Wyrok I ACa 5

--- STRONA 1 --- ‘\4 \_/ r .._;? . . Sygn akt: I ACa 5'77/12, _ :1 ,4 1%} ;;.$1 ; 5'! :;!§"  WYROK iv‘ ' *‘ "1; ‘ 5; F i i L Y‘ ~. » W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 sierpnia 2012r. Sgd Apelacyjny W iodzi 1 Wydziai Cywilny w skkadzie: Przewodniczqcyz SSA Krz»yszt0fDepczyfiski Sgdziowiez SSA Anna Miastkowska ‘ _ SSA Alicja 1\/Iyszkowska Protokolantz st.sekr.sa,d0w}I Jolanta ChrzanowskaPonomarenko '30 rozpoznaniu W dniu 14 sierpnia 201.21“. W Lodzi 118. l'OZp1'ElV\"1€ sprawy 2 powédztwa Piotra K 1 p1zec1w1<0 Skarbowi Palistwa ’— Okrggowemu Inspektoratowi Sluiby Wlqzlennej W , Aresztowi Sledczemu W i Aresztowi Sledczemu W II 0 zadoééuczynienie na skutek apelacji powoda 0d wvroku Sagdu Ok1'<=;g0weg0 W 4 dma 15 marca 2012r. sygn. Akt II C 757/11 oddala apelacjgg przyznaje i nakazuje wypiacié z funduszu Skarbu Pafistwa — Sqdu Okreggowego w 0’ _ ' na rzecz radcy prawnego Jacka. ‘Wawrzynkiewicza prowadzqcego Kancelaric; Radcowskg W kwotg 147,60 (sto czterdzieéci siedem 60/100) zlotych brutto tytulern xvynagrodzenia zzt nieoplaconq pomoc prawnq z urzqdu udzielonq powodowi W postqpowaniu apelacyjnym. . \¿ \_f r ..-_;,- _ _ Sygn akt: I ACa 577/12 _ Yí 1%; ¿;.§-1-' ¦ 5? -:glä ' WYROK a.¬' ' 7" "_;, ` čą Í 1 Ü „ '1` ~. » W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 sierpnia 2012r. Sąd Apelacyjny W Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Krzysztof Depczyński Sędziowie: SSA Anna1\/[iastkowska M _ ssA Aiicja My5z1‹0wS1‹a Protokoiant: st.se1cr.sądowy Jolanta Chrzanowska-Ponornarenko oo rozpoznaniu W dniu 14 sierpnia 201.21: W Łodzi 118. l"OZpl`ElV\f'lC sprawy z powództwa Piotra K '_ p1zec1wl<o Skarbowi Państwa E- Okręgowemu Inspektoratowi Służby Wlezlennej W , Aresztowi Śledczemu W i Aresztowi Śledczemu -W ll o zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W ¿ dn1a 15 marca 2012r. sygn. Akt II C 757/11 oddala apelację; przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W ii ` i na rzecz radcy prawnego Jacka Wawrzynkiewicza prowadzącego Kancelarię Radcowską W kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych brutto tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną z urzędu udzielona powodowi W postępowaniu apelacyjnym. _ --- STRONA 2 --- 1 ACa 571/12 ' Y Uzasadnienie _ Wyrokiem z dnia 15 marca 2012 r. Wydanym W sprawie z powodztwa Piotra K przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Okreggowy Inspektorat Siuiby Wiegziennej w , Areszt Sledczy w , Areszt Sledczy w _ _ _ 0 _ 0 zap1atq, Sqd Okrogowy W oddalfl powodztwo. . Orzeczenie to zostafio oparte na ustaleniach, ktére Sqd Apelacyjny podzielfl i przyjqi za. wiasne.‘ Sod I instancji migdzy innymi zaznaczyh i2 powod przebywai w Areszcie Sledczym W _ 1w okresie od 17 kwietnia 2004 r. do 11 maja 2005 r. oraz od 7 1i}§>qa_ 2005 1'. do 14 grudnia 2005 r. W Areszcio Sledczzym W powodrbyi osadiony W okresach od 14 grudnia 2005 r. do 2 kwietnia. 200812, od 9_kwietnia 2008 r. do 13 sierpnia 2009 11,“ od 21 stylloziiia 2009 r. do 16 czerwoa 2010 r._, od 23 czorwca 2010 r. do 8 czerwczi 2011'"r., od czerwca 201,1 r. do 16 stycznia 2012 r. _ . “ ._ _ W_ Areszcie Sledczyrn W od 2001 roku istnieje zjawisko przéludnienia eel, wynikajgce przede wszystkini ze specyfiki tej jodnostki pen1teocjamej. IIW 2009 roku viloéé osgdzonych byla mniejsza nit pojemnoéé jednostki. Od grudnia 2009 roku do lutego 2011 roku w Areszcie nie Wystqpowzfio przeludnienie, a odeIutego do czerwca 2011 roku przeludnienie byio niewielkie. . _ Kierownictwo Arczsztu Siedczego w . systematycznie zawiadamiaio sodziego penitencjamego o panujqcym przeludnieniu. Na mocy decyzji Dyrektora. Aresztu Sledczego z dnia 26 kwietoia 2011 r. i z dnia 6 maja 201 f. powéd zosta1 umieszczony W celach; ktéij/Ch powierzchnia cel najednq @§,@b¢ Wynosila mniej nii 3 m2, W okresach 0d dnia 3 1 Aca 577/112 ` V Uzasadnienie _ Wyrokiem z dnia 15 marca 2012 r. wydanym W sprawie z powództwa Piotra K przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej W „ Areszt Śledczy W , Areszt Śledczy W _ _ _ 2 _ 0 zapłatę, Sąd Okręgowy W oddalił powództwo. -. Orzeczenie to zostało oparte na ustaleniach, które Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne; Sąd I instancji między innymi zaznaczył, iż powód przebywał W Areszcie Śledczym .W _ „W okresie od 17 kwietnia 2004 r. do 11 maja 2005 r, oraz od 7 lipca 2005 r. do 14 grudnia 2005 r. W Areszcie Śledczyrn w powódfbył osadzony W okresach od 14 grudnia 2005 r. do 2 kwietnia 2008r., od 9-.kwietnia 2008 r. do 13 sierpnia 2009 12,' od 21 stycznia 2009 r. do 16 czerwca 2010 r._, od 23 czerwca 2010 r. do 8 czerwca 2011"r., od czerwca 2011 r. do 16 stycznia 2012 r. _ . " ._ _ W_ Areszcie Śledczym 'W od 2001 roku istnieje zjawisko przeludnienia cel, wynikające przede wszystkim .ze specyfiki tej jednostki penitencjarnej. .IW 2009 roku ilość -osadzonych była mniejsza niz pojemność jednostki. Od grudnia 2009 roku do lutego 2011 roku w Areszcie nie występowało przeludnienie, a od?-lutego do czerwca 2011 roku przeludnienie było niewielkie. . _ Kierownictwo Aresztu Śledczego W . systematycznie zawiadamiało sędziego penitencjarnego o panującym przeludnieniu. Na mocy decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 26 kwietnia 2011 r. i z dnia 6 maja 201 Ś. powód został umieszczony W celach; których powierzchnia cel najedna osobę wynosiła mniej niz 3 mz, W okresach od dnia 3 --- STRONA 3 --- ~r kwietnia 2011 f; do dnia 7 maja 2011 r. oraz od dnia. 7 maja 2011 r. do dnia 20 I \ maja 2011 r. _ W latach 2005 — 2007 W Areszcie Sledczym W przeprowadzono generalny remont. Cele nie sq zagrzybiohe, usterki usuwane sq na bieiqoo. W celach zainstalowane jestvoswietlenie jarzeniowe. Cele wyposazone sq W Wezly sanitarne, kazdy z osadzonych raz w miesiecu otrzymuje przybory toaletowe i srodki higieniozne. 1 ' Wentylacja eel speh1ia wymagania przewidziane prawem budowlanym. Kontrole nie stwierdzfly wad przewodéw, niedroinosci czy braku Wentylacji przewodow W celach. Przeslony okienne (tzw. blendy) zosta1y zamontowane W oknach_zgodr1ie z zasadarni sztuki A budowlanej. C__ele mieszkalne posiadaja, standardowe wyposazenie kwatennistrzowskie. W celaeh utrzymywana jest temperatura Wynoszqca okolo 20__stopni. Pelenie Wyrobéw tytoniowych jest dozwolone jedynie W Wyznaczonych {ku temu miejscach  W celach dla osob jfiuélqeych i na placu spacerowym. To, czy osad1ie'ni sq osobami palqcym stanowi jedno z =kryteriow rozmieszczeniieioh'._W ee1aE:h., W poczekalniach i pomieszezeniach przeznaezonyeh do kontroli osadzonyeh palenie Wyrobow tytoniowjreh jest zabronione. Kgciki sanitarne W eelaeh.sé; os1oniete konst1_'ul<cja, S1LE11O\F»’£}_}1)0kI'y‘|l£}, p1ytq HDF do wysokosci 205 cm, Przed kompleksowym remonteml kqciki te od strony cel byly osloniete przeslonq Z plyty paidzierzowej na Wysokosé od 160 cm do 200 cm, a_ od strony Wejscia;przes1onq 2 materia1u tekstylnego§ '~ l Powod podczas osadzenia W Are'szoie Sledczym nie by1 dyskryminowany ani szykanowany ze wzgledu na swojé} przynaleznosé do Swiadkéw Iehowy. Powod nie zg1asza1 checi kontaktu Z przedstawicielemi tego ruchu religijnego ani potrzeby poslugi religijnej. Osadzefiij w Areszcie Sledczym W ' ' rnogzg korzystaé 2. biblioteki i zajeé sportowych, fnaja, teZ zapewniony dostep do siuzby zdrowia. A A A 2 , ~f kwietnia 2011 r; do dnia 7 maja 2011 r. oraz od dnia 7 maja 2011 r. do dnia 20 I \ maja 2011 r. _. W latach 2005- - 2007 w Areszcie Śledczym w -przeprowadzono generalny remont. Cele nie są zagrzybione, usterki usuwane są na bieżąco. W celach zainstalowane jestoświetlenie jarzeniowe. Cele wyposażone są W węzły sanitarne, każdy z osadzonych raz W miesiącu otrzymuje przybory toaletowe i środki higieniczne. . ' Wentylacja cel spełnia wymagania przewidziane prawem budowlanym. Kontrole nie stwierdziły wad przewodów, niedrozności czy braku wentylacji przewodów W celach. Przesłony okienne (tzw. blendy) zostały zamontowane W oknach zgodnie z zasadami sztuki budowlanej. C___ele mieszkalne posiadają standardowe wyposazenie kwatermistrzowskie. W celach utrzymywana jest temperatura Wynoszaca około 20__stopni. Palenie wyrobów tytoniowych jest dozwolone jedynie W wyznaczonych -'ku temu miejscach - W celach dla osób palących i na placu spacerowym. To, czy osadzeni są osobami palącym stanowi jedno z .-kryteriów rozmieszczenia---ich`..w celach., W poczekalniach' i pomieszczeniach przeznaczonych _do kontroli -osadzonych palenie wyrobów tytoniowych jest zabronione”. Kąciki sanitarne W cel.ach.sa- osłonięte konstrukcja, stalową _pokryta płytą HDF do wysokości 205 cm. Przed kompleksowym remontem. kąciki te od strony cel były osłonięte przesłoną z płyty pażdzierzowej na wysokość od 160 cm do 200 cm, a_ od strony Wejściaşprzesłoną z materiału tekstylnego., '~ j Powód podczas osadzenia W Ardszcie Śledczym nie był dyskryminowany ani szykanowany ze względu na swoją przynależność do Świadków Jehowy. Powód nie zgłaszal chęci kontaktu z przedstawicielami tego ruchu religijnego ani potrzeby posługi religijnej. Osadzeni W Areszcie Śledczym w ` ` mogą korzystać z biblioteki i zajęć sportowych, mają też zapewniony dostęp do sluzby zdrowia. 1 Ą ` 2 . --- STRONA 4 --- Powod nie Wymega% pomocy psychologicznej, nie zg1asza1 skafrg co do umieszozenia go W celach Wieloosobowych, nie pOdn0Si1, ii zostai pobity przez Wspffiosadzonych. Decyzje o umieszczeniu W celi jednoosobowej podejmuje dyrektor jednostki, po uzyskaniu opinii psychologa. Od 1 wrzeénia 2009 r. W Areszcie Sledczym W I obowiqzuje instrukcja or 16/2009 Dyrektora Generalnego Sluzby Wieziemieyprzewidujqca, ii: W celi jednoosobowej nie umieszcza sie osadzonych, ktérzy uprzednio dokonywali prob samobojczyoh. Powod z1o2y1 skerge na opinie psychologa Aresztu Sledczegonegatywnie oceniajqcq jego prosbe o ixmieszczenie W celi jednoosobowej z uwagi no powzieeie infonnaeji, Ze W przesz1osci podjzfl on probe samobojczq. Sod penitencjamy uzna1 skarge za bezzasadnq, podobnie ooenil skargi powoda dotyczqce utrudniania 'kontak1;oW Z przedstaWicie1ami swojego Wyznan_ia., braku Wiasciwej atmosfery W oelach czy nieW1asciWej opieki medycznej. _ ' _ u 'S'z;d przyjslfl W poozet materialo dowodowego opinie bieg1ego K. H In 2 zekresu budownictwa, sporzqdzonq néa potrzeby innej sprawy prowadzonej przeoiwko Aresztowi Sledczemu W Opinij ‘tej powéd nie kwestionowek nie WnioskoWa1 tez o rze rowadzenie dowodu Z o, inii inne o D bieghago podobnej specjalnoéci. W __ _ i =Usta1aija(c: stien faktyczny Sqd oparl sie rowniez na o"_ko1ieznosciach j'1'otor§}jnych, znanychj sqdowi z urzedu 2 licznyeh spraw tego samego rodzaju, a Wynikajazcycia miedzy innymi ze SpI'8WOZd21I15Z wizjtaeji przeprowadzonych W Areszeie Sledczym W 1 przez sedziego penitencjarnego. Sod dokona1 tez oceny zeznafi przesluchanych swiadkow. . '1 Jak podkreslilr Sa,d Okregowy W swoieh rozwazaniach, zasadnosc’: roszozenia pozvm podlegaia analizie W operciu _o przepisy arc. 23 i,24 1<.C. W zwigzku z art. 448 k.e. oraz art. 417 § 1 k.e. Za zasadny Sqd uzna1 zarzut strony pozwanej dotyezqcy ozesciowego przedawnienia roszezefi powoda, po my sii art. 3 Powód nie wymagał -pomocy psychologicznej, nie zgłaszał skarg co do -umieszczenia go W celach wieloosobowych, nie podnosił, iż został pobity przez Współosadzonych. Decyzję o umieszczeniu W celi jednoosobowej podejmuje dyrektor jednostki, po uzyskaniu opinii psychologa. Od 1 września 2009 r. w Areszcie Śledczym W l obowiązuje instrukcja nr 16/2009 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej,.przewidująca, iż W celi jednoosobowej nie umieszcza się osadzonych, którzy uprzednio dokonywali prób samobójczych. Powód złożył skargę na opinię psychologa Aresztu Śledczego-negatywnie oceniającą jego prośbę o 'umieszczenie W celi jednoosobowej z uwagi na powzięcie informacji, ze w przeszłości podjął on próbę samobójczą. Sąd penitencjarny uznał skargę za bezzasadną, podobnie ocenił skargi powoda dotyczące utrudnienia 'kontaktów z przedstawicielami swojego Wyznania, braku właściwej atmosfery W celach czy niewłaściwej opieki medycznej. _ '- _ I 'Sąd przyjął W poczet materiału" 'dowodowego opinię biegłego K. H ii z zakresu budownictwa, sporządzona na potrzeby innej sprawy prowadzonej przeciwko Aresztowi Śledczemu W Opinii tej powód nie kwestionował nie wnioskował też o rze rowadzenie dowodu z o_ inii inne o D biegłego podobnej specjalności. ‹ __ _ : =Usta1ając: stan faktyczny Sąd oparł _się również na okolicznościach notoryjnych, znanych sądowi z urzędu z licznych spraw tego samego rodzaju, a wynikających między innymi ze sprawozdańiiz Wizytacji przeprowadzonych W Åreszcie Śledczym W 1 przez sędziego penitencjarnego. Sąd dokonał też oceny zeznań przesłuchanych świadków. . 'I Jak podkreślił Sąd Okręgowy W swoich rozwazaniach, zasadność roszczenia pozwu podlegała analizie W oparciu _o przepisy an. 23 1,24 Ík.C. W związku z art. 448 k.c. oraz art. 417 § 1 k.e. Za zasadny Sąd uznał zarzut strony pozwanej dotyczący częściowego przedawnienia roszczeń powoda, po myśli art. 3 --- STRONA 5 --- 4421 § 1 k.c. Zdaniem Sqdu powod posiada1 Wiedze o fakeie zaistnienia szkody i jej charakteru, Wyrzqdzonej, W jego ocenie, W zwiezku Z osadzeniem W Areszcie Sledczym W V . oraz W Areszeie Sledczym W Uzasadnia1o to przyjecie 3 letniego terminu przedawhienia, przerwanego przez Wytoczenie powodztwa W niniejszej sprawie W dniu 27 maja 201 1 roku. Termin przedawnienia dochodzonych przez powoda roszczefi zwiqzanyeh z przedawnieniem W Areszcie Sledczym W A 1,, 1 up1ynq1 W dniu 14 grudnia 2008 r. W zakresie roszczefl zwiqzarrych Z pobytem powoda W Areszcie Sledczym W _, 1, przedawnieniu ulegly Zqdania co do Zqdafl sprzed _3 lat poprzedzajqcych Wniesienie pozwu tj. sprzed 27 maja. 2008 1‘.  Podniesienie przez strone pozwanq zarzutu przedawnienia nie zosta1o potraktowane przez Sod jako naduzyeie prawa podmiotowego (art. 5k.c.). Sqd miai tu nzf uwadze swiadomosé prawns} poWo_da i jego iorientacje W zakresie przepisow maj qcych zastosowanie W sprawie. “ ;  ._ W '“"sy1uaoji dokonana przez Sqd analiza zesednosci powodztwa do'1;yozy1a§.okresu osadzenia powoda W Areszcie S'1__edczyn'_1 W W _.okresie od 27 maja 2008 r. do datyWyrokowaniai . .. " '  ‘ _ __ Said I instancji L1zna1, Ze W odniesieniu do tegookresu powoldztwo nie byio zasadne, Z uwagi na brak przes1a;nki bezprawnosci postepoWania strony pozwanej a nadto ze Wzgledu na brak Wykazania przez powoda szkody oraz zwiqzko przyczynowego miedzy dziaianiem pozwaoeéo a szkode. _ _W s_Woich rozwaizaniach, obok przepisow prewa _krajowego, 1"naja,cych zastdsowanie W niniejszym postepowaniu (art. 417‘§‘1k.c., art. 23 i 24 k.c:.4, art. 448 k,c.) i Konstytueji RP, Said poWo1a1 sie réjwniez na przepisy prawa miedzynarodowego — art. 10 ust 1 Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publilciznych z dnia 19 grudnia 1966 r., oraz art. 3;EL1r:opejskiej Konwencji Praw Cz1owieka i Podstawowych Wolnosci z dnia 4 gwdnia 1950 r. K . fr. _ /_ '_ Sqd mia1 tez na uwadze treéé przepisow 102 ~ 120 k.k.W. oraz tresé rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéei oz dnia 25 sierpnia 2003 r. W sprawie 4 4421 § 1 k.c. Zdaniem Sądu powód posiadał wiedzę o fakcie zaistnienia szkody i jej charakteru, Wyrządzonej, W jego ocenie, W związku z osadzeniem W Areszcie Śledczym W „ _ oraz W Areszcie Śledczym W Uzasadniało to przyjęcie 3 letniego terminu przedawnienia, przerwanego przez Wytoczenie powództwa W niniejszej sprawie W dniu 27 maja 201 1 roku. Termin przedawnienia dcchodzonych przez powoda roszczeń związanych z przedawnieniem W Areszcie Śledczym W A „~_„ 1 upłynął W dniu 14 grudnia 2008 r. W zakresie roszczeń związanych z pobytem powoda W Areszcie Śledczym W _, 0, przedawnieniu uległy żądania co do żądań sprzed _3 lat poprzedzających wniesienie pozwu tj. sprzed 27 maja 2008 r. -- Podniesienie przez strone pozwaną zarzutu przedawnienia nie zostało potraktowane przez Sąd jako nadużycie prawa podmiotowego (art. 5-k.c.). Sąd miał tu nan' uwadze świadomość prawną powoda- i jego :orientację W zakresie przepisów mających zastosowanie W sprawie. ` .j -- ._ W "sytuacji dokonana przez Sąd analiza zasadności powództwa do`tyczyła".okresu osadzenia powoda W Areszcie Śiedczyin W W _.okresie od 27 maja 2008 -r. do daty -Wyrokowaniav . .. ` ' - ^ _ __ Sąd I instancji uznał, że W odniesieniu do tegookresu powództwo nie było zasadne, z uwagi na brak przesłanki bezprawności postępowania strony pozwanej a nadto ze względu na brak wykazania przez powoda szkody oraz związku przyczynowego między działaniem pozwanego a szkoda. _ _W swoich rozwaźaniach, obok przepisów prawa krajowego, rnających zastdsowanie W niniejszym postępowaniu (art. 417§;ljk.c., art. 23 i 24 k.c.«, art. 448 k,c.) i Konstytucji RP, Sad powołał się równiez na przepisy prawa międzynarodowego - art. 10 ust 1 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r., oraz art. 3 Eurzcpejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r. K _ fx. _ .,_ "_ Sąd miał tez na uwadze treść przepisów 102 ¬ 120 k.k.w. oraz treść rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości gz dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie 4 --- STRONA 6 --- regulaminu organizacyjno l— porzadkowejgo Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéci, rozporzadzenia Ministerstwa Sprawiedliwosci Z dnia 17 paidziemika 2003 r. W sprawie Warunkow bytowyeh osob osadzonyoh W zaldadach karnyoh i aresztach sledezych oraz rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosei z dnia 19' kwietnia 2006 r. W SpI‘§lW1E3 trybu postepowania W1asciWych organow W Wypadku, gdy liczba osadzonych W zakiadach kamych lub aresztach éledezych przekroczy W skaii kraju ogolna pojemnoéé tyeh zakiadow. ' Udzielenie powodowi oohrony cywilnoprawnej Wymagalo ustalenia, 2e zaohowania administracji pozwanego Aresztu Siedezego W i godziiy W jego dobra osobiste W rozuniieniu art. 24 § 1 k.e.  Na powodzie, 2 mocy art. 5 k.e., ciazyit dowéd Wskazania konlcretnych uchybielfi W postaei zanieehania podjecia dzia1a1‘1 zapewniajacyoh mu realizacje jego upra_Wnie1’1 W zakresie Warunkow bytowych, naruszfajacych sfere jego débr osobistych, 'jJozvvg11_ego obciazal obowiazek l1(IiOWOC1111é3I1_1E3.; Ze d=zia1a11 zgodniez prawem i raie naruszy1 dobr osobistych poWoda_.  _ __ Jako'érod1o' naruszenia dobr osobistych powod WskazyWa1 prze1udnienie_ ._W eelach, brak intlyrnnosci .W pomieszczeniach sanitarnych, I11.€Ci0S1I&t6CZ1'1E:} opieka 1e1<arska.' SKELFZY1 sie tez na ograniczona WGHI}/i£1CjQ.C€1', brak ciepfej Wody, dhtgi czas oczekiwania na Wyjazd do Sadu W pomieszczeniu 2 osobami palacymi, nieodpowiednia temperature W celaeh, szkod1iWe.oéWiet1enie eel i ograniezonyf dostep do sWiat1a’:dziennego z uwagi na zair_1sta1oW_anie przeston, twarde 1621;; powodujace bol kregoslupa, a takze nia; brak moicliwosoi przygotowariia sis; do rozprawy W celi wieloosobowej i poabawienie mozliwoéci korzystania ze éwietlicy. < Jakkolwiek W Areszcie*Sledczym W. okresowo WyS1LQpO‘W8.1O prze1t1dniei1ie,i'"t_o zdaniem Sadu, powéd nie Wykazah za v~/yjactkiem ohesu od 23 kwietniaido 20 maja 2011 r., aby faktycznie przebyWa1".W przeludnionej celi W okresie nieobjetym przedawnieniem ii na ezym m'ia1o polegaé ewerrtualne naruszenie jego dobr osobistych z tego tytuhl. ' _ " ' 5 regulaminu organizacyjne l- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, rozporządzenia Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 17 pażdziernika 2003 r. W sprawie Warunków bytowych osób osadzonych W zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19' kwietnia 2006 r. W sprawie trybu postępowania właściwych organów W wypadku, gdy liczba osadzonych W zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy W skali kraju ogólną pojemność tych zakładów. ` Udzielenie powodowi ochrony cywilnoprawnej wymagało ustalenia, ze zachowania administracji pozwanego Aresztu Śledczego W ' godziły W jego dobra osobiste W rozumieniu art. 24 § 1 kc, - Na powodzie, z- mocy art. 5 k.c., ciążył dowód wskazania konkretnych uchybień W postaci zaniechania podjęcia działań zapewniających mu realizację jego uprawnień W zakresie warunków bytowych, naruszających sferę jego dóbr osobistych, "pozwanego obciazał obowiązek udowodnien_ia`,' że działał zgodniez prawem' i nie naruszył dóbr osobistych powoda_. - _ __ Jako-Sźródło' naruszenia dóbr osobistych powód wśkazywał przeludnienie_ .W celach, brak intyrnności .W pomieszczeniach sanitarnych, niedostateczną opieką lekarską' Skarzył się też na ograniczoną wentylacjęcel, brak ciepłej wody, długi czas oczekiwania na Wyjazd do Sądu W pomieszczeniu z osobami palącymi, nieodpowiednią temperaturę W celach, szkodliweoświetlenie cel i ograniczonyf dostęp do światła dziennego z uwagi na zainstalowanie przesłon, twarde łóżka powodujące ból kręgosłupa, a takze nia; brak mozliwości przygotowania się do rozprawy W celi wielooscbowej i pozbawienie możliwości korzystania ze świetlicy. ‹ Jakkolwiek W Areszcie*Śledczym W. okresowo występowało przeliidnieniefto zdaniem Sądu, powód nie wykazał, za Wyjątkiem ohesu od 23 kwietnialdo 20 maja 2011 r., aby faktycznie przebywałw przeludnicnej celi W okresie -_nieobjętym przedawnieniem ii na czym miało polegać ewentualne naruszenie jego dóbr osobistych z tego tytułu. ` _ ' ` 5 --- STRONA 7 --- W 2012 r. W1E1CiZB aresztu dwukrotnie zawiadamiaiy powoda o v konieeznosei umieszezenia W eeli, ktérej norma powierzehniowa byia nizsza 1112 3.1112 na jednego osadzonego. Deeyzja ta byta zgodna z aktualnie obowiazujaeym przepisem art. 110 § 2b pkt 6 — 7, § 2e i § 2i k.k.W., pozwalajaeym na umieszezenie osadzonyeh W eeiaeh W ktoryeh powierzehnia przypadajaea na jednego osadzonego jest mniejsza nit 3 m2. . . Moiliwoéé te przewidywai rowniez obowiazujaey do 9 grudnia 2009 r. przepis art. 27.8 § 1 k.k.W. Kierownietwo Aresztu'S1edezego systematyeznie informowaio Przewodniezaeego VI Wydzia1u Penitencjarnego l Sadu Okregowego W o istniejaeym przeludnieniu. Zdaniem Sadu mozna byio mowié o pewnym przyzwyezajeniu powoda do Warunkow panujaeyeh W Areszeie (poWod przeliywa W Warunkaeh izoiaeji péenitenejarnej od"'=2004 r.). Ostatecznie Okregowy uzna1, Ze powod nie udowodni1by stopiefi i diugotrwaiose naruszenia normy powierzehniowej na jednego osadzonego spoWodoWa1y liiaruszenie jego dobr osobistyeh.  .. Za bezzasadne Sad ten uznai pozostale zarzuty powoda. Wypo'saZenie.ee1 W sprzet kwatermistrzowski i raeje artykutow higienieznyeld byiy zgodne 2 oboWiazujaey1ni przepisami. Powéd nie udowodnitlnadto by Wiadze Aresztu nie zapewnialy srodkow ezystosei i nieinaprawiaiy zdarzajaeyeh sie usterek. Powod m6g1l<orzystac': z biiaiioteki Wieziennej, zajeé spoitowyeh i gier swietlieowyeh. W oeenie Sialdu powod nie zaoferowai dowodow na potwierdzenie tezy, Ze brak eaikowitegdi wydzieienia kaeika sanitarnego, W jakildolwiek sposéb naruszyii j ego dobra osobiste. Nie zostaiy rowniez potwierdzone zarzuty dotyezaee zbyti diugiego ezasu oezekiwania na przejazd do sadu W pomieszezeniaeh z osobami palaeymi, niewiaseiwej Wentyiaeji (przeprowadzone kontrole nie Wykazaiyi Wad tego rodzaju iwentylaeji), 1' . ."  .’  , Wadliwego oswietlenia eel (zainstalowanie przesion okiemiyeh pozostaWa1o W 6 W 2012 r. Władze aresztu dwukrotnie zawiadamiały powoda o 1 konieczności umieszczenia W celi, której norma powierzchniowe była niższa niz 3. mz na jednego osadzcnego. Decyzja ta była zgodna z aktualnie obowiązującym przepisem art. 110 § 2b pkt 6 - 7, § 2c i § 2i k.k.W., pozwalającym na umieszczenie osadzonych W celach W których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego jest mniejsza niz 3 mz. . . Mozliwość tę przewidywał również obowiązujący do 9 grudnia 2009 r. przepis art. 27:8 § 1 k.k.w. Kierownictwo Aresztu 'Śledczego systematycznie informowało Przewodniczącego VI Wydziału Penitencjarnego I Sądu Okręgowego W o istniejącym przeludnieniu. Zdaniem Sądu można było mówić o pewnym przyzwyczajenia powoda do Warunków panujących W Areszcie (powód przebywa w Warunkach izolacji p,enitencj_arnej od`"=2004 r.). Ostatecznie -Okręgowy uznał, że powód nie udowodnił--by stopień i długotrwałość naruszenia ` normy powierzchniowej na jednego osadzonego spowodowały .naruszenie jego dóbr osobistych. -- .. Za bezzasadne Sąd ten uznał pozostałe zarzuty powoda. Wyposażenie .cel W sprzęt kwatermistrzowski i racje artykułów higienicznych były zgodne z obowiązującymi przepisami. Powód nie udowodniłlnadto by Władze Aresztu nie zapewníały środków czystości i nienaprawiały zdarzających się usterek. Powód mógł korzystać z biblioteki Więziennej, zajęć sportowych i gier świetlicowych. W ocenie Sądu powód nie zaoferował dowodów na potwierdzenie tezy, ze brak całkowitegó' wydzielania kącika sanitarnego, W jakikblwiek sposób naruszył jego dobra osobiste. Nie zostały również potwierdzone zarzuty dotyczące zbyt długiego czasu oczekiwania na 'przejazd do sądu W pomieszczeniach z osobami palącymi, niewłaściwej wentylacji (przeprowadzone kontrole nie wykazały wad tego' rodzaju iwentylacji), " . .f '- ." '- . wadliwego oświetlenia cel (zainstalowanie przesłon okiennych pozostawało W 6 --- STRONA 8 --- zgodnosei ze sztuka budoW1ana), braku dostepu do opieki medyeznej, pozbawienia rnozliwosei praktykowania religii.  Wobee uzyskania informaeji o probie samobojezej powoda powod nie mog1 bye umieszczony W eeii jednoosobowej. Z pow}/Zszyeh Wzgledow powodztwo zostaio przez Sad Okregowy oddalone. , ' 1 1. 1) 2) W apeiaeji od powyiszego wyroku peinomoenik powoda zarzueiiz Naruszenie prawa proeesowego, a mianowieiez ' ' Naruszenie art. 279 k.p.e. i zasady bezpoéredniosei przez przyjeeie przez Sad I instaneji 'za podstawe _ ustaiefi opinii biegiego Kazimierza H; 1, sporzadzonej na uzytek postepowania W innej sprawie, z udziaiem innyeh stron i uznaniu jej za ,,merytoryezne Wspareiestanowiska pozwanego”, ' " ' _ 1 " namszenie art. 228 k.p_.c. W zw. z art. 6 k.e., W ZW. z art. 239 1<.p.e. poprzez uznanie Za faktynotoryjne tyehokolieznosei, ktore poWinny bye przedmiotem dowodzenia prziez strone jaozwana i zanieehanie W zwiazku 2' tym dokonania oeenyl 'doWod6W‘ W Itym zakresie. a mianowieie Sad Okregowy uzna1 Za fakty notoryjnie znane: . W1aseiWe i standardoWe Wyposazenie eeli W ktorej byi osadzony poW<_5d, utrzymywanie Wiaseiwej ‘temperatury W eelaeh,  _ palenie wyrobow tyftonioxivyeh tylko W miejseaeh do tego Wyznadzonye'h, .. .. w .. mime ze pewéd zgiaszai takie fakty, a nawet uiywanie ‘czy posiadanie narkotykow przez innyeh osadzonyeh, 1 '  _ W1aseiWe osizonieeie kaeika sanitarnego konstmkeja, stalowa Wsposob zapewniajaey intymhosé ezynnosei A higienieznyeh i fizjologiezfnyeh osadzonernu powodowi, , 7 zgodności ze sztuką budowlaną), braku dostępu do opieki medycznej, pozbawienia możliwości praktykowania religii. - Wobec uzyskania informacji o próbie samobójczej powoda powód nie mógł być umieszczony W celi jednoosobowej. Z powyższych względów powództwo zostało przez Sąd Okręgowy oddalone. , ' , i. 1) 2) W apelacji od powyższego wyroku pełnomocnik powoda zarzucił: Naruszenie prawa procesowego, a mianowicie: ` ' Naruszenie art. 279 k.p.c. i zasady bezpośredniości przez przyjęcie przez Sąd i instancji za podstawę . ustaleń opinii biegłego Kazimierza H; t, sporządzonej na użytek postępowania W innej sprawie, z udziałem innych stron i uznaniu jej za „merytoryczne Wsparciestanowiska pozwanego”, `- ` ' _ 1 ' naruszenie art. 228 k.p_.c. W zw. z art. 6 k.c., W zw. z art. 239 k.p.c. poprzez uznanie za faktynotoryjne tych.. okoliczności, które poWinny być przedmiotem dowodzenia przez stronę pozwaną i zaniechanie W związku zi tym dokonania oceny. 'dowodów` W tym zakresie, a mianowicie -Sąd Okręgowy uznał za fakty notoryjnie znane: _ Właściwe i standardowe Wyposażenie celi W której był osadzony poW‹_ř›d, utrzymywanie właściwej 'temperatury W celach, - _- palenie Wyrobów tyftoniowych tylko W miejscach do tego wyznaczonyc'h, .. .. =¬ .. mimo że powód zgłaszał takie fakty, a nawet używanie czy posiadanie narkotyków przez innych osadzonych, I ' - _ Właściwe osłonięcie kącika sanitarnego 'konstrukcją stalową Wsposób zapewniający intymność czynności 4 higienicznych i Íizjológićznych osadzonemu powodowi, -, 7 --- STRONA 9 --- 3) 4) 5) T ihozliwose korzystania ze éwietliey i bib1iote1<i;W sytuaeji przeznaezania pomieszezefi swietliey i biblioteki na eeie i ziikwidowanie przeludnienia W eelaeh mieszkalnyeh. 1 ~ ' rnajaey Wpiyw na tresé zaskarzonego Wyroku btad W ustaleniaeh faktyeznyeh przyjetych za podstawe rozstrzygnieeia, a polegajaey na dokonaniu sprzeeznyeh z jtreécia materiaiu dowodowego zebranego W sprawie przez ustalenie, Ze powéd przebywai W komfortowych Warunkaeh W peini Wyposaionej, eieptej eeli, meg} W sposéb nieskrepowany prowadzie studia bibiijne, przebywai W eeli W ktérej Zaden z osadzonyeh nie palit papierosow; _ . ._ obraze art. 6 k.e. W zw. z art. 232 k.p.e. poprzez przyjeeie, Ze ciezar dowodu W postepowaniu zawsze spoczywa na powodzie W sytuaeji, gdy W przypadku roszezenia 2 art.‘ 24 k.e. to pozwany powinien Wykaaae"brak bezprawriosei swoieh czynow; ~‘_  naruszenie art. 233._§ 1 k.p.e. poprzez dowolna, a nie swobodna oeene materiahi dowodowego oeeniajae Wiekszoéozarzutow powoda z pi1_nl<tu Widzenia aktow notoiyjnie znanych Sadowi, ale nie przeeietnemu obyWate1oWi,'bez Wszeehstronnego‘ rozWa.">;enia'materia1u dowodowego, a eala oeenal materiatu dowodowego zawarta zostaia W kilku zdaniaeh powodujae niemoinosé kontroii prawidlowosei rozumowania Sadu przy dokonywaniu oeeny zebranego W sprawie materiaiu dowodowego; _ II. naruszenie prawa materialnego, to jest: i ' __ .1) art. 5 k.e. W zw. z art. ‘117 k.e. i art. 442‘ § 1 k.e. poprzez uxvzglednidnlie zarzutu przedawnienia W sytuacji jego sprzecznosei z art. 5 1<.e. W sytuaeji, gdy naieiaio uznae ten zarzut jako naduzyeie prawa, zgioszony po t0,_aby Skarb Pafistwa uzyskalf korzysé majatkowa W Wyniku swego niewtaseiwego postepowania i by1by zwoinionji od odpowiedzialtioéei Za swoje bezprawrie dZ'i_a1aniatrWajaee ea1ymi latami; ' __ " 8 3) 4) 5) `? możliwość korzystania ze świetlicy i bibliotekiw sytuacji przeznaczania pomieszczeń świetlicy i biblioteki na cele i zlikwidowanie przeludnienia w celach mieszkalnych. ` ~ ' mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku błąd W ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a polegający na dokonaniu sprzecznych z ,treścią materiału dowodowego zebranego W sprawie przez ustalenie, że powód przebywał W komfortowych warunkach W pełni wyposażonej, ciepłej celi, mógł W sposób nieskrępowany prowadzić studia bibiijne, przebywał W celi W której żaden z osadzonych nie palił papierosów; _ . ._ obrazę art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez przyjęcie, ze ciężar dowodu W postępowaniu zawsze spoczywa na powodzie W sytuacji, gdy W przypadku roszczenia -z. art; 24 k.c. to pozwany powinien wykazać--'brak bezprawności swoich czynów; f_ -~ naruszenie art. 233._§ 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego- oceniając większość zarzutów powoda z punktu widzenia aktów notoryjnie znanych Sądowi, ale nie przeciętnernu obywatelowi,'bez wszechstronnego' rozważeniamateriału dowodowego, a cała ocena' materiału dowodowego zawarta została W kilku zdaniach powodując niemożność kontroli prawidłowości rozumowania Sądu przy dokonywaniu oceny zebranego W sprawie materiału dowodowego; _- II. naruszenie prawa materialnego, tO jest: i '- ._ ,1) art. 5 k.c. W zw. z art. 5117 k.c. i art. 4421 § 1 k.c. poprzez uxvzględniëiiie zarzutu przedawnienia W sytuacji jego sprzeczności z art. 5 k.c. W sytuacji, gdy należało uznać ten zarzut jako nadużycie prawa, zgłoszony po t0,.aby Skarb Państwa uzyskał korzyść majątkową W wyniku swego niewłaściwego 'postęppwania i byłby zwolniony od odpowiedzialnpśći za swoje bezprawne działania trwające całymi latami; ' __ ' 8 --- STRONA 10 --- 1 ul .2) art. 23 k.e. W zw. z art. 448 k.e. oraz art. 3 i art. 8 List. 1 Europejskiej Konwerteji Praw Cztowieka popiera ieh bledna Wyidadnieg i riiewiaéeiwe zastosowanie. ' Na podstawie tyeh zarzutow ska1'Zaoy domagai sie zmiany zaskarzonego orzeezenia przez uwzglednienie powédztwa, ewentualnie uchylenie W’)/I‘O1(LI i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi 1 instaneji. Sad Apeiaeyjny zwaayi co nastepuje: Apelaeja nie byia uzasadniona. W pierwszej koiejnosei naleiaio ustosunkowaé sic; do podniesionego W apelaeji zarzutu naruszertia ait. 5 1<.e. W ZW. art. 117 1<.e. i art. 4421 § 1 1<.e. zwiazanego z przyjeeietn przez"_Sad I instaneji, na zarzut strony pozwanej, ii roszezenia powoda uieg1y 3 ietnim ‘jafzedawnieniu za okres do dnia 27 maja 2008r. ». 9  C0' do zasady moaiiwe jest, tak jak to‘ W3/Wodzii skarzaey, nieuwzglednienie zarzutu przedawnienia Z poWo1aniem__sie na trese art.__5 1<.e. W sytuaeji pozwalajaeej :oa_ oeene tego zarzutu jako ozyoienie z przysiuguj aeego prawa  uzytku sprzeoznego Z zasadami Wspotzyeia spo1eezneg.o. W orzeeznietwie SN przytoezonym rowniez W apelaeji ;ora2: literaturze prawnej, podkre.é1a'isie jednaltie, iz do nieuwzgiednienia zarzutu przedawriieoia mote dojse jedynie W wyjatkowyeh Wypadkaeh, gdy bezezyrinose Wierzyeieia W dochodzeniu roszezenia byia usprawiedliwiona szezegélnymi okolieznoéciami, przy ezym Sad Apeiaeyjny W skiadzie rozpoznajaeym niniejsza sprawe reprezentuje stanowisko, i2 przy. stosowaniu art. 5 1<.e. do instytueji przedawnienia, naiezy kierowae sie ‘zasadami rygoryzmu, tak aby nie doszio do zbyt iiberainego odrzueeiiia zarzutuj przedawnienia, nie podyktowanego WyjatkoW'oseia sytuaeji diuznika. _ ' 9 "F z u' 2) art. 23 k.c. w zw. z art. 448 k.c. oraz art. 3 i art. 55°. ust. l Europejskiej Kcnwencji Praw Człowieka popiera ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie. ` Na podstawie tych zarzutów skarżący domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia przez uwzględnienie powództwa, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi i instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja nie była uzasadnicna. W pierwszej kolejności należało ustosunkować się de pcdniesionego W apelacji zarzutu naruszenia art. 5 k.c. W zw. art. 117 k.c. i art. 4421 čj I k.c. związanego z przyjęciem przez'_Sad I instancji, na zarzut strony pozwanej, iz roszczenia powoda uległy 3 letnim `přze‹;lawnieniu za okres do dnia 27 maja zcosr. ¬. W - C0' dc zasady mozliwe jest, tak jak to* wywodził skarżący, nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia z powołaniernsię na treść art..,_5 lk.c. w sytuacji .pozwalającej na ocenę tego zarzutu jako czynienia z przysługującego prawa - użytku sprzecznego z zasadami współżycia społeczneg.o.- W orzecznictwie SN przytoczonym również w apelacji ;oraz literaturze prawnej, podkre.ślaÍ:się jednakże, iz do nieuwzgłędnienia zarzutu przedawnienia może dojść jedynie W wyjątkowych wypadkach, gdy bezczynncść wierzyciela w dochodzenia roszczenia była usprawiedliwiona szczegóinymi okolicznościami, przy czym Sad Apelacyjny W składzie rozpoznajacym niniejszą sprawę reprezentuje stanowisko, iż przy stoscwaniu art. 5 k.c. do instytucji przedawnienia, należy kierować się ;zasadami rygoryzmu, tak aby nie doszło do zbyt liberalnego odrzucenia zarzutu, przedawnienia, nie podyktowanego wyjajrkow'eś'cia sytuacji dłużnika. -_ ' 9 ".' --- STRONA 11 --- = .r Sa,d Apelacyjhy nie podzielil poglqdu, i2 strona pozwana, pofwcflujgc sin; na przedawnienie czegéci roszczefi powoda, I'l8.dL1Zy]£E1 swoieh praw. . Wbrew Zastrzeieniom skarzqcego, Sqd I instancji ustosunkowai sie; do tej kwestii W swoieh rozwaianiach, ow0}u' o si na orientacf owoda co do P 1% 9 J‘? P przysiugujagcych mu uprawniefi i dostatecznej do ich obrony znajomoéci przepisow prawa cywilnego. Sqdt Apelacyjny zgadzajqc sic‘; ‘Z powyzszym stanowiskiem uznal, Ze po stronie dluznika nie zachodzfla wyjegtkowoéé sytuacji pozwalajapej na nieuwzglegdnienie zarzutu przedawnienia. Powod, mimo osadzonia w jednostce penitencjarnej; nie jest osobq nieporadnq, czy tefz znajdujgcq siq W szczegolnie niekorzystnym stanie zdrowia. Przeciwnie, samodzielnie opracowai pozew zwracajqc uwage; na wszystkie niedociqgniqoia jakie, W jego oconie, prowadzily do naruészenia dobr osobistych oraz sfarecyzowzd wysokoéé i podstawe; ppawnq swojego Zqdania. Akcentowane w apelacji zaohowaoia pozwanego nie moglyw t_akim przypadku stanowié jedynej 1 . przfldizyny odrzucenia zarzutu przedawnienia, tym Bardziej, Ze od kilkunastu lat, pozwany czyni skuteczne starania, by jqomimo trudnej sytuaoji ekonomioznej Pafistwa poprawié warunki ogadzenia W jednost'ka'ch penitenoj amych. _ . Analizydzarzutowdotyciocych naruszenia przepisow jjrawa materialnego nalezalro dokonaé w nawiqzaniu do zarzutow apelacji 0 oharaktérze p1‘0C€S0W'YI1Tl,IZW%8,SZCZ€:1 do zarzutéw namszeoia art. 233 § k.p.c. i 228 k.p.c. W swoieh rozwazaniach prawnych Sa,d I.‘iI1St8.I1Cji nawiq_za% do wykladni m_a.ja,cych zastosowanie W niniejszym posiqpowginiu przepisow, a zwiaszcza do przesianek art. 23 i 24 I<.c:. sh1sznie'*'_jJ0dkres',1aja,c, ii do bezprawnoéci zachowania naruszajqcego dobra osobiste dochodzi W sytuacji sprzecznoéci tych zacho.wa1‘1 z normami prawa. lub zasadami wspé%Zycia spoiecznego, a ocena czy doszko do tego naruszenia winna byé dokonana przy zastosowaniu kryteriow obiektywnych. ‘ " Sqd powolai sic; réwniez na treéé przepisow prawa miqdzynarodowego —~ art. 10 ust 1 Miodzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia. 19 L10 -z .r Sąd Apelacyjny nie podzielił poglądu, iż strona pozwana, powołując się na przedawnienie części roszczeń powoda, naduzyła swoich praw. .- Wbrew zastrzeżeniem skarżącego, Sąd I instancji ustosunkował się do tej kwestii W swoich rozważaniach, owołu` c si na orientac` owoda co do P Ją <2 if? P przysługujących mu uprawnień i dostatecznej do ich obrony znajomości przepisów prawa cywilnego. Sąd' Apelacyjny zgadzając się gz powyższym stanowiskiem uznał, że po stronie dłużnika nie zachodziła wyjątkowość sytuacji pozwalającej na nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia. Powód, mimo osadzenia W jednostce penitencjarnej, nie jest osobą nieporadną, czy też znajdującą się W szczególnie niekorzystnym stanie zdrowia. Przeciwnie, samodzielnie opracował pozew zwracając uwagę na wszystkie niedociągnięcia jakie, W jego ocenie, prowadziły do naruszenia dóbr osobistych oraz sprecyzował Wysokość i podstawę prawną swójego żądania. Akcentowane w apelacji zachowania pozwanego nie mogły »W takim przypadku stanowić jedynej i _ przyczyny odrzucenia zarzutu przedawnienia, tym bardziej, że od kilkunastu lat, pozwany czyni skuteczne starania, by pomimo trudnej sytuacji ekonomicznej Państwa poprawić warunki osadzenia w jednostkach penitencj arnych. _ _ Analizy"zarzutów-dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego należało dokonać W nawiązaniu do zarzutów apelacji o charakterze procesowym,zwłaszcza do zarzutów naruszeriia art. 233 § k.p.c. i 228 k.p.c. W swoich rozważaniach prawnych Sąd If instancji nawiązał do wykładni mających zastosowanie W niniejszym postępowaniu przepisów, a zwłaszcza do przesłanek art. 23 i 24 k.c. shisznieipodkreślając, iż do bezprawności zachowania naruszającego dobra osobiste dochodzi W sytuacji sprzeczności tych zachowań z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, a ocena czy doszło do tego naruszenia winna być dokonana przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych. * ' Sąd powołał się równiez na treść przepisów prawa międzynarodowego - art. 10 ust 1 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 io --- STRONA 12 --- .4 v\ XII 1§66 1". oraz na treéc':L\__a1"t. 3 Europejskiej Kohwencji Praw Czioxvieka i Podstawowyoh Wolnoéci nakazujqcego zapewnieniegodziwych Warunkéw osobom pozbawionyrn Wolnoéci. Na tie stosowania powyzszych przepisow wyksztaiciio sic; orzecznictwo Europejskiego Tiybunaiu Praw Cziowieka, przytoczone zarowno W uzasadnieniu zaskarzonego wyroku jak i W apelacji, zakiadajqce generalnie, i2 0 naruszenie aft. 3 Konwencji mozna inowié w przypadku gdy dolegiiwoéci zwiqzane z osadzeniem przekroczq poziorn Wiaéciwy dla tych, ktore $2; imrnanentnie zwiqzane z odbywaniem kary pozbawienia Wolnoéci, przy czym dla okreélenia poziomu powyfzej ktorego niewiaslciwe traktowanie osoby pozbawionej ‘wolnoéoi mieéci sic; W kategoriach powyzszego przepisu, zaiezy od okolicznoéci danego przypadku takich jak sposob i ozas trwania ziego traktowania, fizyczne i psyohiczne konsekweiioje togo rodzaju dziaiafi, a W hiektorych przypadkach pied, Wick i stan zdrowia Ofia13’ * " _ Na charakter i rodzaj naruszofi rriogqcych przemawiaé za. naruszeniom dobr 0.—S0biSt§’Ch osob przebywaj qcych w polskich zakiadaoh 'p:E:ni€€1'1Cj arnych. zwracai tez uwagq: Sagd Najwyzszy. _. , V ' .  . Wyniaga podi<r§:§ienia, co zaakoentowai Sqd I instancji, 1:2 oioiar dowodu W niniojszej sprawie, ii doszio do naruszenia dobr osobistych poprzez konkrotnie Wskazane dziaiania Iub zaniechaniu siuzb penitencjarnych, spo_'czywo% ma powodzie, pozwanego obciqzai natomiaét_obo\viqz_ok Wykazania, Ze Warunki W jednostce ponitencjarnej odpowiadaly norrnom i nie doszio do naziiszenia débr osobistych. 4  V W toku postopowania pierwszoinstancyjnego powéd powolywal siq na raigce nieprawidiowosici zwiqzane z brakiern Azapewnienia mu wiaéciwych Worunkow bytowych, przede wszystkim' no skutek przeludnienia, hiezapewnienieni opieki medyoznej oraz b1jakiem_mo21iWoéci wykonywania praktyk religijnych.  11 A xn Xll lŠ66 r. oraz na treśćŠ__a1't. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności -nakazującego zapewnienie-godziwych warunków osobom pozbawionym wolności. Na tle stosowania powyższych przepisów wykształciło się orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, przytoczone zarówno W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jak i W apelacji, zakładające generalnie, iż c naruszenie art. 3 Konwencji można mówić W przypadku gdy doiegiiwości związane z osadzeniem przekroczą poziom Właściwy dla tych, które są irnmanentnie związane z odbywaniem kary pozbawienia Wolności, przy czym dla określenia poziomu powyżej którego niewłaściwe traktowanie osoby pozbawionej wolności mieści się W kategoriach powyższego przepisu, zależy od okoliczności 'danego przypadku takich jak sposób i czas trwania złego traktowania, fizyczne i psychiczne konsekwencje tego rodzaju działań, a W niektórych przypadkach płeć, Wiek i stan zdrowia Ofiacf- 'W " _ Na charakter i rodzaj naruszeń mogących przemawiać za naruszeniem dóbr osobistych osób przebywających w polskich zakładach 'penitencj arnych. zwracał też uwagę Sąd Najwyższy. _. „ V ' _ - _ Wymaga podkreślenia, co zaakcentował- Sąd I instancji, iż ciężar dowodu W niniejszej sprawie, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych poprzez konkretnie wskazane działania lub zaniechania służb penitencjarnych, spofczywał na powodzie, pozwanego obciązał nat_omiaśt_obowiąz_ek wykazania, że warunki W jednostce penitencjarnej odpowiadały nórmom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych. ‹ ' V W toku ,postępowania pierwszoinstancyjnego powód powoływał się na rażące nieprawidłowości związane z brakiem ,zapewnienia mu właściwych warunków bytowych, przede wszystkim' na skutek przeludnienia, niezapewnieniem opieki medycznej oraz brakiem_możliwości wykonywania praktyk religijnych. - 11 --- STRONA 13 --- Po przeanalizowaniu zebianego W sprawie ma:teria&u dowodowego, Ségcl Apelaeyjny zgodzii sie z poglgdem Sqdu I instanoji, ii skarzqcy nie Wykazal tych zarzutow, poza okresowo trwajqcym przeludriieniem W celach, przy ozym przy tej ooenie uwzglednieniu podlegal okres osadzenia powoda, co do ktorego nie nastqpifo przedawnienie roszczefi. Jak shisznie podkreélii Said Okregowy, Zaden z przesiuchanych na Wniosek powoda éwiadkow nie potwierdzii vvyjaféniefi powoda by w celach, W ktérych przebywal panowaly zie warunki zwiqzane z zagrzybieniem écian, niewiaéciwzi Wentyiacjq, brakiem nalezytego oéwietlenia ‘i ogrzewania, niewiaéciwym wygrodzeiiiem kqcikow sanitarnych, niezapewniajqcym naleiytej intymnoéci, czy tez zwiqzane z brakiem stosownego sprzetu kwatermistrzowskiego, W tym z pozbawieniem odpowiedniego iozka, czy tez z brakiem érodkow higienicznych. . Skarzqcf nie Wykazai tez by przebywai W. t_ym samyiii pomieszczeniu z osobomj paiqcymi, nie miai dostepu do opieki medyeznej, ijie mogi Wykonywaé praktyk religijnflich, oraz nie miai dostepu do Zycia kulturialnego poprzez pozbdwienie moiliwoéci korzystania ze évi/ietlioy Wieziemzej. _ W tej Sytuacji strooa pozwana mogia skutecznie powoiaé sie n_a‘ dane W3/nikajqce" Z przedstawionych dokumentdw, potWi_erdzaje,cych wykonywanie biezgcych kontroli ufzegdzefi Wentylacyjnych oraz na atesty potwierdzajqce zgodnoéé zastosowanych przesion okiennych z obowiqzujqoymi normami.  Z dokumentow tych wynikaio rowniei, Ze proéby powoda o umieszczenie w oelech dla niepalapych byly uwzglednione. 1 _ ; ' Za;i1'oto1')"jnie znane Sod mogi réwniez przyjqé, ii: W Areszcie Sledczym W L by} przeprowadzony remont w lutym 2005 —'2007, oraz, Ze usterki usuwane so na biezapo, palenie tytoniu jest dozwolone jedynie w wyznaczonych ku te1n“u'i11iejscach, osadzeni moga, korzystaé z bibiiioteki, i majq zapewniony dostep do opieki iekarskiej, celeb sq w1aéoiwie'_rwyp'osa:Zone, osadzonym /'  /  r Wydawane sa, érodki higieniczne zgodnie z regulaniinein. 12 Po przeanalizowaniu zebranego W sprawie materiału dowodowego, Sąd Apelacyjny zgodził się z poglądem Sądu I instancji, iż skarżący nie wykazał tych zarzutów, poza okresowo trwającym przeludnieniem W celach, przy czym przy tej ocenie uwzględnieniu podlegał okres osadzenia powoda, co do którego nie nastąpiło przedawnienie roszczeń. Jak słusznie podkreślił Sąd Okręgowy, żaden z przesłuchanych na wniosek powoda świadków nie potwierdził wyjafśnień powoda by w celach, W których przebywał panowały złe warunki związane z zagrzybieniem ścian, niewłaściwą wentylacja, brakiem należytego oświetlenia 'i ogrzewania, niewłaściwym wygrodzeniem kąeików sanitarnych, niezapewniającym należytej intymności, czy też związane z brakiem stosownego sprzętu kwatermistrzowskiego, w -tym z pozbawieniem odpowiedniego łóżka, czy też z brakiem środków higienicznych. _ Skarżący" nie wykazał też by przebywał wtym samym pomieszczeniu z osobami -palacymi, nie miał dostępu do opieki medycznej, nie mógł wykonywać praktyk religijnych, oraz nie miał dostępu do _życia kulturalnego poprzez pozbawienie możliwości korzystania ze świetlicy Więziennej. _ W tej sytuacji strona pozwana mogła skutecznie powołać się na-= dane wynikającej z przedstawionych dokumentów, potwinerdzajacych wykonywanie bieżących kontroli urządzeń wentylacyjnych oraz na atesty potwierdzające zgodność zastosowanych przesłon okiennych z obowiązującymi normami. - Z dokumentów tych wynikało również, że prośby powoda 0 umieszczenie W celach dla niepalących były uwzględnione. 1 _ _- ' Za;noto1')"jnie znane Sąd mógł również przyjąć, íž w Areszcie Śledczym W „ był przeprowadzony remont W lutym 2005 ~'2007, oraz, że usterki usuwane są na bieżąco, palenie tytoniu jest dozwolone jedynie W wyznaczonych ku temu miejscach, osadzeni mogą korzystać z biblioteki, i mają zapewniony dostęp do opieki lekarskiej, cele są właściwienrwyposażone, osadzonym ." - 1 - ‹ wydawane są środki higieniczne zgodnie z regulaminem. 12 --- STRONA 14 --- Powod nie negowai niektorych z tj/ch okolieznoéci, nie udowodnii tez, co zaziiaozono W3/Zej, by doszio do jakichkolwiek zaniedbafi W povvyi.sz"ym zakresie. Uwaga ta dotyczyia rowniez zarzutow pod adresem sposobu zamontowania. przesion okiennych, czy tez do konstrukcji kqcikow sanitamych. Konstrukcja ta musi byé dostosowana do Wymogu zapewnienia odpowiednioh érodkéw bezpieczefistwa. ~ W Wprawdzie decydujqc 0' zgodnoéci przeslon okiennych z normami tecbnicznymi Sgd powoiai sie no sporzqdzono na uzytek irmej sprawy opinie biegiego K. H > ale strona powodowa nie kwestionowaia tej opinii, nie zgiosiia tei dowodow ceiem Wykazania, Ze na skutek zainstaiowania przesion, cele byiy niedostateoznie oéwietione. Dodatkowo naieiy zauwaiyé, Ze braku Wykonywania praktyk reiigijnych poiegajzgcychna niemoinoéoi prowadzenia studiow biblijiiyeh, powod upatrywai W odrzuceniu jego proéby o umieszczenie W oeli jednoosobowej. Jednakze uwzgiednienie tej proslby nie byio mozliwe ze Wzgledu na“ podjecie przez niego proby samobojczej. _ _ _ Stanowisko Sqdu I instancji; izw povwyiszyoh okoiiozboéciach nie doszio donoruszenia dobr osobistyéh powoda byio siuszne. Ooeny tej nie zmienial fakt, ii Wobeo konieoznoéoi przeznaozenia ~dodati<oWych pomieszozefi Aresztu no oeie mieszlcalne, pewnemu ograniczeniu ulegl: dostep osadzonych do éwietlicy, czy tez o1<o1iczno§lé,'i2 W eelaoh osadzeni mieii dostep jedynie do zimnej Wody, a Z kzgpieli mogli koi'zysi:aé,raz tygodniu. Warunki W ’£§/1T1|l0SiE;1‘Ef1i_II‘1 zakresie pozostajg W zgodnoéci Z powszechnie panujaicyirii zasademi zakladaoh karnyoh i nie Wykraczajq poza dolegliwoéci zwigzane z pozbaiwieniem Wolnoéci osadzonych. Osobnego omowienia wymagaia kwestia zwigzana z przeludnieniemz mogqcego prowadzié W okreélonyoh sytuacjach, do namszenia dobr osobistyoh osadzonego. Bezspomym pozostaje fakt, i2 powéd W nieprzedavyiiionym dla roszczed pozwu oktesie przebywai W ceii W ktérej nie byie zachowana norma powierzohni przypadajqca na jednego osadzonegoz, od dnia 23 kwietnia do 29 i.1 UJ Powód nie negował niektórych z tych okoliczności, nie udowodnił też, co zaznaczono wyżej, by doszło do jakichkolwiek' zaniedbań w po\y}fz.sz¬ynfi zakresie. Uwaga ta dotyczyła również zarzutów pod adresem sposobu zamontowania przesłon okiennych, czy też do konstrukcji kącików sanitarnych. Konstrukcja ta musi być dostosowana do wymogu zapewnienia odpowiednich środków bezpieczeństwa. ~ , Wprawdzie decydując oj zgodności przesłon okiennych z normami techni-cznymi Sąd powołał się na sporządzona na użytek innej 'sprawy opinię biegłego K. HÍ , ale Strona powodowa nie kwestionowała tej opinii, nie zgłosiła też dowodów celem wykazania, że na skutek zainstalowania przesłon, cele były niedostatecznie oświetlone. Dodatkowo należy zauważyć, że braku wykonywania praktyk religijnych polegajacychna niemożności prowadzenia studiów biblijnych, powód upatrywał w odrzuceniu jego -prośby o umieszczenie w celi jednoosobowej. Jednakże uwzględnienie tej prośby nie było możliwe ze względu na” podjęcie przez niego próby samobójczej. _ _ _ Stanowisko Sądu I instancji; iż„w powyższych okolicznościach nie doszło do-naruszenia dóbr osobistych powoda było słuszne. Oceny tej nie zmieniał fakt, iż _wobec konieczności przeznaczenia dodatkowych pomieszczeń Aresztu na cele rnieszkaine, pewnemu ograniczeniu uległ dostęp osadzonych do świetlicy, czy też okoliczność, iż w celach osadzeni mieli dostęp jedynie do zimnej wody, a z kąpieli mogli koi'zystać,raz tygodniu. Warunki w tym ;ostatnim zakresie pozostają W zgodności z powszechnie panującyrni zasadami zakładach karnych i nie wykraczają poza dolegliwości związane z pozbawieniem wolności osadzonych. Osobnego omówienia wymagała kwestia związana z p-rzeludnieniem, mogącego prowadzić w określonych sytuacjach, do naruszenia dóbr osobistych osadzonego. Bezspornym pozostaje fakt, iz powód W nieprzedawnionym dla roszczeń pozwu okresie przebywał W celi W której nie była zachowana norma powierzchni. przypadająca na jednego osadzonego, od dnia 23 kwietnia do 29 j-.-.Ă UJ --- STRONA 15 --- maja 2011 r., przy ozym miziio to mi__ejsce z lzachowaniem Wyrnogow przewidzianyoh W aktualnie obowiqzujqcych przepisaoh art. 110 § 2b pkt 6 — 7, §2ci§2ik.k.W.  Powod nie udowodnii by przebywal W przeiudnionych Icelaoh W pozostaiym nieprzedawnionym okresie — od 27 V 2008 r. do 23 IV 2011 r. W 2009 r. ilosé osadzonych W Areszcie §1edczym W‘ __ byia mniejsza nit pojernnosé zaldadu, a od XII 2009 r. do 2011 r. przeiudnieniaoie odnotowano. Nalezaio Wieo zaiozyé, 2e przeiudnienie W celi powoda nie Wystepowaio. Sam fakt, i2 do 200921‘. iiosé osadzonych przewyzszaia pojemnosé jednostki nie przesqdzai o przebywaniu powoda W przeludnionych celach. _ Sqd Apelacyjny W skiadzie rozpoznajqcym niniejszq sprawe aprobuje te linie orzecznicza, Sqdu Najwyzszego, zgodnie 2 ktére} samo umieszczenie W celi 0 powierzchni mniejszej ""1112 3 mg nie przesqdza o zasadn_osoi'roszc2"enia 0 zadoséuozynienie.' Pi"zyznanie zadoééuczynienia. zalezne jest bowiem od Wielu czynnikow taki.<_:h jak d1"ug_ob*'Wa%osé przebywania W przeludnionej celi, rodiaju uciqzliwosci 2. tjrlifrizwiagzanych oraz od pozostalych WarunkoW"osadzenia, zwiekszajqoych iub osiabiajqcych poczuoie krzywdy. _ "  Kifterium kumulatywnej oceny Zaistniaiych Waniiikow, ktore odnoszq sie do koiiipleksowej oceny Wszelkich aspektow zwiqzanych z Warunkami i rygorami pobyto osadzonego W Zal{1E}dZi€ penitencj amym, miedzy innymi takich jak powierzchnia celigviloéé osob W celvi, ilosé czasu spedzonego poza celq oraz okres osadzenia, przyjmowai réwniez W swoim orzeoznictwie Tfybunal Praw Cziowieka (przykia:c§1'oWo",Dougoz przeciwko Grecji, skarga nf '4090'7/98). Cierpienia doznawane przez skariegcego muszg nadto, aby stanowiiy naruszenie dobr osobistych, przekriaczaé nieunikniony element cierpienia. ' Oiores pobytu powoda. W przeludnionej ceii majgcy miejsceW 2011 r. byl zbyt krotki aby mdgl sém W sobie wywoiaé poczucie krzywdyfponadto powod r | .= . nie Wykazai (aijina niin spoczywal ciezar dowodu ’po mysii art. 6 k.c.) by przejsciowe przebywanie W takiej oeli wywoiaio u niego negatywne skutki 14} maja 2011 r., przy _czym miało to miejsce z Jzachowaniem wymogów przewidzianych w aktualnie obowiązujących przepisach art. ll0 § 2b pkt 6 - 7, §2ci§2ik.k.w. - Powód nie udowodnił by przebywał w przeludnionych 'celach w pozostałym nieprzedawnionym okresie - od 27 V 2008 r. do 23 IV 2011 r. W 2009 r. ilość osadzonych W Areszcie Śledczym wl __ była mniejsza niż pojemność zakładu, a od XII 2009 r. do 2011 r. przeluclnienia nie odnotowano. Należało więc założyć, że przeludnienie W celi powoda nie występowało. Sam fakt, iż do 2009" r. ilość osadzonych przewyższała pojemność jednostki nie przesądzał o przebywaniu powoda W przeludnionych celach. _ Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę aprobuje tę linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, zgodnie z którą samo umieszczenie W celi o powierzchni mniejszej "niz 3 mz nie przesądza o zasadn_ości'roszcż"enia o zadośćuczynienie. Przyznanie zadośćuczynienia zależne jest bowiem od wielu czynników takich jak dl"ug_o'tr`wałość przebywania W przeludnionej celi, rodzaju uciążliwości z tyrn-związanych oraz od pozostałych warunków'osa_dzenia, zwiększających lub osłabiających poczucie krzywdy. _ -' - Kryterium kumulatywnej oceny zaistniałych warunków, które odnoszą się do kompleksowej oceny wszelkich aspektów związanych z warunkami i rygorarni pobytu osadzonego w zakładzie penitencj amym, między innymi takich jak powierzchnia celi, “ilość osób w celi, ilość czasu spędzonego poza celą oraz okres osadzenia, przyjmował również W swoim orzecznictwie Trybunał Praw Człowieka (przykłaÍ:l"owo",Dougoz przeciwko Grecji, skarga nř '40907/98). Cierpienia doznawane przez skarżącego muszą nadto, aby stanowiły' naruszenie dóbr osobistych, przekraczać nieunikniony element cierpienia. ' Okres pobytu- powoda w przeludnionej celi mający miejscew 2011 r. był zbyt krótki aby mógł sam w sobie wywołać poczucie krzywdy,_‹ponadto powód .' . .' _ nie wykazał (aj na nim spoczywał ciężar dowodu 'po myśli art. 6 kc.) by przejściowe przebywanie- w takiej celi wywołało u niego negatywne skutki 14, --- STRONA 16 --- k psychicznedub fizycziie (uwaga. ta odnosi sie réwniez do pobytu bowode W Areszzzcie dledozym W iataeh 2008  2010).  ' " Ostatecznie Sa,d Apelaoyjny uznal, iz zaskarzone orzeczenie nie naruszaio Wskazanych W apelacji norm prawa procesowego i materiainego. Dlatego Sqd ten oddalii apelacje stosownie do tresci art. 385 k.p.c. , i » ,, __ __ ’ Q 15, V psychiczneiub fizyczi'-ie (uwaga -ta odnosi się również -do pobytu now-Gda W Åreezzcie Śiericzym W iatach 2008 - 2010). - ' ' Ostatecznie Sąd -Apelacyjny uznał, iż zaskarżone orzeczenie nie 'naruszało wskazanych W apelacji norm prawa procesowego i materialnego. Dlatego Sąd ten oddalił apelację stosownie do treści art. 385 i<.p.c. , H » ,› __ __ ' ¬- 15,