Wyrok I ACa 432/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocław

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 432/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Głowacka Sędziowie: SSA Adam Jewgraf (spr.) SSA Sławomir Jurkowicz Protokolant: Joanna Skuza po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2010 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa T. S. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) w W. i (...) nr (...) we W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2010 r. sygn. akt I C 461/09 1. oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego K. T. kwotę 2.196 zł (w tym 396 zł tytułem podatku VAT) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 6 maja 2009 r. T. S. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa – (...) w W. i (...) nr (...) we W. kwoty 500 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu wskazał, iż strona pozwana ponosi odpowiedzialność za przeludnienie pomieszczeń, osadzenie go w celach przez 23 godziny na dobę wraz z osobami konfliktowymi i zdemoralizowanymi, nieludzkie i poniżające traktowanie, brak warunków do utrzymania higieny, brak prywatności, złe warunki bytowe, a także brak odpowiedniej opieki medycznej, przez co powód utracił zdrowie, doznał (...), złamania (...) oraz (...). W odpowiedzi strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zaprzeczając, iż warunki bytowe w wyżej opisanych (...) mają charakter niehumanitarnych. Sąd Okręgowy ustalił, że powód odbywa trzy kary pozbawienia wolności: 2 lat i sześciu miesięcy, 2 lat, 1 roku i trzech miesięcy. Przez okres trzech lat od 2005 r. do roku 2008 przebywał w (...) nr (...) we W.. Następnie z powodu oddalania się z miejsca pracy, spożywania alkoholu oraz dokonania ucieczki również z miejsca pracy w dniu 3 grudnia 2008 r., został osadzony w (...) w W.. Odnośnie warunków panujących w powyższych (...) Sąd ustalił, iż odpowiadały one wszelkim wymogom stawianym przez obowiązujące normy prawne, co dotyczy zarówno urządzeń sanitarnych, dostępu do opieki zdrowotnej, odpowiedniego wyżywienia, jak i zajęć kulturalnych i religijnych. Przebywając w (...) we W. powód miał również zapewnioną możliwość wykonywania pracy zarobkowej i swobodnego poruszania się po terenie (...). Został on pozbawiony w/w przywilejów wyłącznie na skutek nieprzestrzegania nałożonych na niego obowiązków – oddalanie się z miejsca pracy, spożywanie alkoholu, próba ucieczki. W obu (...) powód okresowo przebywał w celach, w których na jednego skazanego przypadało mniej niż 3m 2 . Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy stwierdził, iż powództwo wniesione przez T. S. nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd I Instancji w zakresie warunków bytowych panujących w (...), w których przebywał powód poza przeludnieniem cel w zasadzie nie dopatrzył się naruszenia przez stronę pozwaną jakichkolwiek norm prawnych. Podnoszone przez powoda zarzuty dotyczące braku odpowiedniej opieki zdrowotnej, wyżywienia, czy też wyposażenia pomieszczeń zdaniem Sądu Okręgowego nie zostały przez niego wykazane. Natomiast, w kwestii przeludnienia, Sąd Okręgowy wskazał, iż odpowiedzialności za tego rodzaju sytuację, będącą efektem niedofinansowania więziennictwa stronie pozwanej przypisać nie można. Jednostki organizacyjne, w których okresowo przebywał powód mimo braku dostatecznych środków pieniężnych nie mogą bowiem odmówić przyjęcia skazanego. Co więcej, jednostki te systematycznie w miarę możliwości podejmują działania w celu poprawienia warunków, w jakich osadzeni odbywają kary. Dlatego też Sąd I Instancji uznał, iż w realiach w jakich przyszło funkcjonować (...), zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych powoda, które nie wynikało z celowego i nacechowanego złą wolną działania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary pozbawienia wolności, leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, od czego nie można abstrahować przy orzekaniu o zadośćuczynienie. Przy tym jak podkreślił Sąd warunki --- STRONA 3 --- w jakich powód obywał karę były takie same jak dla innych więźniów, więc w żaden sposób nie można ich uznać za przejaw jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji. Z tych też powodów, w świetle fakultatywnego brzmienia przepisu art. 448 kc, z uwzględnieniem tego, iż ocena zasadności żądania wymaga ustalenia czy dany środek ochronny jest adekwatny nie tylko do rozmiaru i rodzaju naruszonego dobra, ale również stopnia winy sprawcy naruszenia uznano, iż powództwo wniesione przez T. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżając powyższy wyrok powód zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 23 kc w zw. z art. 24 kc i 417 kc oraz przepisów art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji poprzez zmuszenie powoda podczas odbywania kary pozbawienia wolności do przebywania w zatłoczonej celach, co skutkowało naruszeniem jego godności. Nadto powód podniósł naruszenie przepisu art. 233 kpc poprzez przyjęcie, że Sąd ocenił prawidłowo wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, w sytuacji, gdy pominął dowód z zeznań świadka J. U., będącego współwięźniem powoda, opierając się jedynie na zeznaniach pracowników (...). Zdaniem skarżącego Sąd I Instancji dopuścił się również naruszenia odrzucając jego twierdzenia o problemach alkoholowych spowodowanych działaniami strony pozwanej. Jednocześnie T. S. wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza specjalisty na okoliczność wpływu warunków odbywania przez niego kary pozbawienia wolności na stan jego zdrowia. Sąd Apelacyjny, zważył co następuje: Apelacja podlega oddaleniu. Przyjmując ustalenia i poglądy prawne Sądu I Instancji jako własne Sąd Apelacyjny dokonując oceny wyników postępowania przeprowadzonego przez Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko tegoż Sądu w przedmiocie uznania, iż co do zasady nie można mówić, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda na skutek zaniedbań strony pozwanej. W zakresie pierwszego z podniesionych przez T. S. zarzutów podkreślić należy, iż kwestią bezsporną jest fakt występującego w polskich (...) przeludnienia. Wątpliwości nie budzi również to, iż za tego rodzaju sytuację nie odpowiadają poszczególne (...). Jest ona bowiem wynikiem wieloletnich uchybień w zakresie finansowania w/w (...) oraz obecnej nie zawsze właściwej polityki w tym zakresie. Dlatego też trafnie przyjął Sąd I Instancji, iż z uwagi na to, że mimo braku stosownych środków finansowych (...) te nie mogą odmówić przyjmowania skazanych, nie jest możliwym przypisanie im celowego i nacechowanego złą wolą działania wobec powoda. Okoliczności te, wobec fakultatywnego brzmienia przepisu art. 448 kc zdaniem Sądu Apelacyjnego w pełni uprawniały Sąd Okręgowy do oddalenia wniesionego przez T. S. żądania zasądzenia zadośćuczynienia. --- STRONA 4 --- Odnośnie bowiem warunków odbywania przez powoda orzeczonych wobec niego kar wskazać należy, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby mimo okresowego przebywania w przeludnionych celach doszło do rażącego naruszenia jego godności. A tylko drastyczne uchybienia w tym zakresie mogłyby ewentualnie skutkować możliwością zasądzenia na jego rzecz stosownego zadośćuczynienia. Jednakże jako, że sytuacja wyjątkowa nie miała tu miejsca brak było podstaw do wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia. Co do zaś innych podnoszonych przez skarżącego argumentów, tj. dotyczących warunków bytowych niezwiązanych z przeludnieniem stwierdzić trzeba, iż zasadnie przyjął Sąd I Instancji, iż protokoły kontroli sanitarnej, a także zeznania występujących w sprawie świadków w pełny sposób odzwierciedlają zgodność warunków panujących w (...) we W. i w W. z obowiązującymi normami. Samo zaś przeniesienie powoda do (...) o zaostrzonym rygorze, które to spowodowane było wyłącznie nagannym zachowaniem T. S., który mając możliwość odbywania kary w (...) typu półotwartego i wykonywania poza nim pracy zarobkowej, spożywał alkohol i oddalał się z miejsca pracy nie może stanowić podstawy do zasądzenia w/w zadośćuczynienia. W zakresie zaś stanu zdrowia powoda podnieść należy, iż z dokumentacji medycznej wynika, iż ten mimo doznanych urazów odmawiał poddania się zarówno rehabilitacji jak i przeprowadzenia (...). Trudno zatem zarzucić stronie pozwanej, iż swoim działaniem przyczyniła się do pogorszenia jego stanu zdrowia, skoro odmawiał on poddania się koniecznym, a wyżej opisanym badaniom i rehabilitacji. Powód nie udowodnił również, iż stronie pozwanej przypisać można odpowiedzialność za występujące u niego problemy alkoholowe. Obowiązujący na terenie (...) bezwzględny zakaz spożywania alkoholu z pewnością do w/w problemów powoda się nie przyczynił. Odnosząc się do związanego z tym wniosku powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza specjalisty na okoliczność wpływu warunków odbywania przez niego kary pozbawienia wolności na stan jego zdrowia stwierdzić trzeba, iż możliwość przeprowadzenia tegoż dowodu istniała już przed Sądem I Instancji, a z której to powód występujący z profesjonalnym pełnomocnikiem nie skorzystał. Dlatego też zasadnym było jego pominiecie w postępowaniu apelacyjnym. Na koniec warto podkreślić, iż trafnie Sąd Okręgowy pominął dowód z zeznań świadka J. U. w sytuacji, gdy fakt przeludnienia cel był bezsporny, a powód w składanych pismach procesowych w żadne sposób nie wskazywał konkretnie jakiego rodzaju okoliczności tenże świadek miałby potwierdzić. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 385 kpc orzeczono jak na wstępie. Kierując się wynikiem procesu na mocy przepisu art. 98 kpc w zw. z art. 102 kpc w zw. z § 6 pkt 7 w zw. z § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2002, Nr 162, poz. 1349) zasądzono od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. --- STRONA 5 --- Nadto w oparciu o § 15 pkt w zw. § 6 pkt 7 w zw. z § 3 w/w rozporządzenia z zasądzono od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego K. S. kwotę 2196 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym