Wyrok I ACa 430/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 października 2007 r. Sąd Apelacyjny w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 430/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 października 2007 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Bogumiła Ustjanicz Sędziowie : SA Piotr Wójtowicz SO del. Elżbieta Karpeta (spr.) Protokolant : Marta Palczewska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa J. P. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w (...) o zapłatę i rentę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt I C 473/05 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sygn. akt I ACa 430/07 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 marca 2007r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo J. P. skierowane przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w (...) o zapłatę 600 000 zł. zadośćuczynienia i miesięcznej renty w wysokości po 937 zł. Ustalił Sąd Okręgowy, że J. P. w 1980r. wskutek obrażeń doznanych podczas wypadku kolejowego została amputowana prawa noga na wysokości poniżej stawu kolanowego. Na pozostałym kikucie powstały trudno gojące się --- STRONA 2 --- rany. Kończyna była kilkakrotnie protezowana, ostatnio w 1997r. W okresie od 1993r. do 2004r. powód przebywał w jednostkach penitencjarnych w (...), T., N., H., R. i S.. W 2003r. stwierdzono u powoda zakażenie kikuta prawej kończyny dolnej gronkowcem złocistym II szczepów. W dniu 29 czerwca 2005r. powód został tymczasowo aresztowany i osadzony w Areszcie Śledczym w (...). Z dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia powoda nie wynikało, że powód jest zakażony gronkowcem złocistym. W związku ze zgłaszanymi dolegliwościami powód był wielokrotnie poddawany konsultacjom medycznym, był badany przez lekarzy wielu specjalności. Często odmawiał wykonania wskazanych przez lekarzy badań lub zmiany opatrunków. W sierpniu i listopadzie 2005r. prowadził protesty głodowe. W dniu 18 lipca 2005r. pobrano wymazy z ran nogi prawej powoda, a uzyskany w dniu 28 lipca 2005r. wynik badania wskazywał, że powód jest zakażony wieloodpornym szczepem gronkowca złocistego (...), szczepem (...) oraz (...). W okresie od 12 sierpnia 2005r. do 12 października 2005r. powód odmawiał oględzin kikuta oraz zmiany opatrunku. W trakcie osadzenia w Areszcie Śledczym w (...) powód w okresie od 29 czerwca do 23 listopada 2005r. przebywał w celi nr (...) na oddziale (...), a następnie został przeniesiony do wyremontowanej celi nr (...) na oddziale (...). Warunki panujące w celach powoda nie odbiegały od pozostałych. Z uwagi na przeludnienie jednostki Dyrektor Aresztu, zgodnie z art. 248 § 1 k.k.w. zarządził, aby osadzeni mieli do dyspozycji mniej niż ustawowo przewidziane 3 m 2 na osobę. O fakcie tym został poinformowany sędzia penitencjarny, który nie wyraził sprzeciwu. Osadzeni otrzymywali środki czystości, w celach znajdował się kosz na śmieci. Na prośbę osadzeni byli przyjmowani przez dyrektora i wychowawców. W dniu 23 listopada 2005r. powód zgłosił się w ambulatorium twierdząc, że został podczas przeprowadzki uderzony metalowym stolikiem przez jednego z funkcjonariuszy. Na podstawie opinii (...) Akademii Medycznej w K. ustalił Sąd, że proces leczenia powoda z uwagi na zakażenie wieloodpornym szczepem gronkowca złocistego (...), szczepem (...) oraz (...) jest bardzo utrudniony, zaś postępowanie lekarskie podczas pobytu powoda w Areszcie Śledczym w (...) mieściło się w zakresie normatywnego postępowania w tego typu przypadkach, z pewnymi uchybieniami, które jednak nie wpłynęły ujemnie na przebieg leczenia i stan zdrowia powoda. Biegli stwierdzili – co odnotował Sąd – że powód powinien zostać poddany szczególnej opiece w zakresie stworzenia odpowiednich warunków sanitarno – higienicznych niezbędnych podczas leczenia zdiagnozowanego schorzenia. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd Okręgowy wskazał, że roszczenie zgłoszone przez powoda regulują przepisy art. 445 § 1 i 444 § 2 k.c. Warunkiem zastosowania wskazanych przepisów jest ustalenie podstaw odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa określonych w art. 417 k.c. Rozważając w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy przesłanki odpowiedzialności deliktowej pozwanego stwierdził Sąd, że funkcjonariusze służby więziennej nie dopuścili się zaniedbań, tak pod względem sanitarno – higienicznym jak i bytowo - socjalnym wobec powoda. Wniosek ten uzasadnił Sąd ustaleniami poczynionymi w oparciu o zeznania świadków M. B. i S. M., a dotyczącymi faktu otrzymywania przez osadzonych niezbędnych do utrzymywania higieny osobistej środków czystości. Stopień czystości cel uzależniony był – zdaniem Sądu – od wykorzystania tych środków przez osadzonych. Ustalił także Sąd, że cele, w których przebywali osadzeni, w tym powód, były sukcesywnie remontowane, a fakt dysponowania mniejszą, niż 3 m 2 na osobę, powierzchnią w celi uzasadniony był szczególną sytuacją zaistniałą u pozwanego w okresie osadzenia powoda. Z powyższych okoliczności wyprowadził Sąd wniosek, że powód w okresie osadzenia go w Areszcie Śledczym w (...) miał zapewnione warunki gwarantujące mu godne i higieniczne życie i – zdaniem Sądu – powód nie wykazał okoliczności pozwalających na podzielenie oceny tychże warunków określonych w pozwie jako „nieludzkie”. Ponadto ustalił Sąd Okręgowy, że w okresie przebywania powoda w pozwanej jednostce penitencjarnej jego leczenie przebiegało adekwatnie do zgłaszanych przez niego dolegliwości. Postępowanie lekarskie wobec powoda podczas jego przebywania w Areszcie Śledczym w (...) mieściło się w zakresie normatywnego postępowania w tego typu przypadkach, z pewnymi uchybieniami, które jednak nie miały żadnego wpływu na jego stan zdrowia. Ponieważ powód w dniu osadzenia był już zakażony bakterią gronkowca złocistego nie można było – zdaniem Sądu Okręgowego – przyjąć, że został nią zarażony dopiero po dniu 29 czerwca 2005r. Sąd wywnioskował z materiału dowodowego, że --- STRONA 3 --- rozprzestrzenienie się bakterii na rany drugiej nogi wynikało wyłącznie z niedostatecznej higieny i dbałości o czystość opatrunków, co z kolei spowodowane zostało uniemożliwianiem przez powoda prawidłowego sprawowania opieki lekarskiej nad nim. Mając wszystkie powyżej przedstawione wnioski na uwadze Sąd oddalił powództwo z powołaniem się na art. 417 k.c. z uwagi na nie wykazanie przez powoda faktu wyrządzenia mu szkody w okresie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w (...) od dnia 29 czerwca 2005r. a także z uwagi na brak niezgodnego z prawem działania funkcjonariusza Skarbu Państwa. W apelacji od tego wyroku powód zarzucał Sądowi Okręgowemu nierozpoznanie istoty sprawy i niezgodność ustaleń faktycznych z zebranym materiałem dowodowym. Zarzuty te uzasadniał apelujący nieuwzględnieniem przy orzekaniu przez Sąd Okręgowy faktu, że zakażenie lewej nogi powoda gronkowcem złocistym stwierdzono podczas jego pobytu w Areszcie Śledczym w (...), co powód wiązał z brakiem zachowania u pozwanego podstawowych wymogów higienicznych, w szczególności przez pielęgniarkę dokonującą zmiany opatrunku. W tym zakresie jako niezrozumiałe określił powód postępowanie Sądu Okręgowego polegające na odmowie uzupełnienia opinii (...) Akademii Medycznej w K., która nie dawała odpowiedzi na pytanie czy wskutek niezachowania ostrożności i zasad higieny przez zmieniającą opatrunek pielęgniarkę mogło dojść do zakażenia lewej nogi powoda. Kwestionował także apelujący poprawność ustaleń Sądu Okręgowego dotyczących warunków higienicznych panujących w celi, w której przebywał powód. Powołując się na podniesione zarzuty domagał się powód zmiany zaskarżonego wyroku w pkt 1 poprzez uwzględnienie żądania pozwu, ewentualnie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja musiała odnieść zamierzony skutek, bowiem Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy. Powód w piśmie procesowym, datowanym na dzień 6 lutego 2007r. (k- 576) sprecyzował podstawę faktyczną dochodzonego roszczenia wskazując, że szkoda niemajątkowa jakiej doznał wskutek braku zachowania podstawowych wymogów sanitarnych i higienicznych oraz z uwagi na wadliwe leczenie w areszcie śledczym polegała na rozprzestrzenieniu się zakażenia gronkowcem złocistym na jego drugą, zdrową nogę. W tym zakresie – jak wynika z motywów zaskarżonego wyroku – nie zostały poczynione ustalenia pozwalające na weryfikację twierdzeń powoda o tym, że zakażenie gronkowcem rozprzestrzeniło się na lewą, zdrową nogę. W opinii (...) Akademii Medycznej przywołane są, co prawda, wyniki badania przeprowadzonego na podstawie pobrania wymazu z rany nogi lewej powoda, które wskazują na obecność określonych szczepów bakterii w pobranej próbie, biegli jednak poza przytoczeniem tego wyniku nie przeprowadzili jego interpretacji i nie wyjaśnili tym samym istoty schorzenia powoda związanego z zakażeniem bakteryjnym. Ustalenie faktu czy powód doznał szkody polegającej na rozwoju zakażenia bakteryjnego, a w razie potwierdzenia tej hipotezy – ustalenie czy rozwój zakażenia pozostaje w związku przyczynowym zarówno z warunkami panującymi w Areszcie Śledczym w (...) podczas osadzenia tam powoda jak i z działaniami służby medycznej (warunki higieniczne zmiany opatrunku przez pielęgniarkę W. B., które to okoliczności wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz błędne zaordynowanie leku przez lekarza K. R. w dniu 28 07 2005r.) stanowi istotę sprawy, która nie została dotychczas rozpoznana. Z tych względów należało na mocy art. 386 § 4 k.p.c. uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w pierwszym rzędzie poczyni ustalenia odnośnie warunków zmiany opatrunku, z którymi powód wiąże możliwość rozprzestrzeniania się zakażenia, pamiętając że ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na powodzie. Następnie przeprowadzi Sąd dowód z opinii biegłego sądowego lub instytutu naukowego i na tej podstawie wyjaśni czy powód doznał szkody na zdrowiu polegającej na --- STRONA 4 --- rozprzestrzenieniu się zakażenia na drugą nogę, a jeżeli tak to czy mogły ją spowodować warunki osadzenia lub wskazane przez powoda działania pielęgniarki B. i lekarza R.. Nadto zgodzić należy się z zarzutami apelacji o nieprawidłowym ustaleniu przez Sąd Okręgowy warunków w jakich przebywał powód po osadzeniu go w dniu 29 czerwca 2005r. w Areszcie Śledczym w (...). Zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy dawał bowiem podstawę do ustalenia, że cela ta była brudna, zakurzona, na ścianie był grzyb, a z uwagi na złą wentylację, czy wręcz jej brak – w celi panowała wilgoć i bardzo wysoka temperatura, związana z warunkami atmosferycznymi. Koce i materace były brudne i zawilgocone. Wpływ takich warunków na możliwość rozwoju zakażenia bakteryjnego powinien być także przedmiotem wyjaśnienia przez biegłych z zakresu medycyny, a przy potwierdzeniu istnienia związku przyczynowego między opisanymi warunkami osadzenia a rozwojem zakażenia u powoda rozważy Sąd, czy brud i wilgoć w celi były wynikiem zaniedbań higienicznych powoda czy funkcjonariuszy służby więziennej. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 108 § 2 k.p.c.