Postanowienie I ACa 481/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2010 r. Sąd Apelacyjny w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 481/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2010 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Walentyna Łukomska-Drzymała (spr.) Sędzia: Sędzia: SA Jerzy Nawrocki SO (del. do SA) Ewa Popek Protokolant Agnieszka Pawlikowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa A. M. przeciwko B. K. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I C 1229/09 I. oddala apelację; II. zasądza od A. M. na rzecz B.K. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję. Sygn. akt I ACa 481/10 . ,,1,;°g:'“*§ .›v~¿'.~¿§`\\\\ głłśsş --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił powództwo A. M., którym domagała się zobowiązania pozwanej B. K. do zamieszczenia na łamach radomskiego dodatku do Gazety Wyborczej przeproszenia za rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, jakoby przeciwko powódce toczyły się postępowania karne i zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 360 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał na następujące ustalenia i motywy swego rozstrzygnięcia: Strony są współwłaścicielami nieruchomości położonej w Radomiu przy ul. ….. Ponadto powódka pełni funkcję w Radzie Miejskiej Miasta Radom. W okresie od 2002 do dnia 30 czerwca 2008 r. powódka pełniła funkcję zarządcy przedmiotowej nieruchomości. W tym okresie pomiędzy powódką, a grupą członków wspólnoty narastał konflikt, którego przyczyną były zarzuty nieprawidłowego wywiązywania się z obowiązków zarządcy, nie organizowania zebrań Wspólnoty, nie konsultowania z członkami Wspólnoty swych działań i nie przedstawienia rozliczenia przychodów i wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości. W październiku 2008 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego zarządcą tymczasowym nieruchomości ustanowione zostało Biuro Zarządzania Nieruchomości „ ” s.c. Powódka odmawiała nowo --- STRONA 3 --- ustanowionemu zarządcy wydania dokumentacji związanej z funkcjonowaniem Wspólnoty, nie przedstawiła też pełnego rozliczenia finansowego za okres pełnienia funkcji zarządcy. W sprawie 3 Ds. 1611/08 Prokuratury Rejonowej w Radomiu w dniu 18 września 2008 r. wszczęto z urzędu postępowanie wobec Zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej w Radomiu przy ul.– A. M. z uwagi na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 296 § 1 kk, a dotyczącego niedopełnienia obowiązków przez A. M. i wyrządzenia Wspólnocie Mieszkaniowej znacznej szkody majątkowej. Pierwsze postanowienie o umorzeniu śledztwa zostało przez Sąd Rejonowy w Radomiu uchylone i po ponownym rozpoznaniu pod sygn. 2 Ds 1201/09 – Prokuratura Rejonowa Radom-Wschód umorzyła śledztwo w części z uwagi na to, że czyn nie zawierał znamion przestępstwa, a w części z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. W sprawie 1 Ds 877/09 Prokuratury Rejonowej Radom-Wschód nowy zarządca nieruchomości złożył doniesienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez powódkę z art. 276 kk. W dniu 29 grudnia 2009 r. skierowano przeciwko powódce akt oskarżenia, o to, że ukryła dokumentację Wspólnoty Mieszkaniowej. Pismem z dnia 30 lipca 2009 r. 15 współwłaścicieli nieruchomości, w tym również pozwana zwróciło się do Przewodniczącego Rady Miejskiej w Radomiu o zawieszenie powódki w „czynnościach radnej” w związku z „prowadzonymi przez Prokuraturę Rejonową w Radomiu postępowaniami karnymi ...sygn. akt 2 Ds 1201/09 ... 1 Ds 877/09”. Pismem z dnia 6 sierpnia 2009 r. pozwana zwróciła się do Rady Miejskiej w Radomiu o „wygaszenie mandatu Radnej A. M.”, wskazując że miała się ona --- STRONA 4 --- dopuścić przestępstw w trakcie pełnienia funkcji zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej. Z kolei pismem z dnia 10 sierpnia 2009 r. 15 współwłaścicieli nieruchomości, w tym też pozwana, skierowanym do Prezydenta Miasta Radomia, wyrazili oni sprzeciw wobec propozycji zmian zarządcy przedmiotowej nieruchomości. Zawarte zostały w nim sformułowania, które dotyczyły powódki, w szczególności, iż wobec niej „toczą się śledztwa w sprawach karnych sygn. akt 2 Ds 2101/09, sygn. 1 Ds 877/09”. Przedmiotowe pismo zostało również przesłane do wiadomości Prokuratury Rejonowej w Radomiu, Gazety Wyborczej oraz Przewodniczącego Rady Miejskiej. W tym stanie faktycznym, ustalonym w oparciu o dowody z dokumentów i pomocniczo z zeznań powódki i świadków, Sąd Okręgowy uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia żądania pozwu. Po omówieniu przepisów art. 23 i 24 kc Sąd Okręgowy stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, iż sformułowania zawarte w pismach podpisanych przez pozwaną w sposób obiektywny naruszyły cześć i dobre imię powódki, mimo iż w subiektywnym mniemaniu powódki mogły być dla niej przykre i krzywdzące. Nie możną przyjąć, iż przedmiotowe sformułowania były niezgodne z prawdą. Wprawdzie bezsporne było, iż w chwili składania przez pozwaną przedmiotowych pism, przeciwko powódce nie było prowadzone żadne postępowanie karne (w rozumieniu takim, że nie była o nic podejrzana ani oskarżona), to jednak bezsprzecznie toczyły się wówczas postępowania, których przedmiotem było m. in. ustalenie, czy nie doszło do nieprawidłowości przy pełnieniu przez powódkę funkcji zarządcy przedmiotowej nieruchomości. Jakkolwiek jedno z postępowań zostało umorzone, to w sprawie 1 Ds 877/09 --- STRONA 5 --- w dniu 29 grudnia 2009 r. został sporządzony akt oskarżenia i sprawa sądowa nie dzień orzekania jest w toku. Sąd Okręgowy wskazał również, że w żadnym z pism pozwana nie twierdziła w sposób kategoryczny, że postępowania karne prowadzone są „przeciwko” powódce, a jedynie wskazywała, że śledztwa toczą się „wobec” powódki. Z uwagi na fakt, iż pozwana nie posiada wykształcenia prawniczego, za wiarygodną uznał sąd orzekający wersję, iż pozwana mogła nie odróżniać pojęć takich jak „postępowanie karne w sprawie” i „postępowanie karne przeciwko osobie” i używała języka potocznego, pisząc że postępowanie karne toczy się „wobec” powódki. Sąd Okręgowy zwrócił także uwagę, iż powódka jako radna Rady Miejskiej w Radomiu winna być zaliczona do osób publicznych. Zakres ochrony takich osób jest węższy niż w przypadku „zwykłych” obywateli. Osoba podejmująca działalność publiczną powinna być świadoma, że jej życie i czyny będą poddawane ocenie i weryfikacji, ponieważ społeczeństwo ma prawo do pełnej informacji o wszystkich przejawach życia publicznego. Sąd podkreślił, iż ewentualna karalność w przypadku powódki miałaby szczególnie istotne znaczenie, gdyż prowadziłaby do wygaśnięcia jej mandatu radnej. W świetle okoliczności sprawy Sąd Okręgowy uznał, iż brak było podstaw do zakwalifikowania zachowania pozwanej jako bezprawnego, a mianowicie jako sprzecznego z przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Wydźwięk listów i zawartych w nich wypowiedzi wynikał z konfliktu związanego z działalnością powódki jako zarządcy, nie wyczerpywał jednak znamion, które wskazywałyby na naruszenie dóbr osobistych powódki oraz mieścił się w granicach prawa do swobody wypowiedzi. Mając na uwadze całokształt wypowiedzi Sąd Okręgowy uznał, iż postępowanie pozwanej nie naruszyło dóbr osobistych powódki, co skutkowało oddaleniem powództwa. --- STRONA 6 --- Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka zarzucając: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, a polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, że pozwana w żadnym z pism nie twierdziła, że postępowania karne prowadzone są „przeciwko” powódce, a jedynie wskazywała, że śledztwa toczą się „wobec” powódki, w sytuacji gdy w piśmie z dnia 10 sierpnia 2009 r. pozwana napisała o „sprawach karnych toczących się przeciwko p. A. M.”; 2. obrazę przepisu art. 233 § 1 kpc poprzez zupełnie dowolną tj. wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności dowodu z zeznań pozwanej oraz dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowań karnych skutkującą błędami w ustaleniach faktycznych. Wskazując na przedstawione zarzuty skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Apelacyjnego apelacja nie zawiera uzasadnionych zarzutów, stanowiąc jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami sądu pierwszej instancji. Wbrew zarzutom apelacji Sąd Okręgowy nie dopuścił się obrazy przepisu art. 233 § 1 kpc. Aby zarzucić skutecznie naruszenie przepisu art. 233 § 1 kpc skarżący powinien wskazać, jaki konkretnie dowód mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sąd uznał za wiarygodny i mający moc dowodową albo --- STRONA 7 --- za niewiarygodny i niemający mocy dowodowej, i w czym przy tej ocenie przejawia się naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok SN z 18.01.2002 r. sygn. I CKN 132/01, Lex nr 53144). Kwestionowanie dokonanej przez sąd oceny dowodów nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego (por. postan. SN z 10.01.2002 r. sygn. II CKN 572/99, Lex nr 53136). Stwierdzić także należy, iż jeżeli z materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo- skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok SN z 27.09.2002 r. sygn. II CKN 817/00, Lex nr 56906). Apelacja tak wymaganych zarzutów nie przedstawia i nie wykazuje, aby ocena dowodów oraz oparte na niej wnioski były dotknięte powyższymi uchybieniami. Nie ma jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania dokonanej przez sąd oceny dowodów, w tym dowodu z zeznań pozwanej. Wbrew twierdzeniom apelacji nie pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego ocena sądu, iż pozwana mogła nie odróżniać postępowania karnego wszczętego „w sprawie” i „przeciwko osobie”. Fakt, iż pozwana pełniła funkcję ławnika w sprawach karnych nie oznacza wprost znajomości regulacji dotyczących postępowania przygotowawczego. Należy zauważyć, iż od ławników nie jest wymagana --- STRONA 8 --- wiedza prawnicza. Bez znaczenia dla okoliczności faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia jest też fakt, jaki procent współwłaścicieli pozostaje w sporze z powódką. Podnoszone przez skarżącą argumenty nie mogą stanowić uzasadnionej podstawy do podważenia dokonanej przez sąd orzekający oceny dowodów. Skarżąca nie wskazała też jakie dowody z dokumentów znajdujących się w aktach postępowań karnych zostały przez sąd wadliwie ocenione i jakie ustalenia sądu pozostają w sprzeczności z tymi dowodami. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny dowodów. Uznając bezzasadność powyższego zarzutu Sąd Apelacyjny uznał, iż ustalenia sądu pierwszej instancji są prawidłowe i nie zostały skutecznie podważone przez apelującą. Wbrew twierdzeniom apelacji Sąd Okręgowy prawidłowo przyjął, iż stwierdzenia pozwanej dotyczące postępowań karnych prowadzonych wobec powódki są prawdziwe. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko sądu orzekającego, iż pozwana mogła nie mieć świadomości różnicy w zakresie postępowania karnego prowadzonego „w sprawie” i „przeciwko” konkretnej osobie zwłaszcza w sytuacji, gdy była jedną z osób składających wniosek o wszczęcie postępowania /k.86/. Poza tym, stwierdzić należy, iż istotą informacji przekazywanej przez pozwaną był fakt, iż prowadzone są postępowania karne, które dotyczą osoby i działalności powódki. Ponadto, czego zdaje się nie dostrzegać skarżąca, jedno z postępowań karnych było prowadzone „przeciwko” powódce. Jak wynika z notatki urzędowej sporządzonej w oparciu o akta spraw karnych na k. 86, postępowanie karne w sprawie 3 Ds 1611/08 (późniejsza sygn. 2 Ds 2101/09) zostało wszczęte z urzędu wobec Zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej w Radomiu przy ulicy 25 czerwca 18 – A. M. w dniu 18 września 2008 r. z uwagi na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. Z kolei w drugiej ze spraw, przedstawiono powódce zarzuty --- STRONA 9 --- 24 sierpnia 2009 r., czyli ponad 3 tygodnie od dnia pierwszego pisma. W sprawie tej skierowano zresztą akt oskarżenia do sądu. Należy ponadto zauważyć, iż w przedmiotowych pismach pozwana podaje sygnatury akt postępowań karnych. Postępowania te niewątpliwie dotyczyły działalności powódki jako zarządcy. Wszystko to musi prowadzić do wniosku, że przedmiotowe informacje były prawdziwe. Użycie w jednym ze zdań słowa „przeciwko” nie może prowadzić do oceny informacji jako nieprawdziwych, tylko dlatego, że w jednej z nich w dacie pisma nie wydano postanowienia o przedstawieniu zarzutów, skoro dotyczyło ono działalności powódki jako zarządcy nieruchomości. Z pisma skierowanego do Przewodniczącego Rady Miejskiej wynika wyraźnie, że są to postępowania karne, nierozstrzygnięte na datę pisma, a które mają wpływ na ocenę działań powódki jako zarządcy z punktu widzenia prawa karnego. Fakt użycia słowa „przeciwko” a nie „wobec”, czy też obu tych słów nie może być argumentem wskazującym na nieprawdziwość podanych w pismach informacji, skoro faktycznie takie postępowania karne toczyły się, a w jednym przypadku postępowanie było wszczęte wobec powódki już w 2008 r., na co wskazuje przedmiot tego postępowania. Jego późniejsze umorzenie jest bez znaczenia dla oceny prawdziwości twierdzeń pozwanej. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do podważania trafności ustaleń dokonanych przez sąd pierwszej instancji. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego. Skoro informacje wskazywane przez pozwaną były prawdziwe, to nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki. Podanie takiej informacji do organów, będących adresatami pism ma swoje uzasadnienie, z uwagi na charakter sporu oraz sprawowaną przez powódkę funkcję. Osoba wykonująca mandat radnej musi się liczyć z tym, iż fakt objęcia zainteresowaniem organów ścigania – oceną --- STRONA 10 --- przez prokuraturę jej działalności także w innej sferze, może być przedmiotem zainteresowania innych osób. Jak już wyżej wskazano informacje te nie były nieprawdziwe, a w jednej ze spraw postępowanie zakończyło się skierowaniem aktu oskarżenia. Nie budziła zastrzeżeń powódki forma pisma. Nie można zatem w całokształcie okoliczności sprawy mówić o naruszeniu dobrego imienia powódki. Należy zgodzić się ze skarżącym, iż sąd pierwszej instancji nie poddał głębszym rozważaniom swojego stanowiska co do braku bezprawności w zachowaniu pozwanej. Niemniej jednak nie ma to znaczenia dla oceny całokształtu rozstrzygnięcia. Konieczność wykazania okoliczności wyłączających bezprawność, przytoczonych w uzasadnieniu apelacji, zachodzi dopiero po ustaleniu, że doszło do naruszenia dóbr osobistych. Ustalenie, że do naruszenia doszło jest bowiem podstawową przesłanką warunkującą możność rozważania kwestii odpowiedzialności sprawcy w świetle art. 24 kc i tym samym okoliczności wyłączających bezprawność. W sytuacji uznania przez sąd, iż postępowanie pozwanej nie naruszało dóbr osobistych powódki, analiza przesłanek wyłączających bezprawność działania pozwanej jest bezprzedmiotowa. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny uznał, iż zarówno ustalenia faktyczne jak i, co do zasady, ocena prawna dokonana przez sąd pierwszej instancji jest prawidłowa i nie ma podstaw do ich zakwestionowania. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny uznał, iż apelacja nie zawiera uzasadnionych zarzutów, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Z tych też względów i na mocy art. 385 kpc Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną.