Wyrok I ACa 448/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2010 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 448/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2010 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA dr Michał Kłos Sędziowie: SSA dr Jolanta Grzegorczyk SSA Bożena Wiklak (spr.) Protokolant: st. sekr. sądowy Jacek Raciborski po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2010 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa R. F. przeciwko M. G. i Parafii R. - Katolickiej św. B. w S. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2010 r. sygn. akt I C 1157/09 oddala apelację. Sygn. akt I ACa 448/10 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił powództwo R. F. przeciwko M. G. i Parafii R. - Katolickiej św. B. w S. o ochronę dóbr osobistych, w ramach której domagała się ekshumacji zwłok R. G. i pochowania ich poza terenem kwatery rodzinnej należącej do powódki. Wyrok ten zapadł na podstawie ustaleń faktycznych, których istotne elementy przedstawiają się następująco: --- STRONA 2 --- Powódka w dniu 30 grudnia 1995 roku wykupiła na cmentarzu w S., którego zarządcą jest pozwana Parafia, podwójne miejsce pod budowę pomnika na grobie E. F., za które zapłaciła kwotę 2.000.000 złotych przed denominacją. Powódka dokonując zakupu grobu dla ojca, informowała księdza, że w grobie tym w przyszłości będzie również pochowana jej matka. E. F. jest pochowany w grobie ziemnym, nie pogłębionym. Na grobie jest postawiony pomnik, który ma szerokość 122 cm. Grób E. F. jest oddalony od sąsiedniego grobu rodziny L. o 57 cm. Z drugiej strony grobu, w którym spoczywa E. F. w styczniu 2009 roku został pochowany mąż pozwanej M. G.. Odległość grobu R. G. od grobu E. F. wynosi 78 cm. R. G. jest pochowany w grobie rodzinnym, na którym nie ma pomnika. Istnieje możliwość pochowania w grobie rodzinnym, w którym spoczywa ojciec powódki^zwłok innej osoby, wskazanej przez dysponenta grobu. Pomnik, który znajduje się na grobie E. F. ma większe wymiary aniżeli pomnik na grobie pojedynczym. Nadto z każdej strony pomnika istnieje nadwyżka powierzchni, co w przyszłości umożliwi pogrzebanie w tym grobie innej osoby. Proboszcz pozwanej Parafii oświadczył powódce, iż istnieje możliwość pochowania drugiej osoby w grobie, którego jest dysponentką. Proponował również dodatkowo oddanie na jej rzecz nieodpłatnie dodatkowego miejsca na cmentarzu w S.. Powódka nie wyrażała zgody na przedstawione jej propozycje ugodowego załatwienia sprawy. Żądała zachowania wymiarów grobu rodzinnego, zgodnie z obecnie obowiązującym prawem, które przewiduje większą szerokość grobu rodzinnego o 50 cm, w porównaniu do regulacji obowiązującej w 1995 roku. Powódka obawia się, że w przyszłości w razie zgonu matki nie będzie wystarczającego miejsca, aby jej trumnę położyć przy trumnie ojca. W 1995 roku w pozwanej Parafii obowiązywał cennik opłat związanych z pochówkiem zmarłych (tzw. placowe lub pokładne), który przewidywał za miejsce pojedyncze opłatę 1.000.000 zł oraz opłatę 2.000.000 zł sprzed denominacji. Parafia pobierała opłaty jedynie za groby pojedyncze i podwójne, które traktowała jako rodzinne. Na podstawie tych ustaleń Sąd Okręgowy uznał powództwo za bezzasadne. Podstawą prawną roszczeń dochodzonych pozwem były przepisy art. 23 i 24 k.c., które regulują ochronę dóbr osobistych człowieka. Mając na względzie sposób działania pozwanych, w których powódka upatrywała naruszenia jej dobra osobistego w postaci prawa do pochowania członka rodziny i kultu pamięci o nim, Sąd I instancji wskazał, że do cmentarzy wyznaniowych mają zastosowanie bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (jedn. tekst: Dz. U. z 1972, Nr 47, poz. 298 ze zm.) oraz przepisy wykonawcze. Obecnie rozmiary grobów regulują przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 marca 2008 r. w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówku zwłok i szczątków (Dz. U. Nr 48, poz. 284), które w § 11 ust. 3 stanowi, iż groby rodzinne ziemne, w których trumny mają być składane obok siebie na jednym poziomie, powinny mieć minimalne wymiary: długość 2,0 m, szerokość 1,8 m niezależnie od głębokości grobu. Jak podniósł Sąd Okręgowy, wymienione rozporządzenie w § 18 ust. 1, zgodnie z zasadą lex retro non agit, stanowi, iż jego przepisów nie stosuje się do cmentarzy, grobów i innych miejsc pochówku zwłok i szczątków istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia. W tej sytuacji dla oceny, czy pozwani dokonali naruszenia prawa powódki do dysponowania grobem rodzinnym, mają zastosowanie przepisy Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz (...) z dnia 20 października 1972 r. w sprawie urządzania cmentarzy, prowadzenia ksiąg cmentarnych oraz chowania zmarłych (Dz. U. Nr 47, poz. 299). --- STRONA 3 --- Według Sądu I instancji, pozwani nie naruszyli w żaden sposób prawa powódki do grobu rodzinnego, w którym spoczywa jej ojciec E. F.. Powódka nabyła prawo do dysponowania przedmiotowym grobem przez zawarcie umowy z zarządcą cmentarza - pozwaną Parafią w grudniu 1995 roku. Powódka wniosła opłatę w wysokości 2.000.000 zł przed denominacją, która była pobierana za udostępnienie grobu podwójnego. Sąd I instancji podkreślił, iż zarządca cmentarza posługiwał się terminami: grób pojedynczy i grób podwójny, który odpowiadał pojęciu grobu rodzinnego w rozumieniu powołanego wyżej Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz (...) z dnia 20 października 1972 r. Wymienione rozporządzenie w § 6 ust. 3 za grób rodzinny uznawało przestrzeń zapewniającą pochowanie dwu lub więcej trumien ze zwłokami. Przestrzeń ta nie mogła przekraczać powierzchni przeznaczonej na dwa groby pojedyncze w poziomie, niezależnie od ilości pięter stosowanych w głąb. Powołany akt prawny określał jednocześnie wymiary, jakie powinny posiadać groby rodzinne przeznaczone do składania trumien w kierunku poziomym, wskazując iż grób taki powinien mieć długość 2,3 m, szerokość 1,3 m, głębokość 1,7 m, zaś odstępy od każdego boku powinny mieć po 0,5 m. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne doprowadziły Sąd I instancji do jednoznacznego wniosku, iż grób rodzinny będący w dyspozycji powódki, a w którym spoczywa E. F. posiada wymiary określone powołanym rozporządzeniem. Niewątpliwie szerokość pomnika, jaki znajduje się na tym grobie wynosi zaledwie 122 cm, niemniej jednak okoliczność ta nie przesądza o wielkości grobu. Grób E. F. jest oddalony od sąsiedniego grobu rodziny L. o 57 cm, podczas gdy rozporządzenie przewiduje odstęp 50 cm, zaś z drugiej strony grobu, w którym spoczywa E. F., w styczniu 2009 roku został pochowany mąż pozwanej M. G.. Odległość grobu R. G. od grobu E. F. wynosi 78 cm. Z powyższego wynika, iż faktycznie szerokość grobu rodzinnego, do którego prawo posiada powódka z uwzględnieniem odstępów 50 cm z obu stron, wynosi 157 cm. Jest zatem większa od szerokości przewidzianej rozporządzeniem o 27 cm. W grobie tym mogą być w przyszłości bez żadnych przeszkód pochowane zwłoki innej wskazanej przez dysponenta grobu osoby. Obawy powódki w tym zakresie nie są w żaden obiektywny sposób uzasadnione. Biorąc pod uwagę, że pozwani nie naruszyli dóbr osobistych powódki Sąd Okręgowy oddalił powództwo jako nieuzasadnione. Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka, zaskarżając go w całości, zarzucając: 1. obrazę przepisów postępowania polegającą na: a) naruszeniu dyspozycji przepisu art. 224 § 2 i art. 233 § 1 k.p.c. poprzez bezzasadne i jednostronne uznanie, iż złożony do akt sprawy przez proboszcza pozwanej Parafii przedstawiciela pozwanego, już po zamknięciu przewodu sądowego, materiał dowodowy w postaci jego oświadczenia traktującego o istocie sprawy, jest w pełni wiarygodny i tym samym pozbawienie strony powodowej prawa ustosunkowania się do tego dowodu; b) naruszeniu dyspozycji przepisu art. 232 k.p.c. przez brak wszechstronnego zbadania okoliczności sprawy, a mianowicie niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i nieprzeprowadzenie tych czynności, które umożliwiłyby weryfikację stanu faktycznego, a w szczególności: • niezweryfikowanie zapisów ksiąg parafialnych prowadzonych w 1995 roku, pod kątem adnotacji dotyczących opłat przyjmowanych za poszczególne kategorie grobów oraz zapisów wskazujących na cechy charakterystyczne grobów danej kategorii; • nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin cmentarza oraz znajdujących się nań grobów, w szczególności przeprowadzonych pod kątem zaproponowanej pod lit. a) analizy, celem wykazania, iż osoby, które w 1995 roku dokonały opłaty w kwocie 2.000.000 zł przed denominacją za tzw. „podwójne miejsce na cmentarzu", w --- STRONA 4 --- rzeczywistości pozyskały od ówczesnego proboszcza pozwanego kwaterę odpowiadającą szerokości zbliżonej do szerokości 2 grobów pojedynczych; c) naruszeniu dyspozycji przepisów art. 217 § 1 i art. 225 k.p.c. poprzez wydanie wyroku w sprawie, a tym samym uniemożliwienie stronie powodowej zajęcia stanowiska co do powziętych przez sąd po zamknięciu przewodu sądowego dodatkowych oświadczeń pozwanego (na których to Sąd I instancji w konsekwencji oparł swe rozstrzygnięcie), w sytuacji gdy okoliczność ta stanowiła przesłankę do otwarcia przewodu sądowego na nowo i tym samym zgłoszenia przez skarżącą wniosków dowodowych w odpowiedzi na powyższe oraz ich przeprowadzenia; 2. błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegające na: a) uznaniu, że nie nastąpiło naruszenie dóbr osobistych powódki, przejawiające się naruszeniem przez pozwanych opłaconej przez powódkę przestrzeni grobowej, położonej na cmentarzu parafialnym, podczas gdy z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż naruszenie takie istotnie miało miejsce; b) przyjęciu (za oświadczeniem proboszcza pozwanego), iż miejsce grobowe, od którego powódka w 1995 roku wniosła opłatę w kwocie 2.000.000 zł przed denominacją stanowi grób rodzinny, o szerokości do 1,30 m, a nie jak to zostało potwierdzone i udowodnione znajdującym się w aktach sprawy dowodem wpłaty - podwójne miejsce grobowe o szerokości 2 m; c) oparciu ustaleń na sporządzonym przez proboszcza pozwanego szkicu sytuacyjnym i przyjęcie go jako wiarygodne źródło dowodowe obrazujące istniejący stan prawny, podczas gdy szkic ten ujawnia jedynie obecny stan faktyczny istniejący na spornym terenie cmentarza oraz rozmieszczenie poszczególnych nań grobów; d) przyjęciu za prawdziwe oświadczenie złożone przez obecnego proboszcza pozwanego - ks. Z. S., stanowiące, iż w 1995 roku w nomenklaturze parafialnej przemiennie, jako synonimami, posługiwano się nazwami: „grób podwójny" i „grób rodzinny", podczas gdy wówczas proboszczem strony pozwanej był ks. B. G. i to z nim powódka czyniła jednoznaczne ustalenia co do wielkości grobu (dwumetrowej szerokości) i adekwatnej temu opłacie (2.000.000 zł przed denominacją). W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu celem ponownego merytorycznego rozpoznania i zasądzenie od pozwanych na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania sądowego za I i II instancję. Pozwani wnieśli o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji, które mają oparcie w dowodach ocenionych zgodnie z kryteriami wyznaczonymi treścią art. 233 § 1 k.p.c. Zarzuty naruszenia prawa procesowego oraz błędu w ustaleniach faktycznych nie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w żądaniu powódki domagającej się ochrony dóbr osobistych dominują elementy o charakterze majątkowym. Powódka zarzuca bowiem pozwanym, że naruszyli oni jej prawo do swobodnego --- STRONA 5 --- dysponowania wolnym miejscem w grobie rodzinnym, poprzez pochowanie innej osoby częściowo w kwaterze należącej do powódki. Pomimo jednak eksponowania przez powódkę tych majątkowych elementów swego uprawnienia do grobu przedmiotem ochrony pozostaje nadal dobro osobiste (art. 23 k.c.). Powódce przysługuje bowiem dobro osobiste w postaci prawa do pochowania w przyszłości w zakupionej kwaterze matki, obok grobu ojca. Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 6 lutego 2008 r. (II CSK 474/07, LEX 452984), do dóbr osobistych określanych jako kult pamięci zmarłych należy prawo do pochowania w przyszłości własnych zwłok w wybranym przez siebie miejscu, w szczególności w bezpośrednim sąsiedztwie grobu bliskich osób. Prawo to może zostać naruszone poprzez niedotrzymanie warunków umowy przez zarządcę cmentarza i pochowanie w ustalonym miejscu zwłok innej osoby. Przechodząc do oceny podniesionych w apelacji zarzutów należy uznać za bezzasadny zarzut wykorzystania jako dowodu w sprawie pisma proboszcza pozwanej Parafii złożonego po zamknięciu rozprawy oraz notatki urzędowej sporządzonej na okoliczność rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z proboszczem w dniu 6 kwietnia 2010 r. Zgodnie art. 224 § 1 k.p.c. przewodniczący zamyka rozprawę po przeprowadzeniu dowodów i udzieleniu głosu stronom, przy czym - stosownie do § 2 tego artykułu - można zamknąć rozprawę również w wypadku, gdy ma być przeprowadzony jeszcze dowód przez sędziego wyznaczonego lub przez sąd wezwany albo gdy ma być przeprowadzony dowód z akt lub wyjaśnień organów administracji publicznej, a rozprawę co do tych dowodów sąd uzna za zbyteczną. Organy administracji publicznej definiuje art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 j.t.) stanowiąc, że ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej - rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2. Ten ostatnio wymieniony przepis stanowi, że kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1 (tj. spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych). Według art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych. Zgodnie zaś z art. 20a ust. 2 in principio tejże ustawy, do postępowania prowadzonego na podstawie niniejszej ustawy, w zakresie w niej nieuregulowanym, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle powyższego, w realiach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji słusznie zamknął rozprawę, gdyż miał być przeprowadzony jedynie dowód z wyjaśnień przedstawiciela pozwanego związku wyznaniowego utrzymującego cmentarz w S., a rozprawa co do tych dowodów była zbyteczna. Ubocznie należy zauważyć, że powódka nie przedstawiła żadnych okoliczności mogących świadczyć o tym, że wyjaśnienia pozwanej Parafii dotyczące cennika opłat związanych z pochówkiem zmarłych oraz rozumienia pojęcia „grób rodzinny" nie odpowiadają prawdzie. Wbrew zarzutom skarżącej, Sąd Okręgowy nie naruszył również art. 225 k.p.c. W myśl tego przepisu sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo. Przepis przewiduje możliwość otwarcia przez sąd rozprawy zamkniętej przez przewodniczącego. Otwarcie rozprawy uzasadnić może wynik postępowania dowodowego (art. 224 § 2 k.p.c.) lub przebieg narady sędziowskiej (art. 324 k.p.c.). Obligatoryjne jest otwarcie rozprawy, gdy istotne okoliczności ujawniły się po zamknięciu rozprawy (art. 316 § 2 k.p.c.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodziła obligatoryjna podstawa do otwarcia rozprawy na nowo, gdyż po zamknięciu rozprawy nie ujawniły się żadne istotne okoliczności. Wysokość pobieranych przez pozwaną Parafię opłat za miejsce grzebalne oraz charakter grobów od których uzależniona była wysokość opłaty były już przedmiotem zeznań --- STRONA 6 --- strony pozwanej oraz zajętego przez nią stanowiska procesowego. Także wynik postępowania dowodowego po przeprowadzeniu dowodu z wyjaśnień proboszcza Parafii nie uzasadniał otwarcia rozprawy na nowo. W obecnym stanie prawnym zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych nie może być skierowany pod adresem sądu. To powódka jako dysponent postępowania winna była udowodnić, zgodnie z art. 6 k.c., poprzez wskazywanie dowodów (art. 232 k.p.c.), że wykładnia zawartej z zarządcą cmentarza umowy w przedmiocie wykupienia miejsca grzebalnego była odmienna od zaprezentowanej przez stronę pozwaną, a która znalazła aprobatę Sądu I instancji. Z tych względów niezasadny jest zarzut niezweryfikowania zapisów ksiąg parafialnych prowadzonych w 1995 roku i nieprzeprowadzenia dowodu z oględzin cmentarza oraz znajdujących się nań grobów na okoliczności opisane w zarzutach apelacyjnych. Przeprowadzenie tych dowodów w postępowaniu apelacyjnym jest zaś spóźnione po myśli art. 381 k.p.c. Nietrafna jest ocena powódki, że szkic sporządzony przez proboszcza pozwanej Parafii nie jest wiarygodnym źródłem dowodowym. Potwierdza on bowiem obecny stan faktyczny istniejący na spornym terenie, który poza tym nie jest kwestionowany przez strony. Wbrew twierdzeniom powódki, dokonana przez Sąd I instancji wykładnia treści zawartej przez powódkę z zarządcą cmentarza umowy tylko pozornie wydaje się nielogiczna. Odwołując się do przepisów Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz (...) z dnia 20 października 1972 r. Sąd Okręgowy wskazał, że § 6 ust. 3 za grób rodzinny uznawał przestrzeń zapewniającą pochowanie dwu lub więcej trumien ze zwłokami. Przestrzeń ta nie mogła przekraczać powierzchni przeznaczonej na dwa groby pojedyncze w poziomie, niezależnie od ilości pięter stosowanych w głąb. Grób taki powinien mieć długość 2,3 m, szerokość 1,3 m, głębokość 1,7 m, zaś odstępy od każdego boku powinny mieć po 0,5 m. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, to że opłata za grób rodzinny stanowi dwukrotność opłaty za grób pojedynczy, mimo zwiększenia jego szerokości jedynie o 30 cm (grób pojedynczy - 1 m, grób rodzinny - 1,3 m) wynika z faktu, że grób rodzinny o tej szerokości służy do pochowania zwłok dwóch osób i prawdopodobnie to legło u podstaw przyjętego cennika. Zatem to nie szerokość grobu a możliwość pochowania w nim zwłok jednej albo dwóch lub więcej osób zadecydowała o ustaleniu wysokości opłat. Z przywołanego wyżej przepisu wynika, że przestrzeń przeznaczona na grób rodzinny nie mogła przekraczać powierzchni przeznaczonej na dwa groby pojedyncze w poziomie, niezależnie od ilości pięter stosowanych w głąb. Zatem pomimo iż grób rodzinny powinien mieć w zasadzie 1,3 m szerokości, to dopuszcza się utworzenie grobu rodzinnego o szerokości do 2 m (szerokość dwóch grobów pojedynczych)/ ale pod warunkiem, że spoczną tam zwłoki więcej niż 2 osób. Mając na uwadze szerokość trumny wydaje się, że w grę wchodzi pochowanie maksymalnie zwłok 3 osób. Z konsekwentnych twierdzeń powódki wynika, że zakupiła kwaterę na cmentarzu w S. z zamiarem pochowania w niej dwóch osób - rodziców. Okoliczność ta dodatkowo potwierdza, że powódka wykupiła kwaterę pod grób rodzinny przeznaczony do pochowania zwłok dwóch osób, a więc o szerokości 1,3 m. Zaakceptowanie stanowiska powódki, że kupiła dwa pojedyncze miejsca grzebalne z przeznaczeniem pochowania w nich rodziców, oznaczałoby, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz (...) z dnia 20 października 1972 r. także i pomiędzy tymi grobami powinien znaleźć się odstęp 0,5 m. Nie wydaje się, by taka była intencja powódki. Należy także zauważyć, że nawet obecnie obowiązujące przepisy normujące rozmiary grobów, tj. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 7 marca 2008 r. w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówku zwłok i szczątków (Dz. U. Nr 48, poz. 284), dopuszcza w § 11 pkt 3 szerokość grobów rodzinnych jedynie do 1,8 m. Na zakończenie należy wskazać, że żądanie powódki ekshumacji zwłok nie może korzystać z ochrony także i z innych względów. Żądanie to pozostaje w kolizji z prawami podmiotowymi osób trzecich. Jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, żądanie ekshumacji zwłok ma charakter ostateczny. Z uwagi na jego szczególny charakter, może być --- STRONA 7 --- uwzględnione wyjątkowo, gdy przemawiają za tym poważne względy, przemawiające za udzieleniem ochrony dobru osobistemu (vide: wyroki z dnia 16 czerwca 1998 r., sygn. akt I CKN 729/00, niepubl., i z dnia 29 stycznia 2003 r., sygn. akt I CKN 1453/00, niepubl.). Takie wyjątkowe okoliczności w sprawie nie zachodzą. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, powódka może bez żadnych przeszkód pochować w wykupionej kwaterze zwłoki innej osoby, z zachowaniem minimalnych odstępów pomiędzy grobami. Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację.