Wyrok I ACa 458/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 września 2007 r. Sąd Apelacyjny w Katow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 458/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 września 2007 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Roman Sugier (spr.) Sędziowie : SA Lucyna Świderska - Pilis SA Rafał Dzyr Protokolant : Marta Palczewska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2007 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa J. K. przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej w S. o zapłatę i ustalenie na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt II C 33/05 1) zmienia punkt 1 zaskarżonego wyroku o tyle, że odsetki ustawowe od kwoty 20.000 złotych zasądza od dnia 15 grudnia 2004 r. i oddala apelację w pozostałej części; 2) zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 458/07 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 13 maja 2007 roku Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w S. na rzecz powódki J. K. kwotę 20.000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 13 marca 2007 roku, ustalił odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku --- STRONA 2 --- z dnia 3 lutego 2003 roku mogące się ujawnić w zdrowiu powódki w przyszłości, oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu. Wyrok ten został oparty na ustaleniu przez Sąd, że powódka w dniu 3 lutego 2003 roku wysiadając z autobusu komunikacji miejskiej wpadła do zalanej wodą dziury w jezdni i doznała złamania kostki bocznej. Powódka z miejsca zdarzenia została przewieziona karetką pogotowia do Szpitala (...) w B. gdzie założono jej gips. Powódka miała założony opatrunek gipsowy przez 30 dni a ze zwolnienia lekarskiego korzystała od lutego do kwietnia 2003 roku. Rehabilitacja powódki trwała do końca maja 2003 roku. W ocenie Sądu Okręgowego krzywda powódki, polegająca na doznaniu złamania kostki bocznej, związany z tym trwały uszczerbek na zdrowiu, oraz dolegliwości i uciążliwości odczuwane w okresie rehabilitacji wymagają zasądzenia na rzecz poszkodowanej zadośćuczynienia w kwocie 20.000 złotych. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, że istnieje związek przyczynowy między rozstrojem zdrowia powódki, polegający na popękaniu naczyń krwionośnych i powstaniu żylaków oraz wznowienia choroby nowotworowej a urazem doznanym przez powódkę w dniu 3 lutego 2003 roku i stosownym leczeniem tego urazu. Orzekając o odsetkach za opóźnienie w zapłacie żądanego zadośćuczynienia Sąd stwierdził, że winny one być zasądzone dopiero od daty wyrokowania powołując się w tym zakresie na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 30 października 2003r. sygn. akt IV CK 130/02. Wyrok ten został zaskarżony apelacją przez powódkę w części określającej początkową datę biegu odsetek ustawowych od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia. Skarżąca powołując się na niewłaściwą wykładnię przepisu art. 481 k.c., polegającą na uznaniu, że powódce odsetki należą się od daty wyrokowania, wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego na jej rzecz odsetek od dnia 4 marca 2003r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Według skarżącej odsetki winny być zasądzone od dnia żądania zapłaty zadośćuczynienia skierowanego do pozwanego. Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył co następuje: Apelacja powódki jest uzasadniona częściowo. Stanowisko judykatury odnośnie daty od jakiej winny być zasądzone odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia nie jest jednolite. Do końca lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego dominował pogląd sprowadzający się do stwierdzenia, że w przypadku przedsądowego wezwania do zapłaty zadośćuczynienia odsetki od zasadnie żądanej kwoty winny być zasądzone od daty doręczenia wezwania do zapłaty. Jeżeli ustalenie zasadności żądania wymagało przeprowadzenia przez ubezpieczyciela postępowania likwidacyjnego odsetki zasądzono po upływie terminu o jakim mowa w przepisie art. 817 § 1 k.c., o ile nie zachodziły przesłanki o jakich mowa w paragrafie 2 tego przepisu. Od przedstawionego wyżej stanowiska sądy zaczęły odstępować na przełomie lat 80-tych i 90-tych XX wieku ze względu na występujące wówczas zjawisko hiperinflacji. Powodowało ono bowiem z jednej strony, że żądane kwoty już po upływie kilku miesięcy stawały się nieadekwatne do krzywdy doznanej przez poszkodowanego a z drugiej strony Rada Ministrów ustalała wysokość odsetek za opóźnienie --- STRONA 3 --- w zapłacie w wysokości przewyższającej stopę inflacji. Ze względu na taką sytuację społeczno – gospodarczą w orzecznictwie sądów zaczął obowiązywać pogląd, że wielkość zasądzonych zadośćuczynień winna być ustalana w dacie wyrokowania a odsetki (relatywnie wysokie) zasądzane dopiero od daty wyrokowania na przyszłość. Należy zgodzić się ze skarżącym, że aktualna sytuacja społeczno – gospodarcza jaka istnieje w naszym kraju, wielkość inflacji oraz wysokość odsetek ustawowych jakie dłużnik winien zapłacić za opóźnienie, nie pozwalają na uznanie, że w każdym przypadku odsetki od zasądzonego zadośćuczynienia winny być zasądzone od daty wyrokowania na przyszłość. Od kilku lat inflacja w Polsce jest ustabilizowana i wynosi 1-2% rocznie. Brak jest więc podstaw do uznania, że istnieje jakaś istotna ekonomicznie różnica między wielkością świadczenia do spełnienia którego dłużnik został wezwany (art. 455 k.c. w związku z art. 481 § 1 k.p.c.) a wielkością świadczenia zasądzonego w wyroku. Zasądzenie w takiej sytuacji odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od daty wyrokowania w istotny sposób preferuje interesy zobowiązanego. Poprzez odwlekanie spełnienia świadczenia uzyskuje on bowiem nienależną korzyść polegającą z możliwości korzystania z pieniędzy przysługujących uprawnionemu, bez konieczności płacenia wynagrodzenia z tego tytułu w postaci odsetek za opóźnienie. Dlatego praktyka polegająca na zasądzeniu od ubezpieczycieli odsetek za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia od daty wyrokowania skutkuje odwlekaniem ze względów ekonomicznych wypłaty odszkodowań. W niniejszej sprawie powódka żądała odsetek za opóźnienie od 4 marca 2003r. tj. od upływu 30 dni od dnia wypadku w którym została poszkodowana. Brak jest podstaw do uznania, że pozwany od tej daty opóźniał się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Powódka nie wykazała bowiem, że wezwała pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia przed tą data. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że przedsądowe wezwanie do zapłaty powódka skierowała do ubezpieczyciela w dniu 6 grudnia 2004 roku przedstawiając okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie (k. 7). Ze względu na brak doręczenia wezwania należy uznać, że pozwany wezwanie to otrzymał najpóźniej w dniu 15 grudnia 2004 roku kiedy to skierował do powódki pismo kwestionujące co do zasady swoją odpowiedzialność (k. 6). Takie stanowisko pozwanego, nieprawidłowe, na co wskazuje uprawomocnienie się wyroku w części zasądzającej zadośćuczynienie, pozwala na stwierdzenie że pozwany od tej daty opóźniał się ze spełnieniem świadczenia. Brak jest podstaw do uznania, że termin spełnienia świadczenia winien być przesunięty o 30 dni o jakich mowa w przepisie art. 817 § 2 k.c. gdyż pozwany nie zadeklarował podejmowania czynności koniecznych do ustalenia swej odpowiedzialności. Z akt sprawy wynika, że 15 grudnia 2004 roku proces leczenia powódki był już zakończony i pozwany mógł nie tylko ustalić czy ponosi odpowiedzialność cywilną za podmiot odpowiedzialny za szkodę powódki ale także rodzaj i wielkość krzywdy doznanej przez powódkę. Wartość ekonomiczna kwoty 20.000 zł odnośnie której powódka 15 grudnia 2004r. skierowała do pozwanego zasadne żądanie zapłaty nie odbiega w istotny sposób od wartości tej kwoty w dacie wyrokowania. Reasumując należy stwierdzić, że obecnie nie zachodzą podstawy do uznania, że od zasądzonych zadośćuczynień w oparciu o przepis art. 444 k.c. odsetki za opóźnienie winny być zawsze zasądzone od daty wezwania do zapłaty lub od daty wyrokowania. Kwestia ta winna być oceniana i rozstrzygana indywidualnie w każdym konkretnym przypadku. Inne rozstrzygnięcie winno zapaść w tym w przypadku gdy krzywda poszkodowanego może być oceniona już w dacie wezwania do zapłaty a inna w przypadku gdy proces leczenia poszkodowanego i usuwania skutków doznanego urazu trwa jeszcze w trakcie procesu. --- STRONA 4 --- Powódka nie może skutecznie dochodzić odsetek za opóźnienie od daty o jakiej mowa w pozwie i apelacji, skoro proces jej leczenia trwał dłużej a nadto nie wykazała aby skierowała przed 4 marca 2003 roku wezwanie do pozwanego o zapłatę skonkretyzowanej kwoty z tytułu zadośćuczynienia. Ubezpieczyciel nie może zaś powoływać się na to, że opóźniał ze spełnieniem świadczenia pieniężnego dopiero od daty wyrokowania skoro nie wykazał aby rozmiar krzywdy doznanej przez powódkę uległ zmianie po 15 grudnia 2004 roku lub aby żądana w tym czasie przez poszkodowaną kwota była z kompensacyjnego punktu widzenia kwotą odmienną od zasądzonego świadczenia. Dlatego Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany opóźnia się ze spełnieniem zasądzonego świadczenia od 15 grudnia 2004 roku i na mocy art. 385 k.p.c. i art. 386 § 1 k.p.c. dokonał korekty zaskarżonego wyroku w zakresie daty początkowej naliczania odsetek. O kosztach orzeczono na mocy art. 100 k.p.c. mając na względzie wynik postępowania apelacyjnego. Z/ 1) odnotować 2) akta zwrócić SO w Katowicach. 19.09.2007r. Sędzia: