Wyrok I ACa 501/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wrocł

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 501/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jan Surma (spr.) Sędziowie: SSA Aleksandra Marszałek SSA Dariusz Kłodnicki Protokolant: Monika Kurkowiak po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa W. W. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) w W. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I C 1085/09 oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo W. W. skierowana przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w W. o zasądzenie kwoty 300.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami sporu tytułem zadośćuczynienia należnego powodowi za stosowanie wobec niego niewłaściwych metod wykonania orzeczonej względem niego kary pozbawienia wolności, tj. okresowe pozbawienie go możliwości otrzymywania paczek żywnościowych od rodziny. Miało to naruszać przepisy kodeksu karnego wykonawczego i jego dobra osobiste. Rozstrzygnięcie to opiera się na ustaleniu, że powód W. W. w warunkach izolacji przebywa od zatrzymania go w dniu 3 lipca 2005 r. Odbywa karę pozbawienia wolności za przestępstwa przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, wymiarowi sprawiedliwości, obrotowi gospodarczemu oraz naruszenie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jest recydywistą. Powód wielokrotnie był transportowany do różnych (...) i (...). Od 28 sierpnia 2008 r. powód przebywa w (...) w J., a koniec odbywania wszystkich kar pozbawienia wolności przez powoda W. W. przypada na dzień 2 czerwca 2014 r. Od 2008 roku zachowanie powoda uległo pogorszeniu. Był arogancki, obraźliwy i lekceważący wobec funkcjonariuszy służby więziennej, a nawet nakłaniał innych więźniów do prezentowania postaw roszczeniowych i łamania porządku wewnętrznego (...). Komisja Penitencjarna decyzją z dnia 29.IV.2009 r. zakwalifikowała powoda do odbywania kary w wyznaczonym oddziale typu zamkniętego. W okresie do 28.08.2009 r. powód przebywał w (…) w W., gdzie również popełniał wykroczenia dyscyplinarne i zakłócał spokój. Nie miał tam żadnego kontaktu z rodziną. Na mocy decyzji Dyrektora (...) w J. z dnia 29.04.2009 r. powód został ukarany karą dyscyplinarną umieszczenia w celi izolacyjnej na okres 10 dni, z powodu nagannego zachowania i lekceważącego traktowania poleceń przełożonych. Zachowanie takie zostało uznane jako poważne naruszenie dyscypliny i porządku panującego w (…) w J.. (...) w W., gdzie powód został przetransportowany, zastosował wobec powoda art. 143 § 3 ust. 6 kkw obejmujący zakaz otrzymywania paczek żywnościowych. --- STRONA 2 --- Powód wystąpił też ze skargą do Rzecznika Praw obywatelskich, od którego uzyskał negatywną opinię w piśmie z dn. 20.07.2009 r. (k. 53), a jednocześnie w końcowej części tego pisma, że zdaniem Rzecznika Praw obywatelskich przepis art. 143 § 3 pkt 6 kkw, który zastosowano wobec powoda przez pozbawienie go możliwości otrzymywania paczki żywnościowej od rodziny w kwartale bezpośrednio następującym po kwartale w którym wymierzono powodowi karę w celi izolacyjnej – jest niewłaściwy i miał być uchylony przy najbliższej nowelizacji kkw. W takim stanie faktycznym zdaniem Sądu I instancji roszczenie, które powołał powód na podstawie przepisów art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i art. 417 kc w nawiązaniu także do art. 23 , 24 i 448 kc – nie jest uzasadnione. Powód winien bowiem wykazać działania funkcjonariuszy służby więziennej w zakresie podjętych przez nich działań i zaniechań przy wykonywaniu władzy publicznej. Nie jest uzasadniony w szczególności zarzut bezprawnego pozbawienia powoda paczek żywnościowych za trzeci kwartał 2009 roku a więc po wykonaniu względem niego kary dyscyplinarnej 10 dni celi izolacyjnej. Jakkolwiek fakt ten istotnie miał miejsce, to jednak nie został przez to naruszony przepis art. 143 § 1 w zw. z przepisem § 3 pkt 6 tego artykułu kkw. Wprawdzie za jedno przewinienie osadzonego może być jemu wymierzona tylko jedna kara dyscyplinarna (art. 146 § 1 kkw), jednak jak stwierdził wiążąco dla sądu Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 24.X.2006 r., przepis art. 143 § 3 pkt 6 kkw nie ustanawia w swej treści dodatkowej kary dyscyplinarnej a jedynie precyzuje jeden z elementów składowych sytuacji, o której mowa w punkcie 5 § 1 art. 143 kkw. Z faktu, że kara pozbawienia otrzymywania paczki żywnościowej w kwartale bezpośrednio następującym po kwartale, w którym wymierzono skazanemu karę umieszczenia w celi izolacyjnej nie można wyciągać wniosku, że pozbawienie możliwości trzymania paczki żywnościowej stanowi odrębną karę dyscyplinarną; z powołaniem się na ten pogląd prawny Trybunału Konstytucyjnego Sąd Okręgowy uznał, że działanie funkcjonariuszy pozwanej pozbawienia powoda w okresie III kwartału 2009 roku możliwości otrzymania paczki żywnościowej – było zgodne z prawem. Powód dochodząc swego roszczenia wskazywał również na fakt ograniczenia go w przysługujących jemu spacerach i możliwości korzystania z grzałki elektrycznej. Jednak – jak ustala Sąd I instancji – powód także w czasie spaceru zachowywał się nagannie i jego spacer został skrócony. Natomiast ostatecznie powodowi wydano także grzejnik elektryczny do gotowania wody. Co się tyczy formułowania przez powoda roszczeń także w oparciu o przepisy o ochronie dóbr osobistych (art. 23, 24 i 448 kc), to jakkolwiek takie dobra jak zdrowie, wolność, cześć czy tajemnica korespondencji także w odniesieniu do osadzonych podlegają ochronie, to jednak nie wykazał on, aby doszło do naruszenia jego tych dóbr w zakresie, w jakim funkcjonariusze strony pozwanej nie byli do tego upoważnieniu w obowiązującym kodeksie karnym wykonawczym. W istocie więc niniejsze powództwo nie znajduje żadnego uzasadnienia a jest wynikiem postawy roszczeniowej powoda. Dlatego Sąd Okręgowy żądanie pozwu oddalił nie obciążając powoda kosztami procesu na rzecz pozwanej. W apelacji powód zaskarża powyższy wyrok zarzucając, rażąca niewspółmierność w osądzeniu postępowania co do praw i godności człowieka i wnosi o zmianę wyroku przez uwzględnienie jego powództwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu na mocy art. 385 kpc. --- STRONA 3 --- Powód zgłaszając w pozwie roszczenie o zadośćuczynienie istotne znaczenie przywiązywał do faktu – jak to oceniał – pozbawienia go możliwości otrzymania paczki żywnościowej w Iii kwartale 2009 roku uważając przy tym, z powołaniem się na pogląd prawny wyrażony przez Rzecznika Praw obywatelskich w piśmie z dnia 20.07.2009 r., że pozbawienie to ma charakter bezprawny, bowiem narusza przewidziany w przepisie art. 146 § 1 kodeksu karnego wykonawczego nakaz dwukrotnego karania dyscyplinarnego za jedno przekroczenie dyscyplinarne. Powód zaś wcześniej był karany karą celi izolacyjnej na okres 10 dni. Sąd Okręgowy trafnie jednak przytaczając treść postanowienia trybunału Konstytucyjnego z dnia 24.X.2006 r. stwierdził, iż przewidziane w art. 143 § 3 kkw pozbawienie możliwości otrzymania paczki żywnościowej w kwartale następującym bezpośrednio po kwartale, w którym osadzonemu została wymierzona kara dyscyplinarna umieszczenia w celi dyscyplinarnej 9art. 143 § 1 pkt 8 kkw) – nie stanowi dodatkowej kary dyscyplinarnej a precyzuje jedynie następstwa kary celi izolacyjnej. Pogląd ten Sąd Apelacyjny w całości podziela. Z treści zaś apelacji powoda zdaje się wynikać, iż argumentacja ta przekonała nawet jego samego. W swoim odwołaniu bowiem akcentuje on obecnie dolegliwości na jakie cierpiał w czasie pobytu w (...), tj. ze strony przewodu pokarmowego i braku możliwości picia przegotowanej wody np. w herbacie. To zaś miało godzić w jego wartości przez poniżanie i gnębienie. Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić jednak należy, iż jest on bezzasadny. Powód w piśmie do Rzecznika Praw obywatelskich skarżył się na takie postępowanie administracji (...), a jak wynika z pisma Rzecznika do powoda (k. 53) powód skarżył się także bezskutecznie Komisji Penitencjarnej. Wyjaśniono powodowi, że jego skargi są nieuzasadnione. Do akt powód dołączył cztery odpowiedzi dyrektora (...) w J. na jego skargi z lat 2009-2010 (k. 97-100), z których wynika, że udzielono jemu wyjaśnień na skargi, które jednak uznawano za nieuzasadnione. Brak jest także, w ocenie Sądu Apelacyjnego, podstaw do przyjęcia sugerowanego przez niego szykanowania jego i naruszania godności. Faktów takich powód nie wykazał. Nie wykazał również, aby był karany dyscyplinarnie za domaganie się respektowania i poszanowania jego praw, na co powołuje się on w treści swych zeznań złożonych w SR w Jeleniej Górze w dniu 2.11.2010 r. (k. 141). Czajnik do gotowania wody został powodowi wydany w dn. 2.02.2010 r. natomiast incydent ze skróceniem spaceru powstał w związku z tym, że powód usiłował innemu skazanemu przekazać papierosy (prawdopodobnie k. 97). W tej sytuacji również Sąd Odwoławczy nie znajduje podstaw faktycznych do przyjęcia sugerowanej przez odwołującego się niezgodnego z prawem działania funkcjonariuszy (...) w J. przy wykonywaniu wobec powoda orzeczonej względem niego kary (art. 417 § 1 kc). Brak bezprawności działania funkcjonariuszu pozwanej świadczy – co trafnie zauważa także Sąd I instancji – a tym, że brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że powodowi naruszono jakkolwiek dobro osobiste. Przychylić się też należy do wniosku Sądu Okręgowego, że skierowanie niniejszego pozwu do sądu jest wynikiem jego roszczeniowej postawy. Nie sposób nie dostrzec, że powód jest pozbawiony wolości za dopuszczenie się przestępstw nawet w warunkach recydywy. Koniec odbywania przez niego kary przypada na połowę 2014 roku. Nie znajdując zatem w apelacji powoda uzasadnionych jej podstaw, podzielając ustalenia i wnioski sądu Okręgowego należało apelacje oddalić. Uznając wniesioną apelację za oczywiście bezzasadną Sad Apelacyjny uznał także, iż powód nie może w postępowaniu odwoławczym korzystać już z dobrodziejstwa zwolnienia z --- STRONA 4 --- obowiązku uiszczenia kosztów procesu należnych stronie przeciwnej (korzystał z tego dobrodziejstwa przed Sądem I instancji). Stąd na mocy art. 98 w zw. z art. 391 § 1 kpc zasądzono od niego na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kwotę 5.400 zł kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Okoliczność, że powód z mocy postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dn. 10.12.2009 r. i z dn. 1.04.2011 r. był wolny od kosztów sądowych w całości nie zwalnia go z obowiązku uiszczenia kosztów procesu stronie przeciwnej (art. 108 ustawy z dn. 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Obecnie Sąd Apelacyjny uznał, iż nie zachodzą już przesłanki z art. 102 kpc do zwolnienia z obowiązku zapłaty przez niego kosztów procesu Skarbowi Państwa.