Wyrok I ACa 447/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocław

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 447/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Głowacka (spr.) Sędziowie: SSA Adam Jewgraf SSA Sławomir Jurkowicz Protokolant: Joanna Skuza po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2010 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa K. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w N. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt I C 340/09 oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo K. C. przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w N. o zasądzenie 80.000 zł z tytułu zadośćuczynienia oraz 20.000 zł na wskazany cel społeczny. Powód twierdził, iż odbywając karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. w okresie od 10.06.2003 r. do 20.02.2004 r. przebywał w celach niespełniających normy 3 m 2 na jednego osadzonego, nienależycie wyposażonych, osadzony był z osobami palącymi papierosy i zdemoralizowanymi, przez co doznał krzywdy naprawienia której dochodzi niniejszym pozwem. --- STRONA 2 --- Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w pierwszej kolejności podnosząc zarzut przedawnienia dochodzenia roszczenia, a nadto zaprzeczając stawianym zarzutom, co do warunków bytowych panujących w Zakładzie. Tożsame zarzuty podtrzymała Prokuratoria Generalna, która wykonywała zastępstwo procesowe pozwanego Skarbu Państwa. Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. w okresie od dnia 10.06.2003 r. do 20.02.2004 r. W tym czasie nie występował z żadnymi roszczeniami, bowiem jak twierdził, obawiał się odwetu ze strony administracji więziennej. Sąd Okręgowy uznał za uzasadniony zarzut przedawnienia dochodzenia roszczenia, bowiem o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia powód dowiedział się najpóźniej w dniu 20.02.2004 r., kiedy opuścił Zakład Karny w N., przez co z tym dniem rozpoczął bieg 3–letni termin przedawnienia o którym mowa w art. 442 kc w brzmieniu sprzed jego uchylenia. Termin dochodzenia zgłoszonych roszczeń upłynął w dniu 20.02.2007 r., a zatem w dacie wniesienia pozwu (czerwiec 2009 r.) roszczenie było przedawnione , co skutkowało oddaleniem powództwa. W sprawie nie ma zastosowania art. 442 1 kc, skoro w dniu wejścia w życie ustawy, zmieniającej kodeks cywilny, roszczenie uległo już przedawnieniu. Sąd obciążył powoda kosztami procesu nie znajdując podstaw do zastosowania zasady słuszności wyrażonej w art. 102 kpc. Apelację od wyroku wniósł powód domagając się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa zarzucając naruszenie art. 210 kpc w zw. z art. 227 kpc oraz art. 233 kpc poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że z pozwem wystąpił w czasie gdy uzyskał wiedzę o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.05.2008 r. i dopiero wówczas udostępnione mu zostały materiały dotyczące łamania przez administrację więzienną przysługujących skazanym praw . W odpowiedzi na apelację Prokuratoria Generalna wniosła o jej oddalenie i przyznania kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest nieuzasadniona. Wobec podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawniania dochodzenia roszczenia, słusznie Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności badał zasadność tego zarzutu. Powód dochodził zadośćuczynienia za doznane krzywdy będące następstwem zawinionego przez stronę pozwaną naruszenia jego dóbr osobistych. Roszczenia z tego tytułu podlegają przedawnieniu. W niniejszej sprawie podstawę prawną ustalenia terminu przedawnienia stanowi art. 442 kc, który został uchylony z dniem 10.08. 2007r. na podstawie ustawy z dnia 16.02.2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 80 poz. 538 z 2007r.). Nowa regulacja prawna wprowadzona powołaną ustawą zgodnie z art. 2, ma zastosowanie do roszczeń powstałych przed dniem wejścia jej w życie , a według dotychczasowych przepisów (art. 442 kc) w tym dniu tj. 10.08.2007 r. jeszcze nieprzedawnionych. Zgodnie z art. 442 § 1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Bez wątpienia według twierdzeń powoda do naruszenia jego dobra osobistego, w postaci prawa do odbywania kary pozbawienia wolności z poszanowaniem godności, dojść miało w okresie od czerwca 2003 r. do lutego 2004 r. W tym czasie miał świadomość doznanej krzywdy, jak też wiedział kto jest naruszycielem. Z tych przyczyn termin do dochodzenia roszczeń upływał w lutym 2007 r. Pozew tymczasem wniesiony został w czerwcu 2009 r., a --- STRONA 3 --- zatem ponad 2 lata po upływie terminu przedawnienia. W dacie wejścia w życie art. 442 1 kc roszczenie powoda było już przedawnione, przez co przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Powód twierdził , iż wniósł powództwo w czasie, gdy uzyskał wiedzę o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.05.2007 r. na podstawie którego art. 248 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.) uznany został za niezgodny z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Oczywiście nie ma racji skarżący, że początek biegu terminu przedawnienia należy liczyć od innego dnia niż zdarzenia o których mowa w art. 442 § 1 kc, czyli dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Sąd może nie uwzględnić zarzutu przedawnienia tylko wówczas gdy uzna, że skorzystanie z niego może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub stanowi nadużycie prawa (art. 5 kc). Jakkolwiek skarżący nie zgadzając się z oceną Sądu Okręgowego uwzględnienia zarzutu przedawnienia nie powołuje się na art. 5 kc, ale generalnie należy stwierdzić, iż jego zastosowanie jest możliwe jedynie w wypadkach wyjątkowych, a wyjątkowość ta może być związana z przyczynami dotyczącymi osoby dochodzącej roszczenia, charakteru dochodzonego roszczenia, przyczyn opóźnienia i jego nienadmierności. Nadmierne opóźnienie w dochodzeniu roszczenia z przyczyn wskazanych przez powoda, powoduje, iż nie zachodzą żadne podstawy do uznania, iż podniesienie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia mogłoby zostać ocenione jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego czy stanowiące nadużycie przysługującego prawa. Za nieuzasadnione uznać należy podniesione zarzuty procesowe szczególnie, że Sąd nie dokonywał oceny materiału dowodowego wobec uwzględnienia zarzutu przedawnienia co dawało podstawę do oddalenia powództwa w oparciu o niesporne fakty dotyczące czasu zdarzenia sprawczego , dowiedzenia się o szkodzie i daty wniesienia pozwu . Wobec bezzasadności apelacji podlega ona oddaleniu na podstawie art. 385 kc . Powód jako przegrywający, zgodnie z art. 98 § 1 kpc, zobowiązany został do zwrotu przeciwnikowi procesowemu kosztów postępowania apelacyjnego. Koszty te przysługują stronie pozwanej Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w N., bowiem w sprawach w których Prokuratoria Generalna wykonuje zastępstwo procesowe Skarbu Państwa, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, nie dochodzi do wyłączenia od udziału w postępowaniu jednostki organizacyjnej z działalnością której wiąże się dochodzone roszczenie . Prokuratoria Generalna podejmuje czynności procesowe wykonując zastępstwo procesowe, a nie materialnoprawne. Reprezentantem materialnoprawnym Skarbu Państwa nadal jest podmiot, którego sprawa dotyczy, natomiast Prokuratoria Generalna wykonuje jedynie zastępstwo procesowe stąd w wyroku jako reprezentant Skarbu Państwa wymieniony zostaje organ o którym mowa w art. 67 § 2 kpc. mw