Wyrok I ACa 435/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 września 2010 r. Sąd Apelacyjny w Kato

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 435/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 września 2010 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Joanna Skwara-Kałwa Sędziowie : SA Joanna Kurpierz (spr.) SA Elżbieta Karpeta Protokolant : Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 17 września 2010 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa Gminy K. przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. (...) w K. o uchylenie uchwały na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 8 lutego 2010 r., sygn. akt II C 576/09 1) oddala apelację; 2) zasądza od pozwanej na rzecz powódki 135 (sto trzydzieści pięć) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. I ACa 435/10 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy uchylił uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. (...) w K. z dnia l października 2009 roku, nr (...) i orzekł o kosztach procesu. --- STRONA 2 --- Sąd ten ustalił , że wymieniona uchwała dotyczyła przyjęcia regulaminu rozliczania kosztów wywozu odpadów komunalnych. Za przyjęciem uchwały byli wszyscy właściciele indywidualni , natomiast przeciwko przyjęciu uchwały zagłosowała gmina K.. Regulamin przyjęty uchwałą stanowił w paragrafie (...), że koszt wywozu odpadów komunalnych dla właścicieli lokali mieszkalnych będzie rozliczany w oparciu o iloczyn liczby mieszkańców danego lokalu i normatywnej ilości produkowanych w skali miesiąca odpadów komunalnych w wymiarze 0.14 m 3 na osobę (140 litrów na osobę) oraz stawki opłat za wywóz 1 m 3 odpadów komunalnych. Pozostała cześć kosztów wywozu odpadów komunalnych będzie ponoszona przez właścicieli lokali użytkowych. W oparciu o zeznania świadka G. S. Sąd Okręgowy ustalił ,że przeprowadzona w grudniu 2009 roku kontrolna wykazała, że we Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. (...) realny stopień produkcji odpadów komunalnych wynosi 0.522 m 3 na osobę (522 litów na osobę). Lokal użytkowy mieszczący się w ramach tej wspólnoty mieszkaniowej to sklep spożywczy. Wskazując na art. 12 pkt 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku (tekst jedn. Dz. U. z 2004 roku Nr 141 poz. 1492) zważył Sąd Okręgowy, że uchwała właścicieli może ustalić zwiększenie obciążeń z tytułu wydatków i ciężarów związanych z utrzymaniem własności wspólnych i jeżeli uzasadnia to sposób korzystania z tych lokali. Uchwalenie Regulaminu rozliczania kosztów za wywóz odpadów komunalnych należy do czynności przekraczających zwykły zarząd, więc dla jego ustanowienia niezbędna jest uchwała członków wspólnoty. Regulamin taki nie może jednak prowadzić do obciążenia jednego z członków wspólnoty kosztami w stopniu nieproporcjonalnym w odniesieniu do pozostałych członków wspólnoty mieszkaniowej, w szczególności w przypadku, gdy przyjęte zasady rozliczenia w sposób znaczący odstają od faktycznej ilości produkowanych odpadów. Sąd Okręgowy dał wiarę zeznaniom świadka G. S. w przedmiocie faktycznej produkcji odpadów komunalnych przez członków wspólnoty mieszkaniowej przy ul (...) . Jak wynika z materiału dowodowego, wartość ta jest znacznie wyższa, niż określone w regulaminie 0.14 m 3 na osobę (140 litrów na osobę) i wynosi 522 litry na osobę. Sklep spożywczy zdaniem Sądu I Instancji, będzie generował istotną ilość odpadów komunalnych, na które będą składały się głownie opakowania, w których transportowane są produkty ( kartony, folia itp. ). Brak jest jednak podstaw do uznania, że sklep na terenie Wspólnoty generuje tak wiele odpadów komunalnych, że w związku z jego działalnością, pojawiają się podstawy, które uzasadniają obciążenie go kosztami za wywóz odpadów komunalnych w stopniu przewidzianym w ramach spornego regulaminu. Jednocześnie zauważył Sąd , że pozwana wspólnota mieszkaniowa nie przedstawiła żadnego dowodu na to, że sklep mieszczący się w przedmiotowym lokalu użytkowym generuje ilość odpadów komunalnych wskazujących na ukształtowanie zasad rozliczenia kosztów ich wywozu w przewidziany w regulaminie sposób. Sąd Okręgowy ocenił, że przyjęta w Regulaminie wartość współczynnika produkcji odpadów komunalnych przez jednego mieszkańca wspólnoty mieszkaniowej przy ul. (...) nie odzwierciedla faktycznego stopnia generowania odpadów komunalnych w ramach tej wspólnoty mieszkaniowej przez poszczególnych mieszkańców. Według Sądu I Instancji przyjęcie takiego a nie innego wskaźnika rozliczenia kosztów wywozu odpadów komunalnych miało na celu przeniesienie głównego ciężaru ich ponoszenia na właściciela lokalu użytkowego, a jednocześnie miało na celu ograniczenie kosztów eksploatacji w odniesieniu do właścicieli lokali mieszkaniowych. Zachowanie takie nie mogło znaleźć akceptacji, albowiem narusza ono zasady współżycia społecznego. Właściciel lokalu użytkowego nie może być obciążony kosztami, których nie generuje. Sąd Okręgowy zwrócił nadto uwagę na taką okoliczność, że śmietnik który należy do pozwanej wspólnoty nie jest w żaden sposób zabezpieczony. W okolicy jest siedem śmietników należących do siedmiu wspólnot. Są one jednak ogólnodostępne. W pozwanej wspólnocie jest tylko jeden lokal użytkowy. W pozostałych , sąsiednich wspólnotach lokali użytkowych jest więcej. W sytuacji, gdy wspólnota nie zabezpiecza śmietników przed możliwością korzystania z niego przez osoby nieuprawnione, w tym przez właścicieli z pozostałych wspólnot, obciążenie podwyższonymi opłatami właściciela lokalu użytkowego, bez jakiegokolwiek tego uzasadnienia jest nieusprawiedliwione. Dodał też Sąd I Instancji , że oddalił wniosek o przesłuchanie właścicieli lokali pozwanej wspólnoty. Zgodnie z art. 21 pkt l 3 Ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku, to zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją --- STRONA 3 --- na zewnątrz . Zarząd w pozwanej wspólnocie zgodnie z uchwała Nr(...) Wspólnoty Mieszkaniowej jest jedno osobowy i pełni go D. Ł.. Mając na uwadze zasady logicznego rozumowania uznał Sąd Okręgowy, że określony w ramach regulaminu stopień ilości odpadów komunalnych generowanych przez pojedynczego mieszkańca lokali mieszkalnych przy ul. (...) jest zaniżony w stosunku do realnej produkcji odpadów komunalnych przez mieszkańców wspólnoty. Odnosząc się do kwestii daty wejścia w życie zaskarżonej uchwały Sąd I Instancji uznał, że brak jest podstaw do zaakceptowania zastosowanego przez wspólnotę rozwiązania polegającego na rozszerzeniu okresu obowiązywania uchwały na okres przed dniem jej uchwalenia. Przedmiotowa uchwała została podjęta przez wspólnotę w dniu 1 października 2009 roku, natomiast zgodnie z jej treścią uchwała ta obowiązuje również w odniesieniu do rozliczeń za okres 2007 i 2008 roku. W konsekwencji uchwała pomimo uchwalenia w październiku 2009 roku zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2007 roku. W ocenie Sądu I Instancji rozwiązanie takie stoi w sprzeczności z zasadą, iż prawo nie działa wstecz. Uchwała podjęta przez wspólnotę dążyła do ukształtowania obowiązków nie tylko na przyszłość, lecz również w odniesieniu do okresu blisko trzech lat wstecz. Jedną z podstawowych zasad kształtujących porządek prawny w naszym kraju jest zasada, że nie można kształtować obowiązków jednostki z mocą wsteczną tj. w okresie przed uchwaleniem danego aktu. Tymczasem właśnie z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Sam ten fakt powoduje, że przedmiotowa uchwała nie może ostać się w ramach porządku prawnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności w szczególności, iż niniejsza uchwała stoi w sprzeczności z zasadą, iż prawo nie działa wstecz oraz faktem, iż narusza ona zasady współżycia społecznego, Sąd Okręgowy zaskarżoną uchwałę uchylił . W punkcie drugim wyroku sąd orzekł w przedmiocie kosztów procesu zasądzając na rzecz powoda od powódki kwotę 397 złotych. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 98 § 1 k.p.c. zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić stronie przeciwnej koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Apelację od opisanego wyżej wyroku wniosła pozwana Wspólnota, zaskarżając go w całości. Wyrokowi zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na błędnym założeniu, że faktyczna produkcja odpadów na osobę w pozwanej wspólnocie wynosi 522 litry na osobę , naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania świadków - właścicieli lokali pozwanej Wspólnoty tj. art. 232 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., naruszenie prawa materialnego przez uznanie, że Wspólnota Mieszkaniowa nie może uchwalić regulaminu rozliczania mediów z mocą wsteczną, tj. art. 353 1 k.c. w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy o własności lokali, oraz przez uznanie, że pozwana uchwalając regulamin naruszyła zasady współżycia społecznego, w sytuacji, gdy to roszczenie powoda stanowi naruszenie tych zasad, tj. art. 5 k.c., a nadto zarzuciła nierozpoznane istoty sprawy. Wniosła zatem o zmianę wyroku i oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest nieuzasadniona i jako taka skutku odnieść nie może. Zaskarżone orzeczenie należało uznać za prawidłowe , stanowiące wynik właściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i trafnej wykładni prawa materialnego . --- STRONA 4 --- W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Sąd Okręgowy poczynił właściwe ustalenia , które Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne, podzielając dokonaną ocenę dowodów. Brak podstaw do odmowy wiarygodności zeznaniom świadka G. S. – takiego zarzutu zresztą apelująca nie czyni , kwestionując jedynie wyniki przeprowadzonej kontroli dotyczącej ilości generowanych odpadów w pozwanej Wspólnocie na poziomie 522 litrów na mieszkańca, o której to kontroli i jej wynikach zeznawała świadek. Wbrew wywodom apelacji to nie powódka powinna jednak wykazać jakie jest faktycznie zużycie odpadów na jednego mieszkańca w pozwanej Wspólnocie. To Wspólnota uchwalając regulamin w tym przedmiocie powinna poprzedzić tę czynność rzetelną analizą dotyczącą zużycia odpadów przypadających na jednego mieszkańca wspólnoty i porównania takiego zużycia w odniesieniu do lokalu użytkowego. Takiej analizy nie przedstawiono, a zaskarżona uchwała nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia. Wykonanie uchwały doprowadziłoby do obciążenia w całości właściciela lokalu użytkowego nadwyżką ponad 140 litrów zużycia odpadów na mieszkańca - bez względu na faktyczną ilość wyprodukowanych odpadów , co nie może znaleźć akceptacji. Taka uchwała – jak trafnie wskazywała Gmina , narusza w sposób istotny jej interes oraz zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną. Słusznie też Sąd Okręgowy wskazał na naruszenie zasad współżycia społecznego. Właściciel lokalu użytkowego zostałby bowiem obciążony wydatkami w tym zakresie w sposób nadmierny , nieproporcjonalny w stosunku do innych właścicieli. W świetle powyższego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają podnoszone w apelacji zarzuty naruszenia prawa procesowego w postaci nieprzesłuchania w charakterze świadków członków Wspólnoty Mieszkaniowej, tym bardziej , że we wniosku dowodowym złożonym podczas rozprawy przed Sądem Okręgowym w dniu 8 lutego 2010 r. ( k.37 ) nie wskazano na jakie okoliczności osoby te miały w istocie zostać przesłuchane. Na podzielenie zasługuje stanowisko Sądu I Instancji , że zaskarżona ustawa narusza generalną zasadę niedziałania prawa wstecz. Dopuszczalne są co prawda odstępstwa od tej zasady, o ile jednak nie zmierzają do pogorszenia sytuacji danego podmiotu - w tym przypadku jednego z właścicieli Wspólnoty. Nie można zaakceptować sytuacji , by członek Wspólnoty zaskakiwany był przyjęciem niekorzystnych dla niego stawek za trzy minione lata. Wspólnota nie może obarczać powódki skutkami własnego zaniechania w postaci nieuchwalenia wcześniej regulaminu w zakresie kosztów wywozu odpadów. Strony określonego stosunku prawnego mogą oczywiście uregulować ten stosunek z mocą wsteczną , zgodnie z zasadą swobody umów ( art. 353 1 kc) , lecz nie z taką sytuacją w niniejszej sprawie mamy do czynienia. Uchwała Wspólnoty nie jest klasyczną umową cywilnoprawną. Nie doszło więc do naruszenia art. 353 1 kc. Zaskarżona uchwała stanowi przejaw naruszania zasad współżycia społecznego , co trafnie ujął Sąd Okręgowy , a skorzystanie z możliwości zaskarżenia przez powódkę uchwały nie może zostać odebrane jako naruszające art. 5 kc. Na podstawie art. 25 ustawy o własności lokali z 24 czerwca 1994 roku uchwała podlegała zatem uchyleniu. Nie jest słuszny zarzut apelacji , bliżej nieuzasadniony , a dotyczący nierozpoznania przez Sąd I Instancji istoty sporu . Apelacja jako pozbawiona podstaw podlegała oddaleniu ( art. 385 kpc). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o art. 98 kpc.