Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
_Sygn. akt I ACa 54/13 W YROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2013 i". Scgd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydzial Cywilny W skladzie: \¢ e Przewodniczqcy: SSA Krzysztof Jézefowicz " 1 Slzgdziowie: SSA Mariola Glowacka > } SSA Bogdan Wysocki (spr,) ~ 1 Protokolantz st. sekr. sqdowy Monika Cwirko p0 rozpoznaniu W dniu 26 lutego 2013'r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powédztwa A. B. przeciwko Skarbowi PaIish1Ja Dyrektorowi (...) w O. W'.., Dyrektorowi (...) w I41, Dyrektorowi (...) we W. " " 0 zaplatq na skutek apelacji pozwanego 0d wyroku Sqdu Okrggowego W Poznaniu 2 dnia 31 paédziernika 2012 r., sygn. akt I C 356/11 I. uchyla zaskaréony wyrok wpunkcie 1 w czqéci zasqdzqfqcej odpozwanego na rzecz powoda odsetki ustawowe od kwoty 2.300 zl za okres od dnia 31 paédziernika 20111‘ do dnia zaplatyi w tym zakresie postgpowanie umarza; ||. w pozostalej cz¢§c1' apelacjg oddala; Ill. ' ' ' koszty postsgpowania apelacgjnego miigdzy stronami wzajewnnie znosi; IV. _ Sygn. akt I ACa 54/13 W YROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2013 i". Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilny W składzie: \ e Przewodniczący: SSA Krzysztof Józefowicz A' i Sędziowie: SSA Mariola Głowacka › i SSA Bogdan Wysocki (spr.) 1 n Protokolant: St. sekt. sądowy Monika Ćwirko po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013`r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa A. B. przeciwko Skarbowi Państwa- Dyrektorowi (...) w O. WZ., Dyrektorowi (...) w VV., Dyrektorowi (...) we W. '" ' 0 zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego W Poznaniu z dnia 31 października 2012 1"., sygn. akt I C 356/11 I. uchyla zaskarżony wyrok wpunkcie 1 w części zasądząƒącej odpozwanego na rzecz powoda odsetki ustawowe od kwoty 2.300 zł za okres od dnia 31 października 20111' do dnia zapłatyi w tym zakresie postępowanie umarza; ||. w pozostałej części apelację oddala; IH. " ' ' koszty postępowania apelacyjnego między stronami wzajernníe' znosi; |V. -
--- STRONA 2 ---
przyznaje od Skarbu Parishva (Sqd Okrggowy w Poznaniu) adwokafowi J. L. kwotq 147,60 zl (w tym 27, 60 zl VAT) tytulem wynagrodzenia za reprezentowanie powoda z urzqdu w post:gpowaniu apelacyjnym. M. Glowacka K. Jézefowicz B. Wysocki UZASADNIENIE Pozwem wniesionym w dniu 71utego 2011 r. (sprecyzowanym w kolejnych pismach procesowych przez pelnomocnika powoda ustanowionego z urzegdu) powéd A. B. wniésl 0 zasqdzenie od p ozwanego Skarbu Pmispua reprezentowanego przez: Dyrektora (...) w O. kwoty 150.000 zl, Dyrekt0ra(...) w S. kwoty 50.000 21, Dyrektora (...) w W. kwoty 100.000 Z1 oraz Dyrektora (...) we ‘I47. kwoty 250.000 Z1 tj. lqcznie kwoty 500.000 z§ tytuiem zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistych w postaci godnoéci, prawa do prywatnoéci i ochrony zdrowia 01az wniés} 0 zasqdzenie od pozwanego na rzecz (...) W O. kwotyf 10.000 z}, a takie 0 zasegdzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztéw procesu wedlug norm przepisanych oraz 0 przyznanie kosztéw nieoplacdnej pomocy prawnej udzielonej z urzqdu. _ Pozwany Skarb Pafistwa reprezentowany przez Dyrekt0ra(...) w 0., Dyrektora (...)w S., Dyrektora (...) w Wporaz Dyrektora (...) we W. zastqpowany przez Prokuratorieg Generalnq Skarbu Pafistwa wniés} 0 oddalenie powfildztwa w c:a}0éci i zasgdzenie 0d powoda na rzecz pozwanego kosztéw procesu wedlug norm przepisanych w tym kosztéw zastegpstwa procesowego na rzecz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa. W uzasadnieniu swoj ego stan0wiSka strbna pozwana podniosla zarzut przedawnienia W przewaéajzgcej czqéci roszczefi powoda za okres przypadajqcy 3 lata przed dniern wniesienia pozwu. ' Wyrokiem z dnia "31 paédziemika 2012 r. Sqd Okrggowy w Poznaniu zasqdzfl od pozwcmego Skarbu Paristwa Dyrektora (...) w 0., Dyrektora (...) w W. oraz Dyrektora (...) we W. na rzecz powoda kwotsg 2.300 zl wruz z ustawowymi odsetkami od dnia 31 paidziernika 2011 r. do dnia zaplaty, w ppzostalym zakresie pnwédztwo oddalil, oddalil wniosek 0 nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalnoéci, nie obciqiylpowoda kosztamiprocesu, zasqdzil 0dSk11rbu Palistwa Sqdu Okrqgowego w Poznaniu na rzecz adw. J. L. prowadzqcego Kancelarig Adwokackq w Poznaniu przy ul. (...) kwotrg 8.856 zl brutto tytulem kosztéw nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzgdu. Podstawq rozstrzygniqcia byly nastqpujqce ustalenia iwnioski. ‘* Powéd jest recydywistq penitencjarnyrn, przestqpstw dopuszczal sie; juz jako nieletni. Odbywal kare; pozbawienia wolnoéci za przestqpstwa kradzieiy, Wlarnania, rozboje W nastqpujzgcych jednostkach penitencjarnych: A. S W O., Z. K. w S., Z. K. w W. oraz Z. I(.we W.. Powéd kolejne przestqpstwa popeinial w okresie préby, raigco naruszal prawo i zasady wspélriycia spolecznego. Powéd zostal skierowany do odbywania kary w systemie zwyklym wz. k. typu zamkniegtego dla recydywistéw penitencjarnych. D0 dnia 10 sierpnia 2011 r. odbywal kare; w z. k. typu zamkniqtego. W dniu 10 sierpnia 2011 r. skierowano powoda do odbywania kamy wz. k. typu péiotwartego, dla recydywistéw penitencjarnych w systernie programowego oddzialywania, gdzie cele mieszkalne sq otwarte w porze dziennej. W Z. K. w S. powéd p1‘zebywa}w okresie 0d 19.03.2003 r. do dnia 10.06.2003 r. WA. S .w O. powéd przebywal w okresie od 13.02 .2008 r. do 19.03.2008 1". Podczas pobytu w Ag W O. powéd przebywa} w warunkach przeludnienia przez okres 20 dni w okresie 0d 29.02.2008 1". do 19.03.2008 1". Wéwczas pojernnoéf: celi zostala przekroczona 0 1 0s0bQ. ' l przyznaje od Skarbu Pańshoa (Sąd Okręgowy w Poznaniu) adwokatowi J. L. kwotę 147,60 zł (w tym 27,60 zł VAT) tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie powoda z urzędu w postępowaniu apelaeyjnym. M. Głowacka K. Józefowicz B. Wysocki UZASADNIENIE Pozwem wniesionym W dniu 7 lutego 2011 r. (sprecyzowanym w kolejnych pismach procesowych przez pełnomocnika powoda ustanowionego z urzędu) powód A. B. wniósł 0 zasądzenie od p ozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez: Dyrektora (...) w O. kwoty 150.000 zł, Dyrektora(...) w S. kwoty 50.000 zł, Dyrektora (...) w W. kwoty 100.000 zł oraz Dyrektora (...) we VV. kwoty 250.000 zł tj. łącznie kwoty 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych W postaci godności, prawa do prywatności i ochrony zdrowia oraz wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz (...) W O. kwoty, 10.000 zł, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych oraz o przyznanie kosztów nieopłacdnej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. _ Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrekt0ra(...) W O., Dyrektora (...)w S., Dyrektora (...) w Wporaz Dyrektora (...) we W. zastępowany przez Prokuratorię Generalna Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasadzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W uzasadnieniu swoj ego stanowiska strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia w przeważającej części roszczeń powoda za okres przypadający 3 lata przed dniem wniesienia pozwu. ` Wyrokiem z dnia '31 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora (...) w O., Dyrektora (...) w W. oraz Dyrektora (...) we W. na rzecz powoda kwotę 2.300 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 31 października 2011 r. do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie powództwo oddalił, oddalił wniosek o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, nie obciążyłpowoda kosztamiprocesu, zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz adw. J. L. prowadzącego Kancelarie Adwokacka w Poznaniu przy ul. (...) kwotę 8.856 zł brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia iwnioski. 1*- Powód jest recydywistą penitencjarnyrn, przestępstw dopuszczał się juz jako nieletni. Odbywał karę pozbawienia wolności za przestępstwa kradzieży, włamania, rozboje w następujących jednostkach penitencjarnych: A. Ś. w O., Z. K. w S., Z. K. W W. oraz Z. K.we W.. Powód kolejne przestępstwa popełniał w okresie próby, rażąco naruszał prawo i zasady współżycia społecznego. Powód został skierowany do odbywania kary W systemie zwykłym wz. k. typu zamkniętego dla recydywistów penitencjarnych. Do dnia 10 sierpnia 2011 r. odbywał karę w z. k. typu zamkniętego. W dniu 10 sierpnia 2011 r. skierowano powoda do odbywania karny wz. k. typu półotwartego, dla recydywistów penitencjarnych w systemie programowego oddziaływania, gdzie cele mieszkalne są otwarte w porze dziennej. W Z. K. w S. powód przebywał w okresie od 19.03.2003 r. do dnia 10.06.2003 r. WA. Ś .w O. powód przebywał w okresie od 13.02 .2008 r. do 19.03.2008 r. Podczas pobytu w AŚ w O. powód przebywał W warunkach przełudnienia przez okres 20 dni w okresie od 29.02.2008 r. do 19.03.2008 1". Wówczas pojemność celi została przekroczona o 1 osobę. ' I
--- STRONA 3 ---
W Z. K. W W. powéd przebywal W 01<resie od 20.03.2008 1'. do 3.02.2010 1'. W tym W Warunkach przeludnienia W okresie od 29.01.2010 r. do 3.02.2010 r. tj. 6 dni oraz W okresie od 20.03.2008 r. do 21 grudnia 2009 r. tj. 281 dni. Podczas pobytu W Z. K. We W. powod przebywal W 2008 r. i 2010 r. W celach przeludnionych W okresie od 2.02.2008 r. do 10.02.2008 1". 8 dni. Wowczas pojernnoéé celi zostala przekroczona 0 1 osobe. W dniu 11.02.2008 1'. poW0d przebywa} W celi 229 [3 osobowej 0 pow. 8,60 In 2, W tym dniu W celi przebywalo 3 osadzonych), a W dniu 12.02.2008 r. zostal przewieziony do A. 8.w 0.. Nastepnie powéd p1zebywa} W ZK W.. Od 3.02.2010 r. do 26.08.2011 r. powéd przebywai W celach spelniaj qcych norme 3 m 2. Na dziefi 11.01.2010 r. oraz na dziefi 18.01.2010 r. Zaden z osadzonych nie przebywa} W celi 0 powierzchni mniejszej aniizeli 3 m 2. » W okresie od '71utego 2008 r. do 21 grudnia 2009 r. powod przebywal w celach przeludnionych. e Zjawisko przeludnienia z. k. i. a. jest problemem ogélnopolskim. Na podstawie rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 17 paédziernika 2003 r. W sprawie ;~'arunkéW bytowych osob osadzonych W z. k.i a. é. kaida cela W Z. K. we "W. wyposaéona jest W podstawowe Wyposaienie: 16110 koszarowe (odpowiednio do iloéci osadzonyeh W celi), wklad do 102101 (wedlug potrzeb), stol Wiqzienny (m'e1y 11a dwie osoby, duiy na cztery), szafka Wiezienna mafia [na dwie osoby) Iub duia (na cztery osoby) taboret Wiqzienny {po jednym dla kaidego osadzonego), stolik lub pélka pod telewizor (iedna sztuka na cele), lustro (po jednym na celej, pélka na przybory toaletowe (po jednej na Cele), miska plastikowa do prania recznego (jedna na ozterech osadzonych, okres uéywalnoécido zufiyoi2), Wiadro plastikowe na émieci (jedno na cele, okre.5112yWalnoéci do zuéycia), szczotka zmiotka i szufelka (jeden komplet na 0010, okres u2ywalnoéci do zuiycia), szczotka klozetowa [jedna sztuka na cele, okres uiywa1noéoi do zuiycia). 9 W ZK We W. osadzeni otrzymujq raz W miesiqeu nastepujqce érodki higieny osobistejz mydlo toaletowe 100 g, papier toaletowy 1 rolke, noiyk do golenia 1 sztuke, proszek do prania 200g, paste do zobéw (1 tubke) oraz krem do golenia. Systematyc2:nie raz 112 dWa miesiqce Wydawane sq takée érodki do utrzymania ezystoéoi W celaeh mieszkaliaych. Od stycznia 2008 r. Wydawane sq: plyn do mycia naczyfi, a od marca 2008 r. plyn do mycia podlogi. Zabiegi dezynsekcji i derzityzacji (...) przeprowadza Wyspecjalizowana firma raz na kwartal, raz W tygodniu przeprowadza sie zabiegi dezyllfekcji urzz1dzefi_sa11itarnyeh. ' Cele W ZKW. sag oéwietlane za pomocq Zarowek 0 mocy 100 W, natomiast do oéwiefleni:.1 kqeilza sanitarno toaletowego jest zastosowana poj edyncza oprawa wyposaiona W iarowke 0 mocy 60 W. F O liczbie osadzonyeh W z. k. informowany jest raz W tygodniu Dyrektor (...) W Poznaniu oraz sedzia penitencjarny. Zawladornienie jest zawiadomieniem 0g0111ym, W ktéryln pozwany inforrnuje Sed 0 iloéci osadzonych przebywajqeyeh W danym miesiqcu W celach, W ktérych powierzchnia na jednq osobe Wynosila mniej nié 3 1'11 2. P0 raz pierwszy W pozwanym Z. k. odnotowano fakt przeludnienia W dniu 29 grudnia 2000 r., o czym zgodnie z art. 248 § 1 k.k. W pisemnie poinformowano sqdziego penitencj arnego Sqdu Okregowego Wydzial V Penitencjarnyw Poznaniu. W celu zmniejszenia Wystepujqcego przeludnienia podjeto czynnoéci majzgce na celu przystosowanie pomieszczefi niewliezonych do pojemnoéci zakladu do wymogow cel mieszkalnych. Posiiki W ZK We W. Wydawane sq zgodnie z przepisami Zarzqdzenia nr {...) Dyrektora (...) dnia 6.09.2010 r. W sprawie gospodarki Zywnoéciowej w jednostkach organizacyjnych Sluiby Wiqziennej oraz rozporzedzenia Ministra Sprawiedliwoéei z dnia 2.09.2003 r. w sprawie okreélenia wartoéci dziennej normy wyiywienia oraz rodzaju diet Wydawanycli osoboni osadzonym W z. k.i a. é., W ktérych okreélona zostala min. norma Wyiywienia oraz forma jego podawania. Kafidorazowo ze Wszystkich przygotowywanych W kuchni potraw lekarz lub upowainiony przez niego pracownik pobiera prébki smakowe W celu 1<on11"oli wartoéci smakowych potraw oraz ich jakoéci pod Wzgledem zdrowotnym. _ W Z. K. w W. powód przebywał w okresie od 20.03.2008 r. do 3.02.2010 r. w tym W warunkach przeludnienia w okresie od 29.01.2010 r. do 3.02.2010 r. tj. 6 dni oraz w okresie od 20.03.2008 r. do 21 grudnia 2009 r. tj. 281 dni. Podczas pobytu W Z. K. we W. powód przebywał w 2008 r. i 2010 r. W celach przeludnionych W okresie od 2.02.2008 r. do 10.02.2008 r. 8 dni. Wówczas pojemność celi została przekroczona 0 1 osobę. W dniu 11.02.2008 r. powód przebywał w celi 229 (3 - osobowej o pow. 8,60 m 2, wtym dniu w celi przebywalo 3 osadzonych), a W dniu 12.02.2008 r. został przewieziony do A. Ś.w O.. Następnie powód przebywał w ZK W.. Od 3.02.2010 r. do 26.08.2011 r. powód przebywał W celach spelniaj ących normę 3 m 2. Na dzień 11.01.2010 r. oraz na dzień 18.01.2010 r. zaden z osadzonych nie przebywał W celi o powierzchni mniejszej aniżeli 3 m 2. » W okresie od '7 lutego 2008 r. do 21 grudnia 2009 r. powód przebywał W celach przeludnionych. Ê Zjawisko przeludnienia z. k. i. a. jest problemem ogólnopolskim. Na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. W sprawie ,warunków bytowych osób osadzonych w z. k.i a. ś. każda cela w Z. K. we VV. wyposażona jest W podstawowe wyposażenie: łóżko koszarowe (odpowiednio do ilości osadzonych W celi), wklad do łóżka (według potrzeb), stół więzienny (mały na dwie osoby, duży na cztery), szafka więzienna mała (na dwie osoby) lub duża (na cztery osoby) taboret więzienny (po jednym dla każdego osadzonego), stolik lub polka pod telewizor (jedna sztuka na celę), lustro (po jednym na celę), połka na przybory toaletowe (po jednej na celę), miska plastikowa do prania ręcznego (jedna na _czterech osadzonych, okres używalności-do zużycia), wiadro plastikowe na śmieci (jedno na celę, okresużywalności- do zużycia), szczotka zmiotka i szufelka (jeden komplet na celę, okres używalności- do zużycia), szczotka klozetowa (jedna sztuka na celę, okres używalności- do zużycia). , - W ZK we W. osadzeni otrzymują raz W miesiącu następujące środki higieny osobistej: mydło toaletowe -100 g, papier toaletowy -1 rolkę, nożyk do golenia -1 sztukę, proszek do prania - 200g, pastę do zębów (1 tubkę) oraz krem do golenia. Systematycznie raz na dwa miesiące wydawane - są także środki do utrzymania czystości w celach mieszkalnych. Od stycznia 2008 r. wydawane są: płyn do mycia naczyń, a od marca 2008 r. płyn do mycia podłogi. Zabiegi dezynsekcji i deratyzacji (...) przeprowadza wyspecjalizowana firma raz na kwartał, raz W tygodniu przeprowadza się zabiegi dezynfekcji urządzeń sanitarnych. ' Cele W ZKW. są oświetlane za pomocą żarówek o mocy 100 W, natomiast do oświetlenia kącika sanitarno - toaletowego jest zastosowana pojedyncza oprawa wyposażona w Żarówkę o mocy 60 W. F O liczbie osadzonych w z. k. informowany jest raz w tygodniu Dyrektor (...) w Poznaniu oraz sędzia penitencjarny. Zawiadomienie jest zawiadomieniem ogólnym, w którym pozwany informuje Sąd o ilości osadzonych przebywających W danym miesiacu w celach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2. Po raz pierwszy W pozwanyrn z. k. odnotowano fakt przeludnienia w dniu 29 grudnia 2000 r., 0 czym zgodnie z art. 248 § 1 k.k. w pisemnie poinformowano sędziego penitencj arnego Sądu Okręgowego Wydział V Penitencjarnyw Poznaniu. W celu zmniejszenia występującego przeludnienia podjęto czynności mające na celu przystosowanie pomieszczeń niewliczonych do pojemności zakładu do wymogów cel mieszkalnych. Posiłki W ZK we W. wydawane są zgodnie z przepisami Zarządzenia nr (...) Dyrektora (__.) dnia 6.09.2010 r. w sprawie gospodarki żywnościowej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2.09.2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom' osadzonym W z. k.i a. ś., w których określona została rn.in. norma wyżywienia oraz forma jego podawania. Każdorazowe ze wszystkich przygotowywanych W kuchni potraw lekarz lub upoważniony przez niego pracownik pobiera próbki smakowe W celu kontroli wartości smakowych potraw oraz ich jakości pod względem zdrowotnym. _ -
--- STRONA 4 ---
W trakcie pobytu W ZK W. powod zgiaszal dolegliwoéci zwiqzane z ukladem oddechowym, W zwizgzku z czy11'1 W dniu 22 lutego 2010 1'. by} konsultowany przez specjaliste pulrnonologa, ktéry zalecil mu leczenie farmakologiczne. Powéd od okoio 6 lat Ieczy sie na astme oskrzelowe i pomimo przeciwwskazafi medycznych pali tytofi. Powod by} rowniefa konsultowany okulistycznie W dniu 2 lutego 2011 r. i przepisano mu okulary korekcyjne. Podczas pobytu W ZR We W. powod by} pirzyjmowany przez lekarzy specjalistéw i W arnbulatorium. Uezeszcza} rowniei na Wizyty do stomatologa, gdzie zostai zaopatrzony W proteze zebowq. Podczas pobytu powoda W ZK W. W celach, w ]<t6rych przebywal byly pluskwy, jednakie systematycznie je tepiono przez specjalistyczne firmy. W ZK We W. powéd by} zatrudniony jako pomoc kuchenna, fryzjer, porzqdkowy wydajqcy posilki. ‘. W dniu 4 styeznia 2007 r. powéd odbyl konsultacje psychologicznq W trakcie ktorej podal, Ze nie chce przebywaé W celi z grypsujqcyini. W 2010 1'. i 2011 r. powéd utrzymywal kontakt z rnatkq, sporadycznie korzystal z biblioteki, by} dobrze dostosowany do warunkéw izolacji penitencjarnej. Czas wolny spedza} naj czeéciej na zajeeiach wlasnych W eeli mieszkalnej. i Powod W okresie rolodzieficzym i W poczetkowym okresie odbywania kary pozbawienia Wolnoéci leczyi sie psychiatryeznie z powodu probleméw z kontrolq emocji oraz sklonnoéci do autoagresji. Ostatnie nieregulaminowe zaehowanie powoda rnia}o rniejsee W kwietniu 2008 r. i od tego czasu zmieni} swoje zachowanie. Powod ma tendencj Q do dzia}a1‘1 impuisywnych bez przewidywania konsekwencji tych dzialafi, do zmiennoéci nastroju, skionnoéé do wybuchow emocjonalnych. Powod by} 8 razy karany dyscyplinarnie, gléwnie za przek1‘0czenia zwiqzane z niereguiaminowym zachowaniem Wobee przeloionych i nawiqzywaniem nielegalnyeh kontaktow, natomiast za Wyroiniaj qce zachowanie przyznano mu 33 nagrody regulaminowe. Na powodzie ciqiy obowiéizek alimentacyjny Wobec synéw z jego zwizgzku Z konkubinq. Powéd ma zadiuienie W Wysokoéci okolo 30.000 Zi. W trakcie przebywania W jednosticach penitencjarnych powod nie by} uezestnikiem nieformalnych podkultur przestepczych. W p1"oje1<’tach ocen okresowych wychowawca stwierdzil, ie powéd zgodnie uklada Wspohiycie ze Wspolosadzonymi W celi mieszkalnej. WA8 W O‘. informowano sedzilego penitencjarnego o istniejqcymwtej jednostce penitenej arnej zjawisku przeludnienia Podczas pobytu W ZK W W. W styczniu 2010 r. ukoficzyl zasadniczai szkole zawodowq zdobyfiwaj 210 zawod mechanika montera. W ZKW W. powéd zostal poddany badanill na obeonoéé p. ciaia anty HOV wynik Lij ernny. W 2004 r. powod 1/ nie Wyrazi} zgody na pobranie krwi do badafi na obecnosc Wirusa HIV. . W ZK W W. cele sq systematycznie remontowane, we Wszystkich celach dwuosobowyeh kziciki sanitarne sq osionigte kotarq, a podloga jest kaflowa, w celach witgkszych aniieli 2 osobowe kqcild sanitarne sq murowane, Wymagajzg remontu i odmalowania. W ZK w W. skazani mogq korzystaé ze éwietlicy wyposafaonej W sprzet do éwiczefi, a takie z biblioteki i laini. W ww. jednostce penitencjarnej zapewnia siq kqpiel raz W tygodniu, skazali zatrudnieni maje prawo do codziennej kqpieli. W ZK w W. skazali otrzymujq trzy posfiki dziennie. Pomieszczenia kuchenne speiniaja. wszystlde wymagania. Skazani mogq tei lzorzystaiz z zaj eé kulturalno oéwiatowych i sportowych, kél zainteresowafi, a takie ze spacerow. Powbd korzystzH z dost:gpnych form zajeé KO na terenie jednostki. W ZK W W. przeprowadzane sq okresowe kontrole przewodow kominowych. W dniu 9 sierpnia 2012 1'. powod zosta} zwolniony z odbywania kary pozbawienia wolnoéci z A. SJJV K. z uwagi na Warunkowe przedterminowe zwolnienie. W éwietle dokonanych ustalefi, W ocenie Sagdul Okrogowego, nie budzilo iadnych Wqtpliwoéci, Ze powéd przez okres prawie dwoch lat (23 rniesiecy) odbywal kare pozbawienia wolnoéci, W pomieszczeniach o powierzchni mniejszej nii wynikajqca z ustawy 3 111 2. Taka sytuaeja niewqtpliwie stanowiia niehumanitarne traktowanie i prowadzila W trakcie pobytu W ZK W. powód zgłaszał dolegliwości związane z układem oddechowym, W związku z czym W dniu 22 lutego 2010 r. był konsultowany przez specjalistę pulmonologa, który zalecił mu leczenie farmakologiczne. Powód od około 6 lat ieczy się na astmę oskrzelową i pomimo przeciwwskazań medycznych pali tytoń. Powód był również konsultowany okulistycznie w dniu 2 lutego 2011 r. i przepisano mu okulary korekcyjne. Podczas pobytu W ZK We W. powód był przyjmowany przez lekarzy specjalistów i w ambulatorium. Uczęszczał również na wizyty do stomatologa, gdzie został zaopatrzony W protezę zębową. Podczas pobytu powoda W ZK W. w celach, W których przebywał były pluskwy, jednakże systematycznie je tępiono przez specjalistyczne firmy. W ZK we W. powód był zatrudniony jako pomoc kuchenna, fryzjer, porządkowy wydający posiłki. “. W dniu 4 stycznia 2007 r. powód odbył konsultację psychologiczną w trakcie której podał, że nie chce przebywać W celi z grypsującymi. W 2010 r. i 2011 r. powód utrzymywał kontakt z matką, sporadycznie korzystał z biblioteki, był dobrze dostosowany do warunków izolacji penitencjarnej. Czas wolny spędzał naj częściej na zajęciach wlasnych W celi mieszkalnej. i Powód w okresie rnłodzieńczym i W początkowym okresie odbywania kary pozbawienia wolności leczył się psychiatrycznie z powodu problemów z kontrolą emocji oraz skłonności do autoagresji. Ostatnie nieregulaminowe zachowanie powoda miało miejsce W kwietniu 2008 r. i od tego czasu zmienił swoje zachowanie. Powód ma tendencję do działań impulsywnych bez przewidywania konsekwencji tych działań, do zmienności nastroju, skłonność do Wybuchów emocjonalnych. Powód był 8- razy karany dyscypiinarnie, głównie za przekroczenia związane z niercgulaminowym zachowaniem wobec przełożonych i nawiązywaniem nielegalnych kontaktów, natomiast za wyróżniające zachowanie przyznano mu 33 nagrody regulaminowe. Na powodzie ciąży obowiązek alimentacyjny Wobec synów z jego związku z konkubiną. Powód ma zadłużenie W wysokości około 30.000 zł. W trakcie przebywania W jednostkach penitencjarnych powód nie był uczestnikiem nieformalnych podkultur przestępczych. W projektach ocen okresowych wychowawca stwierdził, że powód zgodnie układa współżycie ze współosadzonymi W celi mieszkalnej. WAŜ W O.. informowano sędziego penitencjarnego o istniejącymwtej jednostce penitencj arnej zjawisku przeludnienia Podczas pobytu W ZK W W. W styczniu 2010 r. ukończył zasadniczą szkołę zawodową zdobyfiwaj ąc zawód mechanika montera. W ZKW W. powód został poddany' badaniu na obecność p. ciała anty HCV - wynik uj emny. W 2004 r. powód zł nie wyraził zgody na pobranie krwi do badań na obecnosc wirusa HIV. . W ZK W W. cele są systematycznie remontowane, we wszystkich celach dwuosobowych kąciki sanitarne są osłonięte kotarą, a podłoga jest kaflowa, w celach większych aniżeli 2 - osobowe kąciki sanitarne są murowane, wymagają remontu i odmalowania. W ZK w W. skazani mogą korzystać ze świetlicy wyposażonej w sprzęt do ćwiczeń, a także z biblioteki i łaźni. W ww. jednostce penitencjarnej zapewnia się kąpiel raz W tygodniu, skazali zatrudnieni mają prawo do codziennej kąpieli. W ZK W W. skazali otrzymują trzy posiłki dziennie. Pomieszczenia kuchenne spełniają wszystkie wymagania. Skazani mogą też korzystać z zaj ęč kulturalne - oświatowych i sportowych, kół zainteresowań, a także ze spacerów. Powód korzystał z dostępnych form zajęć KO na terenie jednostki. W ZK W W. przeprowadzane są okresowe kontrole przewodów kominowych. W dniu 9 sierpnia 2012 r. powód został zwolniony z odbywania kary pozbawienia wolności z A. Ś.W K. z uwagi na warunkowe przedterminowe zwolnienie. W świetle dokonanych ustaleń, w ocenie Sądu; Okręgowego, nie budziło żadnych wątpliwości, że powód przez okres prawie dwóch lat (23 miesięcy) odbywał karę pozbawienia wolności, w pomieszczeniach o powierzchni mniejszej niż wynikająca z ustawy - 3 m 2. Taka sytuacja niewątpliwie stanowiła niehumanitarne traktowanie i prowadziła
--- STRONA 5 ---
do naruszenia jego godneéci, a dzialanie pozwanego nosilo znamiona bezprawnoéci. Pozwany nie wykazal bowiem, fie dzia}a1 W rarnach uprawniefi, przyznanych mu W art. 248 § 1 k.k.W. Umieszczenie skazanego W Warunkach, W ktérych powierzchnia W celi na jednz; osobq wynosi mniej nii 3 m 2 (art. 110 § 2 1<.1<.W.], powinno mieé oparcie W stosownym zarzqdzeniu dyrektora z. k., czyli W Wewnqtrzzaldadowym akcie n01"matyWny'm 0 charakterze ogélnym. Pozwany odnoénie do pobytu powoda w przeludnionych celach W okresie 0:21 7 lutego 20 08 r. do 21 grudnia 2009 r. nie Wykaza}, Ze umieszczajqc powoda w celi 0 powierzchni mniejszej aniieli 3 In 2 dzialal W ramach przyznanych mu W przepisie uprawniefi. Odmienna sytuacja miala miej see tylko W przypadku pobytu pr:Woda W celach przeludnionych W Z. K. W W. W okresie od 29 stycznia 2010 r. do 3 lutego 2010 r., kiedy to Dyrektor W/w jednostki wyda} decyzjg z dnia 1 lutego 2010 r. zmienionq decyzjq z dnia 3 lutego 2010 r. 0 umieszczeniu powoda na podstawie art. 110 § 2e l<.k.w. Decyzja oraz wskazane w niej podstawy jej wydania odpowiadaly ustawowym przeslankom. _ Naruszenie godnoéci czhlwieka z natury rzeczy rodzi u niego negatywne przeiycia psychiczne. Doznanie przez powoda krzywdy W zwiqzku z osadzeniem W celach przeludnionych by}0 wiqc oczywiste. Takie istnienie normalnego zwiagzku przyczynowego (art. 361 § 1 kc.) pomisgdzy bezprawnym i zawinionym zachowaniem pozwanego a naruszeniem godnoéci osobistej powoda i odniesionq przez niego ztego tytuhl krzywdq bylo niewqtpliwe. ‘ Maj 21¢ to na uwadze S451 Okrqgowy uzna}, Ze W sprawie zachodzily wszystkie przeslanki odpowiedzialnoéci pozwanego za krzywdc5 powoda (art. 448 k.c.). W ocenie Sqdu wlaéciwq rekompensatq za krzywdq odniesionq przez powoda bqdzie zadoééuczynienie W kwocie 2.300 z} za okolo dwa lata osadzenia W Warunkach przeludnienia (23 miesiqce x 100 2} za 1 mc przebywania w warunkach przeludnienia). W ocenie Sqdu, zasqdzona kwota jest kwotq wywaionq, ktéra rekompensuje powodowi naruszenie jego débr osobistych, W stopniu przekraczajqcym naruszenie tych débr dopuszczalne przez prawo W zwiqzku z Ddbywaniem kary pozbawienia Welnoéei. Jeéli chodzi 0 pozostale zarzuty powoda (tj. utrudnianie powodowi utrzymania higieny, a takie brak naleiytego Wyposaienia cel, nieodpowiednie Wytywienie, brak zajqé kulturalno 0:§W1'at0Wych, urnieszczanie W celach oséb 0 réinym stopniu demoralizacji, niewlaéciwa opieka medyczna), to W ocenie Sqdu powéd W Zaden sposéb nie skonkrétyzowal tych twierdzefi, jak i nie zostaly one vwkazane. Za uzasadniony Sqd Okre_.goWy uznal zgloszony przez pozwanego na podstawie art. 4421 § 1 1<.c. zarzut przedawnienia czqéci roszczenia powoda, za okres trzech lat przed wniesieniem pozwu ti. za okres prged 71I.1tegc: 2008 r. O odsetkach Sqd orzekl na podstawie art. 481 § 1 k. <1. zasqdzajqcje od dnia Wydania orzeczehia. W p0zosta¥ym zakresie Sqd Okreggowy powédztwo oddalil. ' W ocenie Sadu Okrqgbwemu zasqdzeniu zadoééuczynienia na rzecz powocla nie sprzeciwia sie treéé art. 5 kc. albowiem Zadne zasady WSp61i§/(‘Lia sp0}eczneg0 nie rnogq usprawiedliwiaé Wykonanie kary pozbawienia Wolnoéci W sposéb sprzeczny z prawem, godzqc zarazem w dobra Osobiste skazanego, a niewqtpliwe urnieszczenie W celach 0 powierzchni mniejszych nii 3 m2 narusza dobra osobiste W postaci godnoéci (art. 23 l<.c.). O kosztach procesu Sgt} orzekl na pcdstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c. Sqd uzna}, ie zasady slusznoéci przemawiajq za nieobciqieniem powoda kosztami procesu. Sytuacja materialna powoda jest trudna, ale przede wszystkirn obciqéenie go kosztarrlj procesu pozbawfloby go zupehaie uzyskanego zadoééuczynienia. W ocenie Sqdu za zwolnieniem powoda z obowiqzku poniesienia kosztéw w niniejszej sprawie przemawia fakt, fie powéd W przedmiotowej sprawie uzyska} na mocy prawornocnego postanowienia zwolnienie 0d kosztéw sqduwych, przebywalW jednostkach penitencjarnych, nie posiada wartoéciowych przedrniotéw majqtkowych oraz ciqiq na nim dotychczas niespeinione zobowiqzania 0 gharakterze alimentacyjnym na rzecz malolemfch synéw, ktére naleiy traktowaé priorytetowo. do naruszenia jego godności, a działanie pozwanego nosiło znamiona bezprawności. Pozwany nie wykazał bowiem, że działał w ramach uprawnień, przyznanych mu w art. 248 § 1 k.k.w. Umieszczenie skazanego w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 (art. 110 § 2 1<.l<.w.], powinno mieć oparcie w stosownym zarządzeniu dyrektora z. k., czyli W wewnątrzzakładowym akcie normatywnym o charakterze ogólnym. Pozwany odnośnie do pobytu powoda W przeludnionych celach W okresie od 7 lutego 2008 r. do 21 grudnia 2009 r. nie wykazał, że umieszczając powoda W celi 0 powierzchni mniejszej aniżeli 3 m 2 działał w ramach przyznanych mu w przepisie uprawnień. Odmienna sytuacja miała miejsce tylko W przypadku pobytu powoda w celach przeludnionych w Z. K. w W. w okresie od 29 stycznia 2010 r. do 3 lutego 2010 r., kiedy to Dyrektor W/W jednostki wydał decyzję z dnia 1 lutego 2010 r. zmieniona decyzją z dnia 3 lutego 2010 r. 0 umieszczeniu powoda na podstawie art. 110 § 2e k.k.w. Decyzja oraz wskazane W niej podstawy jej wydania odpowiadały ustawowym przesłankom. „ Naruszenie godności człowieka z natury rzeczy rodzi u niego negatywne przeżycia psychiczne. Doznanie przez powoda krzywdy w związku z osadzeniem w celach przeludnionych było więc oczywiste. Także istnienie normalnego związku przyczynowego (art. 361 § 1 k.c.} pomiędzy bezprawnym i zawinionym zachowaniem pozwanego a naruszeniem godności osobistej powoda i odniesioną przez niego ztego tytułu krzywdą było niewątpliwe. * Mając to na uwadze Sąd Okręgowy uznał, że w sprawie zachodziły wszystkie przesłanki odpowiedzialności pozwanego za krzywdę powoda (art. 448 k.c.). W ocenie Sądu właściwą rekompensatą za krzywdę odníesioną przez powoda będzie zadośćuczynienie w kwocie 2.300 zł za około dwa lata osadzenía w warunkach przeludnienia (23 miesiące x 100 zł za 1 m-c przebywania w warunkach przeludnienia). W ocenie Sądu, zasądzona kwota jest kwotą wyważoną, która rekompensuje powodowi naruszenie jego dóbr osobistych, w stopniu przekraczającym naruszenie tych dóbr dopuszczalne przez prawo w związku z odbywaníem kary pozbawienia wolności. Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty powoda (tj. utrudnianie powodowi utrzymania higieny, a także brak należytego wyposażenia cel, nieodpowiednie wyżywienie, brak zajęć kulturalno - oświatowych, Lunieszczanie w celach osób o różnym stopniu demoralizacji, niewłaściwa opieka medyczna), to w ocenie Sądu powód w żaden sposób nie skonkretyzował tych twierdzeń, jak i nie zostały one uqfkazane. Za uzasadniony Sąd Okręgowy uznał zgłoszony przez pozwanego na podstawie art. 4421 § 1 k.c. zarzut przedawnienia części roszczenia powoda, za okres trzech lat przed wniesieniem pozwu ti. za okres przed 7 lutego 2008 r. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k. c. zasądzającje od dnia wydania orzeczenia. W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy powództwo oddalił. ' W ocenie Sadu Okręgowemu zasądzeniu zadośćuczynienia na rzecz powoda nie sprzeciwia sie treść art. 5 k.c. albowiem żadne zasady współżycia społecznego nie mogą usprawiedliwiać wykonanie kary pozbawienia wolności w sposób sprzeczny z prawem, godząc zarazem w dobra osobiste skazanego, a niewątpiiwe umieszczenie w celach o powierzchni mniejszych niż 3 m2 narusza dobra osobiste W postaci godności (art. 23 k.c.). O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. W zw. z art. 102 k.p.c. Sąd uznał, że zasady słuszności przemawiają za nieobciążeniem powoda kosztami procesu. Sytuacja materialna powoda jest trudna, ale przede wszystkim obciążenie go kosztami procesu pozbawiłoby go zupełnie uzyskanego zadośćuczynienia. W ocenie Sądu za zwolnieniem powoda z obowiązku poniesienia kosztów W niniejszej sprawie przemawia fakt, że powód w przedmiotowej sprawie uzyskał na mocy prawomocnego postanowienia zwolnienie od kosztów sądowych, przebywał-w jednostkach penitencjarnych, nie posiada wartościowych przedmiotów majątkowych oraz ciążą na nim dotychczas niespełnione zobowiązania o charakterze aiimentacyjnym na rzecz małoletnich synów, które należy traktować priorytetowo.
--- STRONA 6 ---
Sad oddalil Wniosek powoda 0 nadanie Wyrokowi rygoru natychmiastowej Wykonalnoéci, albowiem W sprawie nie zaistnialy przestanki naldadajace na Sad orzeczenie takiego rygoru z urzedu (art. 333 § 1 k.p.e), a takie powéd nie Wykaza}, aby opééznienie uniernoiliwiaio lub znacznie utrudnialo wykonanie Wyroku albo naraiato go na szkode (art. 333 § 3 k11c). Sad zasadzii" od Skarbu Pafistwa Sqdu Okregowego w Poznaniu na rzecz adwokata J. L. kwote 8.856 z} tytutem Wynagrodzenia zWiek'sz0neg0 0 kwote podatku VAT za pomoc prawha udzielona p0W0doWi z urzedu. Apelacje od wyroku wniéslpozwany zaskariajqc go w czeéci tj. co do pkt 1 1'4 w zakresie zasqdzonej odpozwanego Skarbu Parisnva Dyrektora (...)w 0., Dyrektora (.. .) w W. oraz Dyrektora (. . J we W. na rzecz powoda kwote; 2.300 zi wraz z ustawowymi odsetkami ad dnia 31 paédziernika 2011 1": do dnia zaplaty, oraz nie obciqianiapowoda kosztamiprocesu. Pozwany zarzucal rozstrzygniqciu naruszenie prawa materialnego i procesowego tj.: art. 321 § 1 k.p.c._p0przez zasadzenie na rzecz powoda odsetek ustawowych, ‘ art. 233 § 1 l<.p.c. W zW. z art. 229 k.p.c. poprzez dowolne uznanie przez Sad I instancji zasadnoéei zarzutéw powoda odnoénie przebywania powoda W celach niespelniajacych Wymogéw z art. 110 § 2 k.k.W, W szczegdlnoéci W zakresie powierzchni eeli, kwestii rozwiazania umiejscowienia kacika sanitarnego, cieptej Wody W celi oraz Warunkéw higienicznosanitarnych cel, obecnoéci W celach pluskiew, wadliwej opieki medycznej, ziej opieki psychologicznej, slabej jakoéci posilkéw oraz umieszczania powdda wjednej celi z osobami zakaionymi HIVi HCV, art. 100 k.p.c. W ZW. Z art. 102 k.p.c. poprzez nierozdzielnie stosunkowe kosztéw procesu pomiedzy stronami badi zasadzenie ich W calcléci na rzecz pozwanego, ~ art. 481 § 1 k.c. poprzez 11ieW1aéciWe zastosowanie tj. zasadzenie odsetek ustawowych na rzecz poW0da pomimo braku iadania powoda W tymie zakresie, " art; 23 k.c. W zw. Z art. 24 § 1 k.c., poprzez uznanie naruszenia przez pozwanego débr osobistych powoda pomimo, ize p0W6d jest recydywista penite11cjarny1n, co Wskazuje na jego Wiedze 0 Warunkach pobytu W jednostkach penitencj arnych i na V\TO1Q ciagtego przebywania W Warunkach bytowych stworzonych przez pozwanego, art. 23 k.c. W zW. z art. 24 § 1 k.c., poprzez uznanie naruszenia dobra osobistego powoda W postaci godnoéci i prawa do intyrnnoéci, W sytuacji gdy poza krétkotrwalym okresowym przeludnieniem celi W ZK We W., ZK W W. i W AS W O. W.. powéd miat zapewnione warunki socjalnobytowe przewidziane standardami wynikajacynni Z kodeksu karnego Wykonawczego oraz przepiséw wykonawczych do tegoi kodeksu, W tym mia} Wlasne miejsce do spania i oddzielony kacik sanitarny, art. 23 k.c. W zw. z art. 24 § 1 1<.c. poprzez uznanie naruszenia dobra osobistego powoda W postaci godnoéci, W sytuacji gdy pobyt powoda w przeludnionej celi Wynosil W ZK We W.. ZK W W. i W AS W O. W.. zaledwie 32 dni z Iacznego okresu 2008 r. 2012 r. objqtego pozwem, art. 24 § 1 k.c., poprzez stwierdzenie bezprawnego naruszenia débr qsobistych powoda, podczas gdy jedynie sad penitencjarny jest uprawniony do stwierdzenia legalnoéci czy prawidlowoéci wykonywania kary pozbawlema Wolnoéci, art. 248 § 1 k.k.w. W brzmieniu obowiazujacym przed dniem 6 grudnia 2009 r. w zw. z art. 34 § 1 k.k.w., poprzez uznaniebezprawnoéci zachowania pozwanego, pomimo, Ze pozwany zawiadamia} Sad penitencjarny 0 okresowo wystepujacym przeludnieniu W celach, a sedzia penitencjarny nigdy nie uchylil powyiszej czynnoéci pozwanego, art. 361 § 2 k.c. W ZW. z art. 4481<.c. poprzez uznanie, fie powéd poniésl krzywde W wyniku zachowania pozwanego, Sąd oddalił wniosek powoda o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, albowiem w sprawie nie zaistniały przesłanki nakładające na Sąd orzeczenie takiego rygoru z urzędu (art. 333 § 1 k.p.c), a także powód nie wykazał, aby opóźnienie uniemożliwiało lub znacznie utrudniało wykonanie wyroku albo narazało go na szkodę (art. 333 § 3 k-110.). Sąd zasądził' od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz adwokata J. L. kwotę 8.856 zł tytułem wynagrodzenia zwiększonego o kwotę podatku VAT za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu. Apełację od wyroku wniósłpozwany zaskarżając go w części tj. co do pkt 1 i4 w zakresie zasądzonej odpozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora (...)w O., Dyrektora (.. .J w W. oraz Dyrektora (. . .) wę W. na rzecz powoda kwotę 2.300 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 31 października 2011 1": do dnia zapłaty, oraz nie obciążaníapowoda kosztamiprocesu. Pozwany zarzucał rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego i procesowego tj.: ' art. 321 § 1 k.p.c.`poprzez zasądzenie na rzecz powoda odsetek ustawowych, “ ' art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 229 k.p.c. poprzez dowolne uznanie przez Sąd I instancji zasadności zarzutów powoda odnośnie przebywania powoda w celach niespełniających wymogów z art. 110 § 2 k.k.w, w szczególności w zakresie powierzchni celi, kwestii rozwiązania umiejscowienia kącika sanitarnego, ciepłej wody w celi oraz warunków higieniczne-sanitarnych cel, obecności w celach pluskiew, wadliwej opieki medycznej, złej opieki psychologicznej, słabej jakości posiłków oraz umieszczania powoda w jednej celi z osobami zakażonymi HIVÍ HCV, ' art. 100 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c. poprzez nierozdzielnie stosunkowe kosztów procesu pomiędzy stronami bądź zasądzenie ich w całości na rzecz pozwanego, ' art. 481 § 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. zasądzenie odsetek ustawowych na rzecz powoda pomimo braku żądania powoda w tymże zakresie, - '" ' art; 23 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c., poprzez uznanie naruszenia przez pozwanego dóbr osobistych powoda pomimo, że powód jest recydywistą penitencjarnym, co wskazuje na jego wiedzę o warunkach pobytu w jednostkach penitencj arnych i na wolę ciągłego przebywania w warunkach bytowych stworzonych przez pozwanego, - art. 23 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c., poprzez uznanie naruszenia dobra osobistego powoda w postaci godności i prawa do intymności, w sytuacji gdy poza krótkotrwałym okresowym przeludnieniem celi w ZK we W., ZK w W. i w AŚ w O. W.. powód miał zapewnione warunki socjalno-bytowe przewidziane standardami wynikającymi z kodeksu karnego wykonawczego oraz przepisów wykonawczych do tegoż kodeksu, w tym miał własne miejsce do spania i oddzielony kącik sanitarny, ' art. 23 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. poprzez uznanie naruszenia dobra osobistego powoda w postaci godności, w sytuacji gdy pobyt powoda w przeludnionej celi 'wynosił W ZK we W., ZK w W. i w AS w 0. W.. zaledwie 32 dni z łącznego okresu 2008 r. - 2012 r. objętego pozwem, ' art. 24 § 1 k.c., poprzez stwierdzenie bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda, podczas gdy jedynie sąd penitencjarny jest uprawniony do stwierdzenia legalności czy prawidłowości wykonywania kary pozbawienia wolności, ' art. 248 § 1 k.k.w. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 grudnia 2009 r. w zw. z art. 34 § 1 k.k.w., poprzez uznaniehezprawności zachowania pozwanego, pomimo, że pozwany zawiadamiał Sąd penitencjarny o okresowo występującym przeludnieniu w celach, a sędzia penitencjarny nigdy nie uchylił powyższej czynności pozwanego, ' art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez uznanie, że powód poniósł krzywdę W wyniku zachowania pozwanego,
--- STRONA 7 ---
art. 448 k.c. W zw. z art. 363 § 1 k.c., przez nieuwzglednienie przy miarkowaniu Wysokoéci zadoééuczynienia okolicznoéci podejrnowania pracy zarobkowej oraz nauki W szkole przez powoda podozas odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, ~ art. 5 k.c. poprzez niezastosowanie, pomimo, fie iadanie poW0da stanowi naduiycie prawa podrniotowego, W sytuacji gdy powod Wielokrotnie przebywajac W Warunkach izolaoji Wieziennej Wiedzia} 0 Warunkach pobytu W Wiezieniu. Wskazujac na ta zarz'uty pozwany wniésl 0 zrnianq wyroku W zaskaréonej czeéci Q. W zakresie pkt 1 i 4 i oddalenie powodztwa oraz zasadzenie kosztow zastepstwa procesowego na rzecz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa, ewentua1nie'uchy1enie wyroku w zaskarionej czeéci i przekazanie sprawy W tym zakresie sadowi pierwszej instanoji do ponownego rozpoznania, w kaidyn1 zaé przypadku wniésl 0 zasadzenie od powoda zwrotu kosztow zastepstwa procesowego na rzecz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa Wedlug norm przepisanych. \ Powod Wnios} 0 oddalenie apelacji pozwanego oraz 0 zasadzenie 0d pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztow procesu oraz Wniosl 0 przyznanie kosztow udzielonej z urzedu pomocy prawnej. . Sqd Apelacgjny zwaiyl, co nastgpuje: Po ponownym rozpoznaniu sprawy W granicach apelacji Sad odwoiawczy uzna}, fie zashigiwala ona na czeéoiowe uwzglednienie, jeieli chodzi o zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. Sad I instancji orzekt ponad éadanie zasadzaj ac na rzecz powoda odsetki od przysadzonego mu roszczenia glownego, gdyfi takie roszczenie odsetkowe W toku procesu nie bylo W ogole zgloszone. Zatern W tym zakresie wydanie orzeczenia okazalo sie niedopuszczalne z uwagi na ‘orak iadania. Wobec tego Sad Apelacyjny na podstawie art. 386 § 3 k.p.c. W zw. z art. 355 § 1 k.p.c. uchylil zaskariony “yrok W punkcie 1 W czeéci zasadzajacej od pozwanego na rzecz powoda odsetki ustawowe od kwoty 2.300 Z1 za okrea od dnia 31 pafidziernika 2011 r. do dnia zaptaty i W tym zakresie postepowanie umorzyl (plrt 1 Wyroku). Natomiast W pozostalym zaloresie apelacja okazala sie nieuzasadniona. Sad Apelacyjny za Wtasne przyja} ustalenia faktyczne dokonane przez Sad Okregowy i podzielil wyprowadzone Wnioski. Ocena materialu dowodowego W éwietle treéci art. 233 k.p.c. nie nasuwala Zadnych zastrzeiefi, zostala ona dokonana W oparoiu 0 Wszechstronnie przeanalizowany, oceniony zgodnie z zasadarni Wiedzy, logiki i doéwiadczenia Zyciowego materia} dowodowy, a apelujacy nie Wykaza} by tak ujete kryteria oceny Wiarygodnoéci i mocy doWodoW zostaiy przaz Sad ten naruszone, prowadzac do ustalefl niezgodnych z materialem dowodowym. W'breW twierdzeniom apelujacego cieiar dowodu, 2e Warunki W Z. k. odpowiadaty obowiazujacym normorn i nie doszio do naruszenia dobr osobistych, spoczywa na pozwanym zgodnie z art. 6 l<.<:. W zwiazku z art. 24 k.c. (Wyrok SN z dnia 28 Iutego 2007 r., V CSK 431/06,0SNC 2008/ 1/ 13). Natorniast na powodzie spoczywal obowiazek udowodnienia, jedynie naruszenia dobra osobistego, co powod uczynil, a przy domniemaniu bezprawnoéci takiego naruszenia nie musial Wykazaé niczego Wiecej. Sad Okregowy nie naruszyi przepisow postepowania ustalajac, Ze powod pI‘Z‘6Z okres 23 miesiecy przebywal W Warunkach przeludnienia. Co prawda W tym zakresie nie bylo dokumentéw Wykazujacych, 2e powod W takich Warunkach przebywal. Jednak Sad mial pelne prawo wyprowadzié takie ustalenia z catoksztattu innych ustalefi W sprawie, a takie zachowania sis; pozwanego W procesie. Sprawy z powédztw osob pozbawionych Wolnoéci przeciwko Skarbowi Pafistwa zwiazfane z Warunkami odbywania kary sa specyficzne jeieli chodzi o moiliwoéci dokonywania ustalefi i inicj atywe dowodowa. Wszelkimi dokomentami dysponuje strona pozwana. Nie moina zatem stawiaé stronie powodowej zarzutu, ie nie udowodnita min takich okolicznoécijakz jakie dokiadnie cele zajrnowala i jak dlugo, ile osob znajdowalo sie W danyoh celaoh. Tymi danymj dysponuje pozwany. Zatem slusznie Sad I instancji Wbrew pogladowi apelujacego, zobowiazal W}as§niestrone pozwana do przedstawienia dokumentéw na to okolioznoéé. Zreszta powéd ' art. 448 k.c. w zw. z art. 363 § 1 k.c., przez nieuwzględnienie przy miarkowaniu wysokości zadośćuczynienia okoliczności podejmowania pracy zarobkowej oraz nauki w szkole przez powoda podczas odbywania kary pozbawienia wolności, ' art. 5 k.c. poprzez niezastosowanie, pomimo, że żądanie powoda stanowi nadużycie prawa podmiotowego, w sytuacji gdy powód wielokrotnie przebywając w warunkach izolacji więziennej wiedział o warunkach pobytu w więzieniu. Wskazując na te zarzuty pozwany wniósł o zmianę wyroku W zaskarżonej części Ü. w zakresie pkt 1 í 4 i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, ewentualnie 'uchylenie wyroku. w zaskarżonej części i przekazanie sprawy W tym zakresie sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, w każdym zaś przypadku wniósł o zasądzenie od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa według norm przepisanych. \ Powód wniósł o oddalenie apelacji pozwanego oraz 0 zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów procesu oraz wniósł o przyznanie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej. . Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Po ponownym rozpoznaniu sprawy w granicach apelacji Sąd odwoławczy uznał, że zasługiwała ona na częściowe uwzględnienie, jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. Sąd I instancji orzekł ponad żądanie zasądzaj ąc na rzecz powoda odsetki od przysądzonego mu roszczenia głównego, gdyz takie roszczenie odsetkowe w toku procesu nie było w ogóle zgłoszone. Zatem w tym zakresie wydanie orzeczenia okazało się niedopuszczalne z uwagi na brak żądania. Wobec tego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 3 k.p.c. w zw. z art. 355 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powoda odsetki ustawowe od kwoty 2.300 zł za okres" od dnia 31 października 2o 11 r. do dnia zapłaty i w tym zakresie postępowanie umorzył (pkt 1 wyroku). Natomiast w pozostałym zakresie apelacja okazała się nieuzasadnione. Sąd Apelacyjny za własne przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy i podzielił wyprowadzone wnioski. Ocena materiału dowodowego w świetle treści art. 233 k.p.c. nie nasuwała żadnych zastrzeżeń, została ona dokonana w oparciu 0 wszechstronnie przeanalizowany, oceniony zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego materiał dowodowy, a apelujący nie wykazał by tak ujęte kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały przez Sąd ten naruszone, prowadząc do ustaleń niezgodnych z materiałem dowodowym. Wbrew twierdzeniom apelującego ciężar dowodu, że warunki W z. k. odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych, spoczywa na pozwanym zgodnie z art. 6 k.c. w związku z art. 24 k.c. (wyrok SN z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06,0SNC 2008/ 1/ 13). Natomiast na powodzie spoczywał obowiązek udowodnienia, jedynie naruszenia dobra osobistego, co powód uczynił, a przy domniemaniu bezprawności takiego naruszenia nie musiał wykazać niczego więcej. Sąd Okręgowy nie naruszył przepisów postępowania ustalając, że powód przez okres 23 miesięcy przebywał w warunkach przeludnienia. Co prawda w tym zakresie nie było dokumentów wykazujących, że powód w takich warunkach przebywał. Jednak Sąd miał pełne prawo wyprowadzić takie ustalenia z całokształtu innych ustaleń w sprawie, a także zachowania się pozwanego w procesie. Sprawy z powództw osób pozbawionych wolności przeciwko Skarbowi Państwa związane z warunkami odbywania kary są specyficzne jeżeli chodzi o możliwości dokonywania ustaleń i inicjatywę dowodową. Wszelkími dokumentami dysponuje strona pozwana. Nie można zatem stawiać stronie powodowej zarzutu, że nie udowodniła min takich okolicznościjak: jakie dokładnie cele zajmowała i jak długo, ile osób znajdowało się w danych celach. Tymi danymi dysponuje pozwany. Zatem słusznie Sąd I instancji wbrew poglądowi apclującego, zobowiązał właśnie-stronę pozwaną do przedstawienia dokumentów na tę okoliczność. Zresztą powód
--- STRONA 8 ---
zaofe1'oWa} dowody na te okolicznoéé, tyiko, Ze W sposob ogolny. Powod np. domagat sie i prébowal Wykazaé te okolicznoéci poprzez przesiuchanie osob zajmujacych okreélone funkcje W systemie wykonywania kary, ale nie miai moizliwoéci ustaleniaich doldadnych danych personalnych. Sad Wezwai pozwanego do podania tych informacji, ale pozwany sie od tego uchylii, a jednoczeénie przyznal, ie W tyrn okresie za ktory powéd dornaga} sie okreélonych roszczen, na terenie caiego kraju panowalo przeludnienie jefieli chodzi o Warunki odbywania kary. W tej sytuaoji Sad Okregowy majac na Wzgledzie z jednej strony to przyznanie, jakkolwiek co prawda o charakterze ogolnyrn, ale jednoczeénie odnoszace sie réwniei do powoda, a z drugiej strony niewykonanie naioionego przez Sad obowiazku, mégi uyprowadzié niekorzystne dia poznanego Wnioski, jeieli chodzi o ustalenie stanu faktycznego. Zreszta czeéé zarzutow apelacji odnosi sie do okolicznoéci przesqdzonych przez Sad na korzyéé pozwanego, albowiem sad oprocz zarzutow przeludnienia nie podzielii innych zarzutéw strony powodowej. Zatem znaczna czeéé apelacji pozwanego mija sie z rozstrzygnieciem Sadu. Nie sposéb podzielié stanowiska apeluj acego, Ze nie naruszyl on prawa, urnieszczajac powoda przez okres okoio dwéch lat W celach nie zapewniaj acych normatywnego minimum powierzchni mieszkalnej [3 mg na jednego osadzonego), Wynikajacego z przepisu art. 110 § 2 zd. 1 k.k.W. . Nie mode ulegaé Watpliwoéci, ie permanentne zmuszanie osadzonego do przehywania W takich Warunkach prowadzi do naruszenia przysiugujacego mu prawa do godnego traktowania W okresie odbywania ka1"y'[p_or. Wyrok Sadu Najwyilzszego Z dnia 28 lutego 20071‘. W spr. V CSK 431/06, OSNC, z. 1 z 20081", poz. 13]. W realiach rozpoznawanej sprawy naruszona zostaia zatem godnoéé osobista powoda, naleiaea do katalogu dobr, 0 jakich mowa W art. 23 k.c. " Pozwany nie obalii teé dziaiajacego na rzecz powoda domniemania bezprawnosci naruszenia jego dobr osobistych (art. 24 § 1 zd. 1 in fine kc). Nie jest Wystarozajace powoiywanie sie W tym zakresie na trudnosci obi.el<tyW11e, dotyczace stanu infrastruktury Wieziennietwa W catyrn kraju. Przepis art. 110 § 2 k.k.W. gwarantuje minimalne Warunki bytowe, jalcie powinni mieé Wiezéniowie. Naleiy zwrocié uwage, 11staWoWo przewidziane minimum powierzehni na 1 Wiejnia ~ 3 m 2 jest jednym z najniészyeh W Europie. I tak przyidadowo Wynosi ono: W Austrii 6 m 2, W Be1gii 9 m 2, W Boéni i Hercegowinie 4 111 2, na Cyprze » 9,5 m 2, W Czechach 3,5 In 2, W Danii 67 111 2, W Finlandii 7 rn 2, W Greeji 10 In 2, W Hiszpanii 6 m 2, W Holandii 10 111 2, W Irlandii 610 in 2,W Islandii 610 1n 2, W Niemczech 7 m 2, W Norwegii 6~10 m 2, W Portugalii — 7 111 2, W Turcji ~ 89 m 2, We Wioszech 9 m 2, W Rumunii 6 m 2, W Chorwacji 8 1'11 2, W Buigarii 6 In 2 (zob. S. Lelental, Kodeks kamy Wykonawczy. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2001, s. 306307; R. Waimsiey Further developments in the prison systems of cen1Ia1 and eastern Europe achievements, problems and objectives, Helsinki 2003, s. 15 za uzasadnieniem Wyroku. Trybunalu Konstytucyjnego Z 26 maja 2008 r., SK 25/07, OTKA 2008/4/62). Europejski Komitet Zapobiegania Torturom po przeprowadzeniu W latach 1996, 2000, 2004 Wizytacji W poiskich z. k. i. a. é. stale zaleca, by powierzchnia celi mieszkalnej przypadajaca na wiqinia wynosila co najmniej 4 m 2. Rowniefi W orzecznictwie Europejskiego Trybunaiu Praw Czlowieka utrwalila sie taka wykiadnia art. 3 Konwencji o ochronie praw czlqwieka i podstawowych wolnoéci, zgodnie z ktora zapewnienie osobie pozbawionej Wolnoéci powierzchni ,,rnieszl<alnej" na poziomie 3 m2 jest absolutnie minimalnym standardem, odstapienia od ktorego nie usprawiedliwiaja obiektywne trudnoéci, Wynikajace z niedomogow infrastruktury penitencj arnej badi trtldnoéei 2: jej sfinansowaniem (por. dobitne W tym przedmiocie stanowisko wyraione np. W wyroku 2 dnia 22 paidziernika 20091" W spr. 17885/04, LEX 111 523324). zaoferował dowody na tę okoliczność, tylko, że w sposób ogólny. Powód np. domagał się i próbował wykazać te okoliczności poprzez przesłuchanie osób zajmujących określone funkcje w systemie wykonywania kary, ale nie miał możliwości ustalenia ich dokładnych danych personalnych. Sąd wezwał pozwanego do podania tych informacji, ale pozwany się od tego uchylił, a jednocześnie przyznał, że w tym okresie za który powód domagał się określonych roszczeń, na terenie całego kraju panowało przeludnienie jeżeli chodzi o warunki odbywania kary. W tej sytuacji Sąd Okręgowy mając na względzie z jednej strony to przyznanie, jakkolwiek co prawda o charakterze ogólnym, ale jednocześnie odnoszące się również do powoda, a z drugiej strony niewykonanie nałożonego przez Sąd obowiązku, mógł wyprowadzić niekorzystne dla poznanego wnioski, jeżeli chodzi 0 ustalenie stanu faktycznego. Zresztą cześć zarzutów apelacji odnosi się do okoliczności przesądzonych przez Sąd na korzyść pozwanego, albowiem sąd oprócz zarzutów przeludnienia nie podzielił innych zarzutów strony powodowej. Zatem znaczna cześć apelacji pozwanego mija się z rozstrzygnięciem Sądu. Nie sposób podzielić stanowiska apeluj ącego, że nie naruszył on prawa, umieszczając powoda przez okres około dwóch lat w celach nie zapewniających normatywnego minimum powierzchni mieszkalnej (3 mz na jednego osadzonego), wynikającego z przepisu art. 110 § 2 zd. 1 k.k.w. i Nie może ulegać wątpliwości, że permanentne zmuszanie osadzonego do przebywania w takich warunkach prowadzi do naruszenia przysługującego mu prawa do godnego traktowania w okresie odbywania kary (por. wy1'ok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007r. w spr. V CSK 431/06, OSNC, z. 1 z 2008r, poz. 13). W realiach rozpoznawanej sprawy naruszona została zatem godność osobista powoda, należąca do katalogu dóbr, o jakich mowa w art. 23 k.c. ' Pozwany nie obalił też działającego na rzecz powoda domniemania bezprawności naruszenia jego dóbr osobistych (art. 24 § 1 zd. 1 in fine kc). Nie jest wystarczające powoływanie się w tym zakresie na trudności obiektywne, dotyczące stanu infrastruktury więziennictwa w całym kraju. Przepis art. 110 § 2 k.k.w. gwarantuje minimalne warunki bytowe, jakie powinni mieć więźniowie. Należy zwrócić uwagę, ustawowo przewidziane minimum powierzchni na 1 więźnia - 3 m 2 jest jednym z najniższych w Europie. I tak przykładowo wynosi ono: w Austrii - 6 m 2, w Belgii- 9 m 2, w Bośni i Hercegowinie - 4 m 2, na Cyprze - 9,5 m 2, w Czechach - 3,5 in 2, w Danii- 6-7 m 2, W Finlandii- 7 m 2, w Grecji -10 m 2, w Hiszpanii - 6 m 2, w Holandii -10 m 2, w irlandii - 6-10 m 2,w Islandii - 6-10 m 2, w Niemczech - 7 m 2, w Norwegii - 6~10 m 2, w Portugalii - 7 m 2, w Turcji - 8-9 m 2, we Włoszech - 9 m 2, w Rumunii - 6 m 2, w Chorwacji - 8 m 2, w Bułgarii - 6 In 2 Ĺzob. S. Lelental, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2001, s. 306-307; R. Walmsiey Further developments in the prison systems of cen11'al and eastern Europę - achievements, problems and objectives, Helsinki 2003, s. 15 -za uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 maja 2008 r., SK 25/07, OTK-A 2008/4/62). Europejski Komitet Zapobiegania Torturom po przeprowadzeniu w latach 1996, 2000, 2004 wizytacji w polskich z. k. i. a. ś. stale zaleca, by powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na więźnia wynosiła co najmniej 4 m 2. Również w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka utrwaliła się taka wykładnia art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, zgodnie z którą zapewnienie osobie pozbawionej wolności powierzchni ,,mieszkalnej" na poziomie 3 mz jest absolutnie minimalnym standardem, odstąpienia od którego nie usprawiedliwiają obiektywne trudności, wynikające z niedomogów infrastruktury penitencj arnej bądź nudności z jej sfinansowaniem (por. dobitne w tym przedmiocie stanowisko wyrażone np. w wyroku z dnia. 22 października 2oo9r w spr. 17885/04, LEX nr 523324).
--- STRONA 9 ---
Artykui 248 k.k.W. zostai tunieszczony W przepisach przejéciowych. Wraz z aktami Wydanymi naj ego podstawie tworzy lex specialis Wobec art. 110 § 2 k.k.w. Normuje Wiec sytuacje szczegolna, ktora poWinna mieé zastosowanie jedynie Wowczas, gdy trzeba odstapié od reguiy. Dyrektor z. k. (J winien Wiec restrykcyjnie przestrzegaf: zasad pozwalajacych na osadzenie Wleinia W eeli, W ktérej powierzchniajest mniejsza od minimalnej. Poznawany tylko W przypadku pobytu poWoda W ceiach przeludnionych W Z. K. W W. W okresie od 29 stycznia 2010 r. do 3 lutego 2010 r. przedstawii decyzje dyrektora W/W jednostki penitencj arnej Z dnia 1 lutego 2010 r. zmieniona decyzja z dnia 3 lutego 2010 r. o umieszczeniu powoda na podstawie art. 110 § 2e k.k.W. Nie przedstawil natomiast innyoh Wyinaganych zarzadzen Dyrektora 0 osadzeniu powoda W celach przeludnionych na czas okreéiony. Zbiorcza informacja 0 fakcie przeludnienia nie speinia wylnagafi przepisu art. 248 § 1 k.k.w., nie daje bowiem Sadowi Penitencjamemu moiliwoéci oceny, czy Wobec poszczegolnych wieiniéw przestrzegana jest zasada umieszczania W celi przeludnionej wylaeznie na peWien, z gory okreélony czas.“ . ° Nie moina takie zaakceptowaé argumentacji, odwoiujacej sie do tzw. przyczyn obiektywnych, W szczegélnoéci zestawiajacej obowiazki Pafistwa W zakresie zapewnienia godnego odbywania kary pozbawienia Wolnoéci z zabezpieczaniem innyeh Wainych potrzeb spolecznych. 1 PoW6d domagai sie jeldynie respektowania zasad Wykonywania kary pozbawienia Wolnosci, ktore Wynikaja z przyjecia przez Polske norm i standardéw praWa europej skiego, dotyczacych podstawowych praw cziowieka. _ Zostaiy one implementowane do krajowego praWa penitencjarnego jufi kilkanaécie lat temu, co dawalo dostatecmy okres czasu na dostosowanie do nich polityki karania badé na przygotowanie odpowiedniej infrastruktury penitencj arnej . Ziamanie bezwzglednie obowiazujacej normy pozwala na przypisanie pozwanemu Skarbowi Pafistwa Winy, co uzasadnia prawo poszkodowanego do zasadzenia na jego rzecz zadoséuczynienia na podstawie art. 448 k.c. (pot. uzasadnienie W/W Wyroku Z dnia Z dnia 28 lutego 2007 r. W spr. V CSK 431/06). W ocenie Sadu Apelacyjnego, rnajac na uwadze okres przebywania poW0da W przeludnionych celach, ktory Wynosil iacznie 23 rniesiace jako naruszeniejego godnoéoi i prawa do intyginoéci zasadzenie zadoséuczynienia W kwocie 2.300 zi nie rnoina uznaé za Wygorowane i nieadekwatne do stopnia naruszenia dobr osobistych. W sprawie nie miai zastosowania art. 5 k.c. poprzez uznanie, ie zgloszenie przez powoda roszczenie stanowi r1adu:>.ycie prawa podmiotowego albowiem oznaczaioby to sankcjonowanie nagannego postepowania pozwanego i W rezultacie uznanie takiego postepowania za zgodne z zasadami Wspéliycia spoiecznego. W sprawie nie zostai r6WnieZ naruszony 100 k.p.c. poprzez nierozdzielenie stosunkowe kosztow procesu pomiedzy stronami. Sytuacja rnaterialna powoda jak i fakt, fie W przypadku obciaéenia go kosztami zastepstwa procesowego strony pozwanej W Zaden sposéb nie odczulby pozytywnych konsekwencji zapadiego Wobec siebie orzeczenia uzasadniala zastosowanie art. 102 k.p.c. Wobec tego Sad Apejlacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. w pozostatyrn zakresie oddalit apelacje pozwanego jako bezzasadna (pkt 2 Wyroku). Z uwagi na czeéciowe uwzglednienie apelacji Sad odwolawczy na podstawie art. 100 1<.p.c. koszty postepowania apelacyjnego miedzy stronami Wzajemnie zniési (pkt 3 wyroku). O wynagrodzeniu naleinym adwokatowi reprezentujacemu powoda z urzedu W postepowaniu apelacyjnym orzeczono (pkt 4 Wyroku) na podstawie art. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tj. Dz. U. z 2002 r., nr 123, poz. 1058 ze zm.) a takie § 19 W zw. z § 13 ust. 1 pkt. 2 W zw. z § 2 ust. 1 3 i § 11 ust. 1 25 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 Wrzeénia 2002r W sprawle opiat za czynnoéci adwokaokie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze 2111.). Artykuł 248 k.k.w. został umieszczony W przepisach przejściowych. Wraz z aktami wydanymi naj ego podstawie tworzy lex specialis wobec art. 110 § 2 l<.k.w. Normuje więc sytuację szczególną", która powinna mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy trzeba odstąpić od reguły. Dyrektor z. k. (J winien więc restrykcyjnie przestrzegać zasad pozwalających na osadzenie więźnia W celi, w której powierzchniajest mniejsza od minimalnej. Poznawany tylko W przypadku pobytu powoda w celach przeludnionych w Z. K. w W. w okresie od 29 stycznia 2010 r. do 3 lutego 2010 r. przedstawił decyzję dyrektora W/W jednostki penitencj arnej z dnia 1 lutego 2010 r. zmieniona decyzją z dnia 3 lutego 2o1o r. o umieszczeniu powoda na podstawie art. 110 § 2e k.l‹.w. Nie przedstawił natomiast innych wymaganych zarządzeń Dyrektora 0 osadzeniu powoda w celach przeludnionych na czas okreśłony. Zbiorcza informacja o fakcie przeludnienia nie spełnia wymagań przepisu art. 248 § 1 k.k.w., nie daje bowiem Sądowi Penitencjarnemu możliwości oceny, czy wobec poszczególnych więźniów przestrzegana jest zasada umieszczania W celi przeludnionej wyłącznie na pewien, z góry określony czas: . " Nie można także zaakceptować argumentacji, odwołującej się do tzw. przyczyn obiektywnych, w szczególności zestawiającej obowiązki Państwa W zakresie zapewnienia godnego odbywania kary pozbawienia wolności z zabezpieczaniem innych ważnych potrzeb społecznych. ~ Powód domagał się jedynie respektowania zasad wykonywania kary pozbawienia Wolności, które wynikają z przyjęcia przez Polskę norm i standardów prawa europejskiego, dotyczących podstawowych praw człowieka. _ Zostały one implementowane do krajowego prawa penitencjarnego już kilkanaście lat temu, co dawało dostateczny okres czasu na dostosowanie do nich polityki karania bądż na przygotowanie odpowiedniej infrastruktury penitencj arnej . Złamanie bezwzględnie obowiązującej normy pozwala na przypisanie pozwanemu Skarbowi Państwa winy, co uzasadnia prawo poszkodowanego do zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. (por. uzasadnienie w/W wyroku z dnia z dnia 28 lutego 2007 r. W spr. V CSK 431/06). W ocenie Sądu Apelacyjnego, mając na uwadze okres przebywania powoda w przeludnionych celach, który wynosił łącznie 23 miesiace jako naruszeniejego godności i prawa do intyginości zasadzenie zadośćuczynienia W kwocie 2.300 zł nie można uznać za wygórowane i nieadekwatne do stopnia naruszenia dóbr osobistych. W sprawie nie miał zastosowania art. 5 k.c. poprzez uznanie, że zgłoszenie przez powoda roszczenie stanowi naduzycie prawa podmiotowego albowiem oznaczałoby to sankcjonowanie nagannego postępowania pozwanego i w rezultacie uznanie takiego postępowania za zgodne z zasadami współżycia społecznego. W sprawie nie został również naruszony 100 k.p.c. poprzez nierozdzielenie stosunkowo kosztów procesu pomiędzy stronami. Sytuacja materialna powoda jak i fakt, że w przypadku obciążenia go kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w żaden sposób nie odczułby pozytywnych konsekwencji zapadłego wobec siebie orzeczenia uzasadniała zastosowanie art. 102 k.p.c. Wobec tego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. W pozostałym zakresie oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną (pkt 2 wyroku). Z uwagi na częściowe uwzględnienie apelacji Sąd odwoławczy na podstawie art. 1oo k.p.c. koszty postępowania apelacyjnego między stronami wzajemnie zniósł (pkt 3 wyroku). O wynagrodzeniu należnym adwokatowi reprezentującemu powoda z urzędu W postępowaniu apelacyjnym orzeczono (pkt 4 wyroku) na podstawie art. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tj. Dz. U. z 2002 r., nr 123, poz. 1058 ze zm.) a także § 19 W zw. z § 13 ust. 1 pkt. 2 W zw. z § 2 ust. 1 - 3 i § 11 ust. 1 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2oo2r W sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny w Poznaniu#I ACa 54/13 W YROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lutego 2013 i#art. 248 § 1 k.k.#art. 248 § 1 k.k.W.#art. 361 § 1 kc.#art. 448 k.c.#art. 481 § 1 k.#art. 5 kc.#art. 98 § 1 k.p.c.#art. 102 k.p.c.#art. 248 § 1 k.k.w.#art. 110 § 2e k.k.w.#art. 361 § 1 k.c.#art. 4421 § 1 k.c.#art. 5 k.c.#art. 23 k.c.#art. 333 § 1 k.p.e#art. 321 § 1 k.p.c.#art. 229 k.p.c.#art. 110 § 2 k.k.W#art. 100 k.p.c.#art. 481 § 1 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 34 § 1 k.k.w.#art. 361 § 2 k.c.#art. 333 § 1 k.p.c#art. 233 § 1 k.p.c.#art. 110 § 2 k.k.w