Wyrok I ACa 556/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny w Krako

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 556/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Krzysztof Sobierajski Sędziowie: SSA Paweł Rygiel SSA Teresa Rak Protokolant: st.sekr.sądowy Małgorzata Galica po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa E. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w Wadowicach o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt I C 435/07 1. oddala apelację; 2. przyznaje od Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Krakowie adwokatowi D. G., Kancelaria Adwokacka w Krakowie ulica … kwotę 3 294zł (trzy tysiące dwieście dziewięćdziesiąt cztery zł), w tym 594zł podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędowi w postępowaniu apelacyjnym. xš/ýw% --- STRONA 2 --- I A Ca 556/10 U Z A S A D N I E N I E Powód E . K . w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu wniósł o zasądzenie od strony pozwanej Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w Wadowicach na swoją rzecz kwotę 100.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu przy czym kwoty 70.000 zł tytułe m odszkodowania, zaś 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia w związku ochroną dóbr osobistych oraz o ustalenie, że strona pozwana będzie ponosić odpowiedzialność za szkody mogące powstać u niego w przyszłości w związku ze zdarzeniem wskazanym w podstawie fakty cznej pozwu w postaci utraty terminu zabiegu operacyjnego alloplastyki stawu biodrowego w listopadzie 2006 r. na skutek zaniedbań personelu medycznego strony pozwanej a nadto dodatkowo kwoty 100.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 czerwca 2009 r. do d nia zapłaty, w tym kwoty 70.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zaś 30.000 zł tytułem odszkodowania za koszty leczenia, które powód zmuszony będzie ponieść wskutek wadliwego leczenia, błędnej terapii i ignorowania przez personel medyczny Za kładu Karnego w Wadowicach wcześniej udzielonych powodowi zleceń lekarskich co spowodowało, że zapadł na marskość wątroby. Na uzasadnienia wniesionego pozwu powód podał, że cierpi na zwyrodnienie lewego stawu biodrowego, zaś schorzenie to wymaga leczenia poprzez wszczepienie endoprotezy. Jakkolwiek powód miał zaplanowaną na listopad 2006 r. operację wszczepienia endoprotezy, to z winy strony pozwanej nie doszło do zabiegu, ponieważ kierownik ambulatorium w Zakładzie Karnym w Wadowicach wykonał bardzo pobie żne badania, a następnie wystawił zaświadczenie wedle którego powód nie wymagał leczenia szpitalnego w warunkach więziennych. W oparciu o wskazane zaświadczenie Sąd Rejonowy w Olkuszu odmówił powodowi odbycia leczenia w warunkach wolnościowych. W zaświadcz eniu z dnia 16 stycznia 2006 r. oraz w świadectwie z dnia 11 stycznia 2007 r. została stwierdzona nieprawdziwa informacja, jakoby powód miał wszczepioną endoprotezę. Fakt wydania przez lekarzy opiniujących powoda, w szczególności powyższego zaświadczenia i świadectwa, wskazuje na niedopełnienie przez nich obowiązków służbowych. Nie wykonano bowiem żadnych badań ani konsultacji doprowadzając w ten sposób do wadliwej diagnozy o warunkach zdrowia powoda. W następstwie tego uniemożliwiono udzielenia powodowi --- STRONA 3 --- właściwej opieki medycznej oraz otrzymania wymaganych zabiegów leczniczych. W konsekwencji wadliwej diagnozy zaniechano podjęcia wobec powoda prawidłowego leczenia, podawano mu tylko ogólnie dostępne środki lecznicze, stosowano irrelewantną w odniesienia d o istniejącego schorzenia ortopedycznego terapię. Miało to miejsce do kwietnia 2007 r., kiedy to, po zastosowaniu właściwych badań, zdiagnozowano u powoda realnie występujące u niego schorzenie. W ocenie powoda odmówienie mu prawa uzyskania właściwych świa dczeń zdrowotnych oraz poddania go planowanemu zabiegowi operacyjnemu naruszyło również jego doba osobiste, w szczególności zdrowie oraz prawa do godnego traktowania. Strona pozwana Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w Wadowicach wniosła o oddalenie powództwa. Zarzuciła ,że wdrożyła wobec powoda adekwatną do wskazywanych przez niego objawów chorobowych trapię medyczną. Prowadzono u niego badania kardiologiczne, ortopedyczne, psychiatryczne. Pierwotnie powód twierdził, że została mu wszczepiona endopr oteza, później jednak w trakcie wizyty u lekarza w dniu 31 lipca 2006 r. podał, że jest na liście oczekujących do zabiegu ortopedycznego w klinice MSWiA w Krakowie przy ul. Gala 25. Polecono zatem osadzonemu dostarczenia zaświadczenia o terminie operacji. Powyższe celem uzyskania przez niego przerwy w karze na czas zabiegu i leczenia. Powód jednak polecenie to zignorował. W ocenie strony pozwanej nie bez znaczenia dla rozważenia prawidłowości podjętych przez lekarzy w stosunku do powoda działań medycznych p ozostaje fakt, że jest on osobą roszczeniową złośliwą, arogancką stosującą skargi, oszczerstwa i obelgi pod adresem lekarzy Zakładu Karnego w Wadowicach w celu wymuszenia zwolnienia go z więzienia ze względu na stan zdrowia. Tymczasem, ani internista ani l ekarze ze Szpitala, czy też psychiatra takiego rozwiązania nie sugerowali ani zalecali. Sprawa schorzenia powoda biodra lewego jest sprawą planowaną, gdyż nie zagraża życiu, a na operację czeka się co najmniej 1 - 2 lat. Występujące u powoda schorzenie nie p rzeszkadzało w odbywania przez niego kary w warunkach więziennych, tym bardziej, że wypadek który spowodował wskazania do wszczepienia powodowi endoprotezy miał miejsce w 1991 r., a zatem 16 lat przez umieszczeniem powoda w zakładzie karnym strony pozwanej . Nadto strona pozwana podniosła , że do błędu w rozpoznaniu schorzenia powoda w postaci coxartroza prawostronna oraz stanu po protezoplastyce biodra doszło po przedłożeniu przez powoda karty informacyjnej z ZOZ Uzdrowisko Inowrocław z p owołaniem się powoda na takie właśnie schorzenie bez wyjaśnienia jakichkolwiek dalszych okoliczności . --- STRONA 4 --- Wyrokiem wydanym w dniu 17 marca 2010 roku Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo , przyznał ustanowionemu dla powoda pełnomocnika z urzędu koszty udzielonej pomocy prawnej. Wyrok ten został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne. Powód E . K . około 1991 r. doznał złamania panewki stawu biodrowego lewego, leczonego operacyjnie w postaci zespolenia złamania, które następnie się zrosło. Na skutek przebytego złamania powstały u powoda zmiany zwyrodnieniowe biodra lewego. W związku z tym, co naj mniej, do 1998 r. powód został uznany jako osoba niepełnosprawna. Po raz pierwszy powód został zakwalifikowany do leczenia operacyjnego wszczepienia protezy całkowitej stawu biodrowego lewego w 1999 r. w Otwocku. Fakt ten potwierdzono w 2000 r. W dniu 25 m aja 2004 r. powód został zapisany w Szpitalu MSWiA w Krakowie do kolejki pacjentów oczkujących na wszczepienie protezy stawu biodrowego lewego. Zanim powód został osadzony w Zakładzie Karnym w Wadowicach była mu udzielana pomoc medyczna przez NZOZ „Eskulap " sp. z o.o. w Olkuszu. Przyjmował go od około 2002 r. lek. med. A . K . . W czasie wizyt powód najczęściej był w stanie nietrzeźwym. Zapisywane mu były środki lecznicze stosowane w leczeniu choroby wieńcowej efox, jednakże powód najczęściej domagał się wypis ywania mu przez lekarza recept na klonazepan, leku przeciwpadaczkowego, przedwiekowego, uspakajalnego, przeciwdrgawkowego. Stąd też lekarz wyrobił sobie przeświadczenie, że E . K . cierpi, przede wszystkim, na przewlekły alkoholizm. Jakkolwiek E . K . miał kło poty związane ze schorzeniami ortopedycznymi, to jednak nie uskarżał się na dolegliwości w tym względzie. W 2005 r. powód dwukrotnie zgłosił się do lekarza chorób wewnętrznych B . Z . , która rozpoznała u pacjenta chorobę zespołu psychoorganicznego, powiązaną z chorobą wieńcową. Powód został osadzony w Zakładzie Karnym w Wadowicach w dniu 29 czerwca 2006 r. Po badaniu lekarskim wykonanym przez lekarza chorób wewnętrznych L . D. , w świadectwie lekarskim z dnia 2 sierpnia 2006 r. stwierdzono, że dokonano u niego wszczepienia protezy stawu biodrowego lewego, z konkluzją o możliwości w związku z tym leczenia go warunkach zakładu karnego. Powyższe zostało potwierdzone w świadectwie lekarskim z dnia 11 stycznia 2007 r. wydanym przez Kierownika ZOZ, z wnioskiem o możli wości leczenia powoda w zakładzie karnym. Nastąpiło to w oparciu o analizę karty informacyjnej z pobytu powoda z leczenia szpitalnego z dnia 21 września 2001 r. w NZOZ Uzdrowisko Inowrocław Oddział Reumatologii w której widnieje rozpoznanie schorzenia powo da w postaci caxartrozy prawostronnej oraz stwierdzenie, że powód jest po protezoplastyce biodra. --- STRONA 5 --- W tym czasie powód był leczony zachowawczo, w szczególności lekami przeciwbólowymi w sposób standartowy i prawidłowy w stosunku do rozpoznanego schorzenia (zw yrodnienie stawów biodrowych). Zdaniem sądu I instancji rozpoznanie dokonane przez lekarza chorób wewnętrznych nie może być uznane za błędne, ponieważ zostało zasadnie stwierdzone w oparciu o dokumentację nadesłaną do więzienia w ślad za powodem. Tylko dokładne badania kliniczne powoda mogło skorygować to rozpoznanie. P owód E . K . był pacjentem wyjątkowo trudnym . W związku z zapisaniem go w dniu 25 maja 2004 r w Szpitalu MSWiA w Krakowie do kolejki pacjentów oczkujących na wszczepienie protezy stawu biodrowego lewego fakt ten, co prawda ujawnił, jednakże nie dostarczył zaświadczenia w tym względzie. Przedstawił natomiast wcześniej wzmiankowane zaświadczenie z września 2001 r. z NZOZ Uzdrowisko Inowro cław Oddział Reumatologii z którego wynikało przeciwne schorzenie do realnie występującego (rozpoznanie schorzenia w postaci caxartrozy prawostronnej ze stwierdzeniem o przebytej protezoplastyce biodra). Nie poinformował Szpitala MSWiA w którym oczekiwał n a termin zabiegu wszczepienia protezy stawu biodrowego, o zmianie swojego pobytu co skutkowało, że nie mógł zostać skutecznie poinformowany o wyznaczonym terminie operacji. W czasie wywiadów lekarskich prowadzonych przez ZOZ Zakładu Karnego w Wadowicach powód wielokrotnie podawał nieprawdziwe informacje odnośnie stanu swojego zdrowia. Dotyczyło to przebytych dwóch zawałów serca, faktu rzekomego operowania go np. w 2004 r. w zakresie wszczepieni mu endoprotezy lewego biodra w związku z ze zmianami zwyrodni eniowymi. Powód także nie przedstawiał wszystkich zaświadczeń medycznych pozostających w jego posiadaniu w tym wcześniej wzmiankowanego ze Szpitala MSWiA w Krakowie odnośnie zapisania go kolejki pacjentów oczkujących na wszczepienie protezy stawu biodroweg o lewego, konsultacji medycznej w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie z dnia 2 lutego 2006 r. W dniu 13 lutego 2007 r. w książeczce zdrowia powoda stwierdzono wskazania do alloplastyki stawu biodrowego lewego. Widnieje w niej także adnotacja o tym że „został zapisany do kolejki oczekujących, do czasu operacji ” rehabilitacja". Natomiast w świadectwie lekarskim z dnia 7 marca 2007 r stwierdzono min. coxartrozę prawostronną po zabiegu protezoplastyki Wtedy też zaznaczono o możliwości leczenia powoda w zak ładzie karnym . Natomiast zdjęcia rtg wykonane w dniu 19 marca 2007 r. wykazały występowanie u powoda zwyrodnienie w stawie biodrowym lewym o typie coxartrozy. W następstwie tego doszło w dniu 22 marca 2007 r. do konsultacji powoda przez ortopedę, który stw ierdził o wymogach --- STRONA 6 --- zastosowania w stosunku do powoda leczenia operacyjnego w trybie planowym ( endoproteza plastyka). Z tych względów w świadectwie lekarskim z dnia 14 kwietnia 2007 r. rozpoznano coxartrozę lewostronną i stan po przebytym złamaniu szyjki ud owej lewej i jej zespoleniu . Z kolei w zdjęciach rtg z dnia 16 maja 2007 r. stwierdzono zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego lewego, stan po złamaniu dna panewki i zespoleniu 3 śrubami. Zaznaczono tam także, że chory chodzi przy pomocy dwu kul oraz o jeg o kwalifikacji do leczenia operacyjnego – endoprotezo - plastyki stawu biodrowego lewego. Jednakże w warunkach zakładu karnego leczenie operacyjne powoda jego stawu biodrowego lewego, czyli alloplastyka totalna nie było możliwe. W dniu 19 lipca 2007 r. powód został wykreślony z kolejki oczekujących na wszczepienie protezy stawu biodrowego lewego, gdyż nie było z nim kontaktu pod wskazanym przez niego adresem ZOZ MSWiA w Krakowie. Obecnie nadal istnieją wskazania względem powoda d o zastosowania u niego protezoplastyki stawu biodrowego lewego, jednakże ogólny jego stan jest zły wobec występowania zaburzeń krążenia tętniczego w obrębie kończyn dolnych - arterioskleroza czy też z uwagi na występowanie choroby wieńcowej serca. W okresi e pobytu powoda w Zakładzie Karnym w Wadowicach w związku ze stwierdzoną u niego chorobą wieńcową, przewlekłym nadciśnieniem tętniczym, otyłością była udzielana mu prawidłowa pomoc medyczna, stosowano względem niego odpowiednią dietę. Oceniając zebrany w s prawie materiał dowodowy Sąd uznał go w przeważającej części za wiarygodny. Dotyczy to w szczególności dowodów z dokumentów , które Sąd uznał jako wiarygodne, ponieważ nie budziły one wątpliwości co do zgodności z prawdziwym stanem rzeczy, jak również nie ujawniły się przyczyny, dla których należałoby odmówić im z urzędu właściwej mocy dowodowej. Pozostałe dowody z dokumentów (akta spraw I Ko 936/07, II Kp 198/06, 1 Ds. 554/07 - akta związkowe, Ap I Ko 13/07 k. 77 - 86) nie mają znaczenia dla oceny zasadnośc i wniesionego powództwa, ponieważ odnoszą się przede wszystkim do pism powoda stanowiących skargi na działania służb medycznych strony pozwanej, co ze swej natury nie może zdaniem sadu przydawać im waloru dowodu i stanowić podstawę do ustalania stanu fakt ycznego sprawy. Nie miał również sąd wątpliwości co do wiarygodności opinii biegłych lekarzy występujących w sprawie, to jest specjalisty chirurgii urazowo - ortopedycznej lek. med. J . B . oraz specjalisty kardiologa J . P . gdyż biegli odpowiedzieli w pełni n a zadane im przez Sąd z inicjatywy stron pytania co w efekcie skutkowało, że strony nie kwestionowały ich wniosków. Jako w pełni wiarygodne oceniono też zeznania występujących w sprawie świadków: L. D . , --- STRONA 7 --- P . B . , K . J . , B . Z . , które znajdują potwierdzenie dokumentach przyjętych za dowód w sprawie. . Sąd pominął dowód z przesłuchania powoda ponieważ doprowadził on do sytuacji braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca jego pobytu po zwolnieniu go z zakładu karnego. Sąd miał na względzie , że powód przy pierwszym doręczeniu wezwania z dnia 19 kwietnia 2007 r., został pouczony w trybie art. 136 k.p.c. o obowiązku zawiadamiania sądu o każdej zmianie zamieszkania Wtedy też określono konsekwencje zaniedbań z tym związanyc h. Pomimo tego powód choć parokrotnie zmieniał w trakcie postępowania miejsce pobytu w zakładach karnych nie czynił zadość obowiązkowi podawania aktualnego miejsca pobytu. W efekcie Sąd orientował się o przemieszczaniu powoda do różnych zakładów karnych lu b aresztów śledczych z licznych skarg i pism powoda składanych do akt sprawy lub z urzędu. Ostatecznie pełnomocnik powoda po opuszczeniu Aresztu Śledczego w Białołęce wskazał adres pobytu powoda jako Kraków … , tymczasem na terenie Krakowa brak było takiego adresu, zaś z adnotacji na wezwaniu powoda na adres mieszczącego się na osiedlu … w Krakowie MOPS wynika, że powód nie korzysta z pomocy Ośrodka. W tej sytuacji Sąd pominął dowód z przesłuchania powoda w trybie art. 304 k.p.c. Nie zaistniały także warunk i do przeprowadzenia w sprawie wnioskowanego przez powoda w piśmie z dnia 28 maja 2009 r. dowodu z opinii biegłych lekarzy na okoliczność czy rozwój zdiagnozowanej u powoda marskość wątroby mógł być wstrzymany bądź ograniczony w razie prawidłowego jego le czenia w okresie pobytu w Zakładzie Karnym w Wadowicach ze względu na brak możliwości przesłuchania powoda w charakterze strony i jego zbadania przez biegłych a także z tego powodu, że z przeprowadzonych w sprawie dowodów, w tym dowodu z opinii biegłych s pecjalisty chirurga ortopedy i specjalisty kardiologa w sposób jednoznaczny wynika, że w czasie powoda w Zakładzie Karnym w Wadowicach był on był leczony właściwie, w przypadku schorzeń ortopedycznych zachowawczo, w szczególności lekami przeciwbólowymi w sposób standartowy prawidłowy w stosunku do rozpoznanego schorzenia (zwyrodnienie stawów biodrowych ) przy czym powyższe rozpoznanie dokonane przez lekarza chorób wewnętrznych nie może być uznane za błędne, ponieważ zostało zasadnie stwierdzone w oparciu o dokumentację nadesłaną do więzienia w ślad za powodem. Tylko dokładne badania kliniczne powoda mogły skorygować to rozpoznanie. W tej sytuacji stwierdzone u powoda schorzenie marskości wątroby ma zdaniem sądu najpewniej swój związek z określonym przez l ekarza A . K . schorzeniem przewlekłego alkoholizmu. W oparciu o te ustalenia sad uznał powództwo za nieuzasadnione. --- STRONA 8 --- Dla wykazania zasadności powództwa w postaci zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia oraz odszkodowania, powód winien w warunkach art. 361 §1 k.c. udowodnić fakt popełnienia przez jednostkę organizacyjną strony pozwanej czynów bezprawnych to jest zachowań powodujących na zasadach adekwatnego związku przyczynowego powstanie u niego szkód: majątkowej czy to niemajątkowej (krzywdy). Z przep rowadzonych w sprawie dowodów zdaniem sądu wynika, że nie zaistniały zdarzenia mogące być zakwalifikowane jako działania lub też zaniechanie wywołujące u powoda jakąkolwiek postać szkody. Wbrew twierdzeniom powoda przyczyną nie dojścia do skutku zaplanow anej u niego operacji wszczepienia endoprotezy było jego własne działanie nie zaś błędna diagnoza lekarza ambulatorium Zakładu Karnego w Wadowicach. Jak to zostało stwierdzone w ostatecznie nie kwestionowanej przez strony opinii biegłego specjalisty chirur gii urazowo - ortopedycznej lek. med. J . B . każdy pacjent zobowiązany jest do podawania lekarzowi prawdziwych i wiarygodnych danych dotyczących swoich schorzeń, do tego nie zaciemniających stanu zdrowia. Ma to bowiem swoje istotne znaczenie w sytuacji wskaza ń medycznych do przeprowadzenia protezoplastyki stawu biodrowego, zabiegu wykonywanego jedynie na żądanie chorego. Wszak zabieg ten nie jest wykonywany obligatoryjnie tylko z przyczyny rozpoznania coxaiirozy - tak jak u powoda, lewostronnej ze stanem po pr zebytym złamaniu szyjki udowej lewej i jej zespoleniu. W takim wypadku w okresie leczenia choroby zwyrodnieniowej biodra chory musi być w żywotny sposób zaangażowany w procesie leczenia. Winien przedstawić sekwencję danych dotyczących faktu i okoliczności doznania kontuzji, z opisem działań medycznych dotychczas podjętych przez lekarzy. Powód w związku z zapisaniem go w dniu 25 maja 2004r. w Szpitalu MSWiA w Krakowie do kolejki pacjentów oczkujących na wszczepienie protezy stawu biodrowego lewego fakt ten, co prawda ustnie podał, jednakże nie dostarczył zaświadczenia w tym względzie. Przedstawił natomiast zaświadczenie z dnia 21 września 2001 r. w NZOZ Uzdrowisko Inowrocław Oddział Reumatologii z którego w sposób jednoznaczny wynikało zgoła przeciwne schorze nie do realnie występującego (rozpoznanie schorzenia w postaci caxartrozy prawostronnej ze stwierdzeniem o przebytej protezoplastyce biodra). Wobec braku poinformowania przez powoda Szpitala w którym oczekiwał na termin zabiegu wszczepienia protezy stawu b iodrowego, o zmianie swojego pobytu nie mógł zostać poinformowany o wyznaczonym mu terminie operacji. W czasie wywiadów lekarskich prowadzonych przez ZOZ Zakładu Karnego w Wadowicach powód wielokrotnie podawał nieprawdziwe informacje odnośnie stanu swojego zdrowia. Dotyczyło to w szczególności przebytych dwóch zawałów serca, faktu rzekomego operowania go w 2004 r. w zakresie wszczepienia mu endoprotezy lewego --- STRONA 9 --- biodra w związku z ze zmianami zwyrodnieniowymi. Powód również nie przedstawiał wszystkich zaświadc zeń medycznych pozostających w jego posiadaniu, w tym wcześniej wzmiankowanego ze Szpitala MSWiA w Krakowie odnośnie zapisania go kolejki pacjentów oczkujących na wszczepienie protezy stawu biodrowego lewego, konsultacji medycznej w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie z dnia 2 lutego 2006 r. Te okoliczności skutkowały oddalenie powództwa. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika powoda (pkt. II wyroku) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sad Orzekł na podstawie §§ 19, 20, 6 pkt. 6 Rozporządzen ia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), z doliczeniem stosownego podatku VAT. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód , który zaskarżył go w całości i wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy polegające na: - obrazie art. 299 kpc przez pominięcie dowodu z przesłuchania powoda pomimo, że dowód ten miał w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie dla wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz rozmiaru szkody i krzywdy doznanej przez powoda - obrazie art. 278 kpc przez pominięcie dowodu z opinii biegłych na okoliczność czy rozwój zdiagnozowanej u powoda marskości wątroby mógłby być powstrzymany lub ograniczony w razie prawidłowego leczenia w okresie gdy powód przebywał w Zakładzie Karnym w Wadowicach w latach 2006 - 2007 , a także czy powyższe schorzenie ma wpływ na możliwość wykonania zabiegu prot ezoplastyki stawu biodrowego powoda, a także na możliwość leczenia tego schorzenia. 2. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zgromadzonego sprawie materiału dowodowego polegającą na bezpodstawnym przyjęciu , że powód podawał stronie pozwanej niepr awdziwe informacje co do przebiegu leczenia , a także iż powód był we właściwy sposób leczony w Zakładzie Karnym w Wadowicach. Z powołaniem się na te zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasadzenie dochodzonych pozwem kwot ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. --- STRONA 10 --- Apelacja jest nieuzasadniona. Podzielić należy w pełni stanowisko sądu I instancji, że powód nie wykazał przesłanek uzasadniających przyjęcie odpowiedzialności strony pozwanej za szkody związane z leczeniem go w pozwanym Zakładzie Karnym w Wadowicach. Szkody tej zarówno o charakterze majątkowym i niemajątkowym powód upatruje w dwóch płaszczyznach i identyfikuje ją z jednej strony z brakiem rozpoznania u niego zwyrodnienia stawu biodrowego i w konsekwencji brakiem wdrożenia właściwego leczenia, podania sądowi penit encjarnemu nieprawdziwych informacji i pozbawienia możliwości uzyskania przerwy w wykopaniu kary na wdrożenie leczenia a z drugiej w zaniechaniach związanych z brakiem podjęcia leczenia marskości wątroby co pogłębiło ten proces i uniemożliwia wykonanie zab iegu protezoplastyki stawu biodrowego. Dla wykazania zatem zasadności dochodzonych roszczeń powstałych w wyniku zdarzeń, które powód identyfikuje jako źródło szkody koniecznym było udowodnienie jak trafnie wywodzi sąd I instancji w pierwszej kolejności bez prawności zachowania strony pozwanej w rozumieniu art. 417 kc oraz związku przyczynowego między bezprawnym zachowaniem a szkodą. Bezprawność zachowania w tym przypadku winna być rozumiana jako zaniedbania w procesie leczenia powoda w czasie pobytu w pozwa nym zakładzie karnym i niewątpliwie wykazanie braku właściwego rozpoznania choroby, wdrożenia nieprawidłowego leczenia, zaniechania podjęcia określonych badań uzasadnionych z medycznego punktu widzenia , brak wdrożenia odpowiedniego z uwagi na stan zdrow ia osadzonego leczenia ambulatoryjnego czy też szpitalnego wyczerpywałoby przesłankę bezprawności. Zgodzić się jednak należy ze stanowiskiem sądu I instancji ,że przesłanki odpowiedzialności deliktowej nie zostały w sprawie wykazane. Sąd I instancji przepr owadził szczegółowe postępowanie dowodowe, w motywach zaskarżonego orzeczenia w sposób wnikliwy poddał zebrany materiał dowodowy szczegółowej analizie i z analizy tej wyprowadził trafne wnioski i poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne , które Sąd Apelacyj ny w pełni podziela i przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia. Po pierwsze co w sprawie jest bezspornym w stosunku do powoda po badaniu lekarskim wykonanym przez lekarza chorób wewnętrznych L . D . , w świadectwie lekarskim z dnia 2 sierpnia 2006 r. wpisano , że dokonano u niego wszczepienia protezy stawu biodrowego lewego, z konkluzją o możliwości w związku z tym leczenia go warunkach zakładu karnego. Powyższe zostało potwierdzone w świadectwie lekarskim z dnia 11 stycznia 2007 r. --- STRONA 11 --- wydanym przez Kierownika ZO Z, z wnioskiem o możliwości leczenia powoda w zakładzie karnym. Wpisy ten nastąpiły w oparciu o analizę karty informacyjnej z pobytu powoda z leczenia szpitalnego z dnia 21 września 2001 r. w NZOZ Uzdrowisko Inowrocław Oddział Reumatologii w której widniej e rozpoznanie schorzenia powoda w postaci caxartrozy prawostronnej oraz stwierdzenie, że powód jest po protezoplastyce biodra. Bezspornym jest również , że powód był zapisany do kolejki osób oczekujących na wszczepienie protezy stawu biodrowego , ujawnił t en fakt w czasie badania w dniu ale okoliczności tej nie udokumentował, nie podał tez aktualnego miejsca swojego pobytu co skutkowało wykreśleniem go z kolejki oczekujących z uwagi na brak kontaktu. Istota sporu w tym zakresie sprowadza się zatem do wyjaśn ienia czy te okoliczności mogą być zakwalifikowane jako zachowania bezprawne w znaczeniu przyjętym przez art. 417 kc i skutkować ustaleniem odpowiedzialności strony pozwanej. Analiza tych okoliczności prowadzi do wnioski , iż trafna jest konstatacja sądu I instancji, że zdarzenia te nie mogą być oceniane w kategoriach bezprawności pozostającej w związku przyczynowym ze stanem zdrowia powoda. Podnieść należy ,iż błędne rozpoznanie wstępne zostało wywołane zachowaniem powoda , który nie przedstawił zaświadcz eń lekarskich nie odpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy, ujawnił je dopiero w dniu 3 lutego 2007 roku, nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego kwalifikującego go do zabiegu. Podanie rzeczywistego stanu zdrowia, udokumentowanie tego faktu odpowie dnim zaświadczeniem o zakwalifikowaniu do zabiegu pozwoliłoby na wdrożenie leczenia ambulatoryjnego i udzielenia przerwy w karze z chwila nadejścia terminu zabiegu. Tymczasem w czasie wywiadów lekarskich prowadzonych przez ZOZ Zakładu Karnego w Wadowicach powód wielokrotnie podawał nieprawdziwe informacje odnośnie stanu swojego zdrowia. Dotyczyło to przebytych dwóch zawałów serca, faktu rzekomego operowania go np. w 2004 r. w zakresie wszczepieni mu endoprotezy lewego biodra w związku z ze zmianami zwyrodni eniowymi. Wnioski sądu I instancji znajdują wsparcie w opinii biegłego lekarza J . B . , który potwierdził iż lekarz ambulatorium ZK w Wadowicach nie był specjalistą ortopedą i mógł skorygować błędnego zapisu w dokumentacji lekarskiej. Wymagało to ortopedycz nego badania klinicznego. Brak udokumentowania przez powoda odmiennego stanu niż wynikający z zaświadczenia wydanego NZOZ Uzdrowisko Inowrocław Oddział Reumatologii oraz , że został zakwalifikowany do zabiegu operacyjnego nie skutkuje możliwością przyjęci a , że zachowanie służby medycznej strony pozwanej było bezprawne. Podzielić należy bowiem wnioski opinii biegłego , że skoro protezoplastyka stawu biodrowego jest operacją wykonywaną na żądanie chorego i skoro pacjent na żądanie lekarza jest zobowiązany --- STRONA 12 --- p odawać prawdziwe i wiarygodne dane co stanu swojego zdrowia to brak weryfikacji błędnych danych na etapie badania wstępnego nie może być oceniany w kategoriach bezprawności nawet w stosunku do osób pozbawionych wolności. Z opinii biegłego wynika zresztą ,że nawet w przypadku wadliwego wpisu wdrożone leczenie farmakologiczne było prawidłowe. Podobne wnioski wynikają również z opinii biegłego kardiologa J . P . , który oceniając sposób leczenia schorzeń kardiologicznych ocenił je jako prawidłowe. Dodać należy ,że dopiero w dniu 3 lutego 2007 roku powód przedstawił dokumentację lekarską wskazującą na potrzebę protezoplastyki stawu biodrowego. To skutkowało wykon anie zdjęć rtg i konsultację ortopedyczną , która wykazała potrzebę operacji. Powód w dalszym ciągu nie przedstawił zaświadczenia o zakwalifikowaniu na zabieg , który nie mógł być wykonanych w warunkach leczenia w zakładzie karnym. Nie można również dopa trywać się bezprawności zachowania personelu medycznego w postaci udzielenia sądowi penitencjarnemu błędnej informacji o stanie zdrowia powoda i spowodowanie tym odmowy udzielenia przerwy w karze w odbycia zabiegu protezoplastyki stawu biodrowego. W spraw ie bezspornym jest bowiem , że do operacji tej nie doszło z tego względu, że powód zakwalifikowany do zabiegu, w dniu 19 lipca 2007 roku został wykreślony z kolejki oczekujących na wszczepienie protezy stawu biodrowego lewego, gdyż nie było z nim kontakt u pod wskazanym przez niego adresem ZOZ MSWiA w Krakowie. Przyczyną zatem braku planowanej operacji były zaniechania powoda polegające na braku udzielenia tej placówce medycznej informacji o miejscu swojego pobytu. Brak jest również podstaw do uwzględnien ia zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy w zakresie nieprawidłowości w leczeniu i doprowadzenie do pogłębienia marskości wątroby oraz braku przesłuchania m.in. na te okoliczności powoda w char akterze strony. Po pierwsze jak trafnie zauważa sąd I instancji z opinii biegłych lekarzy jednoznacznie wynika, że wdrożone leczenie farmakologiczne było prawidłowe. Po drugie zgodnie postanowieniami art. 6 kc w zw. z art. 232 kpc ciężar wykazania przesła nek odpowiedzialności deliktowej obciąża powoda. Oznacza to ,że ta strona procesowa winna podawać fakty i przedstawiać dowody na poparcie tych swoich twierdzeń w celu wykazania przesłanek odpowiedzialności. Wykazanie tezy ,że dopuszczono się zaniechań w le czeniu co wywołało względnie pogłębiło schorzenie wymagało w pierwszej kolejności przesłuchania powoda oraz zbadania go przez biegłych opiniujących w sprawie na okoliczność aktualnego stanu schorzenia i wyjaśnienia jego przyczyn. Na okoliczność schorzenia marskości wątroby powód przedstawił jedynie zaświadczenie lekarskie ze Szpitala w Nowej Hucie stwierdzające poalkoholową marskość --- STRONA 13 --- wątroby z września 2008 roku , ze szpitala w Łańcucie z października 2008 roku oraz ze Szpitala J. Dietla w Krakowie z grudni a 2008 roku stwierdzającego również m.in. poalkoholową marskość wątroby ( k. 314 - 319) . W okolicznościach sprawy nie sposób przypisać sądowi I instancji naruszenia art. 299 kpc gdyż pominięcie dowodu z przesłuchania powoda było spowodowane brakiem moż liwości ustalenia jego miejsca pobytu. Powód przy pierwszym doręczeniu wezwania z dnia 19 kwietnia 2007 r., został pouczony w trybie art. 136 k.p.c. o obowiązku zawiadamiania sądu o każdej zmianie zamieszkania oraz o skutkach zaniedbań z tym związanych. Po mimo tego powód choć parokrotnie zmieniał w trakcie postępowania miejsce pobytu w zakładach karnych nie czynił zadość obowiązkowi podawania aktualnego miejsca pobytu. W tej sytuacji Sąd ustalał miejsce osadzenia powoda w zakładach karnych lub aresztach śledczych na podstawie skarg i pism powoda składanych do akt sprawy lub z urzędu. Po opuszczeniu przez powoda Aresztu Śledczego w Białołęce pełnomocnik powoda zobowiązany przez sąd wskazał adres pobytu powoda jako Kraków … , ale na terenie Krakowa nie m a takiego adresu, zaś z adnotacji na wezwaniu powoda na adres mieszczącego się na osiedlu … w Krakowie MOPS wynikało, że powód nie korzysta z pomocy Ośrodka. Brak możliwości ustalenia miejsca pobytu powoda , jego zaniechania procesowe powodują ,iż zarzut naruszenia art. 299 kpc jest nieuzasadniony. Te okoliczności powodują również ,że w świetle opinii biegłych, treści zapisów wynikających z zaświadczeń lekarskich stwierdzających poalkoholową marskość wątroby brak było co najmniej uprawdopodobnienia zwią zku przyczynowego między ewentualnie wadliwym leczeniem powoda a stwierdzoną marskością wątroby. W tych okolicznościach wobec braku możliwości przesłuchania powoda , jego zbadania przez biegłych nie było podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii biegłych l ekarzy na wskazywanie w piśmie procesowym z dnia 28 maja 2009 roku okoliczności ( k - 287). Celem opinii biegłych jest ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego w sprawie materiału wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Nie może ona natomias t być sama w sobie być źródłem materiału faktycznego sprawy ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłych ( tak SN w wyroku z dnia 19 grudnia 2006 roku, V CSK 360/06, nie publik. ). Dopiero przesłuchanie powo da na okoliczności związane z ujawnieniem się schorzenia marskości wątroby, jego czasookresu, trybu życia, spożywania alkoholu, sygnalizowania tych schorzeń służbom medycznym strony pozwanej oraz zbadanie powoda przez biegłych mogło stanowić podstawę do do konywania wiążących w tym zakresie ocen przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych. Skoro nie zostały przedstawione fakty mające być przedmiotem --- STRONA 14 --- opinii a powód swoim zachowaniem uniemożliwił ich pozyskanie, sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 278 kpc. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na zasadzie art. 385 kpc oddalił apelację. Na podstawie § 19, 20, 6 pkt. 6 , 13 ust.1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponos zenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd Apelacyjny przyznał pełnomocnikowi powoda od Skarbu Państwa kwotę 2700 złotych tytułem udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu apela cyjnym z doliczeniem kwoty 594 złote podatku VAT.