Postanowienie I ACa 455/13 Sygn. akt I ACa 455/13 . Ifia podsiawie usiawy 2 dnia 6.00.200

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 455/13 Sygn. akt I ACa 455/13 . Ifia podsiawie usiawy 2 dnia 6.00.200? 1. u dosiepie " _ d°‘"7°‘ma°iIPl=b1i¢{flBiD2.U. ‘I12 puz. 1198 z péin. zm. ' przekazano informacgg puifiiczneg w formie riokumenlu iub w iormie mzeiworzonej w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ iiii Sm F6] _ gkgfi To Yb \ . imis i nazv§i§ki§ """""""""" H Dma 3 Wméma 2013 r‘ ........ ...... _____________ adres wnioskodawcy "" " Sqd Apelacyjny w Warszawie I Wydzial Cywilny w skiadzie: Przewodniczqcy — Sqdzia SA — Edyta Jefimko Sqdzia SA — Roman Dziczek Sgdzia SA  Dorota Markiewicz (spr.) Protokolant — apl. sqdziowski Marek Ochal A po rozpoznaniu w dniu 3 wrzeénia 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa R. C. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Ministrowi Zdrowia 0 zaplatq na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu Okrqgowego w Warszawie z dnia 26 wrzeénia 2012 r., sygn. akt I C 247/ 12 1. oddala apelacjg; 2. zasadza ad R. C. na rzecz Ska rbu Palistwa Proku ratorii Generalnej Ska rbu Pafistwa kwotq 5400 (piqé tysiqcy czterysta) zlotych tytufem zwrotu kosztéw zastgpstwa procesowego w postqpowaniu apeiacyjnym. Sygn. akt I ACa 455/13 UZASADNIENIE V Powéd R. C. wniésk 0 zasqdzenie od Skarbu Pafistwa — Ministra Zdrowia kwoty 2.000.000 21 za to, Ze pomimo posiadanej Wiedzy 0 szkodliwoéci palenia tytoniu Ministerstwo Zdrowia nie wprowadziko wczeénjej zakazéw palenia papieroséw, edukacji dotyézancej./szkodliwoéci palenia oraz zakazu reklamowania wyrobéw tytoniowych, co skutkdwalo popadniqciem powoda w nakég i paleniem przez niego papieroséw od 1994 r., czego konsekwencjqbylo poniesienie przez niego uszczerbkuna zdrowiu (impotencj a) oraz ogtromnych strat finansowyqh. Wyrokiem z dnia 26 Wrzeénia 2012 r. Sqd Okrqgowy W Warszawie oddalil powédztwo i zasqdzil od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwotq 7.200 2% tytuiem zwrotu kosztéw postqpowania. . Sygn. akt I ACa 455/13 Sygn. akt I ACa 455/13 _ tła podstawie ustawy 2 dnia ßfiaāoüi 1. u dostępie ' _ ¿°*"Ÿ°"“ü0Í1PübiÍßĘflßiĹ"2.U. '|12 poz. 1198 z póžn. zm. ' przekazano intormacşę puiiłiczną W formie dokumentu iub W formie przetworzone] W 1M11¬:N1u RzaczYPosPoL1TEJ POLSKIEJ ____ Sm „jj _ şgjíøw To .nl \ _ imię Í nazwisko ''''''''''''''''' " Dma 3 Wmśma 2013 r' ........ ...... _______________ adres wnioskodawcy '''' " Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA - Edyta Jefimko Sędzia SA - Roman Dziczek Sędzia SA - Dorota Markiewicz (spr.) Protokolant - apl. sędziowski Marek Ochal _ po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa R. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Zdrowia o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I C 247/ 12 1. oddala apelację; 2. zasądza od R. C. na rzecz Skarbu Państwa -Proku ratoríi Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apełacyjnym. Sygn. akt I ACa 455/13 UZASADNIENIE W Powód R. C. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa - Ministra Zdrowia kwoty 2.000.000 zł za to, że pomimo posiadanej wiedzy o szkodliwości palenia tytoniu Ministerstwo Zdrowia nie wprowadziło wcześniej zakazów palenia papierosów, edukacji dotyczącejszkodliwości palenia oraz zakazu reklamowanie wyrobów tytoniowych, co skutkowało popadnięciem powoda w nałóg i paleniem przez niego papierosów od 1994 r., czego konsekwencją było poniesienie przez niego uszczerbku 'na zdrowiu (impotencj a) oraz ogromnych strat finansowych. Wyrokiem z dnia 26 września 2012 r. Sąd Okręgowy W Warszawie oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. _ --- STRONA 2 --- S851 Okrqgowy wskazal, 2e W 1994 r., kiedy powod zaczql palié papierosy, mial 15 lat, znaj dowal sio pod opiekq zarowno rodziny jak iszkoly. Dlatego Sqd uznal, Ze niemozliwym bylo, aby powod nie wiedzial o szkodliwoéci palenia,“tynibardzieju, Ze wiedza ta ma charakter powszechny. Ponadto sam powod przyznai, Ze na opakowaniachwy'robow tytoniowych znajdowaly sic; napisy ostrzegaj ape przed ich szkodliwym dzia1aniem. V Sqd Olmjggowy uzna1, Ze powod nie wykazal istnienia ktorejkolwiek z podstawowych przeslanek odpowiedzialnoéci odszkodowawczej zawartych W art. 417 k.c.: bezprawnoéci dzia1ania(zaniechania), ani adekwatnego zwiqzku przyczynowego pomiqdzy dzialaniem (zaniechaniem) wladzy publicznej a zglaszanq szlcodq. Zdaniem Sqdu w niniej szej sprawie zachodzil oczywisty brak niezgodnego z prawem dziaiania W1adzy publicznej, a nastqpsrwa wskazane przez powoda nie ssaw)/ni1demja1<iegoko1Wiek zaniechania, dlatego tez roszczenie powoda wskazywane jako szkoda, jak i zadoééuczynienie pocllegalo oddaleniu. O kosztach postqpowania Sqd orzeld zgodnie z art. 98 k.p.c. Powyzszy wyrok Sqdu Olcrqgowego z dnia 26 wrzeénia 2012 r. zaskarzyl powéd W caloéci. Wniosl 0 ponowne rozpatrzenie sprawy przez Sqd Apelacyjny, podnoszqc, 2e nie zgadza siq z rozstrzygniqciem Sqdu Okrogowego oddalaj qcym powodztwo. Odwolal sir; do zezwolenia Palfistwa W przeszioéci na reklamowanie papierosow, ktore to rekiamy mialy wplynqé na podéwiadomoéé skarzapego. ‘W odpowiedzi na apelacjq pozwany wniosi 0 jej oddalenie i zasqdzcnie na jego rzecz od powoda kosztow ' postqpowania. Sag! Apelacyj ny zwazyl, co nastqpuje: Apelacja jako oczywiécie bezzasadna podlega oddaleniu. W pielwszej kolejnoéci zaznaczyé nalezy, ii powod powolywal siq na zdarzenie wyvvoh1jqce szkoclq (W wyniku dziakania pozwanego) zaistniale juz w 1994 r. Wtedy to R. C. miai sic; uzaleznié od palenia tytoniu — papierosow, co W konsekwencji doprowadzié mialo do komplikacji zdrowotnych i psychicznych powoda oraz jego strat materialnyoh.  Wychodzqc 2; jednej z podstawowych zasad prawa ~ niedzialania ustawy z mocq wstecznq, nalezy stwierdzié, 2e do ooeny odpowiedzialnoéoi pozwanego Skarbu Paflstwa za szkody zwiqzahe ze zdarzeniami, ktore mia1y miej sce przed 17 paidziernika 1997r. trzeba stosowaé przepisy art. 417  421 k.c. W101‘! pierwotnym brzmieniu, bez jakichkolwiek modyfikacji, gdyi skutki czasowe orzeczenia Trybunahl Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 118/00 (OTK 2001, nr 8, poz. 256) dotyczapego niekonstytucyjnoéci art. 418 k.c. i nadania nowego rozumienia art. 417 § 1 k.c. mozna odnieslé jedynie do szkod powstalyoh po dniu 17 paidziernika 1997 r. W orzecznictwie Sqdu Naj wyzszego dominujqcy jest poglqd, Ze skutki Wejécia w Zycie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP nie obejmujqokresu przed 1'7 paidziemika 1997 r. Powyzsze stanowisko Sqd Najwyiszy wyrazii m. in. w wyroku 2 dnia 18 lutego 2005 r., V CK 461/04 (Lex Polonica nr 374069), gdzie stwierdzil, 26 do chwili wejécia W Zycie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP (tj. przed dniem 17 paidziemika 1997 r.) brak bylo podstaw do przyjmowania innego rozumicnia art. 417 § 1 k.c., niz to ustalila uchwaia pelnego skiadu Izby Cywilnej Sqdu Najwyiszego z dnia 15 Iutego 1971 1'. _ Art. 417 § 1 k.c. W brzmieniu pierwotnym (Dz. U. z 19641‘. nr 16 poz. 93) stanoWi1,i2'Skarb Paflstwa ponosi odpowiedzialnoéé za szkodo vwrzqdzonq przez fimkcjonariusza pafistwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynnoéci. Zgodnie zaé 2 uchfivalq Pelnego Skiadu Izby Cywilnej Sqdu Najwyzszego z dnia 15 lutego 1971 r., III CZP 33/70 (OSNCP 197174 poz. 59) przeslanki odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa na podstawie art. 417 k.c. przedstawiajq sin; nastopujqcoz  1) Wyrzqdze1fle szkody przez fL1l1_kCj0I1&I'i11SZ3. pafistwowego; Sąd Okręgowy wskazał, że W 1994 r., kiedy powód zaczął palić papierosy, miał 15 lat, znajdował się pod opieką zarówno rodziny jak iszkoły. Dlatego Sąd uznał, że niemożliwym było, aby powód nie wiedział o szkodliwości p'alenia,"tynibardziej", że wiedza ta ma charakter powszechny. Ponadto sam powód przyznał, że na opakowaniach-wyrobów tytoniowych znajdowały się napisy ostrzegaj ące przed ich szkodliwym działaniem. « Sąd Okręgowy uznał, że powód nie wykazał istnienia którejkolwiek z podstawowych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej zawartych W art. 417 k.c.: bezprawności działania (zaniechania), ani adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem (zaniechaniem) władzy publicznej a zgłaszaną szkodą. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zachodził oczywisty brak niezgodnego z prawem działania władzy publicznej, a następstwa wskazane przez powoda nie są wynikiemjakiegokolwiek zaniechania, dlatego też roszczenie powoda wskazywane jako szkoda, jak i zadośćuczynienie podlegało oddaleniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 98 k.p.c. Powyższy wyrok Sądu Okręgowego z dnia 26 września 2012 r. zaskarżył powód w całości. Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Sąd Apelacyjny, podnosząc, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego oddalaj ącym powództwo. Odwołał się do zezwolenia Państwa W przeszłości na reklamowanie papierosów, które to rekiamy miały wpłynąć na podświadomość skarżącego. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów ' postępowania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jako oczywiście bezzasadna podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności zaznaczyć nalezy, iż powód powoływał się na zdarzenie wywołujące szkodę (w wyniku działania pozwanego) zaistniałe już w 1994 r. Wtedy to R. C. miał się uzaleznić od palenia tytoniu - papierosów, co w konsekwencji doprowadzić miało do komplikacji zdrowotnych i psychicznych powoda oraz jego strat materialnych. - Wychodząc z jednej z podstawowych zasad prawa ~ niedziałania ustawy z mocą wsteczną, należy stwierdzić, że do oceny odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa za szkody związane ze zdarzeniami, które miały miejsce przed 17 pażdziernika 1997r. trzeba stosować przepisy art. 417 - 421 k.c. w ich pierwotnym brzmieniu, bez jakichkolwiek modyfikacji, gdyż skutki czasowe orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 118/00 (OTK 2001, nr 8, poz. 256) dotyczącego niekonstytucyjności art. 418 k.c. i nadania nowego rozumienia art. 417 § l k.c. można odnieść jedynie do szkód powstałych po dniu 17 października 1997 r. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominujący jest pogląd, że skutki wejścia W życie art. 77 ust. I Konstytucji RP nie obejmują okresu przed 17 października 1997 r. Powyższe stanowisko Sąd Najwyższy wyraził m. in. W wyroku z dnia 18 lutego 2005 r., V CK 461/04 (Lex Polonica nr 374069), gdzie stwierdził, że do chwili wejścia W życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP (tj. przed dniem 17 października 1997 r.) brak było podstaw do przyjmowania innego rozumienia art. 417 § 1 k.c., niz to ustaliła uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego Z dnia 15 lutego 1971 r. _ Art. 417 § 1 k.c. w brzmieniu pierwotnym (Dz. U. z 1964r. nr 16 poz. 93) stanowił, iż 'Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez fimkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Zgodnie zaś z uchwałą Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1971 r., III CZP 33/70 (OSNCP 197174 poz. 59) przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. przedstawiają się następująca: - 1) wyrządzenie szkody przez funkcjonariusza państwowego; --- STRONA 3 --- 2) zawinione dzialanie lub zaniechanie tego funkcjonariusza; _ 3) normalny zwiqzek przyczynowy miqdzy dzialaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza a vvyrzqdzonq szkodq; 4) vvyrzqdzenie przy wykonalnoéci powierzonej funkcjonariuszowi czynnoéci. Brak chociazby jednej 2 Wymienionych przeslanek skutkuje zaé oddaleniem powodztwa opartego na treéci przepisu 417 k.c. . Podstawowq przeslankq odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa — Ministra Zdrowia W przedmiotowej sprawie — w myél art. 417 § 1, k.c. (W stanie prawnym obowiqzujqcym W dacie zaistnienia zdarzenia wywolujqcego szkodq) jest bezprawnoéé dziaiania lub zaniechania fu.nkcjonariusza pafistwowego oraz istnienie jego winy. Przyjmuje siq, 2e przeslankq bezprawnoéci ujotqw omawianym przepisie nalezy uj mowaé éciéle jako zaprzeczenie zachowania uwzglqdniaj qcego nakazy i zakazy wyilikajagae z normy prawnej — z wylzgczeniem norm moralnych i obyczaj owych. Chodzi tu wiqc o niezgodnoéé z konstytucyjnie rozumianymi irodlami prawa, czyli Konstytuoja, ustawami i ratyfikowanymi umowami miqdzynarodowymi. W okolicznoéciach niniej szej sprawy powod dopatrywal siq bezprawnoéci W tym, ii Pazistwo zezWala1o na reklamowanie W prasie i TV wyrobow nikotynowych, a jednoczeénie zakazywalo palenia tytoniu min. W jednostkach organizacyjnych oéwiaty i wychowania. Podnieéé nalezy, i2 mozliwoéé reklamy Wyrobow nikotynowych W 1994 r. nie by1a sprzeczna z obowiaczujqcym porzqdkiem prawnym. W 1994 r. nie obowiqzywaiy zadne normy prawns zakazujqce reklamowania papieroséw. Rozporzqdzenie Ministra Zdrowiai Opieki Spolecznej z dnia 4 czerwca 1974 r. W sprawie ograniczenia palenia tytoniu ze wzglodow zdrowotnych (Dz.U. Nr 22, poz. 135) wprowadzafio jedynie zakaz palenia tytoniu w okreélonych rodzajach instytucji i pomieszczefi, W tym zapewnienie écisiego przestrzegania zakazu palenia tytoniu przez dzieci i miodziei W jednostkaoh organizacyjnych resortu oéwiaty i wychowania. " ' ,,PolskaNo1'ma z dnia 24 marca 1986 r. PN86 A 990005 Wyroby tytoniowe. Papierosy. Wspolne wylnagania i badania” (Dz. Norm. I Miar nr 6/1986 poz. 13) nakladaia obowiqzek umieszczania na kazdym opakowaniu papierosow ostrzeizenia 0 szkodliwoéci palenia. Zakaz reklamowania wyrobow tytoniowych, poczagckowo W ograniczonym zakresie, zostal wprowadzony przepisem art. 8 ustawy z dnia 9 lipca 1995 r. 0 ochronie zdrowia przed nastopstwami uzywania tytoniu i Wyrobow tytoniowych (Dz.U. z 1996 r. Nr 10, p0Z. 55 ze zm.), przy czym zakaz ten zostal rozszorzony dopiero W 2000 r. Reasumujap: W okresie, kiedy powéd zaczagc palié papierosy i do czasu uzyskania przez niego pehiolemioéci (1996 r.) nie istniala norma prawna zakazujapa calkowicie reklamy wyrobow tytoniowych, natomiasti funkcj onowaly zapisy normy nakazuj ape zamieszczanie na opakowaniach papierosow ostrzezenia o szkodliwoéci palenia dla zdrowia. Powod nie udowodnil, a nawet nie twierdzfi, Ze norma ta nie byla realizowana. Po zmianie przepisow obowiaczek zamieszczania ostrzeiefi pozostal, zaé najpierw zostala ograniczona mozliwoéé reklamowania wyrobow tytoniowych, a nastqpnie jq wyeliminowano. Powod nie twierdzil, Ze po wej éciu przepisow ograniczajqcych, a nastqpnie wylqczaj ate}/ch reldamowanie wyrobow tytoniowych, przepisy te nie byly przestrzeganena skutek zanicchania bqdz' dziaiania strony pozwanej. W konselcwencji nie mozna. pozwanemu przypisaé bezprawnoéci zachowania. _ Nie zosta1y tez wykazane pozostaleprzeslanki odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa, tj .: zwiagcek ' przyczynowy pomiegdzy zaohowaniem strony pozwanej a cwentualnq szlcodq maj agckowq bqdi na osobie "oraz sama szkoda majqtkowa. Powod ograniczyl sig wylapznie do twierdzefi o powstaniu szkody maj qtkowej W nastqpstwie bralcu informacji o_ szkodliwoéci palenia. Tymczasem to na nim spoczywal ciozar Wykazania 2) zawinione działanie lub zaniechanie tego funkcjonariusza; _ 3) normalny związek przyczynowy między działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza a wyrządzoną szkoda; 4) wyrządzenie przy wykonalności powierzonej funkcjonariuszowi czynności. Brak chociazby jednej z wymienionych przesłanek skutkuje zaś oddaleniem powództwa opartego na treści przepisu 417 k.c. t Podstawową przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa - Ministra Zdrowia w przedmiotowej sprawie - W myśl art. 417 § 1, k.c. (w stanie prawnym obowiązującym w dacie zaistnienia zdarzenia wywołującego szkodę) jest bezprawność działania lub zaniechania funkcjonariusza państwowego oraz istnienie jego winy. Przyjmuje się, że przesłankę bezprawności ujętąw omawianym przepisie należy uj mować ściśle jako zaprzeczenie zachowania uwzględniaj ącego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej - z wyłączeniem norm moralnych i obyczaj owych. Chodzi tu więc o niezgodność z konstytucyjnie roztunianymi źródłami prawa, czyli Konstytucja, ustawami i ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi. W okolicznościach niniejszej sprawy powód dopatrywał się bezprawności W tym, iż Państwo zezwalało na reklamowanie w prasie i TV wyrobów nikotynowych, a jednocześnie zakazywało palenia tytoniu m.in. w jednostkach organizacyjnych oświaty i wychowania. Podnieść należy, iż możliwość reklamy wyrobów nikotynowych w 1994 r. nie była sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym. W 1994 r. nie obowiązywały żadne normy prawne zakazującc reklamowania papierosów. Rozporządzenie Ministra Zdrowiai Opieki Społecznej z dnia 4 czerwca 1974 r. w sprawie ograniczenia palenia tytoniu ze względów zdrowotnych (Dz.U. Nr 22, poz. 135) wprowadzało jedynie zakaz palenia tytoniu w określonych rodzajach instytucji i pomieszczeń, w tym zapewnienie ścisłego przestrzegania zakazu palenia tytoniu przez dzieci i młodzież w jednostkach organizacyjnych resortu oświaty i wychowania. ' " „Polska Norma z dnia 24 marca 1986 r. PN-86 A- 990005 Wyroby tytoniowe. Papierosy. Wspólne wymagania i badania” (Dz. Norm. I Miar nr 6/1986 poz. 13) nakładała obowiązek umieszczania na każdym opakowaniu papierosów ostrzeżenia o szkodliwości palenia. Zakaz reklamowania wyrobów tytoniowych, początkowo w ograniczonym zakresie, został wprowadzony przepisem art. 8 ustawy z dnia 9 lipca 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), przy czym zakaz ten został rozszerzony dopiero w 2000 r. Reasumując: w okresie, kiedy powód zaczął palić papierosy i do czasu uzyskania przez niego pełnoletniości (1996 r.) nie istniała norma prawna zakazująca całkowicie reklamy wyrobów tytoniowych, natomiast funkcj onowały zapisy normy nakazuj ące zamieszczanie na opakowaniach papierosów ostrzeżenia o szkodliwości palenia dla zdrowia. Powód nie udowodnił, a nawet nie twierdził, ze norma ta nie była realizowana. Po zmianie przepisów obowiązek zamieszczania ostrzeżeń pozostał, zaś najpierw została ograniczona mozliwość reklamowania wyrobów tytoniowych, a następnie ją wyeliminowano. Powód nie twierdził, że po wejściu przepisów ograniczających, a następnie wyłączaj ących reklamowanie wyrobów tytoniowych, przepisy te nie były przestrzeganena skutek zaniechania bądź działania strony pozwanej. -W konsekwencji nie można pozwanemu przypisać bezprawności zachowania. _ Nie zostały też wykazane pozostałeprzesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa, tj.: związek ` przyczynowy pomiędzy zachowaniem strony pozwanej a ewentualną szkoda majątkową bądż na osobie oraz sama szkoda majątkowa. Powód ograniczył się wyłącznie do twierdzeń o powstaniu szkody majątkowej w następstwie braku informacji o_ szkodliwości palenia. Tymczasem to na nim spoczywał ciężar wykazania --- STRONA 4 --- tych okolicznoéci po myéli art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c., zaé przy hipotetycznym nawet zatozeniu, Ze powéd utracii érodki finansowe, przyozyny tego stanu rzeczy moga byé rozne  niekonieczznie zwiazane paleniem przez skariacego papierosow.  ' Ubocznie zauwaiyé nalezy, 2e kwota dochodzonego roszczenia W Zaden sposob nie zostala przez powoda uzasadniona — brak jest jakichkolwiek Wskazowek co do sposobu jej obliczenia przez powoda W kontekécie deldarowanej Szkody materialnej tudziei uszczerbku na zdrowiu. W tym miej sou Wskazaé nalezy, Ze jakkolwiek palenie tytoniu jest szkodliwe dla zdrowia i polityka zdrowotna Pafistwa wymagala Wprowadzenia ograniczefi W dostepie do wyrobow tytoniowych, zakazu ich 1eklamy oraz ostrzezefi 0 skutkach palenia tytoniu dla zdrowia, to jednak decyzja co do palenia papierosow bad: zerwania z tym nalogiem jest suwerexmq decyzjakazdego cztowieka. Prawo do stanowienia 0 sobie, W tym do decydowania 0 wtasnym zdrowiu, nie pozwala Pafistwu na dalej idaca ingerencje niz opisane dzialania prewencyjne. Powod byl dzieckiern, kiedy —jak twierdzi — zaczaj palié papierosy, ale na tym etapie odpowiedzialnoéé za jego zdrowie spoczywala najego opiekunach prawnych, zaé po uzyskaniu peinoletnjoéci sam decydowai o wlasnym zyciu, W tym, czy bedzie nadal pa1i1 papierosy — czerpiac wiedze o nastepstwach tej decyzji choéby z informacji zawartych na opakowaniach Wyrobow tytoniowych. Pozwany za suwerenne decyzje powoda W tej mierze odpowiedzialnoéci nie ponosi. Rozstrzygnieoie o kosztach procesu uznaé nalezy rowniez za trafne. Jego podstawa byl art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z ktorym strona przegrywaj aoa proces obowiazanajest zwrécié jego koszty przeoiwnikowi procesowemu.  Przepis art. 102 k.p.c. stanowi Wyjatek od zasady odpowiedzialnoéci za Wynik procesu uregulowanej w art. 98 k.p.c. Pozwala sadowi orzekaj acernu W sptawie na nieobciazanie strony przegrywajacej proces jego kosztarni W szczegolnie uzasadnionych Wypadlcach, nie precyzujac tego poj ecia. Oznacza. to, Ze ocena, czy zachodzi szozegolnie uzasadniony Wypadek, zostala oddana Wtadzy dyskrecj onalnej sadu, przy czym owo uzna__r1ie nie moie byé rzecz jasna dowolne, lecz wynikaé Z analizy realiow konktretnej sprawy. W njniej szej sprawie taki szczegolnie uzasadniony Wypadek nie zachodzit. Istotnie powod korzystat W toku procesu ze zwolnienia od kosztow sqdowych stanowiacego konsekwencje jego trudnej sytuacji maj atkowej, ale Sam ten fakt nie uzasadnia zastosowania Wobec niego dobrodziej stwa z art. 102 k.p.c. Przyj ecie odmiennej koncepcji oznaczatoby niedopuszczalna z puhktu Widzenia podstawowych zasad porzadku prawnego sytuacje, W ktorej osoby ubogie mogtyby bezjakichkolwiek konsekwencji finansowych Wytaczaé bezzasadne powodztwa i naraiaé przecivmikow procesowyoh na konieoznoéé ponoszenia We Wlasnym zakresie kosztow obrony. Sama sytuacja ekonorniczna strony przegrywaj acej , nawet tak niekorzystna, Ze strona bez uszczerbku dla utrzymania Wlasnego i cztonkow rodziny nie bytaby W stanie ponieéé kosztow sadowych, nie stanowi szczegolnie uzasadnionego Wypadku o ktorym mowa W art. 102 k.p.c. i W konsekwencji nie uzasadnia przyznania tej stronie zwolnienia od obowiazku zwrotu kosztéw przeciwnikowi procesowemu, ktéry takie Zadanie zglosil. Ocena sadu, czy Wystepujaokolicznoéci uzasadniaj ace zastosowanie art. 102 k.p.c., dokonywana jest niezaleznie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztow sadowych (pot. postanowienie Sadu Najwyzszego z dnia 23 maja 2012 1:, III CZP 25/12, LEX nr 1214589, posta12ow1'e121'e Sada Apelacyjzzego W Krakowie z dzzia 28 sierpnia 2012 r., I AC2 1178/12, LEX nr 1216285). Analiza roszczenia powoda i charakteru sprawy nie pozwala na dopatrzenie sie przes1a.nek pozwalaj acych na odstepstwo od ogéinych zasad odpowiedzialnoéoi za Wynik procesu Wyrazonych W art. 98  100 k.p.c. Takim argtnnentem nie jest tez pobyt powoda w szpitalu psychiatrycznym, zwtaszcza 2e pisma procesowe powoda wskazuja na jego dostateczne rozeznanie W sprawie. Dlatego tez brak byto argumentow przemawiaj acych za odstapieniem od obciazellia powoda obowiazkiem zwrotu kosztow procesu na rzecz strony przeciwnej. tych okoliczności po myśli art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c., zaś przy hipotetycznym nawet założeniu, że powód utracił środki finansowe, przyczyny tego stanu rzeczy mogą być różne - niekoniecznie związane paleniem przez skarżącego papierosów. - " Ubocznie zauważyć należy, że kwota dochodzonego roszczenia w żaden sposób nie została przez powoda uzasadniona - brak jest jakichkolwiek wskazówek co do sposobu jej obliczenia przez powoda W kontekście deklarowanej szkody materialnej tudzież uszczerbku na zdrowiu. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek palenie tytoniu jest szkodliwe dla zdrowia i polityka zdrowotna Państwa wymagała wprowadzenia ograniczeń W dostępie do wyrobów tytoniowych, zakazu ich reklamy oraz ostrzeżeń o skutkach palenia tytoniu dla zdrowia, to jednak decyzja co do palenia papierosów bądż zerwania z tym nałogiem jest suwerenną decyzjąkażdego człowieka. Prawo do stanowienia o sobie, w tym do decydowania o własnym zdrowiu, nie pozwala Państwu na dalej idącą ingerencję niż opisane działania prewencyjne. Powód był dzieckiem, kiedy -jak twierdzi- zaczął palić papierosy, ale na tym etapie odpowiedzialność za jego zdrowie spoczywała najego opiekunach prawnych, zaś po uzyskaniu pełnoletniości sam decydował o własnym zyciu, W tym, czy będzie nadal palił papierosy -e czerpiąc wiedzę o następstwach tej decyzji choćby z informacji zawartych na opakowaniach wyrobów tytoniowych. Pozwany za suwerenne decyzje powoda W tej mierze odpowiedzialności nie ponosi. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu uznać należy również za trafne. Jego podstawą był art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywaj ąca proces obowiązanajest zwrócić jego koszty przeciwnikowi procesowemu. ' Przepis art. 102 k.p.c. stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu uregulowanej w art. 98 k.p.c. Pozwala sądowi orzekaj ącemu w sprawie na nieobciążanie strony przegrywającej proces jego kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach, nie precyzując tego pojęcia. Oznacza to, że ocena, czy zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, została oddana władzy dyskrecj onalnej sądu, przy czym owo uznanie nie może być rzecz jasna dowolne, lecz wynikać z analizy realiów konkretnej sprawy. W niniejszej sprawie taki szczególnie uzasadniony wypadek nie zachodził. Istotnie powód korzystał w toku procesu ze zwolnienia od kosztów sądowych stanowiącego konsekwencję jego trudnej sytuacji majątkowej, ale sam ten fakt nie uzasadnia zastosowania wobec niego dobrodziej stwa z art. 102 k.p.c. Przyjęcie odmiemiej koncepcji oznaczałoby niedopuszczalną z punktu widzenia podstawowych zasad porządku prawnego sytuację, W której osoby ubogie mogłyby bezjakichkolwiek konsekwencji finansowych wytaczać bezzasadne powództwa i narażać przeciwników procesowych na konieczność ponoszenia we własnym zakresie kosztów obrony. Sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywaj ącej , nawet tak niekorzystna, że Strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów sądowych, nie stanowi szczególnie uzasadnionego wypadku o którym mowa w art. 102 k.p.c. i w konsekwencji nie uzasadnia przyznania tej stronie zwolnienia od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi procesowemu, który takie żądanie zgłosił. Ocena sądu, czy występują okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c., dokonywana jest niezależnie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r., III CZP 25/12, LEX nr 1214589, posta1z0w1'e121'e Sądu Apelacyjnego W Krakowie Z dnia 28 sierpnia 2012 r., I ACz 1l'?8f'12, LEX nr 1216285). Analiza roszczenia powoda i charakteru sprawy nie pozwala na dopatrzenie się przesłanek pozwalających na odstępstwo od ogólnych zasad odpowiedzialności za wynik procesu wyrażonych W art. 98 - 100 k.p.c. Takim argumentem nie jest też pobyt powoda w szpitalu psychiatrycznym, zwłaszcza że pisma procesowe powoda wskazują na jego dostateczne rozeznanie W sprawie. Dlatego też brak było argumentów przemawíaj ących za odstąpieniem od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz strony przeciwnej. --- STRONA 5 --- Z tyoh Wzgledow Sad Apelacyj ny orzekt jak W sentencji na podstawie art. 385 k.p.c. oraz art. 98 § I i 3 k.p.c. W zwiazku z art. 108 § 1 k.p.c. Co do kosztow postepowania apelacyjnego aktualnoéé zachowuje przytoczona Wyzej argumentaoja odnoszapa sie do kosztow postepowania pierwszoinstancyjnego. W sklad kosztéw procesu naleznych pozwanemu Wchodzi Wynagrodzenie jego pehiomocnika procesowego obliczone zgodnie z § 6 pkt 7 W zwiazku z § 12 ust. I pkt 2 rozpoizadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 Wrzeénia 2002 r. W sprawie oplat za czynnoéci radcow prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Paiistwa kosztow pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego z urzedu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze z:m.). Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak W sentencji na podstawie art. 385 k.p.c. oraz art. 98 § I i 3 k.p.c. W związku z art. 108 § 1 k.p.c. Co do kosztów postępowania apelacyjnego aktualność zachowuje przytoczona wyżej argumentacja odnosząca się do kosztów postępowania pierwszoinstaneyjnego. W skład kosztów procesu należnych pozwanemu wchodzi wynagrodzenie jego pełnomocnika procesowego obliczone zgodnie z § 6 pkt 7 w związku z § 12 ust. I pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. W sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze z:m.).