Wyrok I ACa 576/09

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 576/09 “ “ *1 >1,‘ ~ ‘ _—;»?T ‘tr I,“. .~_/~;u%~$ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sa,d Apelacyjny W Krakowie — Wydzial I Cywilny W sldadziez Dnia 15 lipca 2009 r Przewodniczqcyz SSA Wojciechlipéciolek ' Sqdziowiez SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Jerzy Bess Protokolantz apl. sqd. Tomasz Partyk p0 rozpoznaniu W dniu 15 lipca 2009 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powédztwa M Z przeciwko Skarbowi Pafistwa  Aresztowi Sledczemu W K 0 zaplatc; i naruszenie débr osobistych na skutek apelacji powoda 0d Wyroku Sqdu Okrggowego W Krakowie 2 dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I C 1442/08 oddala apelacjg. sygn. a1<±rAca 576/09 ^- “ "`? ;L z ' _'āřÍ 'tr 1,"-._ fząejuiåe WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sad Apelacyjny W Krakowie - Wydział I Cywilny W składzie: Dnia 15 lipca 2009 r Przewodniczący: SSA Wojciech Kościołek ` Sędziowie: SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Jerzy Bess Protokolant: apl. sąd. Tomasz Partyk po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2009 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa M Z przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledcz-emu w K o zapłatę i naruszenie dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W Krakowie z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I C 1442/08 oddala apelację. --- STRONA 2 --- Sygn. 31¢ 1 A Ca 5?6f09 Uzasadnienie Powéd, M Z W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Pafistwa Aresztowi Sledczemu K Wniés1 0 zasqdzenie zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistych W kwocie 100.000 Z1. W uzasadnieniu podal, 2e podczas pobytu W Zakladzie Karnym Areszcie Sledczym K W okresie 0d 25 maja 2000 roku do dnia 19 lipca 2001 roku przebywai W przeludnionych celach, W ktérych nie bylo nalezytej Wentylacji oraz nie zapewniono odpowiednich Warunkéw sanitamych, co zdaniem powoda stanowi naruszenie przepiséw Europejskiej Konwencji Praw Cz10Wieka i Podstawowych Wolnoéci oraz wyrzqdzilo mu krzywde. Podali r6WnieZ, Ze by1 nieludzko traktowany. W odpowiedzi na pozew, strona pozwana Wniosla 0 oddalenie powédztwa W caioéci W uzasadnieniu podajqc, 2':e powéd nie Wykazal na czym miahaby polegaé vvyrzqdzona mu krzywda oraz nieludzkie traktowanie oraz W jaki sposéb ustalil wysokoéé zadoééuezynienia. Strona pozwana podaia réwniez, Ze nie istniejq przesianki odpowiedzialnoéei Skarbu Pafistwa z tytuiu naruszenia débr osobistych powoda, W szczegélnoéci brak jest bezprawnoéei jej dziahlnia lub zaniechania.  Strona pozwana podniosla, Ze sam fakt przebywaniapowoda W przeludnionym areszcie éledezym nie stanowi szkody, jak réwniez zwréciia uwage, ii powéd odbywal kare pozbawienia Wolnoéci, ktéra miedzy innymi polega na tym, i2 skazany nie man swobody ustalania warunkéw jej odbywania i 0 ile sq one zgodne z obowiqzujgcymi przepisami, musi sie im podporza,d.koWaé. Strona pozwana Wywiqzywala sie ze Wszysfldch obowizgzkéw jakie naldada na niq 0b0Wia1zujapy_ kodek kamy Wykonawczy, nie mia1a natomiast Wp1yWu na przeludnienie, ktére ma miejsce We Wszystkich jednostkaeh penitenej arnych W Polsce, a. ktére W myél art. 248 »k.k.w. zostalo uznane za dopuszczalne pod pewnymi Warunkami, miedzy innymi zostal na10Z0ny obowiqzek informowania sygn. ak: 1 A ca siana Uzasadnienie Powód, M Z W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa Aresztowi Śledczemu K wniósł 0 zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych W kwocie 100.000 zł. W uzasadnieniu podał, że podczas pobytu W Zakładzie Karnym Areszcie Śledczym K W okresie od 25 maja 2000 roku do dnia 19 lipca 2001 roku przebywał w przeludnionych celach, W których nie było należytej wentylacji oraz nie zapewniono odpowiednich warunków sanitamych, co zdaniem powoda stanowi naruszenie przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz wyrządziło mu krzywdę. Podał również, ze był nieludzko traktowany. W odpowiedzi na pozew, strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości w uzasadnieniu podając, ze powód nie wykazał na czym miałaby polegać wyrządzona mu krzywda oraz nieludzkie traktowanie oraz w jaki sposób ustalił wysokość zadośćuczynienia. Strona pozwana podała równiez, ze nie istnieją przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda, W szczególności brak jest bezprawności jej działania lub zaniechania. - Strona pozwana podniosła, że sam fakt przebywaniapowoda W przeludnionym areszcie śledczym nie stanowi szkody, jak równiez zwróciła uwagę, iz powód odbywał karę pozbawienia wolności, która między innymi polega na tym, iz skazany nie ma swobody ustalania warunków jej odbywania i o ile są one zgodne z obowiązującymi przepisami, musi się im podporządkować. Strona pozwana wywiazywała się ze wszystkich obowiązków jakie nakłada na nią obowiązujący kodek karny wykonawczy, nie miała natomiast wpływu na przeludnienie, które ma miejsce we wszystkich jednostkach penitencj arnych w Polsce, a które w myśl art. °2-48 ›k.k.w. zostało uznane za dopuszczalne pod pewnymi warunkami, między innymi został nałozony obowiązek informowania --- STRONA 3 --- sedziego penitenojarnego. Istniejqce przeludnienie nie narusza uprawnien osadzonych. Strona pozwana podaje, ze powod przebywai W celi. W ktorej panowaiy Wiasciwe Warunki bytowe, Wyposazonej We Wszelkie niezbedne urzegdzenia higieniczno sanitarne, oraz otrzymywal praWid1oWe Wyzywienie. Przenoszenie powoda do innych cel mialo miejsce na krotkie okresy i tylko W celu poprawy Warunkéw bytowych, tj. przykladowo na czas przeprowadzanych remontow. Strona pozwana podala réwniez, 2e W tresici p0ZWL1 nie jest okreélone na czyrn miaio polegaé nieludzkie traktowanie  twierdzi, Ze W Zadnym Wypadku nie doszio do naruszenia dobr osobistyeh powoda, ezy tez Wyrza,dzenia mu jakiejkolwiek krzywdy. Zaskarzionym wyrokiein Sqd Okregowy W Krakowie oddalii powédztwo i odsta,pi1 od. obeiqzania powoda kosztami procesu na rzecz strony pozwanej. Sqd Okregowy ustalil nastepujqcy stan faktyczny: . W dniu 25 lipca 2000 roku Dyrektor Aresztu Sledczego W K przy ul. skierowai do Sa,du Okregowego W Krakowie Wydzial V Penitenojarny informacje o przekroczeniu pojemnosci jednostki, ktord Wynosi 206 osadzonych, jednoczesnie podajqc Ze aktualna ilosé osadzonyeh Wynosi 209 osob. W dniu 29 maja 2001 roku zostai skierowana podobna informacja . przy 210 osobach pojemnosei ilosc’; osadzonych wyniosla 260 osob. W dniu 13 grudnia 2001 roku W Areszcie Sledczym K przeprowadzono okresowq kontrole przewodow kominowych, ktora Wykazaia, ii przewody kominowe, do ktorych pod1qczone sq piece zimowe, grzewcze oraz kratki Wentylacyjne z pomieszczefi, sal, ‘WC warsztatow oraz pokoi sa, drozne i Wykazujg cia,g kominowy. ' 1 Powyzszy stan faktyczny ustalono na podstawie dokumentow, ktorych prawdziwoéé nie budziia W przekonaniu Sgdu Zadnych Wqtpliwosoi. Zadna ze stron nie zaprzeczyia ponadto ich autentycznosci. Na tej podstawie uznalt S"a,d Okregowy, Ze powodztwo nie zasiuguje na uwzglednienie. Zgodnie z art'.24 k.c. przesiankami ochrony dobr osobistych jest sędziego penitencjarnego. Istniejące przeludnienie nie narusza uprawnień osadzonych. Strona pozwana podaje, że powód przebywał w celi. w której panowały właściwe warunki bytowe, wyposażonej we wszelkie niezbędne urządzenia higieniczne sanitarne, oraz otrzymywał prawidłowe wyżywienie. Przenoszenie powoda do innych cel miało miejsce na krótkie okresy i tylko w celu poprawy warunków bytowych, tj. przykładowo na czas przeprowadzanych remontów. Strona pozwana podała również, że w treści pozwu nie jest określone na czym miało polegać nieludzkie traktowanie - twierdzi, że w zadnym wypadku nie doszło do naruszenia dóbr 'osobistych powoda, czy tez wyrządzenia mu jakiejkolwiek krzywdy. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo i odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu na rzecz strony pozwanej. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: _ W dniu 25 lipca 2000 roku Dyrektor Aresztu Śledczego w K przy ul. skierował do Sądu Okręgowego w Krakowie Wydział V Penitencjarny informację o przekroczeniu pojemności jednostki, która wynosi 206 osadzonych, jednocześnie podając ze aktualna ilość osadzonych wynosi 209 osób. W dniu 29 maja 2001 roku został skierowana podobna informacja I- przy 210 osobach pojemności ilość osadzonych wyniosła 260 osób. W dniu 13 grudnia 2001 roku w Areszcie Śledczym K przeprowadzono okresową kontrolę przewodów kominowych, która wykazała, iz przewody kominowe, do których podłączone są piece zimowe, grzewcze oraz kratki wentylacyjne z pomieszczeń, sal, VWC warsztatów oraz pokoi są drożne i wykazują ciąg kominowy. ` . Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie dokumentów, których prawdziwość nie budziła w przekonaniu- Sądu żadnych wątpliwości. Żadna ze stron nie zaprzeczyła ponadto ich autentyczności. Na tej podstawie uznał Sąd Okręgowy, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.24 k.c. przesłankami ochrony dóbr osobistych jest --- STRONA 4 --- ich faktyczne naruszenie lub zagrozenie oraz bezprawnosé dzialania naruszajaeego. Tylko spelnienie obu tych przesianek mote stanowié podstawe do ewentualnego domagania sie zaplaty odszkodowania lub zadoséuczynienia. W ocenie Sadu Okregowego dia ustalenia odpowiedzialnosci strony pozwanej nie sa wystarczajaee twierdzenia poWoda 0 nieiudzkim iub ponizajacym traktowaniu go podczas odbywania kary pozbawienia wolnoéci i braku godziwych i humanitarnych Warunkéw jej odbywania. . Fakt przeludnienia cel stanowi pomiedzy stronami okolicznosé bezspoma, jednak jak Wynika z zebranego W sprawie materialu dowodowego skala zjawiska nie byia znaozna, a ponadto strona pozwana Wypelniia Iswoje obowiazki Wynikajace z przepisu art. 248 § 1 kodeksu karnego Wykonawczego, powiadamiajac o tym fakcie sedziego penitencjarnego. Fakt, ii strona pozwana przeprowadzaia okresowa kontrole przewodow kominowych i Wentylacyjnych Wskazuje W przekonaniu Sadu Okregowego na dbaiosé o zapewnienie odpowiedniego standardu technicznego pomieszczefi Aresztu Sledczego, a zatem twierdzenia powoda dotyozace stanu teohnicznego i braku Wentylacji rowniez nalezy uiznaé za bezpodstawne. Sad Okregowy Wskazai, Ze kara pozbawienia Wolnosei Wiaze sie z pewnymi ograniezeniami i, jak siusznie podniosla strona pozwana, 0 ile sa one zgodne z obowiazuj aoymi przepisami, osadzony musi sie im podporzadkowaé. Nie " istnieja zdaniem SaduvOkregoWego Zadne przeslanki, aby przyjaé, Ze dzialania strony byio bezprawne i Ze pozwany poprzez swoje dziaianie lub zanieohanie doprowadzil do naruszenia lub zagroienia dobr osobistych powoda. Apelacje od Wyroku ziozyi powod zaskariajac orzeczenie W ca1oéci. Zaskarzonemu orzeczeniu zarzucfl; ~ naruszenie przepisow prawa prooesowego majace Wp1yW na rozpoznanie sprawy przez uniemozliwienie powodowi udzialu W rozprawie i pozbawienie W tej sytuacji moiliwosci Wskazania okolioznoéci faktycznych swiadczacyeh o .~ ich faktyczne naruszenie lub zagrożenie oraz bezprawność działania naruszającego. Tylko spełnienie obu tych przesłanek może stanowić podstawę do ewentualnego domagania się zapłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia. W ocenie Sądu Okręgowego dla ustalenia odpowiedzialności strony pozwanej nie są wystarczające twierdzenia powoda o nieludzkim lub poniżającym traktowaniu go podczas odbywania kary pozbawienia wolności i braku godziwych i humanitarnych warunków jej odbywania. --. Fakt przeludnienia cel stanowi pomiędzy stronami okoliczność bezsporną, jednak jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego skala zjawiska nie była znaczna, a ponadto Strona pozwana wypełniła swoje obowiązki wynikające z przepisu art. 248 § 1 kodeksu karnego wykonawczego, powiadamiając o tym fakcie sędziego penitencjarnego. Fakt, iz strona pozwana przeprowadzała okresową kontrolę przewodów kominowych i wentylacyjnych wskazuje w przekonaniu Sądu Okręgowego na dbałość o zapewnienie odpowiedniego standardu technicznego pomieszczeń Aresztu Śledczego, a zatem twierdzenia powoda dotyczące stanu technicznego i braku wentylacji również należy uznać za bezpodstawne. Sąd Okręgowy wskazał, ze kara pozbawienia wolności wiąże się z pewnymi ograniczeniami i, jak słusznie podniosła strona pozwana, o ile są one zgodne z obowiązującymi przepisami, osadzony musi się im podporządkować. Nie ' istnieją zdaniem Sądu,Okręgowego żadne przesłanki, aby przyjąć, że działania strony było bezprawne i że pozwany poprzez swoje działanie lub zaniechanie doprowadził do naruszenia lub zagrożenia dóbr osobistych powoda. Apelację od wyroku złożył powód zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił; - naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na rozpoznanie sprawy przez uniemożliwienie powodowi udziału w rozprawie i pozbawienie W tej sytuacji możliwości wskazania okoliczności faktycznych świadczących o .‹ --- STRONA 5 --- nieprawdziwoéci zarzutow strony pozwanej W Warunkaeh W ktorych powod nie byi reprezentowany przez adwokata.   ustalenie sprzecznie z rzeczywistym stanem ,ze nie byla prowadzona ewidencja ilustruj aca liczbe osob przebywajacych W poszczegolnyoh celach, .  niewyjasnienie istotnej okolicznosci, Ze powéd przebywal W 18 osobowej oeli. ktora metrazowo umoiliwiaia pobyt 12 oséb, co iaczyia sie z szeregiem skarg osadzonych i W efekcie doprowadziio do przebudowy pomieszczenia na biblioteke i éwietlice,  niewyjasnienie, Ze W pozostaiych dwéch ceiach przebywaia W 6 albo 12 osob mimo niezachowania Wiasciwego metrazu, 1  niewyjasnienie Warunkow sanitarnych panujacych W celaeh, ktore W rzeczywistosci nie odpowiadaiy standardom, podobnie jak niezapeinienie dostepu do swietlicy i mozliwosoi spaceru. . Wszystkie te niewyjasnione przez Sad I instanoji okolieznosci faktyezne W ocenie powoda usprawiedliwiaja teze, Ze Wyrok Sadu I instancji nie moze sie ostaé. Pozwany Wniosi o oddalenie apelacji. Sad Apelacyjny zwaiyl; Europejski Tiybunai Praw Czlowieka rozpoznajac sprawy dotyczace Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosei uznai za obowiazek Paflstwa dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podejmowanyeh W zakiadach kamych W ceiu zapewnienia odpowiednich _Warunko_W Zyeia Wieiniow, z nieprawdziwości zarzutów strony pozwanej w warunkach w których powód nie był reprezentowany przez adwokata. - - ustalenie sprzecznie z rzeczywistym stanem ,ze nie była prowadzona ewidencja ilustruj ąca liczbę osób przebywających w poszczególnych celach, . - niewyjaśnienie istotnej okoliczności, że powód przebywał w 18 osobowej celi. która metrażowo umożliwiała pobyt 12 osób, co łączyła się z szeregiem skarg osadzonych i W efekcie doprowadziło do przebudowy pomieszczenia na bibliotekę i świetlice, - niewyjaśnienie, że w pozostałych dwóch celach przebywała w 6 albo 12 osób mimo niezachowania właściwego metrażu, I - niewyjaśnienie warunków sanitarnych panujących w celach, które w rzeczywistości nie odpowiadały standardom, podobnie jak niezapnełnienie dostępu do świetlicy i mozliwości spaceru. _ Wszystkie te niewyjaśnione przez Sąd I instancji okoliczności faktyczne w ocenie powoda usprawiedliwiają tezę, ze wyrok Sądu I instancji nie moze się ostać. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył; Europejski Trybunał Praw Człowieka rozpoznając sprawy dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności uznał za obowiązek Państwa dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podejmowanych w zakładach karnych w celu zapewnienia odpowiednich _warurików życia więźniów, z --- STRONA 6 --- uwzglednieniem normalnych i uzasadnionych Wymagan zwiazanych z pozbawieniem Woinosci. Odwolujac sie do powyzszych kryteriow Sad Najwyzszy stwierdza W swym orzecznictwie, Ze odbywanie kary pozbawienia Wolnoéci W przeludnionych celach, z nieoddzielona toaleta i Weziem sanitarnym, z niewystarczajaca iloscia iozek i nieodpowiednia Wentylacja mote stanowié przejaw poniiajacego traktowania, prowadzacego do naruszenia godnoéci osob pozbawionych Wolnoéci. Na gruncie prawa polskiego moie uzasadniac’: zadanie zasadzenia zadoséuczynienia na podstawie art. 24 W zw. z art. 448 k.c, jako naruszajace dobra osobiste skazanego: godnosé i prawo do intymnosci. Takieh Warunkow nie mozna uznaé za uzasadniony i norrnalny element kary pozbawienia W0111OSC1, co Wynika takie Z art. 110 § 2 k.k.W., W ktorym polski ustawodawea, dostosowujae przepisy dotyczace Wykonania kary pozbawienia Wolnosei do Wyfzej Wskazanych norm prawa europejskiego, zawari Wymogi dotyczace Warunkow bytowych W celach mieszkalnych Wskazujac, Ze powierzclmia przypadajaca na skazanego nie mote Wynosié mniej niz 3 m., cele musza byé Wyposazone W odpowiedni sprzet zapewniajaey skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie Warunki higieny, dostateczny dopiyw powietrza i odpowiednia temperature i oswietlenie. Jedynie W szczegélnie uzasadnionych Wypadkaeh, okreslonych W art. 248 k.1<;.W. i przy zachowaniu trybu postepowania Wskazanego W tym przepisie oraz W przewidzianych W nim przepisach Wykonawczych, moie dojsé do ograniczenia Wielkosei powierzchni celi na jednego skazanego ponizej 3 m., jednakze jedynie na czas okreélony. Trzeba przy tym uznaé, Ze musi to byé czas scis'1e okreélony i nie nadmiernie dlugi, chodzi bowiem o Wyjatek od zasady, przewidziany jedynie W Wyjatkowych, szczegolnych sytuacjach, co uzasadnia Wykiadnie sciesniajaea przepisu. VVbreW tezom prezentowanym W odpowiedzi na pozew okolicznoéci tych.nie wyjaénia korespondencja zakiadu karnego z sadem. l ' uwzględnieniem normalnych i uzasadnionych wymagań związanych z pozbawieniem wolności. Odwolując się do powyższych kryteriów Sąd Najwyższy stwierdza w swym orzecznictwie, że odbywanie kary pozbawienia wolności W przeludnionych celach, z nieoddzieloną toaletą i węzłem sanitarnym, z niewystarczającą ilością łóżek i nieodpowiednią wentylacją może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Na gruncie prawa polskiego może- uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 w zw. z art. 448 k.c, jako naruszające dobra osobiste skazanego: godność i prawo do intymności. Takich warunków nie można uznać za uzasadniony i normalny element kary pozbawienia wolności, co wynika także z art. 110 § 2 k.k.w., w którym polski ustawodawca, dostosowując przepisy dotyczące wykonania kary pozbawienia wolności do wyżej wskazanych norm prawa europejskiego, zawarł wymogi dotyczące warunków bytowych W celach mieszkalnych wskazując, że powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m., cele muszą być wyposażone W odpowiedni sprzęt zapewniający skazanernu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią temperaturę i oświetlenie. Jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych w art. 248 k.k.w. i przy zachowaniu trybu postępowania wskazanego w tym przepisie oraz w przewidzianych w nim przepisach wykonawczych, może dojść do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 m., jednakże jedynie na czas określony. Trzeba przy tym uznać, że musi to być czas ściśle określony i nie nadmiernie długi, chodzi bowiem o wyjątek od zasady, przewidziany jedynie w wyjątkowych, szczególnych sytuacjach, co uzasadnia wykładnię ścieśniającą przepisu. Vlfbrew tezom prezentowanym w odpowiedzi na pozew okoliczności tych.nie wyjaśnia korespondencja zakładu karnego z sądem. i " --- STRONA 7 --- Reasumujac powyzsze W orzecznictwie Sadu Najwyzszego Wyrazany jest poglad, Ze osadzenie skazanego odbywajacego kare pozbawienia Woinoéci W przeiudnionych celach, przy braku oddzielenia urzadzefi sanitarnyoh od reszty pomieszczenia moze stanowié naruszenie dobr osobistych: godnosei oraz prawa do intymnosci i rodzié odpowiedzialnosé Skarbu Panstwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. . Ciezar dowodu, '2e warunki W zakiadzie karnym odpowiadaiy obowiazujacym normom i nie doszlo do naruszenia débr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanej (art. 6 W zw. z art. 24 k.c.) . W tym kontekscie uznaé nalezy, Ze stanowisko Sadu I instancji by zachowanie pozwanego o ile akceptowai on przebywanie wieiniow W zaludnionych ponad norrne ceiaoh nie bylo bezprawne uznaé nalezy za nieuzasadnione. Natomiast nie sposob podzielié zarzutu apeiacji, aby Sad I instancji nie Wyjasnii okolicznosoi faktycznych zwiazanych z niewiasciWa Wentylaeja eel jak niewiasciwym usytuowaniem ubikacji. W szozegolnosei 2 twierdzefi pozwu nie Wynika  poza negatywna" ocena  nic innego poza generalnym stwierdzeniem, Ze Warunki W tym zakresie byly niewlasciwe. Z kolei nieprawdziwosé takiej ooeny Wyjasniaja ustalone fakty zwiazane ze stanem instalaeji Wentylacyjnej. Takze brak podstaw dla uznania, by Wezei sanitarny byi Wadliwie zorganizowany, skoro sam powod przyznaje, Ze ubikaoj a" posiadaia odgrodzenie, Z tym zastrzezeniem, Ze by10 ono niestosowne (parawan z dykty umocowanej na ksztaitownikach). I ' Pomimo stwierdzenia zatem, Ze W pewnyrn zakresie zachowanie pozwanego posiadaio cechy bezprawnosci to roszczenie 0 zapiate zadoséuczynienia uznaé nalezy za nieuzasadnione. ' . W orzeoznictwie Sadu Najwyzszego ugruntowany jest takze poglad, zgodnie z ktorym Sad nie ma obowiazku zasadzania Zadoééuczynienia W kazdym przypadku naruszenie dob osobistych (por. wyrok SN 2 dnia 19.04.2006 r. II PK 245/05 OSNP 2007/78/101). Podstawowynj. kryterium decydujacym o Reasumując powyższe w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażany jest pogląd, że osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności W przeludnionych celach, przy braku oddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia może stanowić naruszenie dóbr osobistych: godności oraz prawa do intymności i rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. . Ciężar dowodu, że wa1'unki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanej (art. 6 w zw. z art. 24 k.c.) . W tym kontekście uznać należy, że stanowisko Sądu I instancji by 'zachowanie pozwanego o ile akceptował on przebywanie więźniów w zaludnionych ponad normę celach nie było bezprawne uznać należy za nieuzasadnione. Natomiast nie sposób podzielić zarzutu apelacji, aby Sąd I instancji nie wyjaśnił okoliczności faktycznych związanych z niewłaściwą wentylacją cel jak niewłaściwym usytuowaniem ubikacji. W szczególności z twierdzeń pozwu nie wynika - poza negatywną' oceną - nic innego poza generalnym stwierdzeniem, że warunki w tym zakresie były niewłaściwe. Z kolei nieprawdziwość takiej oceny wyjaśniają ustalone fakty związane ze stanem instalacji wentylacyjnej. Także brak podstaw dla uznania, by węzeł sanitarny był wadliwie zorganizowany, skoro sam powód przyznaje, ze ubikacj a' posiadała odgrodzenie, z tym zastrzeżeniem, że było ono niestosowne (parawan z dykty umocowanej na kształtownikach). V ' Pomimo stwierdzenia zatem, że W pewnym zakresie zachowanie pozwanego posiadało cechy bezprawności to roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia uznać należy za nieuzasadnione. ' _ W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest także pogląd, zgodnie z którym Sąd nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenie dób osobistych (por. wyrok SN z dnia 19.04.2006 r. II PK 245/05 OSNP 2007/7-8/101). Podstawowym kryterium decydującym o --- STRONA 8 --- mozliwosci zasadzenie zadoséuczynienie Winien byé m.in. stopien Winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W Wyroku Z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581/00 OSNC 2004/4/53 Wskazano, iZ decyzja 0 zasadzeniu zadoséuezynienia Winna byé poprzedzona takze zbadaniem nasilenia zlej Woli naruszyeiela i celowosci zastosowania tego érodka. Odnoszac sie do kwestii Winy to ta przeslanke odpowiedzialnoéci za niezapewnienie osadzonym Warunkow metrazowych zgodnych z art. 110 § 2 l<.1<.W. upatrywaé nalezy poza jednostkami organizacyjnymi, ktore bezposrednio odpowiadaly za Warunki W jakich powod odbywal kare. Jednostki te pomimo przepelnienia nie moga odmowié przyjecia skazanego a gospodarke finansowa prowadza W oparciu 0 prawo budzetowe. Co Wiecej jednostki te W celu zapewnia najlepszych z rnozliwych Warunkow metrazowych podejmowaly Wszelkie dzialania (okolieznosé powszechnie znana), ktore lezaly W ich gestii (adaptacja swietlic i innych pomieszczen, na co Wskazuje sam powod). Dzialania te Z jednej strony ograniczaly W pewnym stopniu problem przepelnienia eel, ale z drugiej strony niekorzystnie Wplywaly na inne aspekty odbywania kary (dostepnosé korzystania ze swietlie ozy innych zajeé grupowych), jednakze nie W'[8.ki1'I‘1 stopniu, Ze  tak jak to twierdzi powod  call<oWioie je eliminowaly. W dzialaniaeh tych jednostek trudno Wiec W ogole mowié o zlej Woli. a co dopiero jakims stopniowaniu nasilenia tego zjawiska. Brak nalezytego dofinansowania Wieziennictwa ( co jest faktem powszechnie znanym) W ocenie Sadu Apelacyjnego nie moze byé takze uznany za przejaw zlej Woli Ustawodawcy, ktorego swiadomym dzialaniem bylaby stworzenie takich Warunkow odbywania kaiy, ktore saine W sobie (przeludnienie, zie Warunki sanitarne itp.) stanowilyby dodatkowa dolegliwosc’: i represje dla osob skazanyeh, co stanowiioby przejaw niehumanitamej polityki penalnej panstwa. Niedofinansowanie Wieziennictwa, tak jak Wielu innych aspektow publicznej możliwości zasądzenie zadośćuczynienie winien być m.in. stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581/00 OSNC 2004/4/53 wskazano, iż decyzja 0 zasądzeniu zadośćuczynienia wimla być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Odnosząc się do kwestii winy to tą przesłankę odpowiedzialności za niezapewnienie osadzonym warunków metrażowych zgodnych z art. 110 § 2 k.k.w. upatrywać należy poza jednostkami organizacyjnymi, które bezpośrednio odpowiadały za warunki w jakich powód odbywał karę. Jednostki te pomimo przepełnienia nie mogą odmówić przyjęcia skazanego a gospodarkę finansową prowadzą w oparciu o prawo budżetowe. Co więcej jednostki te w celu zapewnia najlepszych z możliwych warunków metrażowych podejmowały wszelkie działania (okoliczność powszechnie znana), które leżały w ich gestii (adaptacja świetlic i innych pomieszczeń, na co wskazuje sam powód). Działania te z jednej strony ograniczały w pewnym stopniu problem przepełnienia cel, ale z drugiej strony niekorzystnie wpływały na inne aspekty odbywania kary (dostępność korzystania ze świetlic czy innych zajęć grupowych), jednakże nie w takim stopniu, że - tak jak to twierdzi powód - całkowicie je eliminowały. W działaniach tych jednostek trudno więc w ogóle mówić o -złej woli. a co dopiero jakimś stopniowaniu nasilenia tego zjawiska. Brak należytego dofinansowania więziennictwa ( co jest faktem powszechnie znanym) w ocenie Sądu Apelacyjnego nie może być także uznany za przejaw złej woli Ustawodawcy, którego świadomym działaniem byłaby stworzenie takich warunków odbywania kary, które same _w sobie (przeludnienie, złe warunki sanitarne itp.) stanowiłyby dodatkową dolegliwość i represje dla osób skazanych, co stanowiłoby przejaw niehumanitamej polityki penalnej państwa. Niedofinansowanie więziemiictwa, tak jak wielu innych aspektów publicznej --- STRONA 9 --- dzialalnosci Panstwa, W tyrn przede Wszystkim dzialafi podejmowanyeh na rzecz osob nie naruszajacych porzadku prawnego (sluzba zdrowia, szkolnictwo, opieka spoteczna) jest efektem Wieloletnich zaszlosci determinowanych poprzednimi Warunkami ustrojowymi i odczuwalnymi jeszcie skutkami transformacji sytemu spoleczno  ekonomicznego.  _ W takich zas realiach zasadzenie na rzecz powoda zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktére nie Wynikalo z .ce1oWego nacechowanego zla Wola dziania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za Warunki odbywania kary, leiaioby W sprzeeznosci z powszechnym poczuciem sprawiedliwosci, od ozego nie mozna abstrahowaé przy orzekaniu o zadosouozynieniu. Warunki W jakich poW6d odbywal kare, co reszta zostalo przez niego przyznane, byly takie same jak dla innych Wieiniow, nie mogly bye Wieo one forma jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji. Warunki te byiy natomiast o takim standardzie, jaki na obecnyrn etapie moiliwosoi finansowych Panstwa mozna bylo zapewnié. (Wyrok Sadu Apelaeyjnego We Wrociawiu z dnia 6 grudnia 2007 r. ,1 ACa 499/07) " W ocenie Sadu Apelacyjnego 0 mozliwosci zasadzenia zadoséuczynienia decydowaé teZ powinna ocena stopnia pokrzywdzenia, ktorego doznala osoba Zadajaca ochrony prawnej Inaczej bowiem nalezy oeenie stopien i to nawet subiektywnej Wrazliwosci osoby, ktora dotychczas nie byla poddana takim czynnikom stresogennym jak osadzenie W zakladzie karnym, niz osoby, ktora odbjrwa juz Kare pozbawienia Wolnosci. W tej sytuacji nalezy stwierdzié, Ze Europejski Trybunal Praw Czlowieka dokonujac Wykladni art. 3 e.l<.p.c. stwierdzil, Ze cierpienie i upokorzenie musza, W kazdym razie przekraczaé nieunikniony element cierpienia Wpisanego W pozbawienie wolnosci, aby stanowily naruszenie tego przepisutnp. orzeczenia Z dnia 29 kwietnia 2003 1:, nr 38812/97, Poltoracki przeciwko Ukrainie, oraz nr 50390/99, McGlinchey i inni przeciwko Zjednoczonemu Krolestwu). W opisanych pozwem realiaoh, a to działalności Państwa, wtym przede wszystkim działań podejmowanych na rzecz osób nie naruszających porządku prawnego (służba zdrowia, szkolnictwo, opieka społeczna) jest efektem wieloletnich zaszłości determinowanych poprzednimi warunkami ustrojowymi i odczuwalnymi - jeszcze skutkami transformacji sytemu społeczno - ekonomicznego. - _ W takich zaś realiach zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które nie wynikało z .celowego nacechowanego złą wola dziania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary, leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, od czego nie można abstrahować przy orzekaniu o zadośćuczynieniu. Warunki w jakich powód odbywał karę, co resztą zostało przez niego przyznane, były takie same jak dla imiych więźniów, nie mogły być więc one formą jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji. Warunki te były natomiast o takim standardzie, jaki na obecnym etapie możliwości finansowych Państwa można było zapewnić. (Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2007 r. ,1 ACa 499/07) ' W ocenie Sądu Apelacyjnego o możliwości zasądzenia zadośćuczynienia decydować też powimia ocena stopnia pokrzywdzenia, którego _doznała osoba żądająca ochrony prawnej Inaczej bowiem należy ocenić stopień i to nawet subiektywnej wrażliwości osoby, która dotychczas nie była poddana takim czynnikom stresogennym jak osadzenie w zakładzie karnym, niż osoby, która odbywa już karę pozbawienia wolności. W tej sytuacji należy stwierdzić, że Europejski Trybunał Praw Człowieka dokonując wykładni art. 3 e.k.p.c. stwierdził, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu.(np. orzeczenia z dnia 29 kwietnia 2003 r., nr 38812/97, Półtoracki przeciwko Ukrainie, oraz nr 50390/99, McGlinchey i inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu). W opisanych pozwem realiach, a to --- STRONA 10 --- sytuaeji Pafistwa ijego obywateli i odniesienia tej proporcji do sytuaeji powoda ( nie Wyjasniajaeego W Zaden sposob okolieznosei osadzenia W zakladzie karnym) nalezy uznaé, Ze mimo niedostatecznego komfortu pobytu powoda W eelaeh zakladu karnego, dyskomfort 6W pozostawal (2 uwagi na okres objety pozwem) W odpowiedniej proporeji do mozliwoéei Panstwa z ezym Winien liezye sie kazdy obywatei. Powyzsze rozwazania oparte sa na twierdzeniaeh faktycznyeh pozwu. W pozwie bowiem poW6d zakreslil podstawe swojej skargi. Fakt, ze domagal sie poW6d przeprowadzenia rozprawy pod jego obeenosé nie ezynii uzasadnionym prowadzenie doWod6W 2 urzedu przez przesluchanie powoda. Okolieznosei faktyezne naprowadzone W pozwie nie Wskazywaly bowiem tyeh okolieznosei faktyeznyeh jakie Wskazuje powod W apelaeji. Reasumuj ac nalezy stwierdzie, Ze zakresem rozstrzygnieeia objeto roszezenie powoda, ktorego graniee zakresla uzasadnienie pozwu. W pozwie powéd nie Wskazal ani oznaezenia eel, ani liezby Wspolosadzonyeh ani konkretnyeh Wielkosei przekroezenia norm liezby osadzonyeh W eelaeh W okreslonym ezasie. OW brak obeiazal powoda i fakt, 2e pozwany Wdal sie W spor ponad okolieznosei faktyezne Wskazywane W pozwie nie poszerzal granie przedmiotowyeh pozwu ze skutkiem W postaei konieeznosei przeprowadzenia z urzedu dowodu z przesluehania powoda.‘ Takze Wbrew zarzutom apelaeji  sytuaeji takiej (tj zapewnienia powodowi udzialu W rozprawie) nie stwarzal brak reprezentaeji powoda W proeesie ze strony profesjonalnego pelnomoenika. Z tresei pozwu i Wniosku 0 zwolnienie od kosztow sadowyeh Wynika, Ze powod stosunkowo swobodnie porusza sie po materii prawa . Zwalniaio to Sad I instaneji od konieeznoéei zwracania powodowi uwagi na eelowoée ustanowienia adwokata lub radcy prawnego W roli pelnonioenika proeesowego. Z kolei wniosek o ustanowienia adwokata poW6d zlozyl juz po zamknieeiu rozprawy (k.42 akt), bo W dniu l3_ lutego 20091". Takze uszezegolowienie okolieznoéei faktyeznyeh ( nota bene rowniez ogolnikowe i nie laezaee okresow pobytu powoda 2' okreslonymi sytuacji Państwa ijego obywateli i odniesienia tej proporcji do sytuacji powoda ( nie wyjaśniającego w żaden sposób okoliczności osadzenia w zakładzie karnym) należy uznać, że mimo niedostatecznego komfortu pobytu powoda w celach zakładu karnego, dyskomfort ów pozostawał (z uwagi na okres objęty pozwem) W odpowiedniej proporcji do możliwości Państwa z czym winien liczyć się każdy obywatel. Powyższe rozważania oparte są na twierdzeniach faktycznych pozwu. W pozwie bowiem powód zakreślił podstawę swojej skargi. Fakt, ze domagał się powód przeprowadzenia rozprawy pod jego obecność nie czynił uzasadnionym prowadzenie dowodów z urzędu przez przesłuchanie powoda. Okoliczności faktyczne naprowadzone w pozwie nie wskazywały bowiem tych okoliczności faktycznych jakie wskazuje powód w apelacji. Reasumując należy stwierdzić, że zakresem rozstrzygnięcia objęto roszczenie powoda, którego granice zakreśla uzasadnienie pozwu. W pozwie powód nie wskazał ani oznaczenia cel, ani liczby współosadzonych ani konkretnych wielkości przekroczenia norm liczby osadzonych w celach w określonym czasie. Ów brak obciążał powoda i fakt, że pozwany wdał się w spór ponad okoliczności faktyczne wskaż-ywane w pozwie nie poszerzał granic przedmiotowych pozwu ze skutkiem w postaci konieczności przeprowadzenia z urzędu dowodu z przesłuchania powoda' Także wbrew zarzutem apelacji - sytuacji takiej (tj zapewnienia powodowi udziału W rozprawie) nie stwarzał brak reprezentacji powoda w procesie ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Z treści pozwu i wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wynika, że powód stosunkowo swobodnie porusza się po materii prawa . Zwalniało to Sąd I instancji od konieczności zwracania powodowi uwagi na celowość ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w roli pełnomocnika procesowego. Z kolei wniosek o ustanowienia adwokata powód złożył już po zamknięciu rozprawy (k.42 akt), bo w dniu l3_ lutego 2009r. Także uszczegółowienie okoliczności faktycznych ( nota bene również ogólnikowe i nie łączące okresów pobytu powoda z' określonymi --- STRONA 11 --- niedoeiagnieeiami W organizaeji pobytu powoda W zaldadzie kamym) nastapilo z opoinieniem i nie jest usprawiedliwione Zadnymi okolieznoseiami(art. .381 k.p.e). Stad tez usprawiedliwione jest ieh pominieeie przez Sad II instaneji (Sad nie ma powinnosei szezegolowego badania okolieznoéci faktyeznyeh jedynie generalnie Wskazanyeh i nie popartyeh Zadnymi dowodarni) . W tym stanie uznal Sad Okregowy apelaeje nie usprawiedliwiona i dlatego orzekl jak W sentencji na podstawie art. 385 k.p.e. '~ niedociągnięciami W organizacji pobytu powoda w zakładzie karnym) nastąpiło z opóźnieniem i nie jest usprawiedliwione żadnymi oko1icznościami(a1't. 381 k.p.c). Stąd też usprawiedliwione jest ich pominięcie przez Sad II instancji (Sąd nie ma powinności szczegółowego badania okoliczności faktycznych jedynie generalnie wskazanych i nie popartych żadnymi dowodami) . W tym stanie uznał Sąd Okręgowy apelację nie usprawiedliwiona i dlatego orzekł jak w sentencji na podstawie art. 385 k.p.c. '=~