Postanowienie I ACa 555/11 I ACz 639/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 września 2011 r. Sąd Apela

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I ACa 555/11 I ACz 639/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 września 2011 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Małgorzata Dzięciołowska Sędziowie: SSA Alicja Myszkowska (spr.) SSA Tomasz Szabelski Protokolant: sekr.sądowy Grażyna Michalska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa (...) Oddziału w T. przeciwko K. K. (1) o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 6 grudnia 2010 r. sygn. akt I C 1113/08 oraz zażalenia pozwanego od postanowienia Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 23 marca 2011r., sygn. akt I C 1113/08 oddala apelację i zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r. w sprawie z powództwa (...) Oddział w T. przeciwko K. K. (1) o ochronę dóbr osobistych Sąd Okręgowy w Płocku zobowiązał pozwanego K. K. (1), aby w terminie miesięcznym licząc od dnia uprawomocnienia się wyroku złożył na własny koszt na antenie Telewizji (...) S.A. Oddział w B. (TV 3 B.) w niedzielę w godzinach 18:00 - 19:00 oświadczenie następującej treści: „cofam swoją wypowiedź złożoną w audycji pod tytułem „Zamurowane miliony" wyemitowanej w dniu 12 lutego 2006 r. o godzinie 18:15 oraz w audycji pod tytułem (...) wyemitowanej w dniu 21 marca 2006 r. o godzinie 18:50 na antenie (...) S.A. Oddział w B. poprzez nazwanie --- STRONA 2 --- (...) Oddział w T. grupą starszych panów, którzy chcą dorobić oraz punktem do przyjmowania zleceń do rozdawania fuch kolegom, a wydana przez nich opinia sądowa na zlecenie Sądu Okręgowego w Toruniu dotycząca rozbudowy hotelu w miejscowości S. jest technicznym śmieciem. Jednocześnie za powyższą wypowiedź i zawarte w niej informacje przepraszam"; zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 .285,00 zł tytułem zwrot kosztów procesu, oddalił powództwo w pozostałej części, nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Płocku kwotę 11 961 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w związku z opinią biegłych. Powyższy wyrok zapadł na podstawie ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy, które Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne, a których najistotniejsze elementy przedstawiają się następująco. (...) Oddział w T. zwany dalej (...) o/T. jest osobą prawną , od 2000 r. sporządza specjalistyczne opinie na potrzeby postępowań prokuratorskich i sądowych, a jego członkowie biorą udział w tych postępowaniach, jako biegli sądowi. Zlecenia sporządzenia opinii nie są kierowane do poszczególnych członków związku, biegłych, ale do związku jako instytucji. W poszczególnych oddziałach tego związku stworzone są agendy zwane Zespołem (...). Taki zespół składa się z 3 grup różnych osób; rzeczoznawców budowlanych posiadających uprawnienia budowlane zgodnie z prawem budowlanym, ze specjalistów (...) Związku (...), a także z innych osób, których zatrudnienia wymaga konkretne zlecenie np. z innych branż - elektryczne, sanitarne itp. Rzeczoznawcy budowlani mają uprawnienia ściśle wynikające z ustawy. Posiadanie odpowiednich uprawnień nie jest jedynym czynnikiem decydującym o przyjęciu do związku. Należy spełnić dodatkowe wymogi, a mianowicie uzyskać akceptację 16 osób w zarządzie przez głosowanie. Zdarzają się sytuacje odmowy przyjęcia do związku i zdarzają się wypadki usunięcia ze związku z uwagi na niefachowe i nieetyczne działanie. W trakcie postępowania sądowego w sprawie z powództwa W. S. (1) - PPUH (...) w T. przeciwko pozwanym H. T. i A. T. PPHU (...) w S., które miało miejsce w 2004 r. Sąd Okręgowy w Toruniu dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa w celu ustalenia zakresu i zgodności ze sztuką budowlaną wykonanych przez W. S. (1) robót budowlano -montażowych objętych umową oraz robót dodatkowych ze szczególnym uwzględnieniem właściwego wbudowania elementów stalowych i ich zabezpieczenia, wykonania konstrukcji więźby dachowej oraz zabezpieczenia elementów drewnianych, a także na okoliczność ustalenia wartości robót wykonanych przez powoda. Spór pomiędzy wskazanymi stronami toczył się o zapłatę. Inwestorzy tj. małżeństwo H. i A T. nie zapłacili wykonawcy tj. W. S. za wykonane prace, argumentując, że zostały one źle wykonane niezgodnie z projektem i przepisami o budowlanymi. Sporządzenie opinii zostało zlecone (...) Związkowi (...) w T.. (...) w T. w okresie IV - VI 2004 wykonał opinię i przekazał Sądowi. Jednocześnie w trakcie rozprawy inwestorzy zlecili wykonanie prywatnej opinii dotyczącej „oceny prawidłowości wykonania budowy i naliczania wynagrodzenia na budowie hotelu w S. K. K. (2) z P.. Opinia ta została przedstawiona Sądowi i znalazła się w aktach sprawy. Ostatecznie wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu w sprawie VI GC 386/03 w wielu punktach był zgodny z poglądami wyrażonymi w opinii (...) z T., natomiast pozostawał w sprzeczności z opinią K. K. (1). W trakcie sporządzania tej opinii M. K. nie wykonał obmiaru robót. Obmiar robót wynikał z kosztorysów ofertowych. Dla potrzeb postępowania była też odbyta wizja lokalna i na podstawie wizji lokalnej był oceniany zakres i jakość robót. Wizja lokalna została przeprowadzona z udziałem pełnomocników stron, wykonawcy, przedstawiciela wykonawcy i właściciela. W trakcie tej wizji stwierdzono wiele odstępstw od sztuki budowlanej, norm i zasad. Biegli sporządzający opinie nie oceniali prawidłowości spawania konstrukcji dachu. W audycji telewizyjnej wyemitowanej w dniu 12.02.2006 r. oraz w dniu 21.03.2006 r. w TVP 3 w B. pozwany nazwał powoda (...) Oddział w T. „grupą starszych panów, którzy chcą dorobić", „punktem przyjmowania zleceń i rozdawania fuch kolegom", a samą opinię „technicznym śmieciem". Na obrazie, w trakcie audycji telewizyjnych, widoczna była strona tytułowa opinii, z logo (...) Związku (...) w T. oraz nazwiskami autorów opinii. --- STRONA 3 --- Postanowieniem nr (...) Sąd Dyscyplinarny (...) Okręgowej Izby (...) w B. umorzył postępowanie dyscyplinarne dotyczące wypowiedzi pozwanego. W uzasadnieniu wskazał, iż w jego ocenie ustalone w sprawie okoliczności bez żadnych o J wątpliwości świadczą, że zachowanie K. K. (1) pozostaje w sprzeczności z ogólnymi zasadami kodeksu etyki zawodowej stanowiącego dokument samorządu zawodowego inżynierów budownictwa Opinia sporządzona przez (...) Związek (...) w sprawie VI GC 386/03 odpowiedziała na wszystkie zadane jej przez Sąd Okręgowy w Toruniu pytania w sposób wyczerpujący i pod względem technicznym poprawny. W szczególności żądne z zawartych w opinii ustaleń o charakterze technicznym nie nosi znamion błędnego rozstrzygnięcia lub niezgodności ze sztuką budowlaną i co najwyżej w pojedynczych przypadkach można mówić o braku pogłębionej analizy nośności (bezpieczeństwa) konstrukcji. Opinia ma odpowiednią wartość techniczną, jaką oczekuje się od opinii sądowych Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sad Okręgowy stwierdził, że powództwo zasługuje na uwzględnienie w myśl art. 23 k.c., 24 24 k.c. oraz art. 43 k.c. Wyrażona przez pozwanego krytyka powocla i zakwestionowanej opinii miała zdaniem Sądu I instancji charakter obraźliwy i przekraczała granice potrzebne do osiągnięcia społecznego celu krytyki i tym samym spełniała przesłanki art. 23 k.c. Zgodnie z przeprowadzoną opinią Politechniki G. - Wydziału (...) a quo stwierdził, że ekspertyza (...) sporządzona na potrzeby sprawy VI GC 386/03 była wykonana rzetelnie i nie zasługiwała na opinię wyrażoną przez pozwanego. W konsekwencji Sąd I instancji zobowiązał pozwanego do złożenia oświadczenia jak w treści sentencji. W związku z rozmiarem naruszenia i brakiem premedytacji powództwo w zakresie żądania zadośćuczynienia i wpłaty na wskazany cel społeczny zostało oddalone. O kosztach Sąd orzekł w myśl art. 98 lc. p.c. Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył apelacją pozwany w całości zarzucając naruszenie : - art. 23 k.c. i art. 24 § 1 zd. 2 k.c., w zw. z art. 6 k.c., w zw. z art. 54 ust. 1 Konstytucji RP., i art. 10 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i 4 Podstawowych Wolności, poprzez uznanie, że pozwany, naruszył cześć powoda, i przekroczył granice potrzebne do osiągnięcia społecznego celu krytyki. • art. 24 § 1 zd. 2 k.c., w zw. z art. 325 k.p.c. poprzez zaniechanie wskazania pozwanego w sentencji wyroku - jako osoby zobowiązanej do złożenia oświadczenia o ustalonej treści. • art. 232 zd.2 k.p.c., poprzez: zaniechanie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania pozwanego, zeznań świadków: A. D., I. K., R. Z., C. K., A. J. oraz dowodów z dokumentów. • art. 233 § 1 k.p.c., przez: przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, poprzez uznanie, że postanowienie nr (...))SD wydane przez Sąd Dyscyplinarny (...).LI B w B. z dnia. 15.10.2007r., mogło posłużyć do ustalenia, że zakwestionowane wypowiedzi pozwanego były sprzeczne z ogólnymi zasadami kodeksu etyki zawodowej, uznanie, że pozwany, naruszył cześć powoda, przez publiczne nazwanie „grupą starszych panów, którzy chcą drobić", „punktem przyjmowania zleceń i rozdawania fuch kolegom" - sugerując jego niefachowość, brak kompetencji i nieuczciwość, oraz poprzez krytyczną ocenę spornej opinii, nazywając ją „technicznym śmieciem" w konsekwencji skutkującego niesłusznym uznaniem bezprawności, i sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia opinii Politechniki G. Wydział (...), która jest zdaniem skarżącego niepełna, nie ustosunkowuje się do zarzutów strony, uznanie, że pozwany, mógł zgłosić w procesie gospodarczym przed Sądem Okręgowym w Toruniu, sygn akt: VI GC 386/0, wszystkie merytoryczne zastrzeżenia --- STRONA 4 --- i uwagi do treści spornej opinii powoda, uznanie, że naruszenie dobrego imienia P.Z.I.i T.B w T., nastąpiło przez niedbalstwo pozwanego. Ponadto apelant zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie: • art. 299 k.p.c. w zw. z art. 3 , art. 210 § 1 zd. 1 k.p.c., art. 227, 229, 230, art. 231 i 232 k.p.c. poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w 5 niezbędnym zakresie, w tym: nieuwzględnienie faktów przyznanych, zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uchylenie się od wysłuchania pozwanego, w charakterze strony, nie uwzględnienie wniosku: o otwarcie rozprawy na nowo, pozbawienie strony prawa do obrony, oraz prawa do sprawiedliwego sądu. • art. 366 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c., przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w tym: uznanie, że rozpoznając sprawę Sąd nie mógł podjąć merytorycznej oceny opinii, ponieważ wykroczyłby poza granice orzekania w tym procesie i naraził się na zarzut powagi rzeczy osądzonej. Dodatkowo skarżący zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie art. 98 § 1 k.p.c. i art. 100 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. i art. 229 k.p.c. poprzez uznanie, że pozwany przegrał sprawę w całości i jest zobowiązany do zwrotu kosztów i w konsekwencji mylne nie zastosowanie art., 100 k.p.c. W konkluzji apelant wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa względnie uchylenie wyroku i pokazanie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r., wydanym w niniejszej sprawie Sad Okręgowy w Płocku przyznał Politechnice G. Wydział (...) tytułem wynagrodzenia za udział w rozprawie i złożenie uzupełniającej opinii przez biegłego z tejże uczelni K. D. kwotę 864,49 zł, nakazując wypłacić powyższą kwotę ze Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Płocku i pobrać od pozwanego K. K. (1) na rzecz Skarbu Państwa -Sądu Okręgowego w Płocku kwotę 864,49 zł tytułem zwrotu wydatków. Postanowienie zaskarżył pozwany w całości, zarzucając: • niedopuszczalność przyznania kwoty 864,49,00 zł. zwiększonego dodatkowego wynagrodzenia dla Politechniki G. już po wydaniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji (na podstawie złożonej faktury - bez zgłoszenia odpowiedniego wniosku w tej sprawie, we właściwym czasie ) o przyznanie takiego wynagrodzenia, za udział biegłego w rozprawie i złożenie uzupełniającej opinii, - niezgodność zaskarżonego postanowienia ( pkt. 1 i 2 sentencji ) o przyznaniu spornego wynagrodzenia, w stosunku do pkt. 4 sentencji zaskarżonego wyroku Sądu, objętego postępowaniem apelacyjnym, który rozstrzygnął kwotą w wys. 11.961,87 zł., zwrot wydatków poniesionych w związku z opinią biegłych. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w tej sprawie i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów tego postępowania, Sąd Apelacyjny zważył co następuje Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew odmiennemu przekonaniu pozwanego ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w sprawie została dokonana przez Sąd Okręgowy w sposób rzetelny, zgodnie z kryteriami zakreślonymi w art. 233 § 1 k.p.c. --- STRONA 5 --- Zgodnie z utrwaloną wykładnią kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów grupuje się następująco: doświadczenie życiowe, inne źródła wiedzy, poprawność logiczna i prawdopodobieństwo wersji. W apelacji skarżący nie wykazał, aby Sąd Okręgowy dokonał oceny z naruszeniem powyższych kryteriów ograniczając się do własnej interpretacji faktów. Taki zarzut sprowadzający się w istocie do nieuzasadnionej polemiki z ustaleniami Sądu a quo nie zasługuje na uwzględnienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2005 w sprawie IV CK 377/04 opubl. LEX nr 589995, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2005 w sprawie I UK 87/04 opubl LEX nr 589954, postanowienie SN z dnia 16 maja 2002 r., w sprawie IV CKN 1050/00, opubl LEX nr 55499). W odniesieniu do zarzutów nieprawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego Sąd Apelacyjny stwierdza, że na rozprawie w dniu 29 września 7 2008 r. (k 70) pozwany został wezwany do zgłoszenia wniosków dowodowych pod rygorem z art. 207 § 3 k.p.c. Pozwany w zakreślonym terminie zgłosił wniosek o powołanie świadków oraz sporządzenie opinii biegłych (k 79) uwzględniony w całości przez Sąd I instancji. W dalszym toku postępowania takich wniosków nie zgłaszał (poza precyzowaniem w pismach z k 238, 239- 240). Dopiero po zamknięciu rozprawy wystąpił o przeprowadzenie kolejnych dowodów, wniosek taki jednak nie mógł być przeprowadzony w związku z prekluzją dowodową oraz zamknięciem rozprawy. Zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2010 r. Sąd I instancji uwzględnił zastrzeżenia pozwanego i sprostował protokół uwzględniając część zastrzeżeń pozwanego. Wobec braku zaskarżenia wymienionego zarządzenia uznać należy, że ostatecznie pozwany zaakceptował treść protokołu. Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 299, art. 210 § 1, art. 227, art 229, art 230, art. 231 i art 232 k.p.c. Przystępując do analizy uzasadnienia skarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, iż odpowiada ono wymogom formalnym określonym w art. 328 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy szczegółowo opisał stanowiska i wnioski stron, podstawę faktyczną, wskazał zarówno dowody, na których oparł rozstrzygnięcia jak i te którym odmówił wiarygodności wraz z przytoczeniem przyczyn takiej oceny, a wreszcie przedstawił wyczerpujące rozważania prawne. Odnosząc się do polemiki pozwanego z opinią Politechniki G. Wydział (...) podkreślić należy przede wszystkim cel powołania wymienionego dowodu. Przedmiotem niniejszego postępowania jest roszczenie procesowe dotyczące naruszenia dóbr osobistych powoda związanego m.in. z wypowiedzią pozwanego dotyczącą opinii sporządzonej na potrzeby rozstrzygnięcia w sprawie VI GC 386/03. Ekspertyza Politechniki G. Wydziału (...) zgodnie z tezą dowodową, wyrażoną w postanowieniu z dnia 2 lipca 2009 r. (k 241) miała zatem na celu ocenę opinii (...), jedyne pod kątem ustalenia, czy ma ona charakter rzetelnego orzeczenia i czy zachodziły przesłanki do określenia jej „technicznym śmieciem". Prawidłowość wykonania robót przy budowie hotelu i ustalenia z tym związane 8 --- STRONA 6 --- w sprawie VI GC 386/03 nie mają istotnego znaczenia w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z tezą dowodową eksperci Politechniki G. Wydział (...) potwierdzili przydatność zakwestionowanej opinii do rozstrzygnięcia w sprawie VI GC 386/03 Pozwany miał możliwość odniesienia się do ekspertyzy Politechniki G. w toku rozprawy, podczas której biegły K. D. wydał opinię uzupełniającą. Pozwany nie składał dalszych wniosków dowodowych w tym o przeprowadzenie kolejnej ekspertyzy. Fakt, że pozwany posiada sam wiedzę w zakresie budownictwa i sam dokonuje rzeczowej krytyki obu opinii pozostaje bez znaczenia. Stosownie do art. 278 § 1 k.p.c. sąd czyni ustalenia wymagające wiadomości specjalnych jedynie w oparciu o opinię biegłych. Lektura ekspertyzy Politechniki G. Wydział (...) wskazuje, że opinia (...) była przydana dla rozstrzygnięcia a zawarte w niej ustalenia techniczne były prawidłowe, ewentualne niedostatki opinii wiązały się z brakiem pogłębionej analizy nośności konstrukcji. Pomimo to stwierdzono, że zakwestionowana opinia była sporządzona na odpowiednim poziomie i nie zasługiwała na określenie „technicznego śmiecia". Ekspertyza Politechniki G. rozstrzyga zatem wątpliwości dotyczące opinii (...) i uzasadnia stwierdzenie, że krytyka wyrażona przez pozwanego była bezpodstawna. Wymieniona opinia jest jasna i kompletna, nie wymaga zatem uzupełnienia, zgłaszany zarzut w tym względzie nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z przedmiotem niniejszego procesu i wiążącymi się z nim kierunkami postępowania dowodowego brak jest konieczności prowadzenia rozważań co do powagi rzeczy osądzonej w sprawie VI GC 386/03. Przytoczona przez skarżącego argumentacja dotycząca tej kwestii mimo swej poprawności nie podważa trafności orzeczenia Sądu a quo. Jak podkreślono powyżej dla rozstrzygnięcia sporu zawisłego w sprawie niniejszej istotna jest jedynie rzetelność opinii sporządzonej na potrzeby postępowania VI GC 386/03, nie zaś ustalenia Sądu poczynione w sprawie czy też treść zapadłego wyroku. Powyższe czyni zarzut naruszenia art. 366 k.p.c. niezasadnym. Przechodząc do rozważań dotyczących naruszenia dobrego imienia powoda należy mieć na uwadze nie samo dosłowne znaczenie czy kontekst wypowiedzi pozwanego ale przede wszystkim fakt, że naruszenie miało miejsce w środkach masowego przekazu. W konsekwencji treść wypowiedzi dotarła nie tylko do fachowców z branży, ale także osób zupełnie postronnych, które wcześniej nie mając styczności o (...) na podstawie opinii wyrażonej w mediach mieli możliwość wyrobienia sobie zdania o powodzie. Zakwestionowane wypowiedzi miały niewątpliwie dyskredytujący charakter i stawiały (...) w niekorzystnym świetle jako organizację działającą wyłącznie w majątkowym interesie jej członków. Określenie „grupa starszych panów" dla organizacji reprezentującej grupę profesjonalistów w dziedzinach technicznych z pewnością godzi w jej wizerunek i dobre imię. Stwierdzenie „fucha" również nie posiada pozytywnych konotacji, jest wyrażeniem potocznym i kojarzy się z pracą wykonywaną nielegalnie i niedbale (por Słownik języka polskiego PWN Warszawa 2006). Powyższym określeniom towarzyszyło stwierdzenie (nota bene powielane przez pozwanego w wypowiedziach w oku procesu), że opinia wydana przez (...) jest „technicznym śmieciem". Zestawienie tych wszystkich powyżej wymienionych określeń w każdym przeciętnym widzu programu telewizyjnego wywoła przeświadczenie, że (...) jest organizacją niegodną zaufania. Fakt, że zakwestionowane wypowiedzi nie miały charakteru drastycznego, wulgarnego czy wyjątkowo zniesławiającego odnalazł swoje odzwierciedlenie w orzeczeniu Sądu Okręgowego, który oddalił powództwo w zakresie zadośćuczynienia. W konsekwencji Sąd Apelacyjny stwierdza, że została spełniona przesłanka naruszenia dobra osobistego powoda, a w konsekwencji zgłaszany zarzut nie znajduje uzasadnienia. W tym miejscu na marginesie zauważenia wymaga, że dla stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych zdaniem Sądu Apelacyjnego wystarczające były wypowiedzi pozwanego dotyczące (...) w T.. W konsekwencji podstawy 10 do uwzględnienia powództwa istniałby nawet w przypadku gdyby K. K. (1) powstrzymał się od krytyki opinii. --- STRONA 7 --- Ponadto skarżący zakwestionował bezprawność naruszeń powołując się na przekroczenie wolności wypowiedzi wyrażoną w art. w art. 54 ust 1 Konstytucji RP, art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w R. dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zra,), Co do zasady bezprawne jest każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie. W związku z treścią i kontekstem wypowiedzi pozwanego podkreślić jednak należy, że krytyka nie może być napastliwa, podyktowana względami osobistej animozji i zmierzać do zniszczenia lub ośmieszenia przeciwnika, powinna mieć także charakter rzeczowy (tak Giesen Beata, Katner Wojciech J., Księżalc Paweł, Lewaszkiewicz- Petrykowska Biruta, Majda Rafał, Michniewicz-Broda Ewa, Pajor Tomasz, Promińska Urszula, Pyziak-Szafnicka Małgorzata, Robaczyński Wojciech, Serwach Małgorzata, Swiderski Zbigniew, Wojewoda Michał Kodeks Cywilny Komentarz Komentarz LEX 2009, Komentarz do art.24 Kodeksu cywilnego i powołane tam piśmiennictwo). Tymczasem zakwestionowana wypowiedź pozwanego przybiera właśnie ośmieszający charakter, z pewnością nie pozwalający na określenie jej mianem rzeczowej. Przede wszystkim jednak zauważenia wymaga, że w myśl art. 24 § 1 k.c. na pozwanym ciążył dowód wykazania, iż naruszenie dóbr osobistych nie było bezprawne. Przeprowadzone postępowanie wykazało okoliczności przeciwne, - negatywne wypowiedzi pod adresem powoda mają charakter bezsporny a także ustalono, iż krytyka opinii sporządzonej przez powoda była nieuzasadniona. W konsekwencji Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu braku bezprawności naruszenia dóbr osobistych tym samym zarzuty naruszenia art. 23 k.c. i art. 24 k.c. a także art. 54 ust. 1 Konstytucji RP., i art. 10 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie znajdują uzasadnienia. Ponadto skarżący zakwestionował ustalenia faktyczne Sądu a quo, który przytacza stanowisko Sądu Dyscyplinarnego wyrażone w treści Postanowienia nr (...). Lektura uzasadnienia wskazuje jednak, że orzeczenie sądu dyscyplinarnego nie stanowiło podstawy rozważań prawnych w sprawie niniejszej. Zgłaszany zarzut nie pozwala zatem na obalenie trafności rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa do obrony, albowiem skarżący w istocie nie sprecyzował podstawy takiego twierdzenia, ponadto w toku procesu był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, składał szereg pism i wniosków co w istocie dowodzi, że w pełni korzystał z przysługujących mu uprawnień. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niedbalstwa przy naruszeniu dóbr osobistych stwierdzić należy, że przez takie określenie Sąd Okręgowy odniósł się wyłącznie do postaci winy pozwanego. Sąd Apelacyjny podziela to stanowisko zgodne także z twierdzeniami samego skarżącego, który potwierdził, że w zakwestionowanej wypowiedzi nie zamierzał zniesławić czy obrazić powoda. W takim przypadku jego zachowanie uznane byłoby za umyślne co mogło by stać się podstawą zasadzenia stosownego zadośćuczynienia. W niniejszej sprawie „niedbalstwo" polegało na tym, że pozwany wypowiadając się krytycznie o powodzie winien przewidywać konsekwencje wyrażanych słów i -stosownie zmodyfikować ich treść. Określenie „niedbalstwo" nie odnosiło się natomiast do szczegółów technicznych opinii. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 98 § 2 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c. stwierdzić należy, że powód uległ pozwanemu jedynie w nieznacznej części, powództwo zostało uwzględnione co do zasady brak zatem było podstaw do wzajemnego zniesienia kosztów. W konsekwencji uznając stanowisko apelującego za nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi i rozważaniami prawnymi zaprezentowanymi w uzasadnieniu skarżonego wyroku, Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację, jako bezzasadną. 12 Pozwany ponadto w złożonym zażaleniu od postanowienia z dnia 23 marca 2011 r. K. K. (1) zakwestionował trafność obciążenia kosztami wynagrodzenia Politechniki G., Wydziału (...) za stawiennictwo na rozprawie i złożenie ustnej --- STRONA 8 --- opinii uzupełniającej. Skarżący zarzucił wymienionemu rozstrzygnięciu nałożenie obowiązku pokrycia wymienionych kosztów pomimo rozstrzygnięcia o koszach opinii w wyroku. Obciążenie pozwanego powyższymi kosztami było prawidłowe stosownie do art. 89 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Wprawdzie Politechnika G., Wydział (...) wystąpił o wynagrodzenie za udział w rozprawie z przekroczeniem terminu określonego w art. 92 ust 2 przywołanej ustawy jednakże nie sposób uznać, że wymieniona jednostka dopuściła się wymienionego uchybienia w sposób zawiniony. Sad Okręgowy zaniechał bowiem prawidłowego pouczenia jednostki w trybie art. 92 ust 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W konkluzji Sąd Apelacyjny na podstawie art, 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.