Wyrok I ACa 397/17 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lutego 2018 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wy

--- STRONA 1 --- / LK! CY SW IE | 1 A Sygn. akt I ACa 397/17 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lutego 2018 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie: . Some Sędziowie: SA Barbara Lewandowska SĄ Dariusz Janiszewski ss owy AmaMNje po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa D. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karmemu w S. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 7 litego 2017r. sygn. akt XV C 683/14 l. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I (pierwszym) w ten sposób, że zasądzoną w nim kwotę 10000 zł (dziesięć tysięcy złotych) obniża do kwoty 4000 zł (cztery tysiące złotych), oddalając powództwo w pozostałej części; Il. oddala apelację w pozostałym zakresie; IU. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego. SSA Dariusz Janiszewski SSA Ewa Tomaszewska SSA Barbara Lewandowska Sygn. akt I ACa 397/17 ' D. S. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa — Zakładowi Karnemu w S., w którym domagał się zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia w kwocie 80.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Równocześnie powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu. --- STRONA 2 --- Krzywda została powodowi wyrządzona przez niezgodne z prawem działania organu władzy publicznej w okresie, gdy przebywał w Zakładzie Karnym w S. (od 30 marca 2012 roku). Przez cały ten czas powód przebywał w ciasnych, przeludnionych celach. Powód przebywał w warunkach poniżających godność osobistą. Pozwany powinien zapewnić powodowi minimalne warunki bytowe odpowiadające standardom. Cele pozostawały nadmiernie przeludnione, niedoposażone. Powodowi nie zapewniono warunków do utrzymywania własnej higieny osobistej przez brak ciepłej wody, brak osobnego miejsca do załatwiania potrzeby fizjologicznych — brak ścianek działowych murowanych, oddzielających kącik sanitarny od celi mieszkalnej. Muszla sedesowa była umieszczona zaledwie kilkadziesiąt centymetrów od miejsca, w której powód odpoczywał. W celi zabrakło należytej wentylacji, oświetlenia elektrycznego (pogorszenie wzroku powoda). Cele były zagrzybione i zawilgocone, co stało się przyczyną wielu chorób. W celach występowały liczne insekty. Warunki bytowe w zakładzie karnym naruszały dobra osobiste powoda (godność oraz prawo do intymności). Powód przywołał bogate orzecznictwo sądów polskich i międzynarodowych, w których orzekano o naruszeniu dóbr osobistych osadzonych. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie pozwany zaprzeczył wszelkim twierdzeniom pozwu, o ile nie przyzna ich w sposób wyraźny w toku postępowania. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Pozwany zapewnił powodowi warunki socjalno-bytowe zgodne z właściwymi przepisami prawa. Powód miał zapewniony dostęp do właściwego sprzętu kwaterunkowego, środków czystości oraz środków higieny osobistej. W zakładzie karnym funkcjonuje wentylacja, która jest poddawana okresowej kontroli przez właściwe służby. Warunki bytowe w celach wieloosobowych były co najmniej zadowalające. Znajdowały się w nich urządzenia sanitarne — miska ustępowa, spłuczka, umywalka z bieżącą wodą. Kącik sanitarny był oddziełony od celi mieszkalnej w sposób zapewniający nieskrępowane użytkowanie. W okresie od 30 marca 2012 roku, gdy powód przebywał w Zakładzie Kamym w S., osadzeni mieli zapewnione zgodnie z art. 110 k.k.w. 3m2 na jedną osobę. Umieszczając osadzonego w konkretnej celi administracja więzienna bierze pod uwagę wiele czynników. Administracja aresztu dostarcza osadzonemu przysługujące mu środki czystości ale to skazany ma obowiązek przestrzegania higieny osobistej i czystości pomieszczeń, w których przebywa. Osadzeni częstokroć nie dbają o czystość cel, doprowadzając wręcz do ich dewastacji. Powód miał również możliwość spędzania czasu poza celą w ramach dostępnych zajęć kulturalno-oświatowych raz zajęć rekreacyjnych. Powód nie doznał jakiejkolwiek krzywdy związanej z pobytem w Zakładzie Karnym w S.. W dalszej części odpowiedzi na pozew pozwany przedstawił szczegółowe informacje dotyczące pobytu powoda w poszczególnych celach Zakładu Karnego w S.. Wskazywał w szczególności, że nawet w celach, w których kącik sanitarny pozostawał oddzielony materiałową kotarą od części mieszkalnej celi, osadzeni mieli możliwość swobodnego i nieskrępowanego korzystania z nich. Powód nie przebywał w warunkach przeludnienia ani jednego dnia. Powód podczas swojego pobytu złożył tylko jedną skargę, która nie dotyczyła warunków odbywania kary pozbawienia wolności, Jecz traktowania. Warunki odbywania kary w Zakładzie Karnym w S. są znośne. Mimo trudności finansowych, administracja Zakładu Karnego w S. wykonuje remonty cel mieszkalnych, odświeża cele, buduje kolejne łaźnie itp. Do takich wniosków dochodzą również wizytujący Zakład Karny w S. sędziowie penitencjarni. "Wentylacja pomieszczeń w Zakładzie Karnym w S. podlega okresowym kontrolom zakładu kominiarskiego. Powód mógł w sposób nieskrępowany korzystać z urządzeń sanitarnych przez całą dobę, Powód był wyposażony w środki higieny osobistej, miał możliwość korzystania z łaźni zakładowej. W celach zajmowanych przez powoda doprowadzona była instalacja z wodą bieżącą zimną — co nie narusza żadnych przepisów prawa. Osadzeni mogą korzystać z czajników elektrycznych oraz grzałek. Powód nie zgłaszał występowania insektów w zajmowanych celów. Gdyby tak było, to pozwany zastosowałby odpowiednie środki. Ewentualne zawilgocenia są sprawdzane i w razie potrzeby stosowane są środki mające na celu ich usunięcie. Cele mogły być wietrzone. Na bieżąco dokonywane są naprawy ewentualnych usterek w celach mieszkalnych. --- STRONA 3 --- Powodowi zapewniono właściwe warunki do utrzymania stanu zdrowia w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, miał dostęp do personelu medycznego, środków farmakologicznych, świadczeń zdrowotnych, Powód nie zgłaszał zaburzeń widzenia, nie korzystał z porad okulisty. Był tylko leczony przez psychiatrę, W celach stosowane było również odpowiednie oświetlenie, "Wysokość zadośćuczynienia pozostaje bez żadnego związku z doznaną przez powoda rzekomą krzywdą. Nie wykazano jakoby kwota 80.000 zł stanowiła odpowiednią kompensatę krzywdy. "Wyrokiem z dnia 7 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku zasadził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.000 zł., oddala powództwo w pozostałym zakresie, nie obciążając powoda kosztami postępowania w sprawie. Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach oraz rozważaniach: Powód jest osobą wielokrotnie karaną, Aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym w S.. W dniu 1 lipca 2013 roku powód złożył jedną skargę związaną z traktowaniem w Zakładzie Karnym w S.. Poza powyższą skargą funkcjonariusze nie odnotowali innych skarg od powoda. W okresie od dnia 21 marca 2012 roku do dnia 8 stycznia 2014 roku powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w S. przebywał w następujących celach: 1) nr (...) - od dnia 21 marca 2012r. do dnia 23 marca 2012r. - to cela przeznaczona dla siedmiu osadzonych (pow. 21,35m2; przypadało 3,05m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny o powierzchni 1,30m2, który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nie włiczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi w sposób trwały za pomocą drzwi; 2) nr(...) -oddnia 23 marca 2012r. do dnia 02 kwietnia 2012r. - to cela przeznaczona dla dwóch osadzonych (pow. 6,60m2; przypadało 3,30m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny, który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nie wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi za pomocą kotary materiałowej wykonanej z nieprześwitującego materiału. Kotara taka zawieszona była na wysokości 2 metrów licząc od podłogi i do wysokości ok. 10 cm do powierzchni podłogi; 3) nr (...) - od dnia O2 kwietnia 2012r. do dnia 03 kwietnia 2012r.. - to cela przeznaczona dla siedmiu osadzonych (pow. 22,24 m2; przypadało 3,18 m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny o powierzchni 1,30 m2, który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nie wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi w sposób trwały za pomocą drzwi. 4) nr (...) - od dnia 03 kwietnia 2012 roku do dnia 03 lipca 2012 roku oraz od dnia 03 października 2012 roku do dnia 26 września 2013 roku - to cela przeznaczona dla dwóch osadzonych (pow. 6,60 m2 - przypadało 3,30 m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny, który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nie wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi za pomocą kotary materiałowej wykonanej z nieprześwitującego materiału. Kotara taka zawieszona była na wysokości 2 metrów i na wysokości 10 em do powierzchni podłogi. 5) . nr (..) - od dnia 03 lipca 2012 roku do dnia 03 października 2012 roki - to cela przeznaczona dła dwóch osadzonych (pow. 6,60 m2; przypadało 3,30 m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny, który nie jest wliczany do powierzchni --- STRONA 4 --- celi (podobnie nie wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi za pomocą kotary materiałowej wykonanej z nieprześwitującego materiału. Kotara taka zawieszona była na wysokości 2 metrów licząc od podłogi i do wysokości ok. 10 em do powierzchni podłogi. 6) nr (...) - od dnia 26 września 2013 roku do dnia 17 października 2013 roku. to cela przeznaczona dla dwóch osadzonych (pow. 6,60m2; przypadało 3,30m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny, który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nić wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi za pomocą kotary materiałowej wykonanej z nieprześwitującego materiału. Kotara taka zawieszona była na wysokości 2 metrów licząc od podłogi i do wysokości ok. 10 cm do powierzchni podłogi. 7) nr (...) - od dnia 17 października 2013r. do dnia 03 grudnia 2013r. - to cela przeznaczona dla dwóch osadzonych (pow. 6,60m2; przypadało 3,30m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny, który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nie wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi za pomocą kotary materiałowej wykonanej z nieprześwitującego materiału. Kotara taka zawieszona była na wysokości 2 metrów licząc od podłogi i do wysokości ok. 10 cm do powierzchni podłogi. 8) nr (... - od dnia 03 grudnia 2013 roku do dnia 08 stycznia 2014 roku - to cela przeznaczona dla dwóch osadzonych (pow. 6,60 m2; przypadało 3;30 m2-na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny, który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nie wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi za pomocą kotary materiałowej wykonanej z nieprześwitującego materiału. Kotara taka zawieszona była na wysokości 2 metrów licząc od podłogi i do wysokości ok. 10 cm do powierzchni podłogi. Wczasie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w S. w okresie od dnia 22 maja 2014 roku do 16 września 2014 roku powód przebywał w celu nr (..) - to cela przeznaczona dla dwóch osadzonych (pow. 6,60 m2; przypadało 3,30 m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny, który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nie wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi za pomocą kotary materiałowej wykonanej z nieprześwitującego materiału. Kotara taka zawieszona była na wysokości 2 metrów licząc od podłogi i do wysokości ok. 10 cm do powierzchni podłogi. "Wkolejnym okresie pobytu w pozwanym Zakładzie Karnym w S., tj. od dnia 3 grudnia 2014 roku, powód przebywał w następujących celach: 1) nr (...) - w dniu 03 grudnia 2014r. - to cela przeznaczona dla dwóch osadzonych (pow. 6,50 m2; przypadało 3,25 m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny, który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nie wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi za pomocą kotary materiałowej wykonanej z nieprześwitującego materiału. Kotara taka zawieszona była na wysokości 2 metrów licząc od podłogi i do wysokości ok. 10 cm do powierzchni podłogi. 2) nr (... - od dnia 03 grudnia 2014r. - to cela przeznaczona dla dwóch osadzonych (pow. 6,60m2; przypadało 3,30m2 na jednego osadzonego). Cela wyposażona była w kącik sanitarny, Który nie jest wliczany do powierzchni celi (podobnie nie wliczano powierzchni wnęki okiennej i grzejnikowej, powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz zajmowanej przez --- STRONA 5 --- urządzenia grzewcze). Kącik ten był dostępny przez całą dobę i oddzielony od pozostałej części celi za pomocą kotary materiałowej wykonanej z nieprześwitującego materiału. Kotara taka zawieszona była na wysokości 2 metrów licząc od podłogi i do wysokości ok. 10 cm do powierzchni podłogi. Osadzeni mieli oświetlenie jarzeniowe w celach oraz lampkę przy stoliku. W Zakładzie Karnym w S. przeprowadzone były pomiary oświetlenia sztucznego — elektrycznego. Natężenie oświetlenia mieściło się w granicach normy. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w S. powód nie zgłaszał zaburzeń widzenia i nie korzystał z porad okulisty. Pozostawał pod opieką psychiatry. Sprzęt kwaterunkowy w celach był ciasno ustawiony, zdewastowany, stary. Osadzeni nie mogli swobodnie się poruszać po celach. Dopiero po remontach osadzeni dostrzegają pewną poprawę. Nadto. w niektórych celach było bardzo zimno. : Przewody wentylacyjne znajdujące się w Zakładzie Karnym w S. podlegają okresowym kontrolom prowadzonym przez podmiot zewnętrzny. W toku kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości. Osadzeni nie zgłaszali jakoby w celach było duszno. Posiłkowali się wietrzeniem cel poprzez okna. Zakład Karny w S. podlega okresowym kontrolom prowadzonym przez inspekcję sanitarną. . Każdy osadzony ma cotygodniowy dostęp do łaźni zakładowej. Dostęp do ciepłej wody podczas pobytu w łaźni jest reglamentowany. Osadzeni mogą swobodnie korzystać z zimnej wody oraz grzałek (do 700 W) w celach. Dostęp do środków higienicznych, w tym m.in. papieru toaletowego, maszynek do golenia był mocno ograniczony. W dniu-26 sierpnia 2013 roku w Zakładzie Karnym w S. przeprowadzono lustrację sędziego penitencjarnego. Kontrola obejmowała kwestie prawidłowości kwalifikacji oskarżonych i kierowania ich zgodnie z klasyfikacją do właściwego ze względu na typ i rodzaj zakładu kamego, rozmieszczenia osadzonych, prawidłowości przyznawania nagród, ulg i zezwoleń na czasowe opuszczenie zakładu karnego. 'W celach siedmioosobowych kącik sanitarny oddzielony jest ścianą murowaną z drzwiami wejściowymi. 'W celach dwuosobowych jest zainstalowana kotara („śmierdząca padliną”), które nie zapewniała intymności. Potrzeby fizjologiczne powód musiał załatwiać w obecności pozostałych osadzonych, musiał również uważać, „aby nie załatwić się na osadzonego”. W celach tych panował nieprzyjemny fetor, który wydobywał się zarówno z kącika sanitarnego, jak również z umywalki. Z umywalki często wybijały nieczystości. 'W okresie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w S nie było możliwości technicznych, aby wymurować kąciki sanitarne w takich celach. Osadzonym w takich celach zapewniono dostęp do zimnej wody w umywalkach. Zarówno cele dwuosobowe jak i pięcioosobowe są bardzo małe. Pomiędzy osadzonymi często dochodziło na tym tle do sprzeczek. Osadzeni co najmniej raz dziennie mają zapewniony ciepły posiłek. Odzież i bielizna są wymieniane. Osadzeni piorą bieliznę we własnym zakresie. Z uwagi na to, że osadzeni piorą również inne rzeczy, zwiększa się wilgotność cel. Osadzeni w zasadzie nie zgłaszali obecności insektów w celach, jednak stwierdzali ich obecność dość często. Dokonywano zabiegów w celu usunięcia insektów. Występowały również problemy z płeśnią na sufitach. 'W Zakładzie Kamym w S. przeprowadzane są modernizacje, remonty polegające na doprowadzeniu do poszczególnych wódy ciepłej, kąciki sanitarne są zabudowywane, postępuje termomodernizacja. Osadzeni mają dostęp do łaźni dwa razy w tygodniu. Cele dwuosobowe zostaną przekształcone na cele czteroosobowe. Powód skończy odbywanie kary pozbawienia wolności w 2021 roku. --- STRONA 6 --- Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie materiału dowodowego zaoferowanego przez strony niniejszego postępowania. Sąd ten ocenił wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału (art. 233 $ 1 k.p.c.). Pierwszą grupę dowodów, na których oparł się ten Sąd przy ustaleniu stanu faktycznego stanowiły dokumenty prywatne i urzędowe. Z uwagi na to, że żadna ze stron nie kwestionowała autentyczności ani prawdziwości złożonych wzajemnie dokumentów, Sąd meriti przyznał tym dokumentom domniemania, o których mowa w art. 244 $ 1 oraz 245 k.p.c. Dokumenty prywatne i urzędowe w postaci: informacji o pobytach i orzeczeniach, informacji o skardze powoda na działalność ZK S., wyciągu z wykazu pomieszczeń, wydruku z Przeglądarki historii rozmieszczenia powoda, kopii etykiety z materiału, z którego wykonane są kotary, notatki z dnia 4 grudnia 2014 roku, pomiarów oświetlenia sztucznego — elektrycznego, protokołów kontroli kominiarskich, protokołów kontroli sanitarnej, sprawozdania z lustracji Sąd Okręgowy ustalił, że Zakład Karmy w S. w sposób adekwatny do możliwości dąży do zapewnienia osadzonym należytych warunków pobytu. Niemniej jednak istniejące, wieloletnie zaniedbania nie mogą usprawiedliwiać wszystkich braków, problemów w zakresie sanitarno-epidemiologicznym. Sąd Okręgowy przeprowadził podczas rozprawy dowód z zeznań wielu świadków — funkcjonariuszy Zakładu Karnego w S. jak również Świadkowie zeznawali na okoliczności związane z warunkami bytowymi'w pozwanym Zakładzie Karnym w S.. Ich zeznania uznać należy, w świetle pozostałych środków dowodowych, za spójne i autentyczne, złożone w sposób spontaniczny. W ocenie tego Sądu należało im zasadniczo przyznać walor wiarygodności. Biorąc powyższe pod uwagę jako udowodnione należy uznać to, że warunki kwaterunkowe, sanitarne i higieniczne w pozwanym Zakładzie Karnym nie są zbyt dobre. Niemniej jednak świadkowie zwracali uwagę na to, że trwają modernizacje tej jednostki penitencjarnej i stopniowo warunki ulegają poprawie. Rzeczą Sądu jest ocena tych niedogodności, które z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności osadzeni powinni znosić, a które niedogodności stanowią naruszenie praw, dóbr osobistych osadzonych. Sąd Okręgowy nie dał wiary zeznaniom świadków w zakresie przeludnienia w celach, albowiem w świetle rzetelnych informacji przedstawionych przez pozwanego w okresie objętym zakresem żądania nie występowało takie zjawisko. Zeznania T. G. (k. 393), K. K. (2) (nagranie k. 562), A. B. (nagranie k. 562) okazały się nieprzydatne dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jakkolwiek świadkowie przebywali podobnie jak powód w Zakładzie Karnym w S., to nie pamiętali szczegółowo okoliczności swojego pobytu a tym bardziej wspólnego pobytu w poszczególnych celach tego zakładu z powodem. Podczas rozprawy w dniu 24 stycznia, uznając, że kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są już dostatecznie wyjaśnione, zaś świadkowie zeznają w bardzo podobny sposób, Sąd Okręgowy oddalił wniosek o przesłuchanie dalszych świadków, tj. L. R., A. G., E.T,T.G, TL, D. W, D.M., G. S,G. H., P. S. (1), T. W, K.G., K. O. 8. G.,.M. P.S. 2), K.K. (2). Dowód z przesłuchania stron przeprowadzony w trybie art. 303,304 k.p.c. stanowił istotne uzupełnienie zebranego materiału dowodowego. Z uwagi na okoliczności natury faktycznej dowód został ograniczony do przesłuchania powoda na okoliczność warunków panujących w Zakładzie Karnym w S.. Przedstawione przez powoda twierdzenia pozostają w spójności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególności w postaci zeznań świadków. 'W ocenie Sądu I instancji, powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Powód w niniejszym postępowaniu dochodził od pozwanego zapłaty zadośćuczynienia tytułem kompensaty krzywdy, której doznał wskutek naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności. Wskazywał przy tym na szereg przepisów prawa * polskiego oraz międzynarodowego, które gwarantują oszdzonemu humanitarne wykonywanie kary pozbawienia wolności. Podstawą roszczeń powoda stanowiły następujące kwestie związane z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności: niedostatek środków higienicznych, zbyt mały metraż cel na jednego osadzonego, kąciki sanitarne niezapewniające intymności, niewłaściwe oświetlenie, zniszczony sprzęt kwaterunkowy, brak zajęć kulturalno-oświatowych, posiłki niespełniające norm. Humanitarne traktowanie osób oskarżonych gwarantowane jest na poziomie norm międzynarodowych oraz konstytucyjnych. Zgodnie z art. 44 Konstytucji RP nikt nie może być poddany tprturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych. Normy natury konstytucyjnej są precyzowane w przepisach rangi ustawowej oraz. rozporządzeniami wykonawczymi do tych ustaw. W przypadku warunków, w których powinna być wykonywana kara pozbawienia --- STRONA 7 --- norm należy poszukiwać w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 roku nr90 poz. 557 ze zm. — dalej jako k.k.w.) - szczególnie w art. 67 i nast. ustawy. Ewentualna odpowiedzialność z tytułu nienależytego wykonywania zadań władzy publicznej - stosownie do art. 417 $ I k.c. ponosi odpowiednie statio fisci Skarbu Państwa — w niniejszej sprawie Zakład Karny w S.. Zgodnie z przywołanym przepisem za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Jako osoba pozbawiona wolności za kilkukrotne popełnienie przestępstw powód również powinien mieć na względzie, że musi akceptować pewne niedogodności związane z odbywaniem kary. Jest również obciążony obowiązkami, o których mowa w art. 116 $ 1 kkw.. W myśl tego przepisu skazany ma obowiązek przestrzegania przepisów określających zasady i tryb wykonywania kary, ustalonego w zakładzie kamym porządku oraz wykonywania poleceń przełożonych i innych osób uprawnionych, a w szczególności: 1) poprawnego zachowania się, 2) przestrzegania higieny osobistej i czystości pomieszczeń, w których przebywa, 2a) niezwłocznego zawiadomienia przełożonego o chorobie własnej oraz o zauważonych objawach chorobowych u innego skazanego, 3) poddania się - niezależnie od obowiązków określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych, wenerycznych i gruźlicy, alkoholizmu i narkomanii - przewidzianym przepisami badaniom, leczeniu, zabiegom lekarskim, sanitarnym oraz rehabilitacji, a także badaniom na obecność w organizmie alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych, a skazany, co do którego sędzia penitencjarny zarządził przeprowadzenie badań psychologicznych lub psychiatrycznych, dodatkowo - udzielania osobom prowadzącym badania informacji o stanie zdrowia, przebytych chorobach i urazach oraz warunkach, w jakich się wychowywał, oraz wykonywania zleconych przez psychiatrę lub psychologa czynności niezbędnych na poirzeby badania, 4) wykonywania pracy, jeżeli przepisy szczególne, także wynikające z prawa międzynarodowego, nie przewidują zwolnienia od tego obowiązku, oraz wykonywania prac porządkowych w obrębie zakładu kamego, 5) dbałości o mienie zakładu karnego oraz instytucji lub podmiotu gospodarczego, w którym jest zatrudniony, 6) poddania się czynnościom mającym na celu identyfikację osoby. Dopiero w świetle powyższych ustaleń można rozważać czy administracja Zakładu Karnego w S, dopuściła się naruszenia dóbr osobistych powoda, czy pozostawało to naruszenie bezprawne. Należy ocenić do jakiego stopnia naruszone zostały uprawnienia powoda oraz skorelowane z nim obowiązki jednostki penitencjamej. Sąd Okręgowy wskazał, że ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanej (art. 6 w zw. z art. 24 k.c.). — vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 roku, sygn.. akt V CSK 431/06. Liczni świadkowie, którzy zeznawali w toku rozprawy potwierdzili, że warunki bytowe w Zakładzie Karnym w S. w okresie objętym żądaniem pozwu były niesatysfakcjonujące. Niektórzy z nich porównywali nawet do tego Zakładu Karnego Areszt Śledczy w G. jako „hotel czterogwiazdkowy”. Do pewnego stopnia wskazuje to na poziom zaległości infrastrukturalnych pozwanego. Odnosząc się do poszczególnych kwestii wskazywanych przez powoda należy podać, że sprzęt kwaterunkowy umieszczony w poszczególnych celach pozostaje stary, częściowo zdewastowany (nie bez udziału osadzonych), jednakże spełnia on swoje funkcje, może służyć więźniom w ich codziennym życiu. Z pewnością brak wymiany na nowe starych mebli nie stanowi o naruszeniu dóbr osobistych powoda tym bardziej, Że stan zakładów karnych jest pochodną ogólnego poziomu życia społeczeństwa, który nie jest jeszcze zbyt wysoki. Nie potwierdziły się zarzuty powoda co do niewłaściwego oświetlenia w celach oraz zbyt małej powierzchni celi przypadającej na jednego osadzonego. Te wątpliwości zostały rozwiane poprzez dołączone do odpowiedzi na pozew pomiary oświetlenia w celach oraz wyciągi z informacji o ilości osób osadzonych w poszczególnych celach. Należy podkreślić, że normy oświetlenia oraz zaludnienia --- STRONA 8 --- były spełnione na minimalnym poziomie przewidzianym przez prawo. Pozwany udowodnił, że powód w przedmiotowym okresie nigdy nie przebywał w celi o powierzchni poniżej 3 m2 na jednego osadzonego, tj. limitu wyznaczonego w art. 110 $ 2 k.k.w. Stan wentylacji oraz ilość kąpieli przeznaczonych dla osadzonych nie były na zadowalającym poziomie, jednakże w ocenie Sądu Okręgowego nie sposób przypisać pozwanemu odpowiedzialności za taki stan rzeczy. Zresztą z zeznań świadków wynika, że kąpiele odbywały się w minimalnym, przewidzianym przez przepisy stosownego rozporządzenia interwale czasowym jednego tygodnia. Co więcej, pozwany legitymuje się protokołami kontroli kominiarskich, które nie wskazują istotnych usterek związanych z wentylacją. Sąd Okręgowy nie dał również wiary twierdzeniom powoda co do zjawiska przemocy oraz trudności związanych z żywnością przygotowywaną dla osadzonych. Po raz kolejny należy zwrócić uwagę na specyfikę kary pozbawienia wolności oraz obiektywne trudności natury finansowej zakładów karnych. Sąd ten podzielił jednakże twierdzenia powoda odnośnie naruszenia jego dóbr osobistych poprzez umieszczenie w celach dwuosobowych, w których funkcjonowały niezabudowane kąciki sanitarne. Tego rodzaju skrajnie niedogodności higieniczne i sanitarne, pogłębione poprzez zbyt skąpe wydzielanie środków czystościowych są nie do zaakceptowania w Polsce, która od ponad 20 lat ulokowana jest w sferze państw demokratycznych. Fetor wydobywający się z ustępu sanitarnego oraz umywalki, który powód musiał dłujotrwale odczuwać (w celach dwuosobowych spędził ponad dwa lata), z pewnością stanowi o zawinionym i bezprawnym naruszeniu dóbr osobistych. Prowadzone aktualnie przez pozwanego prace modernizacyjne, remontowe nie wpływają w żaden sposób na usprawiedliwienie wieloletnich zaniedbań w zakresie higieny w Zakładach Karnych. Powód, z uwagi na rygoryzm kary pozbawienia wolności, nie miał możliwości swobodnego wyboru celi, w której miałby przebywać. Umieszczenie w konkretnej celi pozostaje w gestii funkcjonariuszy służby więziennej, którzy dbają przy tym m.in. o zachowanie bezpieczeństwa w Zakładzie Karnym. Pozwany nie zapewnił powodowi pewnego minimalnego komfortu, który powinien być gwarantowany każdemu osadzonemu. Takie działanie mogło stanowić swego rodzaju dręczenie skazanego, które jest zakazane. Na marginesie dodał Sąd Okręgowy, że niedostatek maszynek do golenia w świetle posiadanego przez powoda mocnego zarostu również stanowił niedogodność, której nie sposób usprawiedliwić. Podstawą prawną roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia pozostaje art. 448 k.c., który wskazuje, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przedstawione powyżej wywody ponad wszelką wątpliwość wyjaśniły, że w przypadku powoda mamy do czynienia z naruszeniem jego dóbr osobistych w postaci godności oraz prawa do intymności w zakresie mniejszym aniżeli wskazany w pozwie. Jakkolwiek więc rozmiar krzywdy nie jest taki jak twierdził powód, to należne jest jemu zadośćuczynienie — suma odpowiednia do kompensaty naruszonych dóbr osobistych. 'W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że kwota 10.000 zł będzie adekwatna do naprawienia krzywdy powoda. Nie jest to ani kwota symboliczna ani nadmierna, stanowi wartość ekonomiczną odczuwalną dla powoda. Tego rodzaju kwoty przyznawane są w orzecznictwie sądów polskich oraz międzynarodowych jako kompensata niewłaściwego traktowania osadzonych albo przewlekłości postępowania sądowego. Kwota, której żądał powód (80.000 zł) pozostawała w ocenie Sądu meriti wygórowana, nieadekwatna do zakresu krzywdy, której doznał oraz twierdzeń, które znalazły odbicie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wobec powyższego, na podstawie art. 417 $1, 24 w zw. z art. 448 k.c., Sąd ten orzekł jak w punkcie I i II sentencji wyroku. W punkcie III sentencji wyroku, na podstawie art. 102 k.p.e. Sęd Okręgowy odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu zważywszy na jego sytuację materialną, subiektywne poczucie krzywdy, której obiektywizacja mogła nastąpić wyłącznie w toku --- STRONA 9 --- postępowania sądowego jak również fakt, że stroną pozwaną w niniejszej sprawie jest Skarbu Państwa reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika realizującego stałe zadania z zakresu ochrony interesów pozwanego. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się pozwany, wywodząc apelację, w której zaskarżył je w części, tj. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt I i III wyroku Sądu Okręgowego, zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 233 $ 1 k.p.. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że powód przebywał w celach, w których sposób wyodrębnienia węzła sanitarnego w czasie przebywania powoda w celi z niezabudowanym kącikiem sanitarnym nie zapewniał mu intymności i naruszył jego godność osobistą, a nadto przez przyjęcie że taki sposób osadzenia powoda w celi stanowiło bezprawne działanie pozwanego, 2. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 24 k.e. w związku z art. 448 k.c, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zostały bezprawnie naruszone dobra osobiste powoda oraz przyjęciu, że powodowi została wyrządzona krzywda uzasadniająca przyznanie na jego rzecz zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 10.000 zł, 3. naruszenie art. 417 $ 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu winy i bezprawności działania pozwanego w szczególności poprzez uznanie, że: pozwany ponosi odpowiedzialność za „fetor wydobywający się z ustępu sanitarnego oraz umywalki, który powód musiał znosić” i dopuścił się w ten sposób do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci godności i prawa do intymności, 4. naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie przez Sąd Okręgowy w Gdańsku przy wydaniu wyroku z dnia 7 lutego 2017r. przepisów art. 32-35 k.k.w. oraz $ 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26.08. 2003 r. W sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego (Dz.U. 2003,nr 152, poz. 1496). Mając na uwadze powyższe pozwany wnioskował o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku w części tj. w zakresie pkt I i pkt III, poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem I instancji według norm prawem przepisanych, 2) zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm prawem przepisanych. "Względnie pozwany wnosił o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanego w części zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny rozważy w pierwszej kolejności te zarzuty skarżącego, które są chybione, odnoszą się one bowiem do zasady odpowiedzialności pozwanego. : Nie jest trafny zarzut naruszenia prawa materialnego w zakresie przepisu art. 417 $ 1 k.c. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 28 czerwca 2017 r. wydanym w sprawie I ACa 133/17 (LEX nr 2402405), nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może przybrać postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności, konstytucyjnych zasad funkcjonowania władzy, publicznej, uchybień wymaganiom określonym w ustawach zwykłych, --- STRONA 10 --- aktach wykonawczych (uchybienia w sferze prawa materialnego i procesowego), jak i uchybień normom pozaprawnym, w różny sposób powiązanym z normami prawnym. Przedmiotem deliktu organu władzy publicznej może być jedynie naruszenie konkretnej normy nakazującej (lub zakazującej) dokonywania określonych czynności w danej sytuacji, nie zaś ogólne cele szeroko pojętego postępowania karnego, dyrektywy i postulaty. "Niezgodność z prawem” w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji RP musi być rozumiana ściśle, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa (art. 87-94 Konstytucji RP). Pojęcie to jest więc węższe niż tradycyjne ujęcie bezprawności na gruncie prawa cywilnego, które obejmuje obok naruszenia przepisów prawa również naruszenie norm moralnych i obyczajowych, określanych terminem "zasad współżycia społecznego” lub "dobrych obyczajów". Znaczenie tego przepisu polega na tym, że ustanawia surowsze przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej w porównaniu z ogólnymi zasadami opartymi na przesłance winy. Także art. 417 $ 1 k.c. przewiduje odpowiedzialność opartą na przesłance obiektywnie niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, a wina pozostaje poza przesłankami konstytuującymi obowiązek odszkodowawczy. k , Podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa w oparciu o art. 417 $ 1 k.c. jest spełnienie łącznie trzech przesłanek - niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, wystąpienie szkody oraz związek przyczynowy pomiędzy niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej, a szkodą. 'W sprawie, której podstawą odpowiedzialności jest przywołany powyżej przepis, pozwany był objęty skutkami domniemania bezprawności, którego ewentualne wzruszenie obciążało tego pozwanego. Takie właśnie rozumienie przepisu art. 417 k.c. zaprezentował Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd ten wyjaśnił, że zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu, powód winien wykazać szkodę ( w tym wypadku jego krzywdę), naruszenie jego dobra osobistego oraz związek przyczynowy pomiędzy działaniem lub zaniechaniem pozwanego i szkodą powoda. Pozwany zaś powinien obalić domniemanie bezprawności jego działania lub zaniechania. W.ocenie tego Sądu, w odniesieniu do części zarzutów powoda, pozwany nie obalił takiego domniemania, co legło u podstaw zaskarżonego wyroku. W szczególności Sąd ten wskazał na pozwanego jako odpowiedzialnego za naruszenie dóbr osobistych powoda w postaci godności i prawa do intymności, w wyniku fetoru wydobywającego się kącików sanitarnych cel, w których osadzony przebywał. Zatem co do zasady zarzut naruszenia przepisu art. 417 k.c. uznać należy za chybiony. Nie jest także trafny powiązany z powyższym, zarzut naruszenia przepisu art. 32-35 k.k.w. oraz $ 21 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26.08. 2003 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego. Wskazane powyżej przepisy wskazują na sędziego penitencjarnego jako podmiot sprawujący nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności. Kontroli tej podlegają także warunki bytowe skazanych, stan opieki medycznej i stan sanitarny. W przekonaniu Sądu Apelacyjnego, brak stwierdzenia przez sędziego penitencjarnego sprzeczności warunków sanitarnych w jednostce penitencjarnej z właściwymi przepisami, nie oznacza braku możliwości wykazywania w postępowaniu cywilnym naruszenia dóbr osobistych osadzonego w związku zarzutami odnoszącymi się do tych warunków sanitarnych: Inny jest bowiem cel nadzoru penitencjarnego wynikającego z przepisów prawa karnego wykonawczego, inny jest cel procesu cywilnego. Oczywiście zasadność zarzutów osadzonego jest uzależniona od konkretnego stanu faktycznego sprawy oraz dowodów zaprezentowanych przez strony. "W niniejszej sprawie, jak ustalił Sąd Okręgowy, w dniu 26 sierpnia 2013 r. sędzia penitencjarny przeprowadził lustrację pozwanego Zakładu Karnego, której wyniki były pozytywne. Trzeba jednak zauważyć, że celem tej lustracji była ocena prawidłowości Klasyfikacji osadzonych i kierowania ich zgodnie z klasyfikacją do właściwego zakładu karnego, rozmieszenia osadzonych, a także prawidłowość przyznawania nagród, ulg i zezwoleń na czasowe opuszczenie zakładu karnego (k.78). Trudno zatem uznać, by wyniki tej oceny miały przesądzać o braku bezprawności działań pozwanego z zakresie stanu urządzeń sanitarnych, z których korzystał powód. Zgodnie z treścią przepisu $ 28 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1493.), cela mieszkalna powinna być wyposażona w łóżko dla każdego skazanego, odpowiednią do liczby skazanych ilość stołów, szafek i taboretów oraz, --- STRONA 11 --- środków do utrzymania czystości w celi. Niezbędne urządzenia sanitarne sytuuje się w sposób zapewniający ich niekrępujące użytkowanie. Temat urządzeń sanitarnych pojawiał się w wielu wyrokach sądów polskich i był często powiązany z problemem przeludnienia jednostek penitencjarnych. Jako przykład można wskazać wyrok SN z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, w którym sąd uznał, że osadzenie skazanego w przeludnionej celi mieszkalnej, w której nie oddzielono urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia i nie zapewniono wszystkim skazanym miejsca do spania, może stanowić naruszenie dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności. Wyrok ten wprowadza zatem do katalogu dóbr osobistych prawa człowieka, które podlegają ochronie w postępowaniu cywilnym, a które gwarantuje Konstytucja RP, jak również prawo międzynarodowe. Sąd Najwyższy wywodzi bowiem uprawnienie skazanych do godnych warunków.odbywania kary pozbawienia wolności niezależnie od katalogu dóbr osobistych prawnie chronionych. Nawiązując zaś do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (wyroki P. przeciwko Grecji oraz D. przeciwko Grecji), Sąd Najwyższy podjął dialog z Trybunałem, wykorzystując jego orzecznictwo w wytyczeniu kierunków rozwoju wewnętrznego systemu prawa, Warunki, w jakich skazani załatwiają swoje potrzeby fizjologiczne, częstotliwość kąpieli oraz stan łaźni, mają wpływ na ocenę, czy odbywają oni karę w godnych warunkach, czy są traktowani humanitarnie, bez naruszenia zakazu z art. 3 EKPC (por. Dawidziuk Ewa, „Traktowanie osób pozbawionych wolności we współczesnej Polsce na tle standardów międzynarodowych”, LEX) Posiłkując się powyższymi argumentami, Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że w czasie kiedy powód przebywał przez okres około dwóch lat w celach dwuosobowych, w których kącik sanitarny był oddzielony jedynie kotarą od reszty celi, naruszone zostały jego dobra osobiste w postaci godności i prawa do intymności. Tak oddzielony kącik sanitarny nie pełnia wymagań niekrępującego użytkowania, na które wskazuje $ 28 ust. I rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, 'W tym zakresie zatem, wymienione na wstępie zarzuty uznać należy za chybione. Na aprobatę natomiast zasługują zarzuty pozwanego odnoszące się do kwestii maszynek do golenia, które pozwany miał dostarczać powodowi w niedostatecznej ilości. Jak trafnie wskazał skarżący, brak jest podstawy prawnej do obciążenia go takim obowiązkiem. Dlatego też iezasadnie Sąd Okręgowy przypisał pozwanemu, jako konsekwencję bezprawnego działania, a ściślej — zaniechania, odpowiedzialność na podstawie art. 417 k.c. Podobnie za trafne uznać należy zarzuty naruszenia przepisu art. 233 $ 1 k.p.c. poprzez ustalenie, że pozwany zaniechał wydawania powodowi maszynek do golenia w odpowiedniej ilości, podczas gdy w istocie taki obowiązek na pozwanym nie ciążył. Brak jest także dowodów na potwierdzenie zarzutu powoda, jakoby pozwany nie udostępniał mu środków czystości w odpowiedniej ilości, jak też twierdzenia, wedle którego z umywalek w celach wydobywał się fetor. W konsekwencji uznać należy za trafny zarzut naruszenia przepisów art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowania i przyznanie powodowi zadośćuczynienia w wysokości nie odpowiadającej rozmiarem naruszenia jego dóbr osobistych. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że żądając zapłaty łącznie 80 000 zł, powód nie wskazał, jakie konkretnie kwoty odnosi do poszczególnych przejawów bezprawnego, jego zdaniem, działania pozwanego. Skoro zatem Sąd Okręgowy ustalił jako odpowiednią kwotę 10 000 zł z tytułu kilku przejawów naruszenia dóbr osobistych powoda, w tym związanych z brakiem właściwego oddzielenia kącika sanitarnego, fetoru w celach, a także niedostatecznej ilości środków czystości oraz maszynek do golenia, to eliminacji znakomitej większości tych elementów, jako odpowiednią Sąd Apelacyjny uznał kwotę 4 000 zł, tytułem zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych powoda w postaci prawa do godności i intymności. Dlatego też, na postawie art. 386 $ 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, orzekając jak w pkt. I wyroku. W pozostałym zakresie Sąd ten oddalił apelację pozwanego, orzekając jak w pkt. II wyroku, stosownie do treści art. 385 k.p.c. Okosztach postępowania apelacyjnego Sąd Odwoławczy orzekł, jak w pkt. III wyroku mając na uwadze treść przepisu art. 102 k.p.c., uznając, że sytuacja finansowa i życiowa powoda, który jeszcze przez kilka lat odbywał będzie karę pozbawienia wolności, uzasadnia odstąpienie od obciążania go, jako strony przegrywającej w 60 % sprawę w postępowaniu apelacyjnym, kosztami tego postępowania. SSA Dariusz Janiszewski SSA Ewa Tomaszewska SSA Barbara Lewandowska