Teza / krótkie omówienie
odszkodowanie
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
I 3/§S/gn. akt I c 174/11 \\\ "*1 4' , ,.%.1<+./fé. U “E” \| ~ 7!/~é2;=‘.$’E‘\\\\ 1‘:;1!§’»»"‘ WY_ROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 maja 2012 roku Sqd Okrqgowy w Radomiu I Wydzial Cywilny w skladziez Przewodniczqcy: SSO Dangfga Bpjarska .: 1.5, ’ ‘_ . ..._:_., ‘ ‘ Protokolantz . » "'‘1':"' '<‘:i»3,,'.. . 'L ‘ .r_/b‘ 1,,;_'~~;_‘ _‘ ' = po rozpoznaniu w dniu 23 Radomiu ..~~ ....:.\ 1 ~.~'.,',¢ ' " = u'.~ '. /'"' _ na rozprawle __ sprawy z powédztwa W S" przeciwko Skarbowi Pafistwa — Sa,dowi Okrqgowemu w Radomiu 0 zadoééuczynienie i odszkodowanie I. II. III. IV. zasqdza od Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrqgowego w Radomiu na rzecz W I 1 S kwote; 40.000 (czterdzieéci tysiqcy) ziotych tytulem zadoééuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 05 maja 2011 roku do dnia zaplaty; _ zasqdza od Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrqgowego w Radomiu na rzecz W. S kwotq 17.795 (siedemnaécie tysie;cy siedemset dziewie;édziesiqt piqé) ziotych tytulem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 05 maja 2011 roku do dnia zaplaty; oddala powédztwo w pozostaiym zakresie; zasgdza Od Skarbu Pafistwa Sqdu Okrqgowego w Radomiu na rzecz W _ S kwotc; 3.917 (trzy tysiqce dziewiqéset siedenmaécie) zlotych tytulem zwrotu kosztéw postgpowania, w tym kwotq 3.600 (trzy tysiqce szeééset) zlotych tytulem kosztéw zastqpstwa Nlnlelszy dokument wydano na wnlosek ~ I zdnla.....[1.ZLL|§1.Zu13............. w tryble ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku ° °'°§!?P!*? ‘??_'£'f‘l"P€El'P.“.""°1"“!
--- STRONA 2 ---
Ix v procesowego. (na oryginale wiaéciwe podpisy) Sygn. akt I ACa 575/12 ( wizerunek godia) WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2012 r. Sad Apelacyjny w Lublinie, I Wydziat Cywilny w sktadzie: Przewodnicza_cySedzia SA Elibieta Patrykiejew Sedzia: SA Ewa LauberDrzazga Sedzia: SA Alicja Surdy ( spr.) Protokolant sekr. sqdowy Dorota Kabala po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powédztwa W S przeciwko Skarbowi Par'1stwa Sqdowi Okregowemu w Radomiu zastepowanemu przez Prokuratorie Generalnq Skarbu Par'1stwa 0 zadoééuczynienie i odszkodowanie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sqdu Okregowego w Radomiu'z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I C 174/11 I. zmienia zaskadony wyrok w cato§ci w ten sposéb, ie: 1) oddala powédztwo; 2) nie obciqia powoda W S _ kosztami procesu; II. zasa_dza od powoda W S1 na rzecz Skarbu Paristwa Prokuraton'i Generalnej Skarbu Pafistwa kwoteg 2.700 (dwa tysiqce siedemset) ztotych tytulem kosztéw procesu zaI|| instancjz3. A ( na oryginale wlaéciwe podpisy )? Sygn. akt I ACa' 575/ 12 POSTANOWIENIE Dnia 12 marcai 2013. r. Sad Apelacyjny W_ Lublinie Wydzialu I Cywilny w skladziez Przewodniczapy Sedzia SA Ewa Popek ( spr.) S¢dzia SA Boiena Oworuszko, Danuta Mietlicka po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r. w Lublinie na posiedzcniu niejawnym sprawy z powédztwa W1 S: przeciwko Skarbowi Paristwa — Sa,dowi Okrggowemu w Radomiu zastcpowanemu przez Prokuratorie Generalna Skarbu Pafistwa 0 zadoééuczynienie i odszkodowanic na skutek zaialenia powoda na postanowicnie 0 kosztach procesu zawarte w pkt. II wyroku Sa,du Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt I ACa 575/ 12 postanawiaz zmienié pkt. II wyrbku Sadu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 grudnia 2012 r. W ten sposéb, i2 nie obciaja powoda W kosztami postcpowania apelacyjnego. 0 QQN ‘ 7 / 1| 77* » J1I!I"“*;é Z '"‘=f.‘(..Ti.5"'?‘Strep’ Nu ory9iI1<1|° ff .. . ; 1.1/X_§>¢ ' ;’_;§\:5 w1u$ciwy(e) P°dP'$(Y) CD :.’~’§’ . S a W Q A mgr‘MonikaGrzyb \.1‘_ 4 ~. I 0 0 M \5 < SEKRETA OWY Nlnlejszgbdokument wydano na vmlosak I I I I I n Qo?v0Rlllfilgllzuqjual I | | I I I I I llQIlil'lllI wtryble ustawy 1 anie 5 wrzaénla 2001 roku, 0 dostgp/e mformacilpubllcznal . (Dz.U. H1112‘, poz. 1198)
--- STRONA 3 ---
‘ \ Sygn. akt I C 174/11 Uzasadnienie W pozwie z dnia 03 lutego 2011 roku powéd W Sf wniésl 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa — Sa_du Okrqgowego w Radomiu kwoty 80.000 ziotych tytulem zadoééuczynienia oraz kwoty 17.795 ziotych tytuiem odszkodowania. W uzasadnieniu wskazai, Ze wyrokiem z dnia 21 grudnia 1960 roku Sqd Wojewédzki w Kie1cach — O§r0dek Zamiejscowy w Radomiu w sprawie VII K 112/60 skazai go na 14 lat pozbawienia wolnoéci, 200.000 zlotych grzywny, UIIEIIQ praw pubilicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 8 lat i przepadek ca1ego mienia. Wyrok zostal wykonany i powéd w okresie od 02 lutego 1960 roku do 28 lipca 1970 roku przebywal z zak1adach kamych. W okresie tym pozbawiony byl moiliwoéci prowadzenia Zycia rodzinnego, pracy za godnym wynagrodzeniem, ksztalcenia. Dodatkowo, jako osoba skazana po zwolnieniu z zakladu karnego powéd byl nieakceptowany w spoleczefistwie i zaldadach pracy. Powodowi odméwiono zatrudnienia w Pafistwowej Garbarni, a W Sp61dzielniPracy Garbarskiej, gdzie znalazl zatmdnienie, inni pracownicy nie akcéptowali go. Odméwiono mu réwniei czlonkostwa w organizacji kombatanckiej, pomimo jego dzia1aln0§ci konspiracyjnej w latach 194045. Wyrokiem Sqdu Najwyzszego powéd nie zostal wprawdzie uniewinniony, jednak zastosowanie trybu dorainego oraz przepiséw ustawy 0 odpowiedzialnoéci karnej za ' przestqpstwa przeciwko wiasnoéci spolecznej spowodowaio, Ze dotknqiy go szczegélnie uciagliwe konsekwencje. Powéd wniési réwniez 0 zwrot réwnowartoéci mienia skonfiskowanego mu jeszcze przed wyrokiem z dnia 21 grudnia 1960 ziotych zgodnie z zaiqczonym wykazcm. W znacznej czqéci byiy to rzeczy nowe, zakupione przez powoda wiaz z Zonq za érodki finansowe otrzymanie w prezencie é1ubnym~(pdzew k. 36). I " Ostatecznie swoje stanowisko w sprawie powéd sprecyzowai na rozprawie w dniu 23 maja 2012 roku. Wniésl 0 zasqdzenie od pozwanego na swojq rzecz kwoty 80.000 zlotych tytulem zadoééuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz kwoty _ 1_7.795 zlotych tytulem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz kosztéw procesu, w tym kosztéw zastqpstwa procesowego (k. 93). A Nmeiszfi am M wmmk I I l idnla...............:................... 1 I . . . wlryble ustawyzdnla6wrzeSn|a2001'roku I . , odosrgpla do In/0 "I b/I . I 1 ; . A (Dz.U. Nr112fn;i€g1p1u98)cznal 1 I ‘
--- STRONA 4 ---
I W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Pafistwa — Sqd Okrqgowy W Radomiu wniosi 0 oddalenie powodztwa W caioéci oraz 0 zasqdzenie na jego rzecz kosztow postqpowania, W tym kosztow zastqpstwa procesowego. Podniosl, ze roszczenie powoda nie je_st uzasadnione co do zasady ani co do Wysokoéci, a ponadto jest przedawnione (odpowiedz na pozew k. 3740). W dalszym toku procesu strona pozwana podtrzymywaia swoje stanowisko W sprawie. Sqd ustalil, co nastgpuje: ' Powod W S wyrokiem Sqdu Wojewodzkiego W Kielcach Oérodka Zamiejscowego W Radomiu z dnia 21 gmdnia 1960 roku Wydanym W sprawie VII K 112/60 skazany zostal za popelnienie czynu z an. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18‘ czerwca 1959 roku o odpowiedzialnoéci kamej za przestqpsiwa przeciwko wlasnoéci spolecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228) W zwiqzku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 roku o Wzmozeniu ochrony mienia spo1ecznego przed szkodami Wynikajqcymi z przestcgpstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11) przy zastosowaniu an. 47 § 1 lit a i c k.k. z_ 1932 roku i art. 1 i 2 dekretu 0 postqpowaniu doraznym na karQ 14 “lat Wiqzienia i 200.000 zlotych grzywny, utratg praw publicznych iobywatclskich praw honorowych na okres 8 lat i przepadek caiego mienia (zeznania powoda W 1 S k. 91v93 W zwiz1zl<11'z k. 55v56, Wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 18 listopada 2009 roku W sprawie IV KK 346/08 wraz z uzasadnieniem k. 710 akt II Ko 80/10 ,,odszk.” Sqdu Okrcggowego W Radomiu). Przed skazaniem W S pracowal W Spéidzielni Garbarskiej ,,Przysz1o§é” W Radomiu jako technolog i nadzorowai proces obrobki skor. Powyzszym Wyrokiem zostal on skazany za zabér mienia spolecznego W postaci skor. Z uwagi na przedstawienie mu zarzutow zostai on' aresztowany i przebywal W Zakladzie Karnym W Warszawie _— Mokotow," a nastqpnie podczas procesu W Zakiadzie Karnyn"1 W Kielcach. “Powod byl Wtedy zonaty i mial trojkq maioletnich dzieci. W toku procesu powod mial obroficq, nie przyznawai siq» rownicz do popeinienia zarzucanego mu czynu (zeznawania éwiadkowz B: I R k. 89 90, A S k. 9090v, J~ I S k. 91 91v, zeznania powoda W _ S :. 91v93 w zwiqzku z k. 55v56). 1 W _ S odbywai karq Wiqzienia orzeczonq wskazanym wyrokiem W okresie od dnia 02 lutego 1960 rokudo dnia 29 ligaca 1970 roku W Zakiadzie Nlnlelszy dokumenmy ano na wnlosak .1.........11.z..u§[email protected]............ 2 W trybla ustavry 2 dnia 5,»/rzeénla 2001 I‘0kL| 0 dostppie do Infarmacjlpubllcznej (fl1H Hr11') nnw 41no\
--- STRONA 5 ---
r \ in r u Kamym W Strzelcach Opolskich. Zostal zwolniony Warunkowo. Podczas osadzenia powéd zatrudniony byl jako pracownik fizyczny. W tamtym czasie Warunki W Zakladzie Karnym W Strzelcach Opolskich by1y Z16. Na powierzchni 1415 m2 osadzonych bylo szeéé osob, przy czym W celi znajdowaly sis; tylko cztery Iézka. Pozostali wspolwiqiniowie spali na posadzce na siennikach. Nie byio oddzielonego kqcika sanitarnego, potrzeby fizjologiczne osadzeni zaiatwiali do Wiadra umieszczonego z celi. Na Wyposazeniu celi nie bylo umywalek, nie byiy one rowniez ogrzewane. W trakcie osadzenia powod zachorowai na Wrzody zolqdka, mia1 rowniez problemy stomatologiczne i by} leczony (zeznania powoda W V S _ k. 91v93 W zwiqzku z k. 55v56, éwiadectwo zwolnienia z dnia 29 lipca 1970 roku k. 11 akt II Ko 80/ 10 ,,odszk.” Sqdu Okrqgowego W Radomiu). S Po opuszczeniu zakiadu kamcgo W _ A S mia1 tmdnoéci z podjqciem zatrudnienia W sWoim zawodzie, z uwagi na to ze byl on osobq skazanvac Odmowiono mu zatrudnienia W garbarniach. Powod znalazl pracq chalupniczq W spoidzielni metalowej, podejmowal prace dorywcze W Warsztacie swojego brata. Z tych samych przyczyn powodowi odmowiono rowniez przyjqcia na studia na Politechnice Radomskiej oraz do organizacji kombatanckich (zeznawania éwiadkowz E R k. 8990, A S k. 9090v, J S k. 91 91v, zeznania powoda WI S' k. 91v93 W zwiqzku z k. 55v56). Jeszcze W toku postqpowania karnego, W dniu 27 listopada 1959 roku, zajqto ruchomoéci bqdatcei Wiasnoéciq powoda oraz jego zony W S , obejmujqce: lodéwkeg, pralkq, trzy dywany, adapter, kredens, szafq, biurko, sofcg, dwa fotele, biblioteczkq, toaletkq, narzutq, picgé flakonéw kxysztaiowych, dziesiqé kielichow krysztaiowych, gondolkq kiysztaiowq, siedem sztuk krysztalow do ciast, trzy salaterki krysztalowe, dwie kxysztalowe cukiemice, zastawg kawowq na dziewiqo osob, srebrnq taco oraz krysztalowq karafl<Q. Wartoéé‘ wskazanych ruchomoéci W protoko1ach zajqcia oszacowano na Iqcznq kwotq 41.600 zlotych (powoda W S k. 91v93 W zwia_zku z k. 55v56, protokoly zajqcia mchomoéci z dnia 27 listopada 1959 roku k. 12 15 akt II K0 80/ 10 ,,odszk.” Sqdu Okrqgowego W Radomiu). Na skutek kasacji Wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sqdu Wojewodzkiego W Kielcach Oérodka Zamiejscowego W Radomiu z dnia 21 gnldnia 1960 roku wydanego W3sH‘1mg/gyedtxlI"Ie'I%”31d1%,/r6a0vm\i\£/agtokiem z dnia 18 Iistopada ........... 3 1} wtryble ustawy i dnia 6 wrzaénla 2001 roku 1 2 1. § 10 dostgplado /nformacjl ubllcznel 1 ~ /h1l|1l\||11') r\n'| 1p10fl\
--- STRONA 6 ---
2009 roku Wydanym W sprawie IV KK 346/08 Sad Najwyzszy uchylil zaskarzony Wyrok i umorzyi postepowanie kame Wobec W . S 5, na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. W zwiazku z art. 105 § 1 pkt 1. k.k. z 1969 roku W brzmieniu obowiazujacym do 20 listopada 1995 roku, to jest z uwagi na przedawnienie karalnosci (Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 18 listopada 2009 roku W sprawie IV KK 346/08 wraz z uzasadnieniem k. 710 akt II Ko 80/ 10 ,,odszk.” Sadu Okregowego W Radomiu). A W S zlozy1 W dniu 17 marca 2010 roku W tutejszym Sadzie Wniosek o zaplate odszkodowania i zadoséuczynienia. Wyrokiem z dnia 04 listopada 2010 roku Wydanym W sprawie II Ko 80/10 ,,odszk.” Sad Okregowy W Radomiu II Wydziai Kamy oddalil Wniosek W' ,4 S. na podstawie art. 552 § 1 k.p.k. Wyrok ten nie zostal przez powoda zaskarzony i uprawomocnii sie W dniu 10 grudnia 2010 roku (Wyrok z dnia 04 listopada 2010 roku oraz uzasadnienie k. 34 i 37 42 akt II Ko 80/ 10 ,,odszk.” Sadu Okregowego W Radomiu). Powyzszy _stan faktyczny Sad ustalil W oparciu o Wskazane dowody W postaci dokumentow, zeznan swiadkow oraz zeznafi powoda W , Sitkowskiego. Stan faktyczny W niniejszej sprawie byi pomiedzy stronami bezspomy. Sad obdarzyi Wiara zeznania swiadkow B R V , I S‘ oraz J S I oraz zeznania powoda. Sa one logiczne, spojne i vwzajemnie sie uzupelniaja. Znajduja rowniez potwierdzenie W zgromadzonych W sprawie materialach dowodoWych.'OczyWistym jest przy tym, ze ze Wzgledu na uplyw czasu pewnyoh okolicznosci powod oraz swiadkowie moga nie pamietaé, nie Wpiywa to jednak na ich. caiosciowa ocene. Dokumenty zgromadzone W aktach sprawy nie kwestionowane przez strony, nie budza one rowniez Watpliwosci Sadu zarowno pod Wzgledem formalnym jak i materialnym. " _ A _ j V Sad zwazyl, co nastepuje: _ V j * Powodztwo jest zasadne czeéciowo, to jest co do zasadzenia na rzecz powoda tytuiem zadoséuczynienia kwoty 50.000 zlotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 05 maja 2011 roku do dnia zaplaty oraz tytuiem odszkodowania kwoty 17.795 NIIIIEJSZY dokufiéh‘: 1.5/'dan'ri'1ia wnlosek zama...q.?..i.'.§=.Z.[.]]§.............. 4 W "7519 "WW7 2 dnia 6 wrzeénla 2001 °""5051?‘£:1£"!2":*§sI'mb1!w»~1 D 3. '\ r rr A 3 \ K‘
--- STRONA 7 ---
\ 1“ Q» J‘ 6 0 zlotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 05 maja 2011 roku dodnia zapiaty. W pozostalym zakresie jako bezzasadne podlega oddaleniu. Powod W sprawie niniejszej dochodzi od pozwanego odszkodowania i zadoséuczynienia zanaruszenie jego dobr osobistych, to jest Wolnosci, godnosci oraz czci W zwiazku z jego nieslusznym skazaniem. Pozwany nie kwestionowai okolicznosci faktycznych niniejszej sprawy. Spor pomiedzy stronami koncentrowai sie na ocenie ich skutkow prawnych. Powod szkode swoja, zarowno majqtkowajak i niematerialna, Wywodzi z faktu skazania go Wyrokiem Sadu Wojewodzkiego W Kielcach Osrodka Zamiejscowego W Radomiu, uchylonego nastepnie przez SadNajwyzszy. W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 listopada 2009 roku Sad Najwyzszy Wskazai, iz W postepowaniu, W Wyniku ktorego powod zostal skazany, nieprawidiowo zastosowano tryb dorazny przewidziany W dekrecie z dnia 16 listopada 1945 roku o postepowaniu doraznym (tekst jednolity Dz. U. z 1949 roku Nr 33, poz. 244). Decyzja o zastosowaniu tego trybu byla dowolna i nieuprawniona, ta rozpoznanie sprawy W tiybie doraznym, a nie zwyczajnym byio razacym naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z przepisami Wskazanego dekretu postepowanie jdorazne byio postepowaniem jednoinstancyjnym, skroconym, uproszczonym, a jednoczesnie ‘Wia_za1o sie ze znacznym zaostrzeniem Wymiam kary, Wlacznie z mozliwoscia orzeczenia kaly smierci (por. art. 2 dekretu). Okolicznosci te Wskazuja, ze, ze Wzgledu na niewiasciwe zastosowanie trybu postepowania doraznego, powodowi ograniczono prawo do obrony, W tym do skladania srodkow odwolawczych, co W konsekwencji doprowadzilo do jego nieshlsznego skazania. Za takie uwaza sie bowiem skazanie, ktore zostaio orzeczone z obraza przepisow prawa, co miaio miejsce W niniejszej sprawie. Wykonanie orzeczonej Wobec niego kary spoWodoWa1o naruszenie jego dobor osobistych — Wolnosci, czci oraz godnosci oraz bylo zdarzeniem Wywoluj a_cym szkode materialna. ' ' Zgodnie z trescia art. § 1 przep. Wprow. k.c. zastosowanie W sprawie niniejszej beda mieé przepisy obowiazujace W chwijli zdarzenia Wywolujacego szkode, to jest sprzed daty Wejscia W zycie Kodeksu cywilnego. W orzecznictwie Sadu Najwyzszego ugmntowanyzostai poglad, Zgodnie z ktorym Wykladnia art. XLIX § 1 przep. Wprow. k.c. prowadzi do Wniosku, ze nie stosuje sie nowej ustawy przy ocenie skutkow czynu niedozwolonego, ktory zdarzyi sic; przed jej Wejsciem W zycie (por. Wyrok Sadu NajWyzsmg§;yzu615}1gn11]y‘Qfi1zQzjfig;}i1<a,2004 roku, IV CK 81/04, opubl; Lex 11111.....l1..Z..LJ.5...Zfi11............. 5 wtrybte ustawy iditla 5 wrzeénla 2001 roku ’ I 0 dosteple do 1,nfor,rna_c/I publlcznel I 1 (02.0. N! ,112,1poz. 1198) ,
--- STRONA 8 ---
numer 197651). Na skutek powyzszych okolicznosci, to jest skazania powoda przy zastosowaniu niewiasciwego trybu postepowania, co stanowilo razace naruszenie prawa, powstal pomiedzy stronami stosunek zobowiazaniowy, ktorego tresé stanowi nastepstwo omawianego zdarzenia prawnego. Odpowiedzialnoéé funkcjonariuszy Skarbu Panstwa za szkode W chwili zdarzenia regulowaia ustawa z dnia 15 listopada 1956 roku o odpowiedzialnoéci Panstwa za szkody Wyrzadzone przez funkcjonariuszéw panstwowych (Dz. U. Nr 54 poz. 243). Przepisy tej ustawy zostaly zreszta inkorporowane przez Kodeks cywilny W brzmieniu z 1965 roku W przepisach art. 417421 k.c., na ktore powod sie powolywai. Zgodnie z art. 4 ust. 1 Wskazanej ustawy 0 odpowiedzialnosci Pafistwa za szkody wyrzadzone przez funkcjonariuszow pafistwowych jezeli szkoda zostala Wyrzadzona na skutek Wydania orzeczenia lub zarzadzenia, Panstwo odpowiada tylko Wowczas, gdy przy Wydaniu orzeczenialub zarzadzenia nastapilo naruszenie prawa scigane W trybie postepowania kamego lub dyscyplinamego, a Wina sprawcy szkody zostaia stwierdzona W wyroku karnym lub orzeczeniu dyscyplinamym albo uznana przez organ przelozony nad sprawca szkody. Wmysl ust. 2 cytowanego ‘artykuiu brak stwierdzenia Winy W wyroku kamym lub orzeczeniu dyscyplinarnym nie Wyklucza odpowiedzialnosci Panstwa, jezeli Wszczeciu lub prowadzeniu postepowania kamego albo dyscyplinamego stoi na przeszkodzie okolicznoéé Wylaczajaca sciganie. Nie budzi Watpliwosci okolicznosé, iz powod nie dysponuje ani Wyrokiem karnym ani orzeczeniem dyscyplinarnym stwierdzajacym Wine funkcjonariuszy panstwowych. Niemniej jednak, nie moze to Wykluczyé odpowiedzialnosci pozwanego. Nalezy bowiem Wskazaé, iz uzyskanie takich orzeczen by1o niemozliwe z uwagi na okolicznosé Wylaczajaca sciganie, to jest z powodu przedawnienia. Zgodnie z trescia art. 93 § 1 Rozporzadzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 06 lutego 1928 roku Prawo o ustroju" sadéw powszechnych (tekst jednolity Dz. U. z 1950 roku Nr 39, poz. 360), jezeli od chwili przewinienia do chwili Wszczecia postepowania dyscyplinamego uplynelo jpieé lat, postepoWanie dyscypliname nie moze byé Wszczete, a W razie Wszczecia —. nalezy je umorzyé A _ _ l W tym miejscu Wskazaé nalezy, ze odszkodowanie za niesiuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie pszysluguje reguluja co do zasady przepisy Rozdzialu 58 k.p.k. Na podstawie art. 552 § 1 k.p.k. oskarzonemu, ktéry wiwyniku Wznowienia postepowania lub .ka_s,a_cji .zosta1 fluniewimiiony lub skazany na Nlnlejszy dqimment vy“d‘ah‘cr‘na‘wn1osak’*”">"*' ............... l 6 Wtryble ustawy '2 dnia 6 wrzeénla 2001 roku o dostpple do.ir.>IarmacjIpubllcznal lfi7II lJr119 urn 110fl\
--- STRONA 9 ---
Q Iagodniejsza kare, shlzy od Skarbu Panstwa odszkodowanie za poniesiona szkode oraz zadoséuczynienie za doznana krzywde, Wynikie z Wykonania Wzgledem niego W caiosci lub W czesci kary, ktorej nie powinien by1 poniesé. Natomiast Zgodnie z trescia § 2 cytowanego artykulu przepis § 1 stosuje sie takze, jezeli po uchyleniu skazujacego orzeczenia postepowanie umorzono Wskutek okolicznosci, ktoiych nie uwzgledniono We Wczesniejszym postepowaniu. Odpowiedzialnosé Skarbu Panstwa przewidziana W tym przepisie oparta jest na zasadzie ryzyka za sam skutek spowodowania nieslusznego skazania, ktore jednak musza spowodowaé szkode majatkowa lub niemajatkowa. W uchwale Sadu Najwyzszego Wydanej W skiadzie siedmiu sedziow Wyrazony zostal podglqd, ze odszkodowania za niesluszne skazanie przysluguje rowniez oskarzonemu o do ktorego W Wyniku Wznowienia postepowania lub rewizji nadzwyczajnej umorzono postepowanie kame, np. z powodu przedawnienia lub innej ujenmej przesianki procesowej, Wylaczajacej dopuszczalnosé dalszego toczenia sie postepowania, np. abolicji lub smierci oskarzonego, jezeli u podstaw takiego umorzenia legio stwierdzenie, ze oskarzony popeinii Wprawdzie przestepstwo i istniaiyby podstavvy do skazania go, ale za czyn o Iagodniejszej kwalifikacji prawnej (uchwaia Sadu Najwyzszego z dnia 21 listopada 1990 roku, V KZP 28/90, opubl. ONSKW 1991/46/ 14). Uchwala ta zapadia na gnlncie art. 487 § 1 Kodeksu postepowania kamego z 1969 roku, niemniej jednak, jak Wskazuje Sad Apelacyjny W Lublinie W wyroku z dnia 04 kwietnia 2000 roku Wydanym W sprawie II AKa 26/00, stanowisko to zachowalo aktualnosé W obecnym stanie prawnym. W kazdym bowiem przypadku chodzi 0 kare, ktorej oskarzony ,,nie powinien byl poniesé” (por. Wyrok Sadu Apelacyjnego W Lublinie z dnia 04 kwietnia 2000 roku, II AKa 26/00, opubl. OSA 2001/3/19). V Powod W niniejszej sprawie zglosil W Sadzie ‘Okregowym W Radomiu II Wydziale Kamym roszczenie o zadoséuczynienie i odszkodowanie, jednakze Sad ten Wniosek oddalii, kierujac powoda na droge postepowania cywilnego. Uznal bowiem, ze W _ S nie speinil przesianek z art. 552 k.p.k., skoro nie zostal on uniewinniony, a jedynie umorzono Wobec niego postepowanie z uwagi na przedawnienie karalnosoi. Wobec powyzszego stwierdzié nalezy, ze Skarb Panstwa ponosi 0dp0Wi6dZia1I10§<3 Z3 imkqzfiiqiokwfwiiadmniwnprnez funkcjonariuszy pafistwowych, I zdn1a....[1.7..1.|.5...Z[113............... 7 13 wtuyble ustawyzdn1a6__wrze$n1a~2001 roku . 4 0 dastgple do (nformacil publlcznel ‘ . (Dz.U. Nr.1_12, poz. 1:198) ; _
--- STRONA 10 ---
ktorymi sa miedzy imymi prokuratorzy i sedziowie. Zdaniem Sadu powod Wykazal rowniez istnienie zwiazku przyczynowego pomiedzy dzialaniem fimkcjonariuszy, a poniesiona przez niego szkoda niematerialna W postaci krzywdy oraz majatkowa. Gdyby nie dosz1o bowiem do razacego naruszenia prawa polegajacego na bezpodstawnym zastosowaniu trybu doraznego, to powod nie zostalby skazany na kare W tym vvymiarze, jak rowniez nie orzeczono by Wobec niego przepadku mienia W calosci. Nie mozna natomiast jednoznacznie uznaé, Ze W ogole nie doszioby do jego skazania. Nie bez znaczenia pozostaje okolicznosé, ze W skutek zastosowania trybu doraznego razqco naruszono zasady rzetelnego procesu kamego i pogwalcono elementame prawa czlowieka obejmujace prawo do obrony, W tym zwlaszcza do zaskarzania orzeczen _ , V Nie ulega Watpliwosci, iz niesluszne skazanie rozumiane jako kara, ktorej skazany nie powinien byiodbyé, powaznie narusza Wolnoéé czlowieka, na skutek nieshlsznego skazania dochodzi rowniez do naruszenia godnosci i czci cziowieka, a zwlaszcza dobrego imienia osoby nieslusznie skazanej. Wolnosé, czesé i godnosé jako dobra osobiste pozostaja pod ochrona prawa cywilnego (art. 24 k.c.). Roszczenia o ochrone tych dobr przewidywaly W chwili zdarzenia Wywolujacego szkode art. 11 ustawy z dnia 18 lipca 1950 roku Przepisy ogolne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 311 ze zm.) oraz art. 165 §I1 k.z., przyznajacy osobie poszkodowanejroszczenie o zadoséuczynienie za doznana krzywde. . Niewatpliwym jest, iz na skutek bezprawnych dzialan funkcjonariuszy doszlo do jwyrzadzenia powodowi szkody niematerialnej W postaci krzywdy zwiazanej z naruszeniem jego dobr osobistych. Powod skazany zostai na’ kare 14 lat Wiezienia, z ktorych odbyi kare W Wymiarze 10 lat. W okresie tym pozbawiony byl on mozliwosci zycia z rodzinq, ksztaicenia czy tez’ rozwoju zawodowego. Znamiennym jest, ze kare te odbyWa1W Warunkaoh niespelniajqcych podstawowych Wspolczesnych standardow odbywania kary. pozbawienia Wolnoéci. Cela, W ktorej przebywal, byla przeludniona, nie bylo oddzielonego ka_cika sanitarnego, nie Wszyscy osadzeni mieli do swojej dyspozycji lozka. Po opuszczeniu zakiadu kamego mia1 on natomiast problemy z podjeciem zatrudnienia jako osoba skazana, co by1o dla niego szczegolnie dotkliwe, z uwagi. na to iz caiy ciezar utrzymania rodziny jeszcze W czasie odbywania przez niego kary .spoczyWa1 na jego zonie. Powodowi odmowiono rowniez czlonkostwa W orgamzacj1 kombatanckiej oraz ent11\qz}1Idar}2(mzvsnz‘gé°k_stud1a na P0l11@<>1.1I1l¢<I I H z ............... ' 8 wtryble ustawy z cma 6 wrzeénla 2001 roku 0 dostgpie do inlormacilpubllcznal . (DZ;U.Nr112. noz. 1198)
--- STRONA 11 ---
1 Radomskiem. Na skutek skazania doszio Wiec nie tylko do naruszenia Wolnosci, ale przede Wszystkim czci powoda, jego godnosci. Podkreslenia przy tym Wymaga fakt, ze szkoda powstaia W Wyniku nieslusznego skazania Winna W sposob bezposredni Wynikaé z takiego zastosowania tego srodka, ale oWa bezposredniosé Wcale nie musi oznaczaé ograniczenia szkody Wyiacznie do skutkow powstaiych na skutek fizycznego pozbawienia Wolnosci i tylko W czasie jego trwania. Wszak skutki te moga W czasie Wykraczaé poza moment zwolnienia Wnioskodawcy z aresztu, choéby W zwiazku z pogorszeniem jego stanu zdrowia czy utrata zatrudnienia, nie tracac przymiotu bezposredniosci (por. Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 11 kwietnia 2007 roku, V KK 227/06, opubl. Lex numer 277255). Istotne znaczenie dla poczucia krzywdy powoda i jego cierpien psychicznych ma WIQC rowniez okolicznosé reakcji spoleczefistwa na fakt jego skazania. Dla powoda okolicznoéé skazania, odbywania kary oraz ostracyzm spoieczny, ktory go spotkai po jej zakonczeniu, byl tym bardziej dotkliwy, iz W latach drugiej Wojny s'WiatoWej dzialal on jako zolnierz Armii Kraj owej. Przechodzap do oceny zasadnosci roszczenia powoda o zadoséuczynienie nalezy Wskazaé, iz zadoséuczynienie stanowi forme rekompensaty pienieznej z tytulu szkody‘ niemajatkowej, ktorej podstawa jest doznana krzywda W postaci ujemnych przezyé zwiazanychi z oierpieniamii psychicznymi i fizycznymi pokrzywdzonego. Zadoséuczynienie pieniezne ma WIQC na celu ziagodzenie tych cierpien i Winno ono mieé charakter caiosciowy i obejmowaé Wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne (tak Sad Najwyzszy ~W uzasadnieniu wyroku z dnia 3 lutego 2000 r., I CKN 969/98, opubl. Lex numer 50824). W ocenie Sa_du, zasadne jest ustalenie zadoséuczynienia W kwocie 40.000 ziotych. Kwota ta jest adekwatna do stopnia Wyrzadzonej powodowi krzywdy, ponadto stanowié bedzie dlan realne przysporzenie o charakterze ekonomicznym, a Wiec speini rowniez funkcje kompensacyjna. Sad uwzglednii przy tym natezenie ujemnych przezyé powoda. Zdaniem Sadu, zadanie przez powoda zasadzenia z tego tytuhl kwoty 80.000 zlotych nie jest zasadne. Nie mozna bowiem obecnie, W niniejszym postepowaniu jednoznacznie stwierdzié, ze, gdyby nie zastosowano trybu doraznego, powod W ogole nie zostalby skazany. PoW6d nie Wykazal przy tym, aby do jego problemow ze zdroWiem,' na ktore Wskazuje, doszlo rzeczywiscie na skutek osadzenia W zakladzie kafi11“;éf§yrj51kj>[§§51§‘L§;yri‘en§g;5roq1§j1 z dnia 21 grudnia 1960 roku. Sam .1.........‘..11..1...11.s...1.11.13.......... 9 i j wttyble ustawy zjdnia s wrzéénla 2001 roku. * 0 dostgple do Informacllfubllcznal i ~ (Dz.U.Nr112.002. 198) 55
--- STRONA 12 ---
/~ fakt, ze ujawniiy sie one W tym okresie, nie oznacza jeszcze, ze istnieje zwiazek przyczynowy pomiedzy ich Wystapieniem a dzialaniem pozwanego. W swietle powyzszych rozwazan nie budzi rowniez Watpliwosci, ze Skarb Paristwa ponosi odpowiedzialnosé za szkode materialna powoda W postaci utraty zajetych W trakcie postepowania ruchomosci. Gdyby bowiem nie zastosowano trybu doraznego, nie byloby podstaw do orzeczenia Wobec powoda przepadku caiego majatku. _ . Zgodnie z treécia art. 322 k.p.c. jezeli W sprawie 0 naprawienie ‘szkody, o dochody, zwrot bezpodstawnego Wzbogacenia lub o swiadczenie z umowy 0 dozywocie sad uzna, ze écisle udowodnienie Wysokosci zadania jest niemozliwe lub nader utrudnione, moze. W Wyrokuzasadzié odpowiednia sume Wedlug swej oceny, opartej na rozwazeniu Wszystkich okolicznoéci sprawy. W oparciu o ten przepis, Sad uznal, ze zasadnym jest zasadzenie" na rzecz powoda kwoty 17.795 ziotych tytulem odszkodowania za zajete nieruchomosci, objete nastepnie przepadkiem. Kwota ta odpowiada bowiem Wartosoi Wskazanych przez powoda rzeczy Zgodnie z obecnymi cenami (art. 363 § 3 k.c.). ' ' I Zarzut przedawnienia roszczefi powoda zgloszony przez strone pozwana okazai sie nieskuteczny. _ . ' Biorac pod uwage tresé przepisow intertemporalnych, to jest art. XXXV przep. Wprow. k.c. oraz art. 2 ustavvy z dnia 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy — Kodeks cywihiy (Dz. U. Nr 80, poz. 538) zastosowanie W sprawie niniejszej mieé bedzie art. 442 § 1 k.c., Zgodnie z ktorym roszczenie o naprawienie szkodywyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upiywem lat trzech od dnia, W ktorym poszkodowany dowiedziai sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Jednakze W kazdym Wypadkuroszczenie przedawnia sie ‘z up1yWem‘ lat dziesieciu od dnia, W ktorym nastapilo zdarzenie Wyrzadzajace szkode. it u ' A A Jakkolwiek, zgodnie z trescia Wskazanego artykulu, mozna by co do zasady uznaé roszczenie powoda za przedawnione, to jednak, W okolicznosciach niniejszej sprawy, zarzut przedawnienia zgloszony przez strone pozwana uznaé‘ nalezy za niezgodny z zasadami Wspoizycia spolecznego ii jako taki nie moze on odniesé skutku W postaci oddalenia powodztwa powoda W calosci (art. 5 k.c.). _ Przy ocenie, czy zarzut przedawnienia stanowi naduzycie prawa uwzgledniaé nalezy Wszystkie okolicznosci konkretnego przypadku, zachodzace tak po stronie ' Nlnlejszy dokumem wydano, na wnlosok 10 zdniall.7..LlS..Zl113................ wtryble ustawy 2 dnia 6 wrzesnla 2001 roku 0 dos§9p1g do Io/qrmacjl p_u_b_!1czne}
--- STRONA 13 ---
4*\r a zobowiazanego, jak i po stronie poszkodowanego, a mozliwosé zastosowania art. 5 k.c. nie zawsze musi byé Wiazana z negatywna ocena zachowania osoby zobowiazanej do naprawienia szkody, przejawiajacego sie W utnldnieniu Wczesniejszego dochodzenia roszczen przez poszkodowanego (por. Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 18 maja 2006 roku, IV CK 367/05, opubl. Lex numer 371507). Ocene taka na gruncie niniejszej sprawy uzasadniaja Wyjatkowe jej okolicznosoi. Poza sporem pozostaje bowiem, ze powod nie mial mozliwoéci dochodzenia swoich roszczeri Wczesniej, droge taka otworzyio mu dopiero uchylenie W skutek kasacji wyroku z dnia 21 grudnia 1960 roku. Dodatkowo, dzialajac W przeéwiadczeniu przyshlgiwania mu roszczenia o zadoséuczynienie i odszkodowanie za nieshlszne skazanie na podstawie przepisow zawartych W Rozdziale 58 k.p.k., zlozyi stosowny Wniosek, ktory by1 rozpoznawany przez Sad Okregowy W Radomiu II Wydzia1Kamy. Sad ten, uznajac, Ze nie spehiia on przeslanek z art. 552 k.p.k., skierowai go na droge postepowania cywilnego. Wprawdzie powéd od Wskazanego wyroku nie odWo1a1 sie, to jednak dziaiai on W zaufaniu do organow panstwa i zlozyl pozew W postepowaniu cywilnym. Gdyby zas sprawa ta rozpoznawana byla Wediug przepisow k.p.k. zastosowanie miaiby art. 555 k.p.k., zgodnie z ktorym roszczenia przewidziane W niniejszym rozdziale (to jest W rozdziale 58 k.p.k.) przedawniaja sie po upiywie roku od daty uprawomocnienia sie orzeczenia dajacego‘ podstawe do odszkodowania i zadoséuczynienia, W Wypadku tymczasowego aresztowania od daty uprawomocnienia sie orzeczenia koriczacego postepowanie W sprawie, W razie zas zatrzymania od daty zwolnienia. Przy zastosowaniu Wskazanego przepisu roszczenie powoda nie byloby przedawnione, skoro Wyrok Sadu Najwyzszego uchylajacy Wyrok Sadu Wojewodzkiego W Kielcach Osrodka Zamiejscowego W Radomiu zapadfw dniu 18 listopada 2009 roku, a Wniosek powod z1ozy1 W dniu17 marca 2010 roku (k. 3 akt sprawy II Ko 80/ 10 ,,odszk.”). W ocenie Sadu, powod nie moze znajdowaé sie W gorszej sytuacji, tylko z tej przyczyny, ze nie istniaiy obiektywne mozliwoéci do uniewinnienia go, a postepowanie Wobec niego jedynie umorzono z uwagi na przedawnienie karainosci przestepstwa. O odsetkach od zasadzonej kwoty zadoséuczynienia oraz odszkodowania orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. * W » Nalezy przyjaé, ze zadoséuczynienie za krzywde oraz odszkodowanie staja sie Wymagalne po Wezwaniu przez poszkodowanego do spelnienia swiadczenia (art. 455 § 1 k.c.) (por. Wyrok Sadu Najwyzszego z ‘dnia 18 lutego 2010 roku, II CSK 434/09, Nlnlelszy dokumem wydano na wnlosuk I 11 zoo1a......l.]..?...L.'..5l:.?.[.].1.i.................. " vmyme ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku M11224?*!9.'£'£2"2*'"/'1’.".£’.££"""'
--- STRONA 14 ---
3 opubl. Lex numer 602683, Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 14 stycznia 2011 roku, I PK 145/10, opubl. Lex numer 794777). Pozew stanowiacy W istocie Wezwanie do zapiatyjdoreczony zostal pozwanemu W dniu 04 maja 2011 roku (k. 25), a zatem odsetki ustawowe od przyznanych powodowi swiadczen zasadzono od dnia nastepujacego po dniu doreczeniaodpisu pozwu. W pozostaiym zakresie zadanie odsetek jako niezasadne podlegaio oddaleniu. Wobec powyzszego oraz (Lana podstawie Wskazanychjprzepisow Sadrorzeki jak W sentencji wyroku (punkt IIII). ' O kosztach procesu orzeczono na‘podstaWie art. 100 k.p.c. (punkt IV wyroku). , I _ . Uznajac, iz okreslenie naleznej powodowi sumy zadoséuczynienia zalezaio od oceny Sadu oraz ze Wzgledow slusznosci Sa_d Wlozyl na pozwanego obowiazek zWrotu kosztow procesu na jego rzecz obejmujacych koszty zastepstwa procesowego radcy prawnego od zasadzonego swiadczenia W kwocie 3.600 ziotych no podstawie stawki okreslonej W § 6 pkt 6 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 Wrzesnia 2002 roku W. sprawie opiat za czynnosci radcow prawnych oraz ponoszenia przez Skarb PanstWa kosztow pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego Hz urzedu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.), opiate skarbowa od peinomocnictwa W kwocie 17 ziotych oraz uiszczona przez powoda W czesci opiate od pozwu W Wysokosci 300 zlotych. » _ _. 1 _ ”;J_*~_A___,__ I 8 0 = ,M>7.'5*~}‘:"§’:"~.‘71'A , 72”" ‘ ’; SEKRETARZ Au Na oryginu e I “ 1» _ wtosciwfle) P°dPI5(Y) "4 (3% Q\ mgrM°mka Gmyb s Q W R W S119 0,], /U Nlnlelszy dokumem wydano na wnlosak I 1m.....11.1..LJ.$...Z1112i.............§.... wtryble ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 mku 0 dostgple do /nfarmac/Ipubllcznal (Dz.U. Nr112, poz. 1198) $1Q, . 1 1. \ I\ .1 . 5. 1.9, .. , \ \ 1 (.4 _._‘ Li}? \1\
--- STRONA 15 ---
Sygn. akt I ACa 575/12 UZASADNIENIE W sprawie z powodztwa W S przeciwko Skarbowi Paristwa — Sadowi Okregowemu W Radomiu zastepowanemu przez Prokuratorie Generalna Skarbu Paristwa o zadoséuczynienie i odszkodowanie Sad Okregowy W Radomiu Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. zasadzii od pozwanego na rzecz powoda kwote 40.000 z1 tytuiem zadoséuczynienia oraz kwote 17.795 Z1 tytuiem odszkodowania, obie kwoty Wraz Z ustawowymi odsetkami od dnia 5 maja 2011 r. Oddalii powédztwo W pozostaiym zakresie i zasadzii od pozwanego na rzecz powoda kwote 3.917 z1. tytuiem zwrotu kosztow postepowania. W pozwie z dnia 3 lutego 2011 r. powod W _ S Wniosi o zasadzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Panstwa Sadu Okregowego W Radomiu kwoty 80.000 zi tytuiem zadoséuczynienia oraz kwoty 17.795 z1 tytuiem odszkodowania W zwiazku ze skazaniem powoda Wyrokiem Sadu Wojewodzkiego W Kielcach Osrodka Zamiejscowego W Radomiu z dnia 21 grudnia 1960 r. Wydanym W sprawie VII K 112/60, nastepnie uchylonyrn Wyrokiem Sad Najwyzszego z dnia 18 listopada 2009 r. Wydanym W sprawie IV KK 346/08. Pozwany Skarb Panstwa Sad Okregowy W Radomiu Wniosi o oddalenie powodztwa W caiosci oraz o zasadzenie na jego rzecz kosztow postepowania, W tym kosztéw zastepstwa procesowego. Podniosi, Ze roszczenie powoda nie jest uzasadnione co do zasady ani co do Wysokosci, a ponadto jest przedawnione. Sad Okregowy po rozpoznaniu sprawy ustalii co nastepuje: Powéd W S Wyrokiem Sadu Wojewodzkiego W Kielcach Osrodka Zamiejscowego W Radomiu z dnia 21 grudnia 1960 r., Wydanym Nlnlelszy dokument wydano na wnlosek .............. w tryble ustawy 2 dnia 6 wrzoénla 2001 roku 0 dostpple do Informacllpubllcznal (Dz.U. Nr 112, poz. 1198) .
--- STRONA 16 ---
< W sprawie VII K 112/60, skazany zostai za popeinienie czynu z art. 2 § 2 lit. a ustavvy z dnia 18 czerwca 1959 roku o odpowiedzialnosci karnej 'za przestepstwa przeciwko Wiasnosci spoiecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228) W zwiazku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o Wzmozeniu ochrony mienia spolecznego przed szkodami Wynikajacymi z przestepstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11) przy zastosowaniu art. 47 § 1 lit a i c k.k. z 1932 r. i art. 1 i 2 dekretu o postepowaniu doraznym na kare 14 lat Wiezienia i 200.000 Z1 grzywny, utrate praw . publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 8 lat i przepadek caiego mienia. Przed skazaniem W S pracowai W Spoidzielni Garbarskiej ,,Przysz1os'.é" W Radomiu jako teohnolog, nadzorowai proces obrobki skor i przedmiotowym Wyrokiem zostai skazany za zabor mienia spoiecznego W postaci skor. Powod byi Wtedy zonaty i miai trojke maioletnioh dzieci. Z uwagi na przedstawienie mu zarzutow powod zostai aresztowany i przebywai W Zakladzie Kamym W Warszawie Mokotow, a nastepnie podczas procesu W Zakiadzie Karnym W Kielcach. W toku procesu powod miai obrorice, nie przyznawal sie rowniez do popeinienia zarzucanego mu czynu. Jeszcze W toku postepowania kamego, W dniu 27 listopada 1959 r. zajeto ruchomosci bedace Wiasnosoia powoda oraz jego zony W S I , a mianowiciez lodowke, pralke, trzy dywany, adapter, kredens, szafe, biurko, sofe, dwa fotele, biblioteozke, toaletke, narzute, pieé flakonow krysztaiowych, dziesieé kielichow krysztaiowych, gondolke krysztaiowa, siedem sztuk krysztaiow do ciast, trzy salaterki klysztaiowe, dwie krysztaiowe cukiernice, zastawe kawowa na dziewieé osob, srebrna tace oraz krysztaiowa karafl<e. Wartosé Wskazanych ruchomosci 1 W protokoiach zajecia oszacowano na Iaczna kwote 41.600 ziotych. Nlnlelszy dokument wydano na umlosek I I I I I I IlqllznjlIIQSIIlzlnllao I l I I I I I I I llilli w tryble ustawy z dnia 5 wrzesnla 2001 roku 0 dostpple do informac/Ipubllcznal (Dz.U. Nr 112, poz. 1198)
--- STRONA 17 ---
Orzeczona kare Wiezienia powod odbywai W okresie od dnia 2 lutego 1960 r. do dnia 29 lipca 1970 r. W Zakladzie Karnym W Strzelcach Opolskich. Zostai zwolniony Warunkowo. Podczas osadzenia powod zatrudniony byi jako pracownik fizyczny. Warunki W Zakiadzie Karnym W Strzelcaoh Opolskich by1y zie. Na powierzchni 1415 m2 osadzonych byio szesé osob, przy ozym W celi znajdowaiy sie tylko cztery iozka. Pozostali Wspoiwiezniowie spali na roziozonych na posadzce siennikach. Nie byio oddzielonego kaoika sanitarnego, potrzeby fizjologiozne osadzeni zaiatwiali do Wiadra umieszczonego W celi. Na Wyposazeniu celi nie bylo umywalek, nie byiy one rowniez ogrzewane. W trakcie osadzenia powod zachorowai na Wrzody zoiadka, miai rowniez problemy stomatologiczne i byi leczony. Po opuszczeniu zakiadu kamego W S rniai trudnosci z podjeciem zatrudnienia W swoim zawodzie, z uwagi na to ze by} on osoba skazana. Odmowiono mu zatrudnienia W garbarniach. Powod Znalazi prace chaiupnicza W spoldzielni metalowej, podejmowai prace dorywcze W Warsztacie swojego brata. Z tych samych przyczyn powodowi odmowiono przyjecia na studia na Politechnice Radomskiej oraz do organizacji kombatanckich. Na skutek kasacji od wyroku Sadu Wojewodzkiego W Kielcach Osrodka Zamiej scowego W Radomiu z dnia 21 grudnia 1960 r. Wydanego W sprawie VII K 112/60 Wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskioh Wyrokiem z dnia 181istopada2009 r., Wydanym W sprawie IV KK 346/08, Sad Najwyzszy uohy1i1 zaskarzony Wyrok i umorzyl postepowanie karne Wobec W . S na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. W zwiazku z art. 105 § 1 pkt 1 k.k. z 1969 r. W brzmieniu obowiazujacym do 20 listopada 1995 r., to jest Z uwagi na przedawnienie karalnoéci. Ziozony przez powoda W dniu 17 marca 2010 r. Wniosek o zapiate odszkodowania i zadoséuczynienia na podstawie art. 552 § 1 k.p.k. zosta1 oddalony Wyrokiem Sadu Okregowego W Radomiu z dnia 4 listopada 2010 r. Nlnlelszy dokumenl wydano no wnlosek zdn1a....q.Z..|:!§:..2p].3............... w trybie ustaWy z dnia 6 wrzesnla 2001 roku 0 dosffiflte do informacjl publlcznel (Dz.U. N1 112, poz. 1198)
--- STRONA 18 ---
o Wydanym W sprawie II Ko 80/ 10 ,,odsZk." Wyrok ten nie Zosta1 przez powoda Zaskarzony i upraWomocni1 sie W dniu 10 grudnia 2010 r. Sad Okregowy uZna1, Ze W ustalonym stanie faktycznym powodztwo jest Zasadne czesciowo, to jest, co do Zasadzenia na rzecz poWoda tytu1em Zadoséuczynienia kwoty 50.000 Z1 Wraz Z ustawowymi odsetkami od dnia 5 maja 2011 r. oraz kwoty 17.795 Z1 tytulem odszkodowania wraz Z ustawowymi odsetkami od dnia 5 maja 2011 r. (punkty I i II wyroku). W poZosta1ym Zakresie powodztwo jako bezzasadne oddali1 (punkt III Wyroku). Jak podkres1i1 Sad Okregowy, powéd dochodZi1 od pozwanego odszkodowania i Zadoséuczynienia Za naruszenie jego dobr osobistych, to jest Wolnosci, godnosci oraz czci W Zwiazku Z jego nieslusznym skazaniem. Szkode, Zaréwno majatkowa, jak i niematerialna, WyWodZi1 Z faktu skazania go vvyrokiem Sadu Wojewodzkiego W Kielcach Osrodka Zamiejscowego W Radomiu, uchylonym nastepnie przez Sad Najwyzszy, ktory W uzasadnieniu swego wyroku WskaZa1, Ze W postepowaniu, W Wyniku ktérego powéd Zosta1 skazany, niepraWid1oWo zastosowano tryb doraZny przewidziany W dekrecie Z dnia 16 listopada 1945 r. o postepowaniu doraznym (tekst jednolity: DZ.U. Z 1949 r. Nr 33, poz. 244). Decyzja o zastosowaniu tego trybu by1a dowolna i nieuprawniona, a rozpoznanie sprawy W trybie doraznym, a nie Zwyczajnym by1o razacym naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem Z przepisami Wskazanego dekretu postepowanie dorazne by1o postepowaniem jednoinstancyjnym, skroconym, uproszczonym, a jednoczesnie WiaZa1o sie Ze znacznym zaostrzeniem Wymiaru kary, W1aoZnie Z mozliwoscia orzeczenia kary smierci (por. art. 2 dekretu). Powyzsze okolicznosci W ocenie Sadu Okregowego Wskazuja, Ze Ze Wzgledu na nieW1asciWe Zastosowanie trybu postepowania dorainego, powodowi ograniczono prawo do obrony, W tym do sk1adania srodkow odWo1aWcZych, co W konsekwencji doprowadzilo do jego nieslusznego skazania. Za takie uwaza sie bowiem skazanie, ktore Zosta1o Nlnlejvszy dokumenr wydano na WHIOSBK zan1a.i]..?..!.'.§.=.?P.'.3................. ' SW tryble ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku 0 dosgple do Informac/Ipubllczna] 1 Z.U.Nr112.p0Z.1193)
--- STRONA 19 ---
orzeczone Z obraza przepisow prawa, co mia1o miejsce W niniejszej sprawie. Wykonanie orzeczonej Wobec powoda kary spoWodoWa1o naruszenie jego dobor osobistych Wolnosci, czci oraz godnoéci oraz by1o Zdarzeniem WyWo1ujacym szkode materialna. Ooeniajac Zasadnosé roszczen powoda Sad Okregowy WskaZa1, Ze Zgodnie Z trescia art. XLIX § 1 przepisow Wprowadzajacych Kodeks cywilny Zastosowanie W sprawie maja przepisy obowiazujace W chwili Zdarzenia WyWo1ujacego szkode, ozyli przepisy sprzed daty Wej scia W Zycie Kodeksu cywilnego. W dacie skazania powoda przy zastosowaniu Z razacym naruszeniem prawa nieW1asciWego trybu postepowania, odpowiedzialnosé Za szkody Wyrzadzone przez funkcjonariuszy panstwowych regu1oWa1a ustawa Z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialnosci Panstwa Za szkody Wyrzadzone przez funkcjonariuszow panstwowych (Dz.U. Nr 54, poz. 243), ktore Zosta1y nastepnie inkorporowane przez Kodeks cywilny W brzmieniu Z 1965 r. W przepisach art. 417 421 k.c., na ktére powod sie poWo1yWa1. Zgodnie Z art. 4 ust. 1 Wskazanej ustawy o odpowiedzialnosci Par'1stWa Za szkody Wyrzadzone przez funkcjonariuszow panstwowych, jeZeli szkoda Zosta1a Wyrzadzona na skutek Wydania orzeczenia lub Zarzadzenia, Panstwo odpowiada tylko Wowczas, gdy przy Wydaniu orzeczenia lub Zarzadzenia nastapi1o naruszenie prawa scigane W trybie postepowania kamego lub dyscyplinarnego, a Wina sprawcy sZkody Zosta1a stwierdzona W wyroku karnym lub orzeczeniu dysoyplinarnym albo uznana przez organ prZe1oZony nad sprawca szkody. Zas W mysl art. 4 ust. 2 brak stwierdzenia Winy W wyroku karnym lub orzeczeniu dyscyplinamym nie Wyklucza odpowiedzialnosci Panstwa, jeZe1i Wszczeciu lub prowadzeniu postepowania kamego albo dyscyplinarnego stoi na przeszkodzie okolicznosé Wy1acZajaoa soiganie. Taka teZ sytuacja Wysta,pi1a Nlnlelszy okumentwydano na wnlosek Z .............. wtryhlo ustawy z dnla ,6 wrzesnla 2001 roku 0 dostpple do Infarmacil publlcznej ',(Dz.U. Nr 112, poz. 1198)
--- STRONA 20 ---
T W rozpoznawanej sprawie. Powod nie dysponuje ani Wyrokiem karnym ani orzeczeniem dyscyplinarnym stwierdzajacym Wine funkcjonariuszy panstwowych. Jednak odpowiedzialnosé pozwanego nie jest Wykluczona, gdyz uzyskanie takich orzeczen by1o niemozliwe Z uwagi na okolicznosé Wy1acZaj aca soiganie jaka jest przedawnienie. Zgodnie bowiem Z trescia art. 93 § 1 Rozporzadzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Z dnia 6 lutego 1928 r. Prawo o ustroju sadow powszechnych (tekst jednolity: DZ.U. Z 1950 r., Nr 39, poz. 360), jezeli od chwili przewinienia do chwili Wszczeoia postepowania dyscyplinarnego up1yne1o pieé lat, postepowanie dyscypliname nie moze byé Wszczete, a W razie Wszczecia nalezy je umorzyé. W ustalonym stanie faktycznym Skarb Panstwa ponosi tym samym odpowiedzialnosé za szkode wyrzadzona przez funkcjonariuszy panstwowych, ktorymi sa miedzy im1ymi prokuratorzy i sedziowie. Sad Okregowy uZna1 tez, Ze poW6d WykaZa1 rowniez poZosta1e prZes1anki odpowiedzialnosci odszkodowawczej pozwanego, a mianowicie istnienie Zwiazku przyczynowego pomiedzy dZia1aniem funkcjonariuszy, a poniesiona przez niego szkoda niematerialna W postaci krzywdy oraz maj atkowa. WskaZa1, Ze gdyby nie razace naruszenie prawa, polegajace na bezpodstawnym zastosowaniu tiybu doraznego, naruszajacym zasady rzetelnego procesu kamego i elementame prawa cZ1oWieka obejmujace prawo do obrony, W tym ZW1asZcZa do zaskarzania orzeczen, to powod nie Zosta1by skazany na kare W tym Wymiarze, jak rowniez nie orzeczono by Wobec niego przepadku mienia W ca1osci. Jednak nie mozna jednoznacznie uznaé, Ze powod W ogéle nie Zosta1by skazany. Nie budzi Zdaniem Sadu Okregowego Watpliwosci, Ze nies1usZne skazanie rozumiane jako kara, ktorej skazany nie powinien by1 odbyé, powaznie nanlsza Wolnosé cZ1oWieka. Na skutek nies1usZnego skazania dochodzi r('>Wn_ieZ do naruszenia godnosci i dobrego imienia osoby nies1usZnie skazanej. Wolnosé, czesé i godnoéé jako dobra osobiste pozostaja pod ochrona prawa cywilnego Nlnlelszy dokument wydano na wnlosek z0111...lJ..Z..L.|.$..2913............... Wtryble ustawy 2 dnia 5 wrzeénla 2001 mku 0 dostgple do informac/I ubllcznal (Dz.U. Nr 112, poz. 1198)
--- STRONA 21 ---
(art. 24 k.c.). Przy czym W chwili zdarzenia WyWo1ujacego szkode roszczenia o ochrone tych dobr prZeWidyWa1 art. 11 ustawy Z dnia 18 lipca 1950 r. Przepisy ogolne prawa cywilnego (Dz.U. Nr 34, poz. 311 Ze Zm.) oraz art. 165 § 1 k.z., przyznajaoy osobie poszkodowanej roszczenie o Zadoséuczynienie Za doznana krzywde. W ustalonym stanie faktycznym nie budZi1o teZ Wed1ug Sadu Watpliwosci, Ze na skutek bezprawnych dZia1an funkcjonariuszy panstwowych naruszaj acych dobra osobiste powoda dosZ1o do Wyrzadzenia powodowi szkody niematerialnej W postaci krzywdy. Powod skazany Zosta1 na kare 14 lat Wiezienia, Z ktorych odby1 kare W Wymiarze 10 lat. W okresie tym pozbawiony by1 mozliwosci Zycia Z rodzina, ksZta1cenia czy tez roZWoju Zawodowego. Kare odbyWa1 W Warunkach niespe1niajacyoh podstawowych Wspo1cZesnych standardow odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Po opuszczeniu Zak1adu karnego mia1 natomiast problemy Z podjeciem Zatrudnienia jako osoba skazana, co by1o dla niego szczegolnie dotkliwe, Z uwagi na to, iZ oa1y ciezar utrzymania rodziny spocZyWa1 od chwili aresztowania powoda na jego Zonie. Powodowi odmowiono rowniez cZ1onkostWa W organizacji kombatanckiej oraz przyjecia na WyZsZe studia na Politechnice Radomskiej. Istotne Znaczenie dla poozucia krzywdy powoda i jego cierpien psychicznych ma Wiec rowniez reakoja spo1ecZenstWa na fakt jego skazania. Dla powoda okolicznosé skazania, odbywania kary oraz ostracyzm spo1ecZny, ktory go spotka1 po jej Zakonozeniu, by1 tym bardziej dotkliwy, iZ W latach drugiej Wojny swiatowej dZia1a1 on jako Zo1nierZ Armii Kraj oWej. Odnoszac sie do roszczenia powoda o Zasadzenie Zadoséuczynienia pienieznego Za doznana krzywde Sad Okregowy WskaZa1 na jego kompensacyjny charakter. Podkresli1, Ze Zadoséuczynienie ma na celu Z1agodZenie cierpien psychicznych i fizycznych pokrzywdzonego Zwiazanych Z naruszeniem jego dobr osobistych. I uZna1 Za Zasadne przyznanie powodowi Nlnlalszy dokumenlwydano na Wniosek zuma..U.Z..l.1.$...Z!l13................. wtryble ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku . ; 0 dostppie do inlormacil publlcznal 1» (Dz.U. Nr112, po'z. 1198)
--- STRONA 22 ---
Zadoséuozynienia W kwocie 40.000 Z1, jako adekwatnej do stopnia Wyrzadzonej powodowi krzywdy, stanowiacej dla powoda realne przysporzenie o charakterze ekonomicznym. Zadanie przez powoda Zasadzenia Z tego tytu1u kwoty 80.000 Z1 nie by1o W ocenie Sadu uzasadnione, poniewaz nie mozna obecnie jednoznacznie stwierdzié, Ze po rozpoznaniu sprawy W trybie Zwykiym powod W ogéle nie Zosta1by skazany. Powod nie vvykaZa1 rowniez by jego problemy Ze Zdrowiem, na ktore Wskazuje, rzeczywiscie poZostaWa1y W Zwiazku Z osadzeniem powoda W Zak1adzie karnym na podstawie Wyroku Z dnia 21 grudnia 1 960 r. Sam fakt, Ze ujaWni1y sie one W tym okresie, nie oznacza jeszcze, Ze istnieje Zwiazek przyczynowy pomiedzy ich Wystapieniem a dZia1aniem pozwanego. Sad Okregowy prZyja,1, Ze W ustalonym stanie faktycznym nie budzi réWnieZ I watpliwosci, Ze Skarb Panstwa ponosi odpowiedzialnosé Za szkode materialna powoda W postaci utraty zajetych W trakcie postepowania i objetych nastepnie przepadkiem, ruchomosci. Gdyby bowiem nie zastosowano trybu doraZnego, nie by1oby podstaw do orzeczenia Wobec powoda przepadku ca1ego maj atku. Wysokosé szkody poniesionej przez powoda Z tego tytu1u Sad Okregowy ustali1 stosujac art. 322 k.p.c., ktory stanowi, Ze jezeli W sprawie o naprawienie szkody, o dochody, ZWrot bezpodstawnego Wzbogacenia lub o swiadczenie Z umowy o dozywocie sad uzna, Ze scis1e udowodnienie Wysokosci Zadania jest niernozliwe lub nader utrudnione, moze W Wyroku Zasadzié odpowiednia sume Wed1ug swej oceny, opartej na rozwazeniu Wszystkich okolicznosci sprawy. W oparciu o ten przepis Sad uZna1, Ze Zasadnym jest Zasadzenie na rzecz powoda tytu1em odszkodowania Za Zajete nieruchomosci, objete nastepnie przepadkiem, kwoty 17.795 Z1, ktora odpowiada Wartosci Wskazanych przez powoda rZecZy Zgodnie Z obecnymi cenami (art. 363 § 3 k.c.). 5 Za nieskuteczny uZna1 Sad Okregowy podniesiony przez strone pozwana Zarzut przedawnienia roszczen powoda. WskaZa1, Ze Z uwagi na treéé przepiséw Nlnlejszy dokumem wydano na wnlosak zoma..!!.Z..L!.$..1913................ . wtryble ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku 0 daslaple do informacilpubllcznaj (Dz.U. Nr 112, poz. 1198)
--- STRONA 23 ---
intertemporalnych, to jest art. XXXV przepisow Wprowadzajacych Kodeks cywilny oraz art. 2 ustawy Z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 80, poz. 538) Zastosowanie mieé bedzie art. 442 § 1 k.c., Zgodnie Z ktorym roszczenie o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu Z up1yWem lat trzech od dnia, W ktorym poszkodowany doWiedZia1 sie o sZkodZie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. JednakZe W kazdym Wypadku roszczenie przedawnia sie Z uplywem lat dziesieciu od dnia, W ktorym nastapi1o zdarzenie Wyrzadzajace szkode. Przyjmujac, Ze Zgodnie Z trescia poWo1anego przepisu mozna by co do zasady uznaé roszczenie powoda Za przedawnione, Sad Okregowy jednoczesnie uZna1, Ze W okolicznosciach sprawy Zg1osZony przez strone pozwana Zarzut przedawnienia nie moze odniesé skutku W postaci oddalenia powodztwa powoda W oa1osoi Z uwagi na sprzecznosé Z Zasadami Wspo1Zycia spo1eoZnego (art. 5 k.c.). Podkres1i1 W ustalonym stanie faktycznym ocene taka uzasadniaja Wyjatkowe okolicznosci. Mianowicie to, Ze powod nie mia1 moZliWosci dochodzenia swoich roszczen Wczesniej. Droge taka otWorZy1o mu dopiero uchylenie W skutek kasacji Wyroku Z dnia 21 grudnia 1960 r. Dodatkowo, dZia1ajac W przeswiadczeniu prZys1ugiWania mu na podstawie przepisow Zawartych W Rozdziale 58 k.p.k. roszczenia o Zadoséuczynienie i odszkodowanie Za nies1usZne skazanie, Z1oZy1 stosowny Wniosek, ktory by1 rozpoznawany przez Sad Okregowy W Radomiu II WydZia1 Karny. Sad ten, uznajao, Ze powod nie spe1nia prZes1anek Z art. 552 k.p.k. i oddalajac jego Wniosek o Zasadzenie Z tego tytu1u od Skarbu Panstwa Zadoséuozynienia i odszkodowania, skieroWa1 powoda W tym Zakresie na droge postepowania cywilnego. Powod dZia1ajac W zaufaniu do organow panstwa o_d Wskazanego Wyroku nie odWo1a1 sie i Z1oZy1 pozew W postepowaniu cywilnym. A gdyby roszczenie powoda by1o doohodzone Wed1ug przepisow Nlnlajszy dokument wydano na wnlosak zdn1a.1].]...L1§..Zn.i3................. W trybie ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku 0 dostpple do informacll publlcznal ‘ (Dz.U. 111 112, poz. 119$)
--- STRONA 24 ---
krmk. nie by1oby przedawnione. Zgodnie bowiem Z art. 555 k.p.k. roszczenia przewidziane W niniejszym rozdziale (58 k.p.k.) przedawniaja sie po up1yWie roku od daty uprawomocnienia sic; orzeczenia dajacego podstawe do odszkodowania 1 i Zadoséuczynienia (...). Przy zastosowaniu Wskazanego przepisu roszczenie powoda nie by1oby przedawnione. Zdaniem Sadu Okregowego powod nie moze Znajdowaé sie W gorszej sytuacji, tylko Z tej przyczyny, Ze nie istnia1y obiektywne mozliwosci do uniewimienia go, a postepowanie Wobec niego jedynie umorzono Z uwagi na przedawnienie karalnosci przestepstwa, co poZbaWi1o powoda mozliwosci uzyskania odszkodowania i Zadoséuczynienia na podstawie art. 552 k.p.k. O odsetkach od Zasadzonej kwoty Zadoséuczynienia oraz odszkodowania Sad Okregowy orZek1 na podstawie art. 481 § 1 k.c. WskaZa1, Ze Zadoséuczynienie Za krzywde oraz odszkodowanie staja sie Wymagalne po Wezwaniu przez poszkodowanego do spe1nienia swiadczenia (art. 455 § 1 k.c.). Stanowiacy Wezwanie do Zap1aty pozew Zosta1 doreczony pozwanemu W dniu 4 maja 2011 r. i odsetki ustawowe od przyznanych powodowi swiadczefi Zosta1y Zasadzone od dnia nastepujacego po dniu doreczenia pozwu. Wobec czesciowego oddalenia powédztwa, o kosztach procesu Sad Okregowy orZek1napodstaWie art. 100 k.p.c. (punkt IV Wyroku). Uznajac, iZ okreslenie naleznej powodowi sumy Zadoséuczynienia ZaleZa1o od oceny Sadu oraz Ze Wzgledow s1usZnosci Sad W1oZy1 na pozwanego obowiazek Zwrotu na rzecz powoda kosztéw procesu obejmujacych op1aty Za czynnosci procesowego radcy prawnego od Zasadzonego swiadczenia, W kwocie 3.600 Z1 ustalonej na podstawie stawki okreslonej W § 6 pkt 6 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci Z dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W sprawie op1at Za czynnosci Nlnlejszy dokument dano na wnlosek u71|s.w1u1s z dnia.................... ..................... wtryble ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku o dostppie do Informaoi!publlcznal (Dz.U. Nr112, poz. 1198)
--- STRONA 25 ---
radcow prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Panstwa kosztow pomooy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego Z urzedu (DZ. U. Nr 163 poz. 1349 Ze Zm.), op1ate skarbowa od pe1nomocnictWa W kwocie 17 Z1 oraz uiszczona prZeZ powoda W czesoi op1ate od pozwu W kwocie 300 Z1. W apelacji pozwany Skarb Panstwa reprezentowany prZeZ Sad 01<r¢g0Wy W Radomiu, Zastepowany przez Prokuratorie Generalna Skarbu Par'1stWa, ZaskarZy1 Wyrok Sadu Okregowego W Radomiu Z dnia 30 maja 2012 r. W czesci uwzgledniajacej powodztwo, tj. W punktach pkt I, II i IV, Zarzucaj ac: I. naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. przez nie odrzucenie pozwu, lecz rozpoznanie sprawy o odszkodowanie i Zadoséuczynienie juZ prawomocnie osadzonej Wyrokiem Sadu Okregowego W Radomiu Z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt II Ko 80/ 10 ,,odsZk”; II. naruszenie art. 552 § 1 k.p.k. poprZeZ jego Zastosowanie W sprawie przez sad cywilny i przyjecie odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa na Zasadzie ryzyka Za sam skutek, III. naruszenie art. 4 ustawy Z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialnosci Panstwa Za szkody Wyrzadzone przez funkcjonariuszow panstwowych (DZ. U. Nr 54, poz. 243) poprZeZ jego niezastosowanie i stwierdzenie, Ze powod nie by1 obowiazany do Wykazania prZes1anki Winy pozwanego Skarbu Panstwa W postaci Wyroku kamego ani orzeczenia dyscyplinamego stwierdzajacego Wine funkcjonariuszy panstwowych W Zwiazku Z Wydanym W jego sprawie Wyrokiem skazujacym Z dnia 21 grudnia 1960 r. W sprawie VII K 1112/60; IV. naruszenie art. 165 § 1 ustawy kodeks Zobowiazan i art. 11 ustawy Z dnia 18 lipca 1950 r. Przepisy ogolne prawa cywilnego (DZ. U. Nr 34, poZ. 311 Ze Zm.) poprZeZ ich Zastosowanie polegajace na: uznaniu, Ze powod Zosta1 nies1usZnie skazany na kare, ktorej nie powinien by1 odbyé, co uzasadnia Zasadzenie Zadoséuczynienia Za bezprawne naruszenie N|"1@1$lY dokument wydano na wnlosok .1..........1..z.u§...1111............;. ""1016 ustawy 2 om s wrzeénla 2001 rdih * o dostpple do /n/ormac/Ipubllczn z (Dz.U. Nr 112, poz. 1198) 8/
--- STRONA 26 ---
jego Wolnosci oraz godnosci i czci a ZW1asZcZa dobrego imienia, Zasadzeniu Zadoséuczynienia nie W odpowiedniej 1ecZ W nadmiernej Wysokosci. V. naruszenie art. 157 § 2 k.Z. poprZeZ: Zasadzenie odszkodowania W kwocie 17.795 Z1 Za orzeczony Wobec powoda, Wyrokiem Sadu Wojewodzkiego W Kielcach Osrodka Zamiejscowego W Radomiu Z dnia 21 grudnia 1960 r. Wydanym W sprawie o sygn. akt VII K 112/60, ca1koWity przepadek mienia, ktore to orzeczenie nie pozostaje W adekwatnym Zwiazku przyczynowym Z Zachowaniem pozwanego Skarbu Panstwa W postaci rozstrzygniecia W sprawie W S VII K 112/60 A rozpoznanej Z Zastosowaniem przepisow Dekretu Z dnia 16 listopada 1945 r. o postepowaniu doraznym (DZ. U. Z 1949 r. , nr 33, poz. 244; Zasadzenie Zadoséuczynienia W Wysokosci 40.000 Z1 takze Z uW_agi na ustalone przez Sad Z1e Warunki W jakich powod mia1 odbywaé kare pozbawienia Wolnoéci, co nie pozostaje W adekwatnym Zwiazku przyczynowym Z Zachowaniem pozwanego Skarbu Pafrstwa W postaci WW. Wyroku skazujacego powoda Z Zastosowaniem przepisow Dekretu Z 16 listopada 1945 r.; A Zasadzenie Zadoséuczynienia W Wysokosci 40.000 Z1 takze Z uwagi na ustalone przez Sad trudnosé powoda po opuszczeniu Zak1adu karnego W 1970 r. Z podjeciem Zatrudnienia, podjeciem studiéw Wyzszych na Politechnice Radomskiej, uzyskaniem cZ1onkostWa organizacji kombatanckiej , ktore nie pozostaja W adekwatnym Zwiazku przyczynowym Z Zachowaniem pozwanego Skarbu Paristwa W postaci WW. Wyroku skazujacego powoda Z Zastosowaniem przepisow Dekretu Z 16 listopada 1945 r.; Nlnlelszy dokumem wydano no wnlosak zdma....D.Z.J.JS_1Il13............. w trybie ustawy z dnia 6 wrze§n|a 2001 roku 0 dostgple do lnformacilpubllcznol (Dz.U. Nr 112, poz. 1198)
--- STRONA 27 ---
\ u VI. Naruszenie art. 283 § 1 k.Z. i art. 442 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie, i stwierdzenie przez Sad I instancji na podstawie art. 552 k.p.k. Ze roszczenie powoda nie u1eg1o przedawnieniu; VII. Naruszenie art. 5 k.c. przez jego Zastosowanie W sprawie i uznanie podniesionego przez strone pozwana Zarzutu przedawnienia roszczenia Za niezgodny Z Zasadami Wsp61Zycia spo1ecZnego; VIII. Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie b1ednych ustalen faktycznyoh, Wskutek Wadliwej, gdyz dowolnej oceny materia1u dowodowego, poiegajacej na przyjeciu, Ze: powod W S odbyWa1 kare pozbawienia Wolnosci W Zak1adZie Kamym W Strzelcach Opolskich W Zlych Warunkach bytowych i sanitarnych tj . W celach mieszkalnych o pow. 1415 m2 , gdzie by1o osadzonych 6 osob i ZnajdoWa1y sie tylko 4 1oZka i S1E5l11'11I(1 oraz nie by1o umywaiek, WC i ogrzewania powod W‘ I S. nie studioWa1 na Politechnice Radomskiej, ponieWaZ odmowiono mu przyjecia na uczelnie Z uwagi na skazanie; IX. Naruszenie art. 322. k.p.c. poprzez jego Zastosowanie W sprawie skutkujace uznaniem, Ze scis1e udowodnienie Wysokosci Zadanego odszkodowania jest niemozliwe lub nadmiernie utrudnione i Zasadzenie na rzecz powoda odszkodowania Za objete przepadkiem ruchomosci W Zadanej, 1ecZ nie udowodnionej przez powoda reprezentowanego przez profesjonalnego pe1nomocnika kwocie 17.795 Z1. We Wnioskach apelacji pozwany Skarb Panstwa Wnosi1 o uchylenie Zaskarzonego Wyroku i odrzucenie pozwu, a W przypadku nieuwzglednienia tego Wniosku o Zmiane Zaskarzonego Wyroku poprzez oddalenie powodztwa W Zakresie objetym punktami I i II oraz IV poprzez Zasadzenie od powoda na rzecz Skarbu PanstwaProkuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa Zwrotu kosZtoW Nlnlejszy dokument wydano na Wniosek .....1..!l.Z..l.!.5.=..1.‘?.'.3.... ' w trybte ustawy z d_n1a 6 wneénla 2001 roku o dostpple do mformacll publlcznal (Dz.U.Nr112,poz.1198)
--- STRONA 28 ---
5 Zastepstwa procesowego pozwanego W postepowaniu W pierwszej instancji, a ponadto o Zasadzenie od powoda Zwrotu kosztow Zastepstwa procesowego pozwanego Za druga instancje Wedhrg norm prawem przepisanych na rzecz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Panstwa. Sad Apelacyjny ustalil i zwazyl co nastepuje: Apelacja pozwanego podlega uwzglednieniu. Nie jest jednakze uzasadniony podniesiony W niej Zarzut nartrszenia art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez nie odrzucenie pozwu. A Zgodnie Z art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. sad odrzuoi pozew, jezeli o to samo roszczenie pomiedzy tymi samymi stronami sprawa jest W toku albo Zosta1a juZ prawomocnie osadzona. Wed1ug apelujacego W sprawie Zachodzi stan powagi rzeczy osadzonej Z uwagi na uprzednie oddalenie prawomocnym Wyrokiem Z dnia 4 listopada 2010 r. W sprawie Sadu Okregowego W Radomiu sygn. akt II Ko 80/ 10 ,,odsZk”, pomiedzy tymi samymi stronami powodztwa o odszkodowanie i Zadoséuczynienie, dochodzone W takioh samych kwotach, a Wiec przy tozsamosci stron i roszczen. Istotnie W obu sprawach powod dochodzi Zasadzenia na swoja rzecz odszkodowania i Zadoséuczynienia W Zwiazku Z faktem niesiusznego jego Zdaniem skazania. Jednak W sprawie Sadu Okregowego W Radomiu sygn. akt II Ko 80/ 10 ,,odsZk” powéd dochodZi1 roszczen odszkodowawczych na podstawie art. 552 k.p.k., Zgodnie Z ktorym oskarzonemu, ktory W Wyniku Wznowienia postepowania lub kasacji Zosta1 uniewinniony lub skazany na 1agodniejsZa kare, s1uZy od Skarbu Paristwa odszkodowanie Za poniesiona szkode oraz Zadoséuczynienie Za doznana krzywde, Wynik1e Z Wykonania Wzgledem niego W ca1osci lub W czesci kary, ktorej nie powinien by1poniesé. Nlnlalszy dokument wydano na wnlosak .............. w trybie ustawy 2 dnia 6 wrzeénla 2001 roku 0 dostpple do mformaojlioubllcznal (Dz.U. Nr 112, poz. 198)
--- STRONA 29 ---
W sprawie niniejszej, W Zwiazku Z tym samym faktem nies1usZnego Wed1ug niego skazania, powod jak Wyjasni1, dochodZi1 na podstawie art. 24 k.c. ochrony Wskazanych dobr osobistych, m.in. czci, poprzez przyznanie Zadoséuozynienia pienieznego Za krzywde jakiej doZna1 W ZWiaZ1<u Z ich naruszeniem W nastepstwie Warunkow, W jakich odbyWa1 orzeczona kare pozbawienia Wolnosci oraz na podstawie art. 417 § 1 k.c. W ZW. Z art. 418 k.c., W brzmieniu przed ich uchyleniem, odszkodowania Z tytu1u szkody majatkowej, ktorej doZna1 W Zwiazku Z vvykonaniem orzeczonego Wobec niego przepadku mienia (k. 74). Powod WyWodZi1, Ze na skutek sprzeoznego Z prawem Zastosowania W postepowaniu W sprawie karnej przeciwko niemu trybu doraznego naruszajacego Zasady rzetelnego procesu kamego Zosta1 skazany, a orzeczona Wobec niego kara Zosta1a Wykonana. I eksponujac fakt nies1usZnego skazania powod, nieZaleZnie od poWo1ania faktu uchylenia Ze skargi kasacyjnej Wyroku skazujacego i umorzenia postepowania Z uwagi na przedawnienie karainosci, podkrcs1a1, Ze by1 niewinny a Wskutek bezprawnego Zastosowania trybu doraZnego Zosta1 pozbawiony mozliwosci udowodnienia swojej niewinnosci, co by1o W jego ocenie przyczyna nies1usZnego skazania. W konsekwencji odby1 U1‘ Q~ kare pozbawienia Wolnoéci W Warunkach naruszajacych jego godnosé (cZe Wewnetrzna) i Zdrowie oraz Zosta1poZbaWiony maj atku. Odpowiedzialnosé odsZkodoWaWcZa Skarbu Panstwa na podstawie art. 552 k.p.k. jest nieZa1eZna od Winy organu, W vvyniku dZia1alnosci ktorego nastapi1a szkoda, jest odpowiedzialnoscia oparta na Zasadzie ryzyka. Odpowiedzialnoscia Za sam fakt nies1usZnego skazania, ktory Zosta1 Wykazany uniewinnieniem lub skazaniem na 1agodniejsZa kare W Wyniku Wznowienia postepowania lub kasacji. W Zakresie hipotez objetych art. 552 i nast. k.p.k. stosowanie przepisow art. 417 — 420 k.c. regulujaoych na gruncie prawa cywilnego podstawy odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa Za szkody, jest Wy1a,cZone Z mocy art. 421 Nlnlajszydokument no na vmlos 1: M ,0 7 us. 1111“? 9 z a...... .................................. w trybie u‘stawy.g dnia 6 iyrzeénla 2001 roku o dostgpie do informacll publlcznal 1 (Dz.U. Nr112,poL 1198) '
--- STRONA 30 ---
k.c. Co potwierdza tresé orzeczenia Sadu Najwyzszego Z dnia 15 ozerwca 1971 r., II CZ 61/71 (LEX nr 6944), W ktérym Sad ten stWierdZi1, Ze ,,JeZeli nie chodzi o hipotezy ujete W przepisach art. 487491 k.p.k. (obecnie art. 552 559 k.p.k.), to do szkéd spowodowanych niepraWid1oWosciami Wymiaru sprawiedliwosci maja Zastosowanie przepisy art. 417420 k.c. Tryb przewidziany W art. 487 k.p.k. (obecnie art. 552 k.p.k.) ma Zastosowanie tylko wowczas, gdy Zostana spe1nione Wszystkie Zawarte W nim prZes1anki, a przede Wszystkim gdy nastapi1 juz pozytywny dla oskarzonego Wynik ‘Wznowienia postepowania lub rewizji nadzwyczajnej (obecnie kasacji)”. Przy braku prZes1anek Zastosowania art. 552 k.p.k. poszkodowany moze zatem dochodzié odszkodowania i Zadoséuczynienia na podstawie przepisow prawa cywilnego, pod Warunkiem, Ze udowodni okreslone W tych przepisach prZes1anki odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa. PoWyZsZe rozwazania oraz porownanie prZes1anek odpowiedzialnoéci odszkodowawczej Skarbu Pafistwa na podstawie art. 552 k.p.k. Z przesiankami tej odpowiedzialnosci na podstawie przepisow o czynach niedozwolonych regulowanej W prawie cywilnym oraz odpowiedzialnosci Za na ruszenie dobr osobistych, uzasadnia przyjecie, Ze nie Zachodzi poWo1yWana przez apelujacego powaga rzeczy osadzonej. ' Zgodnie bowiem Z pogladami orzecznictwa ,,(...) Prawomoony Wyrok nie stanowi przeszkody do Wytoczenia powodztwa miedzy tymi samymi stronami, gdy nie Wystepuje tozsamosé przedmiotu, a nadto jezeli przedmiot poWc'>dZtW jest vvprawdzie jednakowy, ale rozne sa podstawy poW6dZtW, przy czym chodzi W tym Wypadku Zarowno o podstawe faktyczna, jak i prawna Zadania. (por. postanowienie Sadu Najwyzszego Z dnia 11 lutego 2011 r. I CSK 277/10 LEX nr 936478). 1 j Wobec braku podstaw do odrzucenia poZW11 rozpoznania Wymagaja rozpoznania dalsze Zarzuty apelacji, W tym Zarzuty naruszenia przepisow prawa Nlnlelszy dokument wydano na wnlosek ma.....111..1.'§...?!!1?................... W trybie ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku 0 dostgple do lnformacjlpubllcznel (Dz.U. M112, poz. 1198)
--- STRONA 31 ---
materialnego stanowiacych podstawe odpowiedzialnosci pozwanego oraz przedawnienie roszozen powoda. Podstawe roZWaZan W tym przedmiocie stanowia ustalenia faktyczne Sadu Okregowego, ktére Sad Apelacyjny podziela i przyjmuje Za W1asne Z pewnymi Zastrzezeniami, ktore Zostana W dalszym toku Wywodow. Wbrew ZarZutoWi apelacji Sad Okregowy nie narusZy1 art. 552 § 1 k.p.k. poprzez jego Zastosowanie jako podstawy odpowiedziainosci pozwanego Skarbu Panstwa. Wprawdzie Sad Okregowy ana1iZoWa1 sZcZeg('>1oWo prZes1anki odpowiedzialnosci Skarbu Parfistwa na podstawie tego przepisu, ale roszczenie powoda roZpoZnaWa1 na podstawie przepisow prawa cywilnego. Mia1 bowiem na uwadze, Ze W postepowaniu karnym Wniosek powoda o Zasadzenie Zadoséuczynienia i odszkodowania Zosta1 oddalony Z uwagi na niespe1nienie prZes1anek Z art. 552 k.p.k. A tym samym takZe to, Ze roszczenie powoda moze Zostaé uwzglednione tylko W razie Wykazania podstaw odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa na podstawie przepisow prawa cywilnego. I przedmiotem oceny jest, czy jak prZyja1 to Sad Okregowy Zdaniem pozwanego bezpodstawnie, powod istotnie prZes1anki odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa udoWodni1 (art. 6 k.c.). lOboWia,Zujacy W dacie Wydania W sprawie VII K 112/60 Sadu Wojewodzkiego W Kielcach Osrodka Zamiejscowego W Radomiu Wyroku Z dnia 21 grudnia 1960 r., ktorym powod Zosta1 skazany, kodeks Zobowiazan (Rozporzadzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Z dnia 27 paZdZiernika 1933 r. Kodeks Zobowiazan; DZ.U. Z 1933 r. Nr 82, poz. 598) nie ZaWiera1 przepisow regulujacyoh odpowiedzialnosé Za szkody Wyrzadzone przy Wykonywaniu W1adZy publicznej. Zasady odpowiedzialnosci Panstwa Za szkody Wyrzadzone przez funkcjonariuszy panstwowych, Zarowno przy Wykonywaniu Zarowno czynnosci o charakterze W1adcZym, jak i czynnosci gospodarozych, regu1oWa1a poWo1ana Nlnleiszy dokument wydano na wnlosak ' zdnia........ ......... wtryble ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku 0 dostgple do Informac/I puollcznal . (Dz.U. Nr11_2.poz.1198) I
--- STRONA 32 ---
przez Sad Okregowy ustawy Z dnia 15 listopada 1956 r. 0 odpowiedzialnosci Panstwa Za szkody Wyrzadzone przez funkcjonariuszow paristwowych (DZ. U. Nr 54, poz. 243; dalej okreslana jako: ,,ustaWa o odpowiedzialnosci Paristwa”). W razie ustalenia na jej podstawie odpowiedzialnosci Panstwa, na podstawie art. 165 k.z., W razie uszkodzenia cia1a lub WyWo1ania rozstroju zdrowia, pozbawienia Zycia, pozbawienia Wolnosci lub obrazy czci, sad m6g1 przyznaé poszkodowanemu lub instytucji przezen Wskazanej stosowna sumo pieniezna, jako Zadoséuczynienie Za cierpienia fizyczne i krzywde moralna. Natomiast Zgodnie Z art. 157 § 2 k.Z. Zobowiazany do odszkodowania odpowiada tylko Za normalne nastepstwa dZia1ania lub Zanieohania, ktore spoWodoWa1o szkode odszkodowanie. PoWo1any przepis W § I i 3 stanowi ponadto, Ze odszkodowanie obejmuje strate, jaka ' poszkodowany poni6s1, i korzysé, ktorej mog1 sie spodziewaé, gdyby mu szkody nie Wyrzadzono, a W przypadkach, przez ustawe przewidzianych, mozna Zadaé, niezaleznie od naprawienia szkody majatkowej, Zadoséuczynienia Za krzywde moralna. Kodeks cywilny, ktéry WsZed1 W Zycie Z dniem I stycznia 1965 r. (art. 1 ustawy Z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy Wprowadzajace kodeks cywilny; DZ.U. ' Z 1964 r. Nr 16, poz. 94), prZeja1 podstawowe uregulowania ustawy Z dnia 15 listopada o odpowiedzialnosci Panstwa W przepisach art. 417 — 421). Jak WskaZa1 Sad Okregowy do oceny odpowiedzialnosci pozwanego Za szkode powoda mia1y Zastosowanie przepisy ustawy o odpowiedzialnoéci Paristwa (jej art. 4) Zgodnie Z trescia art. XLIX § 1 przepisow Wprowadzajacych Kodeks cywilny Zastosowanie, jako obowiazujace W chwili zdarzenia WyWo1ujacego szkode. V Zarzucajac naruszenie art. 4 ustawy Z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialnosci Panstwa pozwany Zarzuca jego nieuzasadnione Zastosowanie W ustalonym stanie faktycznym, mimo nieudowodnienia przez Ntnlajszy dokurneut wydano no wnlosak ldnia.......!1.Z..L!§=..Z.11.13........... w trybie ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku 0 dostople do Inrormac]!publlcznal (Dz.U. Nr112,poz.1198)
--- STRONA 33 ---
Q 9 powoda prZes1anek odpowiedzialnosoi pozwanego Skarbu Panstwa na podstawie tego przepisu, W szczegolnosci niewykazania Wyrokiem karnym ani orzeczeniem dyscyplinarnym Winy funkcjonariuszy panstwowych W Zwiazku Z Wydaniem W jego sprawie Wyroku skazujacego Z dnia 21 grudnia 1960 r., W sprawie VII K 1112/60. Przy ocenie tego Zarzutu na1eZy mieé na uWadZe, Ze Wed1ug powoda bezprawne dZia1anie funkcjonariuszy Panstwa po1ega1o na rozpoznaniu sprawy, W ktorej W 1960 r. Zapad1 Wyrok skazujacy powoda, W trybie doraznym a nie ZWyk1ym, co Wed1ug powoda uniemoZ1iWi1o mu podjecie skutecznej obrony i Wykazanie, Ze by1 niewinny. Tym samym powod twierdzi, Ze nie Zosta1by skazany gdyby sprawa Zosta1a rozpoznana W postepowaniu ZWy1<1ym. jednak jedyny prZyWo1any przez powoda na te oko1icZnos'é doWod., to Wydany na skutek kasacji od Wyroku Sadu Wojewodzkiego W Kielcach Osrodka Zamiejscowego W Radomiu Z dnia 21 grudnia 1960 r. W sprawie VII K 112/60, Wyrok Sadu Najwyzszego Z dnia 18 listopada 2009 r., Wydany W sprawie IV KK 346/08. Wyrokiem tym Sad Najwyzszy uchy1i1 Zaskarzony kasacja Wyrok i umorZy1 postepowanie karne Wobec W _ S I na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. W Zwiazku Z art. 105 § 1 pkt 1 k.k. Z 1969 r. W brzmieniu obowiazujacym do 20 listopada 1995 r., tj. Z uwagi na przedawnienie karalnosci Zarzucanych mu cZynoW. Apelujacy s1usZnie podkresla, Ze powod skazany Zosta1 Za przestepstwo pospolite, a Z uzasadnienia Wyroku Sadu Najwyzszego Z dnia 18 listopada 2009 r. jednoznacznie Wynika, Ze Sad ten, uZna1, Ze nie by1o podstaw do uniewinnienia powoda, stwierdzajac Wprost, Ze poza sporem pozostaje, Ze Nlnlo1szy dokument wydano na wnlosek zdnia..... .7..|tl5'2m3 ' w trybie ustawy 2 dnia S wrzaénla 2001 roku 0 dosteple do Informscjl publlcznel (Dz.U.Nr112,poz.1198)
--- STRONA 34 ---
I 9 oskarzeniu dopuscili sie czynow Zabronionych, i to czynow o bardzo powaznym charakterze, czego nie podWaZa1 rowniez autor kasacji, ktorym by1 Rzecznik Praw . Obywatelskich. A okolicznosé ta Zosta1a przez Sad Okregowy pominieta W ustaleniach faktycznych dotyczacych przedmiotowego Wyroku, i W tym Zakresie ustalenia te na1eZa1o uZupe1nié. Sad Okregowy pomina1 rowniez, Ze powod skazany Zosta1 Za pope1nienie czynu Z art. 2 § 2 lit. a ustawy Z dnia 18 czerwca 1959 roku o odpowiedzialnosci kamej Za przestepstwa przeciwko W1asnosci spo1ecZnej (DZ. U. Nr 36, poz. 228) W Zwiazku Z art. 1 § 1 lit. b ustawy I Z dnia 21 stycznia 1958 r. o Wzmozeniu ochrony mienia spo1ecZnego przed szkodami Wynikajacymi Z przestepstwa (DZ. U. Nr 4, poz. 11) przy zastosowaniu art. 47 § 1 lit a i c k.k. Z 1932 r. Przepis art. 2 § 1 ustawy Z dnia 18 ozerwca 1959 roku o odpowiedzialnosci karnej Za przestepstwa przeciwko W1asnosci spo1ecZnej stanowi, Ze kto Zagamia mienie spo1ecZne, nad ktorym spravvuje Zarzad albo Za ktérego ochrone, przechowanie lub zabezpieczenie jest odpowiedzialny W Zwiazkn Z Zajmowanym stanowiskiem albo sprawowana funkcja, podlega karze Wiezienia od lat 2 do lat 10 i karze grzywny, a Zgodnie Z art. 2 § 2 lit a ustawy, tej samej karze podlega, kto Zagarnia mienie spo1ecZne dZia1ajac W Zorganizowanej grupie przestepczej. Zgodnie Z art. 1 § 1 lit. b ustawy Z dnia 21 stycznia 1958 r. o Wzmozeniu ochrony mienia spo1ecZnego przed szkodami Wynikajacymi Z przestepstwa, kto dopuszcza sie Z checi Zysku przestepstwa przewidzianego przepisami kodeksu kamego lub innych ustaw Wyrzadzajac Z Winy swej szkode W mieniu spo1ecZnym, jeZeli szkoda Wynosi ponad 100.000 Z1otych podlega karze Wiezienia na czas nie krétszy od lat 8 lub Wiezienia dozywotniego. A Zgodnie Z art. 2 § 1 tej ustawy, W razie skazania Za przestepstwo, o jakim mowa W art. 1 § 1, gdy szkoda W mieniu spo1ecZnym vvynosi ponad 50.000 Z1otych, sad orzeka jako kare dodatkowa przepadek Nlnlejszy dokumemwydano na wnlosek zdma......!1...7...l.l.5.=..Zl1.1.li............ W trybie ustawy 2 dnia 8 wrzeénla 2001 roku 0 dostople do Informacjl publlcznel (Dz.U. Nr112, poz. 1198)
--- STRONA 35 ---
majatku W ca1osci Iub W czesci. Natomiast stosownie do art. 47 § 1 1it a i c k.k. Z 1932 r. sad orzeka utrate praw publicznych i obywatelskich praw honorowych W razie skazania: a) na kare smierci lub dozywotniego Wiezienia; c) rra kare Wiezienia Za inne Zbrodnie, pope1nione Z checi Zysku. I Zatem W ustalonym stanie faktyoznym, nie tylko przyjecie, Ze W przypadku rozpoznania sprawy W postepowaniu ZWyk1ym powod Zosta1 by uniewinniony, ale teZ jak prZyja1 Sad Okregowy, Ze Zosta1 by skazany na 1agodniejsZa kare pozbawienia Wolnosci oraz, Ze nie by1a by orZeoZona kara przepadku mienia, by1o W swietle przepisow, na podstawie ktorych Wymierzono powodowi kare nieuprawnione. Powodowi przypisano bowiem pope1nienie przestepstwa Z oheci Zysku, dZia1anie W Zorganizowanej grupie przestepczej i Wyrzadzenie W mieniu spo1ecZnym szkody Wynoszacej ponad 100.000 Z1. Zatem Wymierzona powodowi kara pozbawienia Wolnosci, jak i orzeczenie przepadku mienia, ktore by1o obiigatoryjne, miesci1a sic; W granicaoh sedziowskiego uznania. Ponadto powod faktycznie odby1 kare pozbawienia Wolnosci W Wymiarze 10 lat, a nie ca1a Wymierzona. PoWyZsZa analiza przepisow prawa materialnego, na podstawie ktorych powod Zosta1 skazany, prowadzi do Wniosku, Ze Zastosowanie przepisow dekretu Z dnia 16 listopada 1945 r. o postepowaniu doraZnym (tekst jednolity: DZ.U. Z 1949 r. Nr 33, poz. 244), choé bezprawne, nie uzasadnia ustaienia Zwiazku przyczynowego pomiedzy Zastosowaniem trybu doraZnego a skazaniem powoda na kare pozbawienia Wolnoéci, a tym samym jej odbyciern prZeZ powoda i jego skutkami sferze dobr osobistych powoda (pozbawienie Wolnosci i utraty czci) oraz utrata maj atku. PrZes1ankami odpowiedzialnosci odszkodowawczej Panstwa Za szkody Wyrzadzone przez funkcjonariuszy, Zarowno na podstawie art. 4 ustawy Z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialnoéci Panstwa Za szkody Wyrzadzone przez Nlnlelszy dokumem wydano na vmlosak .111...n.z.11.s..zu11..,............ w trybie ustawy, z dnia 6 wrze_$n|a 2001 roku 0 dostople do mformacjipublloznal (Dz.U.111r 112,p02.1198)
--- STRONA 36 ---
~ I 0 funkcjonariuszow panstwowych (DZ. U. Nr 54, poz. 243), jak przepisow art. 417k.c. W ZW. Z art. 418 k.c., ktére WesZ1y W Zycie Z dniem 1 stycznia 1965 r., by1o Wyrzadzenie szkody przez funkcjonariusza panstwowego na skutek Wydania orzeczenia lub Zarzadzenia, normalny Zwiazek przyczynowy pomiedzy Wydaniem orzeczenia (zarzadzenia) a szkoda, naruszenie przy Wydaniu orzeczenia (zarzadzenia) prawa scigane W trybie postepowania kamego lub dyscyplinarnego oraz stwierdzenie Winy sprawcy Wyrokiem karnym lub dyscyplinamym albo jej uznanie przez organ prZe1oZony nad sprawca szkody. Ta ostatnia prZes1an1<a Zosta1a Z1agodZona i odpowiedzialnosé Skarbu Pafistwa nie jest Wy1acZona mimo nie stwierdzenia Winy sprawcy Wyrokiem karnym lub dyscyplinarnym, jezeli Wszczeciu postepowania karnego lub dyscyplinarnego stoi na przeszkodzie okolicznosé Wy1acZajaca sciganie (np. smieré sprawcy, przedawnienie, abolicja) Odpowiedzialnosé Skarbu Panstwa ma miejsce W razie 1acZnego spe1nienia Wszystkich prZes1anek odpowiedzialnosci okreslonych W art. 4 ustawy 1 V o odpowiedzialnosci Panstwa Za szkody, jak i W art. 418 k.c. przez okres jego obowiazywania. Zatem juz tylko przyjecie, Ze przyczyna skazania powoda oraz Wykonania orzeczonej Wobec powoda kary i jego dalszych konsekwencji, by1o pope1nienie przez powoda przestepstwa (powod nie udoWodni1, Ze by1o inaczej), uzasadnia W ustalonym stanie faktycznym oddalenie powédztwa Z uwagi na brak Zwiazku przyczynowego miedzy vvydaniem orzeczenia W postepowaniu, W ktorym Z razacym naruszeniem prawa Zastosowane Zosta1y przepisy dekretu Z dnia 16 listopada 1945 r. o postepowaniu doraZnym a szkoda powoda, tj. Wykonaniem orzeczonej kary. W ustalonym stanie faktycznym nie by1o rowniez, jak podniesiono powyzej, podstaw do przyjecia, Ze orZecZona Wobec powoda kara by1aby 1agodniejsZa, gdyz jej Wymiar ma uzasadnienie W r Nlnlelszy dokument wydano na wnlosek ' [email protected]§...Zfl11.............. wtryble ustawy z dnta 6 wneénla 2001 roku. ' 0 dostppla do Ioformacjipubllczna} Z ' (Dz.U. Nr112,poz.1198)
--- STRONA 37 ---
Q I przepisach prawa materialnego, ktore sad obowiazany by1 takZe stosowaé W postepowaniu W trybie ZWyk1ym i miesci sie W ramach sedziowskiego Wymiaru kary. S1usZnie teZ apeluj aoy podnosi, Ze uchylenie Wyroku skazujacego powoda przez sad kasacyjny, nawet Z powodu naruszenia prawa nie stanowi stwierdzenia Winy sprawcy szkody W rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o odpowiedzialnosoi Panstwa Za szkody ustawy o odpowiedzialnosci Panstwa Za szkody (i art. 418 k.c.). A sad W istocie postaWi1 Znak rownosoi pomiedzy uchyleniem W nastepstwie kasacji Wyroku skazujacego powoda i umorzeniem postepowania Z uwagi na przedawnienie karalnosci a stwierdzeniem W trybie okreslonym W art. 4 ustawy o odpowiedzialnosci Panstwa Winy funkojonariusza, ktory WyrZadZi1 szkode Wydaniem orzeozenia. PoprZesta1 teZ na poWo1aniu okoiicznosci uniemozliwiajacej Wszczecie i prowadzenie przeciwko funkojonariuszom, ktorzy vvydali uohylony Wyrok skazujacy powoda, postepowania dyscyplinarnego (przedawnienie). Nie pooZyni1 natomiast Zadnych ustalen i roZWaZan na okolicznosé Winy sprawoy (sprawcow), a przede Wszystkim tego czy, i jakie przestepstwo lub Wystepek dysoyplinarny stanoWi1o Wydanie Wyroku skazujacego powoda W postepowaniu, W ktorym Z naruszeniem prawa zastosowano przepisy o postepowaniu doraZnym. Jednak W sytuacji kiedy powod nie poWo1a1 ani nie udoWodni1 Zadnych okolioznosci, ktore uZasadnia1yby ustalenie Zwiazku przyczynowego pomiedzy stwierdzonym naruszeniem przepisow postepowania a brakiem uniewirmienia powoda, do ktorego sie odWo1uje, (art. 157 § 2 k.Z.; art. 361 § 1 k.c.) bezprzedmiotowe jest analizowanie poZosta1ych prZes1anek odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa. Bezprawnosé dZia1ania oZnacZa bowiem jedynie takie naruszenie przez Panstwo (jego funkcjonariuszy) przepisow prawa (takZe postepowania), ktore stanoWi1o Warunek konieezny do powstania szkody i ktorego nonnalnym nastepstwem W danych okoiioznosoiach jest powstanie Nlnlalszy dokument wydano na wnlosek zdma...fl.7..Ll5..Z013................... .. wtryble ustawy z_dn1.1 5 wrzeénla 2001 roku o dosrepie do I11‘0rmih'.‘ii puhllcznel (Dz.U. 1Jr112,p0z.“=198)
--- STRONA 38 ---
I Q szkody. (por. Wyrok Sadu Najwyzszego Z dnia 19 kwietnia 2012 r. IV CSK 406/11 LEX nr 1169347) W konsekwencji bezprzedmiotowe sa tez Zarzuty apelacji podniesione W Zwiazku Z ustaleniem przez Sad rozmiaru poniesionej przez poszkodowanego majatkowej i niemajatkowej (krzywdy), a mianowicie naruszenia art. 165 i 157 k.c. oraz art. 233 i 322 k.p.c. Tym bardziej, Ze W okolicznosciach sprawy uzasadniony jest teZ Zarzut naruszenia art. 283 § 1 k.Z. i art. 442 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 5 k.c. poprzez jego Zastosowanie prowadzace do nieuwzglednienia podniesionego przez pozwanego Zarzutu przedawnienia roszczenia powoda, jako niezgodnego Z Zasadami Wspo1Zycia spo1ecZnego. Zgodnie Z obowiazujacym W dacie Wydania W dniu 21 grudnia 1960 r. prawomocnego Wyroku skazujacego powoda art. 283 k.Z. Z up1yWem lat trzech ulega1y przedawnieniu Wierzytelnosci Z tytu1u naprawienia szkody, Wyrzadzonej czynem niedozwolonym. Termin ten 1icZy1 sie od dnia, W ktorym poszkodowany doWiedZia1 sis; o szkodzie i o osobie, obowiazanej do odszkodowania. W kazdym jednak razie Wierzytelnosé prZedaWnia1a sie Z up1yWem lat dwudziestu od dnia spe1nienia czynu, Wyrzadzajacego szkode. A jezeli szkoda Wynik1a Ze Zbrodni lub Wystepku, Wierzytelnosé ulega1a przedawnieniu dwudziestoletniemu, liczac od dnia pope1nienia przestepstwa. Przepis art. XXXV przepisow Wprowadzajacych kodeks cywilny, stanowi, Ze do roszczen poWsta1ych przed dniem Wejscia W Zycie kodeksu cywilnego (1 stycznia 1965 r.), a Wed1ug przepiséw dotychozasowych W tym dniu jeszcze nie przedawnionych, stosuje sie przepisy kodeksu dotyczace przedawnienia Z nastepuj acymi ograniczeniami: 1) poczatek, Zawieszenie i przerwanie biegu przedawnienia ocenia sie Wed1ug przepisow dotychczasovvych, gdy chodzi o czas przed dniem Wejscia W Zycie lmdeksu CYWilneg°5 Nlnlelszy dokumont wydano no wnlosok zdnla........1!.Z..L1.$...Z!113.......... w trybie ustawyz dnia 6 wrzesnla 2001 roku 0 dostpple do informacjljrubllcznel (Dz.U. Nr112. poz. 198)
--- STRONA 39 ---
Q O 2) jezeli termin przedawnienia Wed1ug przepisow kodeksu cywiinego jest krotszy niZ Wed1ug przepisow dotychczasowych, bieg przedawnienia rozpoozyna sie Z dniem Wejsoia W Zycie kodeksu cywilnego; jezeli jednak przedawnienie rozpoczete przed dniem Wejscia W Zycie kodeksu cywilnego nastapi1oby przy uwzglednieniu terminu przedawnienia okreslonego W prawie dotychczasowym Wczesniej, przedawnienie nastepuje Z up1yWem tego Wczesniejszego terminu. Natomiast Wed1ug art. 442 k.c. W pierwotnym brzmieniu (uchyiony Z dniem 9 sierpnia 2007 r.) roszczenie o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu Z uplywem lat trzech od dnia, W ktorym poszkodowany doWiedZia1 sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Iednakze W kazdym Wypadku roszczenie przedawnia sie Z up1yWem lat dziesieciu od dnia, W ktorym nastapi1o zdarzenie Wyrzadzajaoe szkode. §2. Jezeli szkoda Wynik1a Ze Zbrodni lub Wystepku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu Z up1yWem lat dziesieciu od dnia pope1nienia przestepstwa bez Wzgledu na to, kiedy poszkodowany doWiedZia1 sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Nawet jeZe1i przyjaé, o samej szkodzie niemajatkowej (krzywdzie) i jej rozmiarze, jako Zwiazanej Z Warunkami odbywania kary i dalszymi przykrosciami Zwiazanymi Z jej odbyciem, W przeciwienstwie do szkody majatkowej Znanej juz W chwili Wykonania kary przepadku mienia, powod doWiedZia1 sie po Zwoinieniu Z Zak1adu kamego, to trzyletni termin okreslony W art. 283 § 1 k.Z od dnia, W ktorym poszkodowany doWiedZia1 sie o sZkodZie i o osobie, obowiazanej do odszkodowania, up1yWa1by co od szkody majatkowej W grudniu 1963 r. a co do Zadoséuczynienia W 1973 r. W kazdym jednak razie Wierzytelnosé prZedaWnia1a sie W grudniu 1980 r. (art. 283 § 2 i 3 k.Z.), Zatem po Wejsciu W Nlnlelszy dokumem iwdano na wnlosek 11.1.. ...!'.?..1.!§=.?.113............. w trybie ustawy z d1133 5 wrzpénla 2001 roku 0 dostgpie, do 1o.*or1nac;ljaublIczna1 (Dz.U. M112, poz. 198)
--- STRONA 40 ---
O 5 Zycie kodeksu cywilnego. Tym samym Zgodnie Z art. XXXV pkt 2 przep. Wprow. k.c., przy najkorzystniej szym dla powoda Za1oZeniu, Ze Zrod1em szkody by1a Zbrodnia lub Wystepek, na1eZa1oby uznaé, Ze liczony od daty Wejscie W Zycie k.c. dziesiecioletni termin przedawnienia up1yna1 W dniu 1 stycznia 1975 r. Powod Zosta1 skazany Za przestepstwo pospolite, Zatem brak jest podstaw do Zastosowania przy ocenie przedawnienia roszczenia powoda stanowiska judykatury Zgodnie, Z ktérym przyjmuje sie, Ze W przypadku Zbrodni stalinowskich, pope1nionych przez fimkcjonariuszy Panstwa, ktérych sprawcy pozostali bezkarni, bieg przedawnienia roszozen odsZkodoWaWcZych 1 W stosunku do Skarbu Panstwa nie roZpocZa1 sie do czasu Zmiany ustroju W 1989 r. (por. uchWa1e Sadu Najvvyzszego, III CZP 76/96 i Wyroki Sadu Najwyzszego Z dnia 11 lutego 1997 r., II CKN 78/96 i Z dnia 23 Wrzesnia 1998 r., niepublikowane oraz Z dnia 29 listopada 2001 r., V CKN 1725/00, OSNC 2002, nr 9, poz. 114). Nie mozna bowiem pomijaé, Ze idea, ktora uzasadnia instytucje przedawnienia jest brak mozliwosci ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy po up1yWie d1uZsZego okresu czasu od Zaistnienia Zdarzen, ktore go spoWodoWa1y. Zaé przeszkoda uniemozliwiajaca rozpoczecie lub powodujaca Zawieszenie biegu przedawnienia to przeszkoda o charakterze powszechnym. Chwile jej rozpoczecia i ustania okreslaja okolicznosci, ktore istnieja obiektywnie, niezaleznie od Zachowania sie strony, ktora przeszkoda ta obje1a. W szczegolnosci dla okreslenia chwili jej ustania nie ma znaczenia, kiedy strona podje1a stosowne dZia1anie. Istotne Znaczenie ma to, kiedy powszechne oddZia1yWanie przeszkody usta1o i strona mog1a to dZia1anie podjaé (por. postanowienie Sadu Najwyzszego Z dnia 12 marca 2002 r., IV CKN 1697/00, niepub1ik.). Gdyby nawet uznaé Ze Wzgledu na uwarunkowania historyczno — ustrojowe, Ze powéd m('>g1 mieé trudnoéci Z uzyskaniem przed Zmiana ustroju Nlnlejszy dokument wydano na wnlosek zon1a....I1.Z.115..2[l13.................... W trybie ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku 0 dostgplo do informacil publlcznal (Dz.U. Nr112,poz.1198)
--- STRONA 41 ---
*0 v 1 stwierdzenia Winy funkcjonariuszy Panstwa W Wyroku karnym lub orzeczeniu dysoyplinarnym oraz uohylenia we W1asciWym trybie Wyroku skazujacego Za przeszkode o charakterze powszechnym, to i tak przy liczeniu terminu przedawnienia od korica 1989 r., powod opoZni1by sie Z dochodzeniem rosZoZenia, skoro Z powodztwem Wystapii dopiero W lutym 2011 r., a opoznienie to na1eZa1oby uznaé Za nadmierne. Rozwazajac Z kolei stosowanie art. 5 k.c. do podniesionego prZeZ pozwanego Zarzutu przedawnienia trzeba mieé na WZg1edZie jego szczegolny charakter Wynikajacy Z uzycia W nim klauzul generalnych. Z tej przyczyny dla oceny, czy podniesiony Zarzut nie nosi Znamion naduzycia prawa, konieczne jest roZWaZenie charakteru dochodzonego roszczenia, przyczyn opoZnienia i jego nadmiernosci (por. Wyrok Sadu Najwyzszego Z dnia 2 kwietnia 2003 r., I CKN 204/01, LEX nr 78814). W okolicznosciaoh sprawy apelujacy s1usZnie kwestionuje apelujaoy uznanie przez Sad Okregowy, Ze Zg1osZenie przez niego Zarzutu przedawnienia stanowi naduzycie prawa (art. 5 k.c.). Po pierWsZe fakt, Ze gdyby powodowi prZys1ugiWa1o roszczenie Z art. 552 k.p.k., to nie by1oby ono przedawnione, nie moZe uzasadnié uznania poWo1ania sie przez pozwanego na Zarzut przedawnienia roszczen dochodzonych przez powoda W postepowaniu cywilnym i na Zasadach okreslonych W prawie cywilnym Za naduzyoie prawa. Okolioznosoia taka nie jest rowniez dochodzenia pierwotnie roszczenia W nieW1asciWym postepowaniu. PoWo1anie sie na sprzecznosé podniesienia Zarzutu przedawnienia Z Zasadami Wspo1Zycia spo1ecZnego Wyklucza teZ biernosé powoda W dochodzeniu roszczen do czasu Wystapienia W 2008 r. Z kasacja od Wyroku skazujacego przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Powod nie WykaZa1 aby jego bezczynnosé W tym Zakresie by1a spowodowana jakimis szczegolnymi okolicznosciami. Stosowanie art. 5 k.c. do Zg1osZonego przez pozwanego Zarzutu przedawnienia Wyklucza teZ nadmiernosé opoznienia. Nlnlelszy dokumem wydano na wnlosek 111111;"1211;iii§.1igi1;;z.z11;'@111'311 0 dostppie do in’orn1acjI publloznol (Dz.U.Nr112,poz.1198)
--- STRONA 42 ---
I v7. Tym samym Wobec Sad Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. uwzgledniajac apelacje pozwanego Zrnieni1 Zaskarzony Wyrok i poW6dZtWo odda1i1. Nie obciaZy1 powoda kosztami procesu W pierwszej instancji na podstawie art. 102 k.p.c. majac na uwadze oharakter dochodzonego roszczenia, ZW1asZcZa Zaé obszerna i skomplikowana problematyke prawa oraz sytuaoje Zyciowa powoda, jego Wiek, to, Ze jest Wdowcem i utrzymuje sie Z emerytury. Natomiast W postepowaniu apelacyjnym o kosztach procesu orZek1na podstawie art. 98 k.p.c. i 99 k.p.c. oraz art. 11 ust. 3 ustawy Z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Panstwa (DZ. U. Nr 169, poz. 1417, Z p6Zn. Zm.). 7,, 7,¢, ..1...,.({;' n .,_.,_¢‘.e;_,".,,, ./..~1 .___.71m:+ .~ Z r31=,,;.1..:",:,;1 I Nlnlelszy dokument wydano na wnlosak 11.11 117 115.2013................ SEKREYA WY w trybio ustawy z dnia 6 wrzeénla 2001 roku. o dastople do Informacllpubllcznol mgr Monika G b (Dz.U. M1112, poz.1198) my
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Okregowy W Radomiu#I ACa 575/12#art. 1 § 1 lit.#art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.#art. 105 § 1 pkt#art. 552 § 1 k.p.k.#art. 2 dekretu#art. 4 ust. 1 Wskazanej#art. 93 § 1 Rozporzadzen#art. 487 § 1 Kodeksu#art. 552 k.p.k.#art. 24 k.c.#art. 11 ustawy#art. 322 k.p.c.#art. 363 § 3 k.c.#art. 2 ustavvy#art. 442 § 1 k.c.#art. 5 k.c.#art. 555 k.p.k.#art. 481 § 1 k.c.#art. 455 § 1 k.c.#art. 100 k.p.c.#art. 2 § 2 lit.#art. 47 § 1 lit#art. 105 § 1 pkt 1 k.k.#art. 4 ust. 2 brak#art. 165 § 1 k.z.#art. 2 ustawy