Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Z’ Sygn. akt I ACa 576/11 Q§\§§¢ , je \ \ . H» Y a~;;9§}*\< WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2011 r. Sqd Apelacyjny w Gdafisku _— Wydziai I Cywilny w skladziez Przewodniczqcyz SSA Renata Artska Se;dziowic: ' SA Roman Kowalkowski SA Zbigniz:WMerche1 (spr.) Protokolant: sekretarz sqdowy po rozpoznaniu W dniu 16 czerwca 2011 r. W Gdafisku na rozprawie sprawy z powédztwa I PI _ przeciwko Skarbowi Pafistwa Komendantowi Woj ewédzkiemu Policji W G zastqpowanemu przez Prokuratoric; Generalnq Skarbu Pafistwa 0 zapIat<—; na skutek apelacji powédki I od wyroku Sqdu Okreggowego w Gdafisku z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt I C 1330/10 I. oddala apelacjq; II. nie 0bciq2a powédki kosztami post<;p0wania apelacyjnego; III. zasqdza od Skarbu Pafistwa — Sa,du Olqqgbwego w Gdafisku na rzecz adwokata _ kwote; 5.400 (piqé tysiqcy czterysta) zlotych p0wi¢ksz0na, 0 nalezny podatek od towaréw i uslug tytu1em z'\/\'Irot1.1 kosztéw nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powédce z urzqdu w postqpowaniu apelacyjnym. Na oryginale wia§ciwe podpisy. Í' Sygn. akt I ACa 576/11 _$§\ÄŠż , je ę \ . W V a'~ăl;Š›}'\< WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny W Gdańsku _- Wydział I Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Renata Artska Sędziowie: ` SA Roman Kowalkowski SA Zbigniew Merchel (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa I P _ przeciwko Skarbowi Państwa - Komendantowi Woj ewódzkiemu Policji w G zastępowanemu przez Prokuratorię Generalna Skarbu Państwa 0 zapłatę na skutek apelacji powódki I od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt I C 1330/10 I. oddala apelację; II. nie obciąża powódki kosztami postępowania apelacyjnego; III. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gdańsku na rzecz adwokata _ kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych -powiększoną 0 należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podpisy.
--- STRONA 2 ---
\__‘ 4 Sygn. a1<tIACa 576/11 UZASADNIENIE Powédka Ba P I 1 domagada sig zasegdzenia od Skarbu Pafistwa Komendanta Wojewéclzkiego Policji w G kwoty 300.000 21 tytuiern zadoééuczynienia za doznanq krzywdgz oraz zwrotu kosztéw procesu. W uzasadnieniu wskazala, 12 jej ma; ] Pe zostai 30.06.1968 r. zwolniony dyscyplinarnie ze sIu2by w éwczesnej Milicji Obywatelskiej na 8 miesigcy przed moiliwoéciq przejécia na emeryturg. Zwolnienie to byio polityczne 1 miaio zwiqzek z wydarzeniami w roku 1968. Zdaniern powédki wydalenie jej megia ze sIuZby bylo bezpodstawne. W zwiqzku tyrn ani jej mqz, ani tei powédka nie nabyli prawa do Swiadczefi naleinych funkcjonariuszorn i ich rodzinom. Wobec tego obecna jej renta jest niisza 0d tej jakq by pobierala, gdyby miala prawo do renty policyjnej. Z tego tytuiu powédka domagala sis; zadoééuczynienia za krzywdg i cierpienia, jakie poniosla na skutek bezzasadnego wydalenia jej m<;Za ze siuzby. ]a1<0 podstawg prawns; swojego Zqdania powédka podala art. 417 1<.c. Pozwany w odpowiedzi na pozew wni6s1 0 oddalenie powédztwa oraz 0 zasqdzenie zwrotu kosztéw postgpowania. Pozwany podniési zarzut przedawnienia Wskazujagc, 2e w sprawie naleialo zastosowaé trzyletni termin przedawnienia z art. 442 § 1 1<.c. i Winien on byé liczony od dnia 30.06.1968 r., ewentualnie od czerwca 1989 r. Poza tym pozwany ten wskazywal, Ze powéclka nie wykazala przeslanek przyznania zadoééuczynienia, w tym wskazania naruszonego dobra osobistego. Ponadto winna uclowodnié w przypadku bezprawnego dzialania sprawcy krzywdy jego WIIIQ, czego nie uczynila. Wyrokiem Z dnia 8 lutego 2011 r. Sqd Okrggowy w Gdafisku powédztwo oddalil i nie obciqiyl powédki kosztarni procesu. Sqd I instancji ustalil nastgpujqcy stan faktydzny: Magi B _ P< I ' P A ' w okresie 1.03.1959 r. 30.06.1968 r. pracowal w Milicji Obywatelskiej. Z dniern 30.06.1968 r. zostal dyscyplinarnie zwolniony ze s1uZby. Obecnie ]1 P i nie Zyje zmarl w dniu 20.03.1981 r. Powédka otrzymuje rentg rodzinnq z ZUS po zmariym mgzu w 1 \__` 1 Sygn. akt I ACa 576/11 UZASADNIENIE Powódka B: P ` 1 domagała się zasadzenia od Skarbu Państwa - Komendanta Wojewódzkiego Policji w G kwoty 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, iż jej mąż ] Pe został 30.06.1968 r. zwolniony dyscyplinarnie ze służby W ówczesnej Milicji Obywatelskiej na 8 miesięcy przed możliwością przejścia na emeryturę. Zwolnienie to było polityczne i miało zwiazek z wydarzeniami w roku 1968. Zdaniem powódki wydalenie jej męża ze służby było bezpodstawne. W związku tym ani jej mąż, ani też powódka nie nabyli prawa do świadczeń należnych funkcjonariuszom i ich rodzinom. Wobec tego obecna jej renta jest niższa od tej jaką by pobierała, gdyby miała prawo do renty policyjnej. Z tego tytułu powódka domagała się zadośćuczynienia za krzywdę i cierpienia, jakie poniosła na skutek bezzasadnego wydalenia jej męża ze służby. ]al<o podstawę prawną swojego żądania powódka podała art. 417 k.c. Pozwany W odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia wskazując, że w sprawie należało zastosować trzyletni termin przedawnienia z art. 442 § 1 k.c. i winien on być liczony od dnia 30.06.1968 r., ewentualnie od czerwca 1989 r. Poza tym pozwany ten wskazywał, że powódka nie wykazała przesłanek przyznania zadośćuczynienia, w tym wskazania naruszonego dobra osobistego. Ponadto winna udowodnić w przypadku bezprawnego działania sprawcy krzywdy jego winę, czego nie uczyniła. Wyrokiem z dnia 8 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku powództwo oddalił í nie obciążył powódki kosztami procesu. Sąd I instancji ustalił następujący stan faktyczny: Mąż B _ P‹ - I ' P- A ` w okresie 1.03.1959 r.- 30.06.1968 r. pracował W Milicji Obywatelskiej. Z dniem 30.06.1968 r. został dyscyplinarnie zwolniony ze służby. Obecnie ]‹ P i nie żyje - zmarł w dniu 20.03.1981 r. Powódka otrzymuje rentę rodzinną z ZUS po zmarłym mężu w 1
--- STRONA 3 ---
é\ r wysokoéci 969,72 Z1. Powodka staria sig 0 wzruszenie decyzji W prawie renty po m<=;2u, ale odmowiono jej przyznania policyjnej renty rodzinnej. Odwoianie B Pa i od decyzji Zakladu Emeryta1no—Ren1owego Ministerstwa Spraw Wewnotrznych i Administracji W Warszawie zostaio oddalone wyrokiem sadu. W oparciu 0 takie ustalenia Sad Okrggowy zwaiyi, co nastgpuje: W ocenie Sadu I instancji powodztwo nie zasiugiwaio na uwzglgrdnienie. W pierwszej kolejnoéci sad ten odniosl sigr do zarzutu przedawnienia, jaki podniosi pozwany i stwierdzii, ie Swietle art. 442 § 1 k.c. w brzmieniu obowiazujacym przed dniem 10.08.2007r. roszczenie powodki 0 naprawienie szkody wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulegio przedawnieniu. Sad ten wskazai, ie powodka swoje roszczenie wywodziia z faktu dyscyplinarnego zwolnienia jej megia ze sluiby w Milicji Obywatelskiej 30.06.1968 r. Powodka ju2 W tym dniu dowiedziala sig o szkodzie i osobie obowiazanej do jej naprawienia. Odnoszac siqr do argumentacji powodki, Ze ze Wzglodu na poprzednio panujacy ustroj nie rnogla dochodzié swoich praw (choé w iaden sposob nie wyjaénila jakie to byly przeszkody, ktore uniemoiliwily jej dochodzenia roszczefi przez ponad 20 lat) uznal ja Sad Okreggowy za niezasadna. Wskazal, Ze nawet jeéli liczyé termin przedawnienia od czerwca 19891". to roszczenie powodki, ktora wniosla pozew we wrzeéniu 2010 r. byio i tak od wielu lat przedawnione. Nadto wskazal sad I instancji, ie mai powodki do chwili swojej émierci nie wystgpowal z Zadnyrni roszczeniami wobec Skarbu Pafistwa, nie kwestionowai tei we wlaéciwym trybie faktu zwolnienia dyscyplinarnego. To zdaniem sadu powodowalo tei bezzasadnoéé dochodzonego roszczenia albowiem zgodnie z art. 417 § 1 k.c. W brzmieniu sprzed 1.09.2004r. Skarb Pafistwa ponosi odpowiedzialnoéé za szkodg wyrzadzona przez funkcjonariusza pafistwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci. Przeslankami odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa byla wina funkcjonariusza, bezprawnoéé jego dzialania badi zaniechania, powstanie szkody i istnienie normalnego zwiazku przyczynowego migdzy zawinionym zachowaniem sie; funkcjonariiisza pafistwowego a szkoda. 2 A r wysokości 969,72 zł. Powódka starła się o wzruszenie decyzji W prawie renty po mężu, ale odmówiono jej przyznania policyjnej renty rodzinnej. Odwołanie B Pe I od decyzji Zakładu Emerytalno-Rent-owego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie zostało oddalone wyrokiem sądu. W oparciu o takie ustalenia Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W ocenie Sądu I instancji powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności sąd ten odniósł się do zarzutu przedawnienia, jaki podniósł pozwany i stwierdził, że świetle art. 442 § 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 10.08.2007r. roszczenie powódki o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym uległo przedawnieniu. Sąd ten wskazał, że powódka swoje roszczenie wywodziła z faktu dyscyplínarnego zwolnienia jej męża ze służby W Milicji Obywatelskiej 30.06.1968 r. Powódka już w tym dniu dowiedziała się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Odnosząc się do argumentacji powódki, że ze względu na poprzednio panujący ustrój nie mogła dochodzić swoich praw (choć w żaden sposób nie wyjaśniła jakie to były przeszkody, które uniemożliwiły jej dochodzenia roszczeń przez ponad 20 lat) uznał ją Sąd Okręgowy za niezasadną. Wskazał, że nawet jeśli liczyć termin przedawnienia od czerwca 1989r. to roszczenie powódki, która wniosła pozew we wrześniu 2010 r. było i tak od wielu lat przedawnione. Nadto wskazał sąd I instancji, że mąż powódki do chwili swojej śmierci nie występował z żadnyrni roszczeniami wobec Skarbu Państwa, nie kwestionował też we właściwym trybie faktu zwolnienia dyscyplinarnego. To zdaniem sądu powodowało też bezzasadność dochodzonego roszczenia albowiem zgodnie z art. 417 § 1 k.c. W brzmieniu sprzed 1.09.2004r. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa była wina funkcjonariusza, bezprawność jego działania bądź zaniechania, powstanie szkody i istnienie normalnego związku przyczynowego między zawinionym zachowaniem się funkcjonariusza państwowego a szkodą. 2
--- STRONA 4 ---
Powodka nie Wykazala, aby na skutek bezprawnego i zawinionego dziaiania funkcjonariusza pafistwowego poniosla szkodgz W Wysokoéci 300.000 Z1. Sad uzna1 brak podstaw do przyjgcia by zwolnienie me;Za powodki ze s1uZby b§/Io bezprawne i zawinione przez funkcjonariusza pafistwowego. Sad I instancji nie znalazi podstaw prawnych do uznania, i2 pozwany Skarb Pafistwa Wyrzadzil powodce jakakolwiek krzywdgz, za ktora bylby zobowiazany zaplacié jej zadoééuczynienie W Wysokoéci 300.000 21. Podkreélii, i2 pozwany nie naruszyi Zadnych dobr osobistych powodki, na ktorych naruszenie powodka nawet sig z reszta nie powolywaia, nie spowodowal tei rozstroju zdrowia, czy uszkodzenia ciala powodki. Majac powyisze na Wzglcgdzie, na rnocy art. 417 § 1 k.c. W brzmieniu sprzed dnia 1.09.2004 r. a contmrio, orzeki jaI< W punkcie I Wyroku oddalajac powodztwo. Orzekl tei sad o kosztach nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej powodce z urzgdu (pkt II) oraz 0 kosztach procesu na podstawie art. art. 102 1<.p.c. Apelacjeg od tego Wyroku Wywiodla powodka B P I _, ktora zaskariaia to orzeczenie W punkcie I i II. Zaskarionemu wyrokowi zarzucala apelujaca sprzecznoéé istotnych ustaleri Sadu z treécia zebranego W sprawie materiaiu dowodowego polegajace na: a/ nieslusznym ustaleniu, ie brak jest dowodow, ii zwolnienie m¢Za powodki ze sluiby bylo bezprawne i zawinione, pomimo twierdzefi powodki W tyrn zakresie, ktorym sad dal Wiarg W caioéci, b/ nieslusznym ustaleniu, ie pozwany Skarb Pafistwa nie Wyrzadzil powodce krzywdy, za ktora bylby zobowiazany zaplacié jej zadoééuczynienie, pomimo Ze przez 221ata powodka byIa pokrzywdzona przez pafistwo nie otrzymujac policyjnej renty rodzinnej po zmarlym megiu, c/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 kc poprzez niezastosowanie przez sad I instancji do oceny zasadnoéci podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia powodki. We Wnioskach apelacyjnych pozwana Wnosila o zmiann3 zaskarionego Wyroku W punkcie I przez uwzglgrdnienie powodztwa W caloéci oraz zasadzenie kosztow udzielonej pomocy prawnej z urzgdu, ktore nie zostaly uiszczone W czgéci ani W caloéci wraz z podatkiem VAT za postgpowanie przed sadem II instancji. 3 Powódka nie wykazała, aby na skutek bezprawnego i zawinionego działania funkcjonariusza państwowego poniosła szkodę w wysokości 300.000 zł. Sąd uznał brak podstaw do przyjęcia by zwolnienie męża powódki ze służby było bezprawne i zawinione przez funkcjonariusza państwowego. Sąd I instancji nie znalazł podstaw prawnych do uznania, iż pozwany Skarb Państwa wyrządzil powódce jakąkolwiek krzywdę, za którą byłby zobowiązany zapłacić jej zadośćuczynienie W wysokości 300.000 zł. Podkreślił, iż pozwany nie naruszył żadnych dóbr osobistych powódki, na których naruszenie powódka nawet się z resztą nie powoływała, nie spowodował też rozstroju zdrowia, czy uszkodzenia ciała powódki. Mając powyższe na względzie, na mocy art. 417 Š 1 k.c. w brzmieniu sprzed dnia 1.09.2004 r. a contmrio, orzekł jak w punkcie I wyroku oddalając powództwo. Orzekł też sąd 0 kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu (pkt II) oraz o kosztach procesu - na podstawie art. art. 102 k.p.c. Apelację od tego wyroku wywiodła powódka B P I _, która zaskarżała to orzeczenie w punkcie I i II. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucała apelująca sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego W sprawie materiału dowodowego polegające na: a/ niesłusznym ustaleniu, że brak jest dowodów, iż zwolnienie męża powódki ze służby było bezprawne i zawinione, pomimo twierdzeń powódki W tym zakresie, którym sąd dał wiarę w całości, b/ niesłusznym ustaleniu, że pozwany Skarb Państwa nie wyrządził powódce krzywdy, za którą byłby zobowiązany zapłacić jej zadośćuczynienie, pomimo że przez 22 lata powódka była pokrzywdzona przez państwo nie otrzymując policyjnej renty rodzinnej po zmarłym mężu, c/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 kc poprzez niezastosowanie przez sąd I instancji do oceny zasadności podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia powódki. We wnioskach apelacyjnych pozwana wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku W punkcie I - przez uwzględnienie powództwa W całości oraz zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu, które nie zostały uiszczone w części ani W całości wraz z podatkiem VAT za postępowanie przed sądem II instancji. 3
--- STRONA 5 ---
Pozwany reprezentowany przez Prokuratoriq; Generalna Skarbu Pafistwa Wnosii o oddaienie apelacji W caioéci i zasadzenie od powodki na rzecz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnej Skarbu kosztow postgpowania. Sad Apelacyjny zWaZyI co nastgpuje : Sad Apelacyjny W peini podziela ustalenia stanu faktycznego dokonane przez sad pierwszej instancji i przyjmuje je za W1asne, jak roWnieZ zastosowana przez ten sad Wykladnie; prawa materialnego i procesowego. Majac to na uwadze sad drugiej instancji uznal za zbyteczne powtarzanie ustalefi i ocene; prawna dokonana przez sad I instancji (patrz Wyrok SN z dnia 16 Iutego 2005 r., sygn. akt IV CK 526/04). Na Wtapie sad II instancji pragnie Wskazaé na niezasadnoéé zaskrienia pkt II orzeczenia sadu I instancji. Orzeczenie to dotyczyio kosztow nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej powodce z urzegdu. Zarowno W zarzutach apelacji, jak i uzasadnieniu, brak jakichkolwiek argurnentow, ktore mogiyby Wskazywaé na Wadliwoéé rozstrzygnigcia W tym zakresie. Tak Wirgc W tej czaéci Sad Apelacyjny apelacja uznal za niezasadna. Lektura akt sprawy Wskazuje, Ze powodka nie Wykazala iadnej z koniecznych przesianek odpowiedzialnoéci Z art. 417§ 1 1<.c. Na Wstgpie naleiy jedynie Wskazaé, 2e przy okreéleniu zasady odpowiedzialnoéci na podstawie art. 417 1<.c. W rnniejszej sprawie naleialo stosowaé art. 417 § 1 1<.c. W brzmieniu sprzed dnia 1.09.2004r. Zgodnie 2 nim Skarb Pafistwa ponosi odpowiedzialnoéé za szkodg Wyrzadzona przez funkcjonariusza pafistwowego przy Wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci. Przesiankami odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa byla tei Wina funkcjonariusza. Obowiazek jej Wykazania obciaiai powodkg. Przyjgto W orzecznictwie, ie Wystarczy Wykazanie okolicznoéci (faktow), z ktorych moina wyprowadzié Wnioski dotyczace istnienia Winy W drodze dornniemania faktycznego (art. 231 1<.p.c.). Racjg mial sad I instancji Wskazujac, i2 ciegiar Wykazania tych przesianek spoczywai na powodce, ktora obowiazkowi temu nie sprostaia. Przede Wszystkim trzeba zwrocié uwagg, Ze powodka nie Wykazala aby organy Wiadzy Milicji 4 Pozwany reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wnosił o oddalenie apelacji W całości i zasądzenie od powódki na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu kosztów postępowania. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Sąd Apelacyjny W pełni podziela ustalenia stanu faktycznego dokonane przez sąd pierwszej instancji i przyjmuje je za własne, jak również zastosowaną przez ten sąd wykładnię prawa materialnego i procesowego. Mając to na uwadze sąd drugiej instancji uznał za zbyteczne powtarzanie ustaleń i ocenę prawną dokonaną przez sąd I instancji (patrz wyrok SN z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt IV CK 526/04). Na wtępie sąd II instancji pragnie wskazać na niezasadność zaskrżenia pkt II orzeczenia sądu I instancji. Orzeczenie to dotyczyło kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu. Zarówno W zarzutach apelacji, jak i uzasadnieniu, brak jakichkolwiek argumentów, które mogłyby wskazywać na wadliwość rozstrzygnięcia W tym zakresie. Tak Więc W tej części Sąd Apelacyjny apelację uznał za niezasadną. Lektura akt sprawy Wskazuje, że powódka nie wykazała żadnej z koniecznych przesłanek odpowiedzialności z art. 417§ 1 k.c. Na wstępie należy jedynie wskazać, że przy określeniu zasady odpowiedzialności na podstawie art. 417 k.c. W rnniejszej sprawie należało stosować art. 417 § 1 k.c. W brzmieniu sprzed dnia 1.09.2004r. Zgodnie z nim Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Przesłanl<ami odpowiedzialności Skarbu Państwa była też wina funkcjonariusza. Obowiązek jej wykazania obciążał powódkę. Przyjęto W orzecznictwie, że wystarczy wykazanie okoliczności (faktów), z których można wyprowadzić wnioski dotyczące istnienia winy W drodze domniemania faktycznego (art. 231 k.p.c.). Rację miał sąd I instancji wskazując, iż ciężar wykazania tych przesłanek spoczywał na powódce, która obowiązkowi temu nie sprostała. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że powódka nie wykazała aby organy władzy - Milicji 4
--- STRONA 6 ---
Obywatelskiej, gdzie zatrudniony byl mai powodki dzialaiy niezgodnie z prawem, ie moina im przypisaé takie dziaiania (Iub zaniechania) sprawcze, ktore uzasadniaIoby odpowiedzialnoéé deliktowa z art. 417 1<.c. Powodka W Zadnej mierze nie uprawdopodobniia (nie mowiac o Wykazaniu), by zwoinienie jej mgia stanowilo czyn niedozwolony Skarbu Pafistwa, za ktory ponosi odpowiedzialnoéé za szkodrg Wyrzadzona przez funkcjonariusza pafistwowego przy Wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci. Wskazaé naleiy, Ze przepis art. 417 1<.c. przewiduje odpowiedzialnoéé odszkodowawcza za szkode; Wyrzadzona czynem niedozwolonym, zdefiniowanym jako ,,niezgodne z prawem dzialanie lub zaniechanie przy Wykonywaniu Wiadzy publicznej”. Stanowi WIQC on ogolna podstawrg odpowiedzialnoéci Wladz publicznych za ich Wiadcze dziaiania. DIa okreélenia odpowiedzialnoéci odszkodowawczej Wiadz publicznych, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostaiych przeslanek odpowiedzialnoéci deliktowej, a wigc szkody i zwiazku przyczynowego. Przepis art. 417 1<.c. nie zawiera W tej kwestii iadnej regulacji, a tym samym znajda zastosowanie ogolne reguly dotyczace kompensaty szkody W mieniu (majatkowej) i na osobie (majatkowej i niemajatkowej) oraz koncepcji zwiazku przyczynowego W szczegolnoéci ujegte W przepisach art. 361 I<.c. oraz art. 444 448 k.c. Niezasadny byi zarzut skariacej, Ze sad I instancji dopuécii sic; sprzecznoéci istotnych ustalefi z treécia zebranego W sprawie materialu dowodowego polegajace na niesiusznym ustaleniu, Ze brak bylo dowodow, ii zwolnienie mgia powédki ze sluiby bylo bezprawne i zawinione. Slusznie Wskazywai sad I instancji, ie tylko powodka W swych zeznaniach Wskazywala, Ze zwolnienie jej mafia ze siuiby W owczesnej Milicji Obywatelskiej byio bezprawne, albowiem mialo zwiazek z Wydarzeniami W rnarcu 1968 r., gdy odmowil udzialu W tiumieniu buntu studentow. Iednoczeénie powodka sama przyznaia, Ze jej mai nigdy nie probowal dochodzié swych praw W zwiazku z tym zwolnieniem dyscyplinarnyrn, zarowno przez kwestionowanie tego zwolnienia, jego podstaw, czy tei poprzez ubieganie sic; 0 przyznanie éwiadczefi naleinych funkcjonariuszowi, tei emerytalnych czy rentowych. Brak byio tei przeslanek do kwestionowania podstaw zwolnienia mgZa powodki majac na uwadze 5 Obywatelskiej, gdzie zatrudniony był mąż powódki - działały niezgodnie z prawem, że można im przypisać takie działania (lub zaniechania) sprawcze, które uzasadniałoby odpowiedzialność deliktową z art. 417 k.c. Powódka W żadnej mierze nie uprawdopodobniła (nie mówiąc o wykazaniu), by zwolnienie jej męża stanowiło czyn niedozwolony Skarbu Państwa, za który ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Wskazać należy, że przepis art. 417 k.c. przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, zdefiniowanym jako „niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej”. Stanowi więc on ogólną podstawę odpowiedzialności władz publicznych za ich władcze działania. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a Więc szkody i związku przyczynowego. Przepis art. 417 k.c. nie zawiera W tej kwestii żadnej regulacji, a tym samym znajdą zastosowanie ogólne reguły dotyczące kompensaty szkody w mieniu (majątkowej) i na osobie (majątkowej i niemajątkowej) oraz koncepcji związku przyczynowego - W szczególności ujęte W przepisach art. 361 k.c. oraz art. 444 - 448 k.c. Niezasadny był zarzut skarżącej, że sąd I instancji dopuścił się sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego W sprawie materiału dowodowego polegające na niesłusznym ustaleniu, że brak było dowodów, iż zwolnienie męża powódki ze służby było bezprawne i zawinione. Słusznie wskazywał sąd I instancji, że tylko powódka W swych zeznaniach wskazywała, że zwolnienie jej męża ze służby w ówczesnej Milicji Obywatelskiej było bezprawne, albowiem miało związek z wydarzeniami W marcu 1968 r., gdy odmówił udziału W tłumieniu buntu studentów. Iednocześnie powódka sama przyznała, że jej mąż nigdy nie próbował dochodzić swych praw W związku z tym zwolnieniem dyscyplinarnym, zarówno przez kwestionowanie tego zwolnienia, jego podstaw, czy też poprzez ubieganie się o przyznanie świadczeń należnych funkcjonariuszowi, też emerytalnych czy rentowych. Brak było też przesłanek do kwestionowania podstaw zwolnienia męża powódki mając na uwadze 5
--- STRONA 7 ---
postopowanie jakie Wszczgia powodka W roku 2004r. W postgpowaniu tym Wystapiia powodka o przyznanie jej policyjnej renty rodzinnej po megiu. W sprawie tej zapadia decyzja odmowna, gdzie jako podstawa odmowy przyjgto niespeinienie przesianek do takiej renty, albowiem osoba po ktore miaiaby ona siuiyé nie spelniaia Warunkow do jej uzyskania, aibowiem zostaia Zwolniona dyscyplinarnie Ze siuiby. Wniesione przez powodkrg odwoianie od tej decyzji zostaio oddalone Wyrokiem Sadu Okrrggowego W Warszawie Z dnia 21 lipca 2006r. W sprawie XIII U 1076/06. W éwietle tych dowodow sad I instancji miai peine przesianki ku temu by uznac’, Ze twierdzenia powodki o bezprawnym zwolnieniu jej mgia ze stuzby W czerwcu 1968r. nie zastuguja na uwzglegdnienie. Zasadnie przyjai sad I instancji, Ze powodka nie Wykazala teZ jakiej szkody na osobie doznala, co mogio by uznaé potrzebg: przyznania jej stosownego Zadoééuczynienia. W apelacji poza sformulowaniern takiego zarzutu W pkt 2b powodka nie przedstawila iadnej argumentacji, ktora mogiaby z tego powodu prowadzié do zakwestionowania orzeczenia sadu I instancji. Tak WIQC i W tym zakresie apelacja byla niezasadna. Niezasadny byi tei zarzut naruszenia art. 5I<.c. polegajacy na niezastosowaniu tego przepisu przez sad I instancji do oceny zasadnoéci podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia powodki. Przy ocenie, czy zarzut przedawnienia stanowi naduiycie prawa, rozstrzygajace znaczenie maja okolicznoéci konkretnego Wypadku, zachodzace po stronie poszkodowanego oraz osoby zobowiazanej do naprawienia szkody. Norma art. 5 I<.c. ma charakter Wyjatkowy i moie byé zastosowana tylko po Wykazaniu Wyja,tI<oWych okolicznoéci (np. jeéli przekroczenie terminu przedawnienia jest niewielkie). Sad Apelacyjny W peini podziela i przyjmuje za Wlasna argumentacjag sadu I instancji, co do braku podstaw do stosowania W tej sprawie art. 5 1<.c. przy ocenie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Reasumujac, Sad II instancji uznai apelacjr; powodki za niezasadna i na podstawie art. 385 1<.p.c. oddalil. 6 postępowanie jakie wszczęła powódka W roku 2004r. W postępowaniu tym wystąpiła powódka o przyznanie jej policyjnej renty rodzinnej po mężu. W sprawie tej zapadła decyzja odmowna, gdzie jako podstawę odmowy przyjęto niespełnienie przesłanek do takiej renty, albowiem osoba po które miałaby ona służyć nie spełniała warunków do jej uzyskania, albowiem została zwolniona dyscyplinarnie ze służby. Wniesione przez powódkę odwołanie od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 lipca 2006r. W sprawie XIII U 1076/06. W świetle tych dowodów sąd I instancji miał pełne przesłanki ku temu by uznać, że twierdzenia powódki o bezprawnym zwolnieniu jej męża ze służby W czerwcu 1968r. nie zasługują na uwzględnienie. Zasadnie przyjął sąd I instancji, że powódka nie wykazała też jakiej szkody na osobie doznała, co mogło by uznać potrzebę przyznania jej stosownego zadośćuczynienia. W apelacji poza sformułowaniem takiego zarzutu W pkt 2b powódka nie przedstawiła żadnej argumentacji, która mogłaby z tego powodu prowadzić do zakwestionowania orzeczenia sądu I instancji. Tak więc i W tym zakresie apelacja była niezasadna. Niezasadny był też zarzut naruszenia art. 5k.c. polegający na niezastosowaniu tego przepisu przez sąd I instancji do oceny zasadności podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia powódki. Przy ocenie, czy zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa, rozstrzygające znaczenie mają okoliczności konkretnego wypadku, zachodzące po stronie poszkodowanego oraz osoby zobowiązanej do naprawienia szkody. Norma art. 5 k.c. ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana tylko po wykazaniu wyjątkowych okoliczności (np. jeśli przekroczenie terminu przedawnienia jest niewielkie). Sąd Apelacyjny W pełni podziela i przyjmuje za własną argumentację sądu I instancji, co do braku podstaw do stosowania W tej sprawie art. 5 k.c. przy ocenie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Reasumując, Sąd II instancji uznał apelację powódki za niezasadną i na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił. 6
--- STRONA 8 ---
Na Zasadzie siusznoéci przewidzianej art. 102 I<.p.c. Sad Apelacyjny odstapii od obciaiania powodki obowiazkiem zwrotu pozwanemu kosztow procesu, majac na uwadze charakter sprawy i sytuacja powodki. O kosztach peinomocnika poWodI<i ustanowionego 2 urzgdu za postgpowanie ape1acyjne sad II instancji orzeki na podstawie oraz § 6 ust. 7 i § 13 ust. 1 pkt 2 W rozporzadzeniu Ministra Sprawiedliwoéci W sprawie opiat za czynnoéci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej z urzgdu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ,.w"'I..... <ifsI ;‘T°:'.?‘»~., / K ..._,.___ . ,. / *=.= _,~~ ~. . /‘ w \» UN I /.1.73’,/' grqlgte wtaéciwe pfldpigy .¢;.. ~.;E 3 Q0 nO._§ '.. , 3 g ‘“‘ K Flier‘ . < . ‘5‘1\\ ,»§'..::"12/.Omm* ~'e1§.T€Ifirnultu \ ~_: ~;_' ~'. I". : M. (4 A . \ 1‘.\\__ ,_‘/3; “;:1v\.'¢ \§.'7"'7 ,8.'— 9. W “W4 .' I" '\. 113'.‘ .' :;7wl_,,./’ f 5' 7 Na zasadzie słuszności przewidzianej art. 102 k.p.c. Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążania powódki obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów procesu, mając na uwadze charakter sprawy i sytuację powódki. O kosztach pełnomocnika powódki ustanowionego z urzędu za postępowanie apelacyjne sąd ll instancji orzekł na podstawie oraz § 6 ust. 7 i Š 13 ust. 1 pkt 2 W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości W sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ,..››""'-'-I--..... fifs ;f_'“`.'.>~~., .f .Ę ..._„____ .- ,.. / rz- .„~' ~»¬. . /' «' \› 'N 1 1..z.>.¬',,' Ęgßlrāle właściwe podpisy .¬;¬. ~.¬;E 8 Q0 ngś '.. , 3 g '“' 1 Kret ~. <- . «„›.›`\~. ,›§.;:"v:/.omnk °<5`1U@'tCrno'tu \ ¬'_-= '-;_-' «¿ 'Å/. Ę M- 4. A . \ ›'-`\\-__ ,-›'/Í; I-':«v\.'g şänszkíłf ,:="'- 9. W "‹^“'l .- Í Š” '\. 11%' ." :;7WŁ„,,.." f ÊS' 7
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny W Gdańsku _- Wydział#I ACa 576/11 Q#art. 417 k.c.#art. 442 § 1 k.c.#art. 417 § 1 k.c.#art. 5 kc#art. 102 k.p.c.#art. 417§ 1 k.c.#art. 231 k.p.c.#art. 361 k.c.#art. 5 k.c.#art. 385 k.p.c.