymi, niewłaściwej wentylacji (przeprowadzone kontrole nie wykazały wad tego rodzaju wentylacji), wadliwego oświetlenia cel (zainstalowanie przesłon okiennych pozostawało W zgodności ze sztuką budowlaną), braku dostępu do opieki medycznej, pozbawienia możliwości praktykowania religii. Wobec uzyskania informacji o próbie samobójczej powoda powód nie mógł być umieszczony W celi jednoosobowej. ' Ą Z powyższych względów powództwo zostało przez Sąd Okręgowy oddalone. W apelacji od powyższego wyroku pełnomocnik powoda zarzucił: 1. Naruszenie prawa procesowego, amianowicie: A ` l) Naruszenie art. -279 k.p.c. i zasady bezpośredniości przez przyjęcie przez Sąd I instancji za podstawę ustaleń opinii biegłego K. H., sporządzonej na użytek postępowania W innej sprawie, z udziałem innych stron i uznaniu jej za „merytoryczne wsparcie stanowiska pozwanego”, _ __ 2) naruszenie art. 228 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c., W zw. z art. 239 k.p.c. poprzez uznanie za fakty notoryjne tych okoliczności, które powinny być przedmiotem dowodzenia przez stronę pozwanąi zaniechanie W związku z tym dokonania oceny dowodów wtym zakresie, a mianowicie Sąd Okręgowy uznał za fakty notoryjnie znane: å właściwe i standardowe wyposazenie celi W której był osadzony powód, - utrzymywanie właściwej temperatury W celach, - palenie wyrobów tytoniowych tylko W miejscach do tego wyznaczonych, mimo że powód zgłaszał takie fakty, a nawet używanie czy posiadanie narkotyków przez innych osadzonych, _ - właściwe osłonięcie kącika Sanitarnego konstrukcją stalową W sposób zapewniający intymność czynności higienicznych i fizjologicznych osadzonemu powodowi, - możliwość korzystania ze świetlicy i biblioteki w sytuacji przeznaczania pomieszczeń _ świetlicy i biblioteki na cele i ziikwidowanie przeludnienia W celach mieszkalnych. 3) mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku błąd W ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a poiegający na dokonaniu sprzecznych z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie przez ustalenie, że powód przebywał w komfortowych warunkach W pełni wyposażonej, ciepłej celi, mógł W sposób nieskrępowany prowadzić studia biblijne, przebywał w celi w której żaden z osadzonych nie palił papierosów; --- STRONA 7 --- 4) obraze art. 6'k.c. W ZW. Z art. 232 k.p.o. poprzez przyjecie, Ze eieiar i dowodu W postepowaniu zawsze spoczywa na powodzie W sytuacji, gdy W przypadku roszczenia z art. 24 k.c. to pozwany powinien wykazaé brak bezprawnoéci swoich czynow; 5) naruszenie art. 233 § l k.p.e. poprzez dowolna, a nie ewobodna. ocene materialu dowodowego oceniajac Wiekszoéé Zarzutow powoda Z punktu Widzenia aktow notoryjnie Znanych Sadowi, ale nie przecietnemu obywatelowi, beZ Wszechstronnego rozwaienia materialu dowodowego, a oala oeena materiaiu dowodowego zawarta Zostala W kilku zdaniach powodujac niemoznoéé kontroii prawidlowoéci rozumowania Sadu przy dokonywaniu oceny Zebranego W sprawie materiahl dowodowego; II. naruszenie prawa materialnego, to jest: 1) art. 5 k.c. W ZW. Z art. 117 k.c. i art. 4421 § 1 k.o. poprzez uwzglednienie zarzutu przedawnienia W sytuacji jego sprzecznoéci z art. 5 k.c. W sytuacji, gdy nalezaio uznaé ten Zarzut jako naduiycie prawa, Zgloszony po to, aby Skarb Paristwa uzyskai korzyéé majatkowa W Wyniku swego niewlaéciwego postepowania i byiby Zwolniony od odpowiedzialnoéci Za swoje bezprawne dzialania trwajaoe oatymi latami; 2) art. 23 i 24 k.o. W ZW. Z art. 448 k.o. oraz art. 3 i art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Cztowieka popiera ich biedna Wykiadnie i niewiaslciwe zastosowanie. Na podstawie tyoh Zarzutow skarzacy domagai sir; zmiany ZaskarZonego orzeczenia przez uwzglednienie poWodZtWa, ewentualnie uchylenie Wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji. Sad Apelacyjny zwaiyl co nastepuje: _ Apelacja nie byla uzasadniona. ‘ W pierwszej kolejnoéoi naleiaio ustosunkowao sie do podniesionego W apelaoji Zarzutu naruszenia art. 5 k.c. W ZW. art. 117 k.c. i art. 4421 § 1 k.c. zwiazanego z przyjeciem przez Sad I instancji, rra Zarzut strony pozwanej, i2 roszczenia powoda ulegly 3 Ietnim przedawnieniu za okres do dnia 27 maja 2008 r. I Co do zasady mozliwe jest, tak jak to Wywodzii skarzacy, nieuwzglednienie Zarzutu przedawnienia Z powoianiem sie na treéé art. 5 k.c. W sytuacji pozwalajacej na ocene tego Zarzutu jako ezynienie Z przysiugujacego prawa uzytku sprzeoznego Z Zasadarni Wspoizycia spoiecznego. W orzecznictwie SN przytoczonym rowniez W apelacji oraz literaturze prawnej, podkreéla sie jednakze, iZ do nieuwzglednienia zarzutu przedawnienia moze dojéé jedynie W Wyjatkowyoh Wypadkach, gdy bezczynnoéé Wierzyoiela W doohodzeniu roszozenia byia usprawiedliwiona szczegolnymi okolicznoéciami, przy czym Sad Apelacyjny W skladzie 4) obrazę art. 6"k.c. W zw. z art. 232 k.p.c. poprzez przyjęcie, że ciężar I dowodu W postępowaniu zawsze spoczywa na powodzie W sytuacji, gdy W przypadku roszczenia z art. 24 k.c. to pozwany powinien wykazać brak bezprawności swoich czynów; 5) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie _swobodną ocenę materiału dowodowego oceniając większość zarzutów powoda z punktu widzenia aktów notoryjnie znanych Sądowi, ale nie przeciętnemu obywatelowi, bez wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, a cała ocena materiału dowodowego zawarta została W kilku zdaniach powodując niemożność kontroii prawidłowości rozumowania Sądu przy dokonywaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego; II. naruszenie prawa materialnego, to jest: l) art. 5 k.c. W zw. z art. 117 k.c. i art. 4421 § 1 k.c. poprzez uwzględnienie zarzutu przedawnienia W sytuacji jego sprzeczności z art. 5 k.c. W sytuacji, gdy należało uznać ten zarzut jako nadużycie prawa, zgłoszony po to, aby Skarb Państwa uzyskał korzyść majątkową W wyniku swego niewłaściwego postępowania i byłby zwolniony od odpowiedzialności za swoje bezprawne działania trwające całymi latami; 2) art. 23 i 24 k.c. W zw. z art. 448 k.c. oraz art. 3 i art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka popiera ich błędną Wykładnię i niewłaściwe zastosowanie". Na podstawie tych zarzutów skarżący domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia przez uwzględnienie powództwa, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: _ Apelacja nie była uzasadniona. ` W pierwszej kolejności należało ustosunkować się do podniesionego W apelacji zarzutu naruszenia art. 5 k.c. W zw. art. 117 k.c. i art. 4421 § 1 k.c. związanego z przyjęciem przez Sąd I instancji, na zarzut strony pozwanej, iż roszczenia powoda uległy 3 letnim przedawnieniu za okres do dnia 27 maja 2008 r. i Co do zasady możliwe jest, tak jak to wywodził skarżący, nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia z powołaniem się na treść art. 5 k.c. w sytuacji pozwalającej na ocenę tego zarzutu jako czynienie z przysługującego prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego. W orzecznictwie SN przytoczonym również W apelacji oraz literaturze prawnej, podkreśla się jednakże, iż do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia może dojść jedynie W wyjątkowych wypadkach, gdy bezczynność wierzyciela w dochodzenia roszczenia była usprawiedliwiona szczególnymi okolicznościami, przy czym Sąd Apelacyjny W składzie --- STRONA 8 --- rozpoznajacym niniejsza sprawe reprezentuje stanowisko, iZ przy stosowaniu art. 5 k.o. do instytucji przedawnienia, na1eZy kierowaé sie zasadami rygoryzmu, tak aby nie doszlo do zbyt liberalnego odrzucenia Zarzutu przedawnienia, nie podyktowanego Wyjatkowosoia sytuacji d1uZnika. Sad Apelacyjny nie podzielii pogladu, i2 strona pozwana, powohijac sie na przedawnienie czeéci roszczefi powoda, naduiyla swoich praw. Wbrew ZastrZeZeniom skariacego, Sad I instancji ustosunkowal sie do tej kwestii W swoioh rozwaianiaeh, powolujac sie na orientacje powoda co do przyslugujacyeh mu uprawniefi i dostatecznej do ich obrony znajomoéei przepisow prawa eywilnego. Sad Apelacyjny zgadzajac sie Z powyzszym stanowiskiem uznai, Ze po stronie diuznika nie Zaehodzila Wyjafliowosé sytuacji pozwalajacej na nieuwzglednienie Zarzutu przedawnienia. Powod, mimo osadzenia W jednostce penitencjarnej, nie jest osoba nieporadna, czy tez Znajdujaoa sie W szczegolnie niekorzystnym stanie Zdrowia. Przeciwnie, samodzielnie opraoowal poZeW Zwracajac uwage na Wszystkie niedociagniecia jakie, W jego ooenie, prowadzily do naruszenia dobr osobistych oraz sprecyzowai Wysokoéé i podstawe prawna swojego Zadania. Akeentowane W apelacji zachowania pozwanego nie mogiy W takim przypadku stanowié jedynej przyczyny odrzucenia zarzutu przedawnienia, tym bardziej, Ze od kilkunastu lat, pozWa11y czyni skuteczne starania, by pomimo trudnej sytuaoji ekonomioznej Paristwa poprawié Warunki osadzenia W jednostkach penitenojarnyoh. Analizy zarzutow dotyczacych naruszenia przepisow prawa materiainego nalezaio dokonaé W nawiazaniu do zarzutow apelacji o oharakterze procesowym, Zwiaszoza do Zarzutow naruszenia art. 233 § 1 k.p.o. i228 k.p.c. W swoich rozwazaniach prawnych Sad I instancji nawiazal do Wykéadni majacych zastosowanie W niniejszym postepowaniu przepisow, a zwlaszoza do przesianek art. 23 i 24 k.c. siusznie podkreélajac, i2 do bezprawnoéci zaehowania naruszajacego dobra osobiste doohodzi W sytuacji sprzecznosci tych zachowafi Z. normami prawa lub Zasadami WSp01IZ}’C1El spoiecznego, a ocena ozy doszlo do tego naruszenia Winna byé dokonana przy Zastosowaniu kryteriéw obiektywnych. Sad powolal sie rowniez na tresé przepisow prawa miedzynarodowego — art. 10 us’: 1 Miedzynarodowego Paktu Praw OsobistychiPub1icznych z dnia 19 XII 1966 r. oraz na treéé art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Czlowieka i Podstawowych Wolnosci nakazujacego Zapewnienie godziwych warunkow osobom pozbawionym Wolnosci. Na tle stosowania poWyZsZych przepisow Wyksztaicilo sie orzecznictwo Europejskiego Trybunalu Praw CZ%oWieka, przytoczone zarowno W uzasadnieniu Zaskarzonego Wyroku jakii W apelacji, zaldadajaoe generalnie, ii o naruszenie art. 3 Konweneji moina mowié W przypadku gdy doiegliwosci Zwiazane Z osadzeniem przekrocza poziom Wlasciwy dla tych, ktore sa immanentnie zwiazane Z odbywaniem kary pozbawienia wolnoéci, przy czym dla okreslenia rozpoznającym niniejszą sprawę reprezentuje stanowisko, iż przy stosowaniu art. 5 k.c. do instytucji przedawnienia, należy kierować się zasadami rygoryzmu, tak aby nie doszło do zbyt iiberalnogo odrzucenia zarzutu przedawnienia, nie podyktowanego wyjątkowością sytuacji dłużnika. Sąd Apelacyjny nie podzielił poglądu, iż strona pozwana, powołując się na przedawnienie części roszczeń powoda, nadużyła swoich praw. Wbrew zastrzeżeniem skarżącego, Sąd I instancji ustosunkował się do tej kwestii W swoich rozważaniach, powołując się na orientację powoda co do przysługujących mu uprawnień i dostatecznej do ich obrony znajomości przepisów prawa cywilnego. Sąd Apelacyjny zgadzając się z powyższym stanowiskiem uznał, że po stronie dłużnika nie zachodziła wyjątkowość sytuacji pozwalającej na nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia. Powód, mimo osadzenia W jednostce penitencjamej, nie jest osobą nieporadną, czy też znajdującą się w szczególnie niekorzystnym stanie zdrowia. Przeciwnie, samodzielnie opracował pozew zwracając uwagę na wszystkie niedociągnięcia jakie, w jego ocenie, prowadziły do naruszenia dóbr osobistych oraz sprecyzował wysokość i podstawę prawną swojego żądania. Akcentowane w apelacji zachowania pozwanego nie mogły w takim przypadku stanowić jedynej przyczyny odrzucenia zarzutu przedawnienia, tym bardziej, że od kilkunastu lat, pozwany czyni skuteczne starania, by pomimo trudnej sytuacji ekonomicznej Państwa poprawić warunki osadzenia w jednostkach penitencjarnych. Analizy zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego należało dokonać w nawiązaniu do zarzutów apelacji' o charakterze procesowym, zwłaszcza do zarzutów naruszenia art. 233 § I k.p.c. i228 k.p.c. W swoich rozważaniach prawnych Sąd I instancji nawiązał do wykładni mających zastosowanie w niniejszym postępowaniu przepisów, a zwłaszcza do przesłanek art. 23 i 24 k.c. słusznie podkreślając, iż do bezprawności zachowania naruszającego dobra osobiste dochodzi W sytuacji sprzeczności tych zachowań z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, a ocena czy doszło do tego naruszenia winna być dokonana przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych. Sąd powołał się również na treść przepisów prawa międzynarodowego - art. 10 ust 1 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 XII 1966 r. oraz na treść art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nakazującego zapewnienie godziwych warunków osobom pozbawionym wolności. Na tle stosowania powyższych przepisów wykształciło się orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, przytoczone zarówno W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jaki w apelacji, zakładające generalnie, iż o naruszenie art. 3 Konwencji można mówić W przypadku gdy doiegliwości związane z osadzeniem przekroczą poziom właściwy dla tych, które są iminanentnie związane z odbywaniem kary pozbawienia wolności, przy czym dla określenia --- STRONA 9 --- poziomu powyzej ktorego niewlasciwe traktowanie osoby pozbawionej Wolnosci miesci sie W kategoriaeh powyzszego przepisu, Zalezy od okolicznosci danego przypadku takich jak sposob i czas trwania Ziego traktowania, fizyczne i psychiozne konsekwencje tego rodzaju dziaiari, a W niektéryeh przypadkach pied, Wiek i stan zdrowia ofiary. Na charakter i rodzaj naruszefi mogacych przemawiaé Za naruszeniern dobr osobistych osob przebywajacych W polskich Zakladach penitencjarnyoh zwraeai tez uwage Sad Najwyiszy. Wymaga podkreslenia, co zaakcentowal Sad I instancji, iZ oiezar dowodu W niniejszej sprawie, i2 doszio do naruszenia dobr osobistych poprzez konkretnie Wskazane dziaiania lub zaniechaniu sluzb penitencjarnych, spoczywai na powodzie, pozwanego obciazal natomiast obowiazek Wykazania, Ze Warunki W jednostce penitencjarnej odpowiadaiy normom i nie doszio do naruszenia dobr osobistych. W toku postepowania pierwszoinstancyjnego powod powoiywai sie na raZace nieprawidiowosei zwiazane Z brakiem zapewnienia mu Wiasciwych Warunkow bytowych, przede Wszystkim na skutek przeludnienia, niezapewnieniem opieki medycznej oraz brakiem mozliwosici Wykonywania praktyk religijnych. Po przeanalizowaniu zebranego W sprawie materiaiu dowodowego, Sad Apelacyjny zgodzii sie Z pogladem Sadu I instaneji, ii skariacy nie Wykazal tych zarzutow, poZa okresowo trwajacym przeludnieniem W celach, przy czym przy tej ocenie uwzglednieniu podiegai okres osadzenia powoda, co do ktorego nie nastapiio przedawnienie roszczefi. Jak siusznie podkreslii Sad Okregowy, Zaden Z przesluchanych na Wniosek powoda swiadkow nie potwierdzil Wyjasniefi powoda by W celach, W ktoryoh przebywai panowaly 'z1e Wanmki zwiazane Z Zagrzybieniem écian, niewiaseiwa Wentylacja, brakiem naleiytego oéwietlenia i ogrzewania, niewlasciwym Wygrodzeniem kacikow sanitarnych, niezapewniajacym nalezytej intymnoéoi, czy teZ zwiazane Z brakiem stosownego sprzetu kwatermistrzowskiego, W tym Z pozbawieniem odpowiedniego iozka, czy tez z brakiem srodkow higienicznych. Skarzacy nie Wykazai tez by przebywal W tym samym pomieszczeniu Z osobami palacymi, nie mial dostepu do opieki medycznej, nie mogl wykonywaé praktyk religijnych, oraz nie miai dostepu do Zycia kulturalnego poprzez pozbawienie mozliwoéci korzystania Ze swietlicy Wieziennej. W tej sytuacji strona pozwana mogla skutecznie powolaé sie na dane Wynikajaee z przedstawionyoh dokumentéw, potwierdzajacych Wykonywanie biezacych kontroli urzadzefi Wentylaoyjnyoh oraz na atesty potwierdzajace zgodnoéé. Zastosowanych przesion okiennych Z obowiazujaoymi normami. A Z dokumentow tyoh Wynikaio r6WnieZ, Ze proéby powoda o umieszczenie W celach dla niepalaoych byly uwzglednione. poziomu powyżej którego niewłaściwe traktowanie osoby pozbawionej wolności mieści się W kategoriach powyższego przepisu, zależy od okoliczności danego przypadku takich jak sposób i czas trwania złego traktowania, fizyczne i psychiczne konsekwencje tego rodzaju działań, a W niektórych przypadkach płeć, wiek i stan zdrowia ofiary. Na charakter i rodzaj naruszeń mogących przemawiać za naruszeniem dóbr osobistych osób przebywających W polskich zakładach penitencjarnych zwracał też uwagę Sąd Najwyższy. Wymaga podkreślenia, co zaakcentował Sąd I instancji, iż ciężar dowodu w niniejszej sprawie, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych poprzez konkretnie wskazane działania lub zaniechania służb penitencjarnych, spoczywał na powodzie, pozwanego obciążał natomiast obowiązek wykazania, że warunki W jednostce penitencjarnej odpowiadały normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych. W toku postępowania pie1'wszoinstancyjnego powód powoływał się na rażące nieprawidłowości związane z brakiem zapewnienia mu właściwych warunków bytowych, przede wszystkim na skutek przeludnienia, níezapewnieniem opieki medycznej oraz brakiem możliwości wykonywania praktyk religijnych. Po przeanalizowaniu zebranego W sprawie materiału dowodowego, Sąd Apelacyjny zgodził się z poglądem Sądu I instancji, iż skarżący nie wykazał tych zarzutów, poza okresowo trwającym przeludnieniem W celach, przy czym przy tej ocenie uwzględnieniu podlegał okres osadzenia powoda, co do którego nie nastąpiło przedawnienie roszczeń. Jak słusznie podkreślił Sąd Okręgowy, żaden z przesłuchanych na wniosek powoda świadków nie potwierdził wyjaśnień powoda by W celach, w których przebywał panowały złe warunki związane z zagrzybieniem ścian, niewłaściwą wentylacja, brakiem należytego oświetlenia i ogrzewania, niewłaściwym wygrodzeniem kącików sanitarnych, niezapewniającym należytej intymności, czy też związane z brakiem stosownego sprzętu kwatermistrzowskiego, W tym z pozbawieniem odpowiedniego łóżka, czy też z brakiem środków higienicznych. Skarżący nie wykazał też by przebywał W tym samym pomieszczeniu z osobami palącymi, nie miał dostępu do opieki medycznej, nie mógł wykonywać praktyk religijnych, oraz nie miał dostępu do zycia kulturalnego poprzez pozbawienie możliwości korzystania ze świetlicy więziennej. W tej sytuacji strona pozwana mogła skutecznie powołać się na dane wynikające z przedstawionych dokumentów, potwierdzających wykonywanie bieżących kontroli urządzeń wentylacyjnych oraz na atesty potwierdzające zgodność. zastosowanych przesłon okiennych z obowiązującymi normami. › Z doktunentów tych wynikało również, że prośby powoda o umieszczenie W celach dla niepalących były uwzględnione. --- STRONA 10 --- Za notoryjnie znane Sad mogi roWnieZ przyjaé, i2 W Areszcie 81edcZym W L. by} przeprowadzony remont W Iutym 2005 — 2007, oraz, Ze usterki usuwane sa na bieZaco, palenie tytoniu jest dozwolone jedynie W Wyznaczonych ku temu miejscaeh, osadzeni moga korzystaé Z biblioteki, i rnaja Zapewniony dostep do opieki lekarskiej, cele sa Wiasoiwie Wyposazone, osadzonym Wydawane sq srodki higieniczne zgodnie z regulaminem. Powod nie negowal niektorych Z tych okolicznosei, nie udowodnii teZ, co Zaznaczono Wyzej, by doszio do jakichkolwiek zaniedbafi W powyzszym zakresie. Uwaga ta dotyczyla roWnieZ Zarzutow pod adresern sposobu zamontowania prZes1on okiemiyeh, czy teZ do konstrukcji kacikow sanitarnych. Konstrukcja ta musi byé dostosowana do Wymogu Zapewnienia odpowiednich srodkow bezpieczefistwa. Wprawdzie deoydujac o Zgodnosci przesion okiennych Z normami teohnicznyrni Sad powoiai sie na sporzadzona na uzytek innej sprawy opinie biegiego K. H., ale strona poWodoWa nie kwestionowaia tej opinii, nie Zglosila tez dowodow oeiem Wykazania, Ze na skutek zainstalowania przesion, cele byly niedostateeznie oéwietlone. Dodatkowo na1eZy Zauwaiyé, Ze braku Wykonywania praktyk religijnych polegajacyoh na niemoznosoi prowadzenia studiéw biblijnych, powéd upatrywal W odrzuceniu jego proslby o urnieszczenie W celi jednoosobowej. Jednakze uwzglednienie tej proéby nie byio rnozliwe ze Wzgledu na podj eoie przez niego proby samobéjczej. Stanowisko Sadu I instancji, ii W powyzszych okolicznosoiach nie dosZ1o do naruszenia débr osobistych poWoda byio sluszne. Oceny tej nie Zmieniai fakt, 12 Wobee konieoznosci przeznaczenia dodatkowych pomieszozefi Aresztu na ceie mieszkalne, pewnemu ograniozeniu ulegt dostep osadzonych do éwietlicy, cZy te2 okolicznoéé, iZ W eelaeh osadzeni mieli dostep jedynie do zimnej Wody, a Z kapieli mogli korzystaé raz W tygodniu. Warunki W tym ostatnim zakresie pozostaja W Zgodnoéci z powszechnie panujacymi Zasadarni W Z&1{iE1C1ELC11 karnych i nie Wykraczajq poza doiegliwoéci zwiazane Z pozbawieniem Wolnoéci osadzonych. Osobnego omowienia Wymagala kwestia zwiazana 2 przeludnieniem, mogacego prowadzié W okreslonych sytuacj aeh, do naruszenia dobr osobistych osadzonego. ' Bezspornym pozostaje fakt, i2 powod W nieprzedawnionym dla roszczeri pozwu ohesie przebywai W celi W ktérej nie byla zachowana norma powierzchni przypadajapa na jednego osadzonego, od dnia 23 kwietnia do 20 maja 2011 r., przy czym rniaio to miejsce z zachowaniem Wymogow przewidzianyoh W aktualnie obowiazujaeych przepisach art. 110 § 2bpkt6—7, § 2ci§2ik.k.W. Powod nie udowodnil by przebywal W przeludnionyoh celach " W pozostalym nieprzedawnionyrn okresie — od 27 V 2008 r. do 23 IV 2011 r. W 2009 r. iloéé osadzonych W Areszoie Sledczym W L. byia mniejsza niZ pojemnosé zakiadu, a od XII 2009 r. do 2011 r. przeludnienia nie odnotowano. NaleZa1o Wiec zaiozyé, Ze przeludnienie W celi powoda nie Za notoryjnie znane Sąd mógł również przyjąć, iż W Areszcie Śledczym W Ł. był przeprowadzony remont W lutym 2005 - 2007, oraz, że usterki usuwane są na bieżąco, palenie tytoniu jest dozwolone jedynie W wyznaczonych ku _temu miejscach, osadzeni mogą korzystać z biblioteki, i mają zapewniony dostęp do opieki lekarskiej, cele są właściwie wyposażone, osadzonym wydawane są środki higieniczne zgodnie z regulaminem. Powód nie negował niektórych z tych okoliczności, nie udowodnił też, co zaznaczono wyżej, by doszło do jakichkolwiek zaniedbań W powyższym zakresie. Uwaga ta dotyczyła również zarzutów pod adresem sposobu zamontowania przesłon okiemiych, czy też do konstrukcji kącików sanitarnych. Konstrukcja ta musi być dostosowana do wymogu zapewnienia odpowiednich środków bezpieczeństwa. Wprawdzie decydując o zgodności przesłon okiennych z normami technicznymi Sąd powołał się na sporządzoną na użytek innej sprawy opinię biegłego K. H., ale Strona powodowa nie kwestionowała tej opinii, nie zgłosiła też dowodów celem wykazania, że na skutek zainstalowania przesłon, cele były niedostatecznie oświetlone. Dodatkowo należy zauważyć, że braku wykonywania praktyk religijnych polegających na niemożności prowadzenia studiów biblijnych, powód upatrywał W odrzuceniu jego prośby o umieszczenie W celi jednoosobowej. Jednakże uwzględnienie tej prośby nie było możliwe ze względu na podjęcie przez niego próby samobójczej. Stanowisko Sądu I instancji, iż w powyższych okolicznościach nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda było słuszne. Oceny tej nie zmieniał fakt, iż wobec konieczności przeznaczenia dodatkowych pomieszczeń Aresztu na cele mieszkalne, pewnernu ograniczeniu uległ dostęp osadzonych do świetlicy, czy też okoliczność, iż W celach osadzeni mieli dostęp jedynie do zimnej wody, a z kąpieli mogli korzystać raz W tygodniu. Warunki W tym ostatnim zakresie pozostają W zgodności z powszechnie panującymi zasadami w zakładach karnych i nie wykraczają poza dolegliwości związane z pozbawieniem wolności osadzonych. Osobnego omówienia wymagała kwestia związana z przeludnieniem, mogącego prowadzić W określonych sytuacjach, do naruszenia dóbr osobistych osadzonego. ' Bezspornym pozostaje fakt, iż powód W nieprzedawnionym dla roszczeń pozwu omesie przebywał w celi W której nie była zachowana norma powierzchni przypadająca na jednego osadzonego, od dnia 23 kwietnia do 20 maja 2011 r., przy czym miało to miejsce z zachowaniem wymogów przewidzianych W aktualnie obowiązujących przepisach art. 110 § 2bpkt6-7, § 2ci§2ik.k.w. Powód nie udowodnił by przebywał W przeludnionych celach ' w pozostałym nieprzedawnionym okresie - od 27 V 2008 r. do 23 IV 2011 r. W 2009 r. ilość osadzonych W Areszcie Śledczym W Ł. była mniejsza niż pojemność zakładu, a od XII 2009 r. do 20ł1 r. przeludnienia nie odnotowano. Należało więc założyć, że przeludnienie W celi powoda nie --- STRONA 11 --- Wystepowaio. Sam fakt, i2 do 2009 1'. ilosé osadzonych prZeWyZsZa}a pojemnosé jednostki nie przesadza} o przebywaniu powoda W przeludnionych oelach. Sad Apelaoyjny W sktadzie rozpoznajacym niniejsza sprawe aprobuje te iinie orzecznioza Sada Najwyzszego, zgodnie z ktora samo umieszozenie W celi o powierzohni nlniejszej niZ 3 m2 nie przesadza o Zasadnosci roszczenia o zadoséuczynienie. Przyznanie zadoséuczynienia za1eZne jest bowiem od Wielu czynnikow takich jak diugotrwaiosé przebywania W przeludnionej celi, rodzaju uciazliwosoi _ Z tym Zwiazanyoh oraz od pozostaiych Warunkéw osadzenia, zwiekszajacych lub osiabiaj acych poozucie krzywdy. K1yterium kumulatywnej oceny zaistnialyeh Wartmkow, ktore odnosza sie do kompleksowej ooeny Wszelkieh aspektowizwiazanych Z Warunkami i rygorami pobytu osadzonego W Zakladzie penitencjamym, rniedzy innyrni takich jak powierzchnia celi, ilosé oséb W celi, ilosé czasu spedzonego poza cela oraz okres osadzenia, przyjmowai rowniez W swoim orzeeznictwie Trybuna} PraW Czlowieka (prziykiadowo Dougoz przeoiwko Grecji, skarga nr 40907/98). Cierpienia doznawane przez skarzacego musza nadto, aby stanowiiy naruszenie débr osobistyoh, przekraczaé nieunikniony element oierpienia. Okres pobytu powoda W przeiudnionej celi majaey miejsce W 2011 r. by} zbyt krotki aby mog} sarn W sobie WyWo}a<': poozucie krzywdy, ponadto powod nie Wykaza} (a na nim spoezywa} cieiar dowodu po mysli art. 6 k.c.) by przejsciowe przebywanie W takiej celi WyWo}a}o u niego negatywne skutki psychiczne lub fizyczne (uwaga ta odnosi sie rovmiez do pobytu poWoda W Areszcie Sledczym W lataoh 2008  2010). Ostateoznie Sad Apelacyjny uzna}, i2 zaskarione orzeczenie nie naruszaio Wskazanych W apelacji norm prawa procesowego i materialnego. Dlatego Sad ten oddali} apelaoje stosownie do tresci art. 385 k.p.c. “""""<. /S? 9?». /Kb <—~:.3? ‘\ / /' ‘ 49 ‘\. f1Tj*/ \ <;=‘t 1:71 5’ i'">'~1 i‘..'.'.'.3 r— ‘xr;‘&/\’\._ ‘J \.;\..... \_('05 i» "“<bCg .4a\"~>'~f'¢1:>..._;.:__h~\ ‘ H ‘;,\3flh"‘n. “‘“* J Ha .1" "*1. / or \\“".‘ 1 .. N:\ r. 1‘ < / X \ *?'!._| _.1 7“ "J'1'“ 5 \§F‘1?1%?.8 L»Md \,r;{~) gmdpfsy “,5;;P.>g~.*<§#._~_1__  mi 5.1, . ,_ _! ___ F‘) :’,i£'~.}'¥: '§i;\! '3; nag“  S riff"G13 " Qdgwy : 5 \..@;‘:.< a Występowało. Sam fakt, iż do 2009 r. ilość osadzonych przewyzszała pojemność jednostki nie przesądzał o przebywaniu powoda W przeludnionych celach. Sąd Apelacyjny W składzie rozpoznającym niniejszą sprawę aprobuje tę linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, zgodnie z którą samo umieszczenie W celi o powierzchni mniejszej niż 3 mz nie przesądza 0 zasadności roszczenia o zadośćuczynienie. Przyznanie zadośćuczynienia zależne jest bowiem od wielu czynników takich jak długotrwałość przebywania W przeludnionej celi, rodzaju uciążliwości _ z tym związanych oraz od pozostałych Warunków osadzenia, zwiększających lub osłabiaj ących poczucie krzywdy. Kryterium kumulatywnej oceny zaistniałych warunków, które odnoszą się do kompleksowej oceny wszelkich aspektówizwiązanych z warunkami i rygorami pobytu osadzonego W zakładzie penitencjamym, między innymi takich jak powierzchnia celi, ilość osób W celi, ilość czasu spędzonego poza celą oraz okres osadzenia, przyjmował również W swoim orzecznictwie Trybunał Praw Człowieka (przykładowo Dougoz przeciwko Grecji, skarga nr 40907/98). Cierpienia doznawane przez skarżącego muszą nadto, aby stanowiły naruszenie dóbr osobistych, przekraczać nieunikniony element cierpienia. Okres pobytu powoda w przeludnionej celi mający miejsce W 2011 r. był zbyt krótki aby mógł sam w sobie wywołać poczucie krzywdy, ponadto powód nie wykazał (a na nim spoczywał ciężar dowodu po myśli art. 6 k.c.) by przejściowe przebywanie W takiej celi wywołało u niego negatywne skutki psychiczne lub fizyczne (uwaga ta odnosi się również do pobytu powoda W Areszcie Sledczym W latach 2008 - 2010). Ostatecznie Sąd Apelacyjny uznał, iz zaskarżone orzeczenie nie naruszało wskazanych W apelacji norm prawa procesowego i materialnego. Dlatego Sąd ten oddalił apelację stosownie do treści art. 385 k.p.c. “""""'-'‹. /"Š ';~`,¬¬r /ffiåß ‹¬"--'~ͬ__'»Ĺf "\ / /' " Ű `\„ ,1ĹÍ"ƒ/ \ 4.-=`t 'ŸÍ <5-' Ê"f«1 i1..`.'.`.3 ‹¬ Ixriiā/"._ -'J \.;>„,. `_-Č05' í» "`‹a›-.`Š .z'a\"'~>-'~j'-'¬:›...-„,:__“~` * H í3fi`-"".. `¿"`~¬ |›7 ¦¬"* 4' "'°‹. / ar \`\“".-' z .-¬ "<=--\ f, W ¬ „ lv \ f'‹'!›_| _.› 1 "J-'1"“ 5 lflłilřlëâ Lvlfiš \„f„.'{~) ggüpfsy ~'¬,¿;şf.>¿~›'çàā.,~,1_. - mi ¿.;_ . -„ _E _„_ FU :',»;§~,}'Ÿ;¿f 'Í'Í;×! '33 nogi' - S Šffelê " ądgwy 5 Ś =..@;'¿a‹ '