Wyrok I Aca 360/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszo

--- STRONA 1 --- Sygn akt I Aca 360/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Kazimierz Rusin (spr) Sędziowie: SA Marek Klimczak SA Grażyna Demko Protokolant : Justyna Stępień Po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2010r. na rozprawie sprawy z powództwa R.B. przeciwko Skarbowi Państwa - Okręgowemu Inspektorowi Służby Więziennej w R zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa. o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 22 kwietnia 2010r. , sygn akt I C 1510/09 1. oddala apelację 2. zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego. 3. Przyznaje adwokatowi M.L. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Rzeszowie kwotę 2.196 zł ( dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt sześć) tytułem wynagrodzenia za udzieloną powodowi z urzędu nieopłaconą pomoc prawną w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE Powód żądał w pozwie zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w R. kwoty 45.000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za straty i szkody psychiczne i moralne doznane w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, a ponadto zasądzenia kwoty 15.000 zł na rzecz Domu Dziecka "Mieszko" w R. Wskazał, że przebywał w celach, w których metraż nie przekraczał 2,8 m² na osobę, panowały złe warunki higieniczno - sanitarne, brak było całodobowego oświetlenia i ciepłej wody, dostępu do aktualnych książek. W ostatecznie sprecyzowanym pozwie żądał zadośćuczynienia w kwocie 45.000zł, z czego zobowiązał się przekazać 30% na Dom Dziecka. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zarzucił, że powód tylko w niektórych okresach przebywał w celach, w których na jednego skazanego przypadało mniej niż 3m², a wszystkie cele były odpowiednio wyposażone, wyłączanie obwodów gniazd wtyczkowych było podyktowane względami oszczędnościowymi, są organizowane zajęcia sportowe i zapewniony został dostęp do wartościowej literatury oraz prasy. Według ustaleń Sądu Okręgowego powód jest osadzony w Zakładzie karnym w R. od 1 czerwca 2006r. z przerwą 3- miesięczną w 2009r. Pomieszczenia, w których odbywał karę były utrzymane w porządku i czystości, odpowiednio oświetlone, ogrzane i wyposażone. Osadzonym zapewniono możliwość korzystania ze świetlicy zaopatrzonej w sprzęt audiowizualny i sportowy. Trudna sytuacja finansowa Zakładu zmusiła do czasowych dobowych wyłączeń obwodów gniazd wtyczkowych w celach. Skazani mogli korzystać z opieki lekarskiej. Do umieszczania w celach,w których na jednego osadzonego przypada mniej niż 3m² dochodziło w oparciu o stosowne zarządzenie Dyrektora Zakładu Karnego wydawane na okres 1 roku. Od 24 czerwca 2009 roku do chwili obecnej powód przebywa w celi, w której na skazanego przypada 3,06 m² co jest zgodne z obowiązującym prawem. Trudne warunki egzystencjonalne nie są skutkiem celowego i nacechowanego złą wolą działania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary pozbawienia wolności lecz wynika z ogólnej sytuacji ekonomiczno - gospodarczej państwa. W ocenie Sądu Okręgowego powód nie wykazał w dostateczny sposób roszczenia o zadośćuczynienie z tytułu --- STRONA 2 --- poniżającego i nieludzkiego traktowania go w zakładzie karnym, a zwłaszcza by jego dobra osobiste zostały naruszone na skutek bezprawnego działania pozwanego. Z tych przyczyn Sąd Okręgowy zaskarżonym wyrokiem oddalił powództwo. W apelacji powód zarzucił przede wszystkim naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art 23 i 24 kc, przez przyjęcie, że dobra osobiste w postaci godności nie zostały naruszone przez pozwanego oraz art 10 ust 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Publicznych przez niezapewnienie powodowi godnych i humanitarnych warunków odbywania kary. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisu postępowania - art 233 § 1 kpc poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału i niewłaściwe ocenienie warunków bytowych i sanitarnych a także dostępu do biblioteki i radiowęzła. Powołując sie na zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 45.000 zł względnie uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył,co następuje: Apelacji powoda nie można uznać za zasadną. Fakt osadzenia powoda okresowo w celach nie zapewniających minimalnego metrażu (3m² na osobę) nie jest sporny. Zważyć jednak wypada, że przypadki takie miały miejsce sporadycznie i wynikały z trudnych warunków wynikającego z nałożonych na pozwanego obowiązku przyjmowania skazanych skierowanych do niego w celu odbycia kary. Przede wszystkim podkreślić należy, że przekroczenia minimalnego metrażu były minimalne, nie były też długotrwałe, a więc nie wpływały w decydujący sposób na warunki odbywania kary. Nie można przecież zakładać, że każde, nawet najmniejsze uchybienie normom powierzchniowym przewidzianym w prawie karnym wykonawczym narusza zawsze dobra osobiste skazanego. Poczucie naruszenia godności osobistej z powodu rzekomego ścisku mającego wynikać z tego rodzaju dolegliwości ma charakter subiektywny, jest oderwane od rzeczywistych warunków odbywania kary. Jak trafnie stwierdza Sąd okręgowy dolegliwości związane z brakiem odpowiedniej przestrzeni bytowej są immanentnym elementem kary,której istotą jest pozbawienie wolności. Powód nie wykazał, by dolegliwości te były nadmierne i nie wynikały z charakteru odbywanej kary, jak też by były rezultatem jakichkolwiek zawinionych przez pozwanego działań względnie zaniechań. Z materiału sprawy wynika, że funkcjonariusze pozwanego podejmują, w ramach posiadanych ograniczonych środków, działania w kierunku zapewnienia humanitarnych warunków odbywania kary przez powoda. Powód nie przeczy, że z niektórych możliwości stworzonych przez pozwanego nie korzysta np z lepiej zaopatrzonej biblioteki centralnej. Nie ma tez uzasadnienia stanowisko, że okresowe ograniczenia w korzystaniu z ciepłej wody i dostępie do energii elektrycznej pobieranej przez gniazda wtyczkowe w znaczący sposób utrudniały zaspakajanie potrzeb bytowych powoda, który zresztą nie sprecyzował na czym mogłyby polegać konkretne dolegliwości wynikające z tych periodycznych niedoborów. Natomiast z niekwestionowanych przez powoda wyjaśnień pracowników działu kwatermistrzowskiego wynika, że ograniczenia do zimnej wody w celach mieszkalnych występowały w okresie od 24 07 do 8.12.2009r.w godzinach od 9:30-12:30 i od 22:00 - 5:00, a zatem ich dolegliwość była przejściowa i nie obejmowała znaczącej części doby w porze dziennej. Swoje ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy oparł na gruntownej analizie zebranego materiału dowodowego, w tym wyników przesłuchania powoda. Ocena dokonana w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego, nie narusza, wbrew zapatrywaniu skarżącego, normy art 233 § 1 kpc. Z przedłożonych przez pozwanego dowodów wynika, że zapewnione zostały podstawowe warunki sanitarne w celach, dostęp do zajęć fizycznych,prasy i książek, a także opieka medyczna o standardzie zbliżonym do występującego w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Odmienne twierdzenia powoda nie zostały uprawdopodobnione,a kontrole przeprowadzone przez sędziów penitencjarnych nie wykazały istnienia takich rażących niedogodności, o jakich zeznawał powód. Gołosłowne są tezy dotyczące rzekomego zaniedbywania leczenia mającego wynikać z niedostępności usług medycznych. Sam powód ostatecznie przyznał, że w czasie odbywania kary nie choruje.(k- 108) Skarżący nie wykazał, by cierpienia i dolegliwości,których doświadczył w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności przekroczyły ten poziom nasilenia, który wynika z natury tej kary. W żadnym razie nie zachodziły też podstawy do uznania, że postępowanie funkcjonariuszy pozwanego miało na celu poniżenie, upokorzenie względnie naruszenie godności osobistej powoda. Z tych względów dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne należało w całości podzielić przyjmując je jako własne. Na ich gruncie brak było przesłanek do przyjmowania, że pozwany dopuścił się bezprawnych, godzących w dobra osobiste powoda działań względnie zaniechań. Zarzut obrazy przepisów art 23 i 24 kc nie może być zatem uwzględniony. W okolicznościach niniejszej sprawy brak w każdym razie nie można uznać, że zakres naruszenia dóbr osobistych powoda uzasadnia przyznanie mu zadośćuczynienia. Apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna ( art 385 kpc) Orzeczenie o kosztach procesu opiera się o przepis art 98 kpc