Postanowienie I ACa 36/12 I ACz 51/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2012 r. Sąd Apelacyj

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 36/12 I ACz 51/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2012 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Paweł Rygiel Sędziowie: SSA Teresa Rak SSA Władysław Pawlak Protokolant: st.sekr.sądowy Beata Lech po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2012 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa M B przeciwko Skarbowi Państwa-Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W i Gminie N o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 14 października 2011 r. sygn. akt I C 764/10 i zażalenia pozwanej Gminy N na rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w punkcie II wyżej opisanego wyroku 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I i II w części dotyczącej roszczenia przeciwko Gminie N oraz w punkcie III i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego _ \" J" Š?/ý/M„„r_ă M? --- STRONA 2 --- rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania; 2. w pozostałej części apelację oddala; 3. nie obciąża powódki kosztami postępowania na rzecz pozwanego Skarbu Państwa; 4. umarza postępowanie zażaleniowe. --- STRONA 3 --- Sygn. akt I ACa 36/12 I ACz 51/12 U Z A S A D N I E N I E Powódka M B wniosła o solidarne zasądzenie od pozwanych Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w W i gminy N kwoty 100.000 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu. Wskazała, że na kwotę tę składa się 10.000 złotych odszkodowania i 90.000 złotych zadośćuczynienia. Na uzasadnienie żądania podała, że w dniu 23 maja 2005 roku Burmistrz Miasta i Gminy N wszczął postępowanie administracyjne w sprawie szamba na posesji nr w S, która została podłączona do czynnej sieci kanalizacji miejskiej. W postępowaniu administracyjnym wydane zostały decyzje, które nie miały podstawy prawnej, a następnie tytuły wykonawcze. Decyzja z dnia 13 stycznia 2009 roku Burmistrz Miasta i Gminy N powódka została zobowiązana do przyłączenia nieruchomości – części budynku stanowiącego współwłasność powódki i jej siostry T S wraz z mężem J S – do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej i termin wykonania obowiązku. Decyzja ta nie stała się prawomocna ponieważ powódka odwołała się od niej. Ostatecznie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja z dnia 13 stycznia 2009 roku oraz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2009 roku zostały uchylone. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W prowadzi natomiast wobec powódki egzekucję należności za opróżnianie zbiornika bezodpływowego w oparciu o tytuły wykonawcze wydane przez Burmistrza Miasta i Gminy N. Twierdziła powódka, że organy prowadziły postępowania pomimo powszechnie znanych dowodów, że działka nr w S została przyłączona do sieci kanalizacyjnej w 2005 roku. Sieć kanalizacyjna została wykonana wadliwie, pominięto bowiem znajdujące się na działce szambo, a także nie usunięto go z posesji. Siostra powódki T --- STRONA 4 --- S dokonała przyłączenia do sieci kanalizacyjnej niezgodnie z projektem. Postępowanie w sprawie tych nieprawidłowości toczy się Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w M. Kwota 10.000 złotych to odszkodowanie za doznaną przez powódkę szkodę wynikającą z błędnego wykonania przez Gminę kanalizacji oraz wydawania nieprawidłowych decyzji. Szkoda wynika zarówno z prac przeprowadzonych na działce, na które powódka nie wyraziła zgody jak i z kosztów jakie poniosła w związku z toczącymi się postępowaniami. Wskazała na utracone zarobki i koszty przejazdów, a także na fakt, że częste nieobecności w pracy wymuszone toczącymi się postępowaniami, sprawiły, że trzykrotnie musiała zmienić pracę. Kwoty 90.000 złotych powódka dochodzi tytułem zadośćuczynienia za krzywdy doznane w związku z przewlekłym popełnianiem błędów przez organy administracyjne. Od 2005 roku wystąpiły u powódki objawy nerwicowe i neurologiczne wynikające z narażenia na ciągły stres. Pozwany Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w W wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Zarzucił brak legitymacji biernej po swojej stronie. Podniósł, że tytuły wykonawcze o których mowa w pozwie obejmowały należności z tytułu opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego oraz obowiązku o charakterze niemajątkowym dotyczącego przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. Podstawą do wydania tytułów była decyzja administracyjna wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy N. Ponadto zdaniem tego pozwanego powódka nie wykazała przesłanek odpowiedzialności deliktowej. Wszczęcie i prowadzenie przez wierzyciela egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nie stanowi czynu niedozwolonego uzasadniającego odpowiedzialność deliktową. Powódka cofnęła pozew wobec pozwanego Skarbu Państwa, pozwany jednak nie wyraził zgody na cofnięcie pozwu bez zrzeczenia się roszczenia. --- STRONA 5 --- Pozwana Gmina N domagała się oddalenia powództwa i zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciła, że powódka swoich żądań i nie wskazała ich podstawy prawnej. Podała, że budowa sieci kanalizacyjnej w S zakończona została w 2005 roku. Współwłaściciele działki zabudowaną budynkiem nr w S małżonkowie S wykonali przyłącze do sieci kanalizacji sanitarnej. Powódka natomiast sprzeciwiła się obowiązkowi przyłączenia do sieci kanalizacyjnej drugiej części budynku. Nie zawarła tez powódka umowy o opróżnienie zbiornika szamba. W takiej sytuacji Burmistrz wydał decyzję ustalającą obowiązek uiszczania przez powódkę opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i transport nieczystości ciekłych. Na podstawie tej decyzji wydawane były tytuły wykonawcze. Tytuł wykonawczy dotyczący przyłączenia nieruchomości do istniejącej kanalizacji sanitarnej nie był egzekwowany. Wyrokiem z dnia 14 października 2011 roku Sąd Okręgowy w Krakowie powództwo oddalił, nie obciążając powódki kosztami procesu. Rozstrzygnięcie wydał Sąd w oparciu o następujące ustalenia faktyczne: Powódka oraz jej siostra z mężem małżonkowie S są współwłaścicielami nieruchomości w S zabudowanej budynkiem oznaczonym numerem. Współwłaściciele pozostają w sporze. Przez kilkanaście lat toczyła się między nimi sprawa o zniesienie współwłasności, która zakończyła się umorzeniem postępowania. Powódka faktycznie zajmuje parter budynku, a jej siostra z rodziną piętro. W 2005 roku w S ukończono budowę sieci kanalizacyjnej. Wcześniej budynek nr został wyposażony w dwa połączone ze sobą zbiorniki na nieczystości płynne – szamba. Po wybudowaniu sieci kanalizacyjnej, T S złożyła wniosek w rozpoznaniu którego zostały wydane szczegółowe warunki wykonania przyłącza kanalizacyjnego dla nieruchomości. Następnie na koszt T S zostało wykonane przyłącze z tym, że do sieci kanalizacyjnej przyłączono jedynie część budynku zajmowaną przez siostrę powódki. Natomiast nieczystości z części domu zajmowanej przez powódkę nadal odprowadzane są do szamba, a powódka nie ma zawartej umowy o jego opróżnianie. Ustalił Sąd, że decyzją z dnia 9 stycznia 2006 roku nałożony został na powódkę obowiązek uiszczania opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego usytuowanego --- STRONA 6 --- na nieruchomości położonej w S nr i za transport nieczystości ciekłych. Burmistrz Miasta i Gminy N wydawał kolejne tytuły wykonawcze obejmujące należności za opróżnianie zbiornika bezodpływowego. Także na podstawie decyzji z grudnia 2006 roku i stycznia 2008 roku wydawane były tytuły wykonawcze. Powódka składała odwołania od decyzji nakładających na nią obowiązek uiszczania opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i za transport nieczystości ciekłych. Odwołanie od decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r. pozostało bez rozpoznania, jako wniesione po upływie terminu. Decyzję z dnia 15 grudnia 2006 r. mocą której przedłużono decyzję z dnia 9 stycznia 2006 r. na dalszy okres Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy. Z kolei w sprawie analogicznej decyzji z dnia 7 stycznia 2008 roku po rozpoznaniu odwołań od orzeczeń kolejnych instancji Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2010 r. (sygn. akt II OSK 748/09) oddalił skargę kasacyjną powódki. Jako niesporną okoliczność wskazał, że powódka korzystała z bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe i nie miała zawartej umowy korzystania z usług w zakresie opróżniania zbiornika bezodpływowego i transportu nieczystości. Korzystanie z szamba zobowiązywało ją do zapewnienia prawidłowego usuwania nieczystości bez względu na okoliczności z powodów których nadal z niego korzysta, w szczególności niezależnie od tego czy nieruchomość stanowiąca własność skarżącej jest podłączona do kanalizacji. W dniu 13 stycznia 2009 roku Burmistrz Miasta i Gminy N decyzją nr ŚiR. ustalił obowiązek powódki przyłączenia nieruchomości, części budynku nr w S posadowionego na działce nr do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej użytkowanej na podstawie potwierdzenia przyjęcia obiektu budowlanego do użytkowania nr z dnia 17 listopada 2005 r. i ustalił, że wyżej opisany obowiązek zostanie wykonany w terminie 60 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. Powódka odwołała się od tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję Burmistrza utrzymało w mocy, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi powódki wyrokiem z dnia 30 września 2009 r. (sygn. akt II SA/Kr971/09) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Wskazał Sąd, że organy I i II instancji nie wyjaśniły rozpoznawanej sprawy, przede wszystkim nie wykazały dlaczego uznały, że M B – --- STRONA 7 --- współwłaściciel nieruchomości nie dopełniła obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Za wymagający wyjaśnienia uznał Sąd też zarzut nieprawidłowego przyjęcia przez organ, że tylko część nieruchomości została podłączona do sieci kanalizacyjnej, podczas gdy nie doszło do wyodrębnienia odrębnej własności lokali oraz dlaczego po wykonaniu przyłączenia jednego z lokali użytkowanego przez T S w protokole odbioru technicznego przyłącza kanalizacji sanitarnej z dnia 5 kwietnia 2005 r. wskazano, że przyłącze wykonano dla posesji nr. Nie ustosunkował się tez organ do oświadczenia projektanta z którego wynika, że w sprawie wydane zostało pozwolenie na budowę przyłączy dla całej posesji. Ustalił Sąd nadto, że w dniu 16 października 2009 roku na podstawie decyzji z dnia 13 stycznia 2009 r. Burmistrz Miasta i Gminy N wydał tytuł wykonawczy nr w którym zobowiązał powódkę do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym – przyłączenia nieruchomości - części budynku nr w S posadowionego na działce nr do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej użytkowanej na podstawie potwierdzenia przyjęcia obiektu budowlanego do użytkowania nr z dnia 17 listopada 2005 r. W dniu 16 października 2009 r. wydał z kolei postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego obowiązku wymienionego w tytule wykonawczym nr z dnia 16 października 2009 r. Postanowieniem z dnia 4 marca 2010 r. Burmistrz umorzył postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku przyłączenia nieruchomości, części budynku nr w S do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, a to wobec uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 września 2009 r. decyzji stanowiącej podstawę do nałożenia obowiązku. Decyzją z dnia 17 maja 2011 r. Burmistrz Miasta i Gminy N po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej umorzył postępowanie w sprawie. Tytuły wykonawcze o zapłatę należności za opróżnianie zbiornika wydane przeciwko powódce zostały skierowane do egzekucji, z czym powódka się nie godzi. Ustalił Sąd Okręgowy, że powódka pracuje, ale w związku z zaangażowaniem się w problemy związane z nieruchomością i sporem ze współwłaścicielem, a także sporem z Gminą zmieniała pracodawcę. Powódka od 2005 r. choruje na depresję. --- STRONA 8 --- Zaprzestała uczęszczania do specjalisty, w razie konieczności zażywa ogólnie dostępne leki uspokajające. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał, że powództwo na uwzględnienie nie zasługuje. Domagając się naprawienia szkody powódka wskazywała, że szkoda pozostaje w związku z działaniami pozwanej Gminy i Skarbu Państwa polegającymi na wszczęciu postępowania i wydaniu decyzji zobowiązujących powódkę do uiszczania należności za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i wywóz nieczystości, skierowanie wydanych tytułów wykonawczych o zapłatę należności za oczyszczenie zbiornika bezodpływowego do egzekucji, wydanie decyzji zobowiązujących powódkę do podłączenia części budynku przez nią zajmowanego do sieci kanalizacyjnej. Zgodził się Sad z powódką, że tak określone powództwo należy rozważyć na gruncie przepisów o czynach niedozwolonych. Aby zaś podmiot ponosił odpowiedzialność deliktową co do zasady muszą być spełnione następujące przesłanki: czyn niedozwolony – bezprawny i zawiniony, szkoda i związek przyczynowy między określonym czynem a szkodą. Ponieważ wszystkie zdaniem powódki bezprawne czynności miały miejsce w 2006 roku i później, to do oceny prawnej stosować należy kodeks cywilny art. 415 i następne. Stwierdził Sąd, że na gruncie art. 417 kc i 417 1 § 2 kc nie zachodzą przesłanki warunkujące uwzględnienie powództwa. Powódka nie wykazała bowiem, by zostało przeprowadzone jakiekolwiek postępowanie administracyjne w wyniku którego doszłoby do wydania decyzji stwierdzającej fakt uprzedniego wydania decyzji z naruszeniem prawa. Faktem jest, że powódka odwoływała się od niekorzystnych dla niej decyzji, ale wskazać należy, że decyzje wydawane w toku postępowania (niekoniecznie korzystne dla powódki), czy też orzeczenia wydawane przez sądy administracyjne nie świadczą o spełnieniu podstawowej przesłanki o jakiej mowa w art. 417 1 § 2 k.c. Brak jest podstaw do przyjęcia, by pozwana Gmina faktycznie dokonała czynów niezgodnych z prawem. W aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących o tym jakie podmioty i jakiej treści rozstrzygnięcia wydały w kwestii --- STRONA 9 --- przyłączenia nieruchomości zamieszkiwanej m. in. przez powódkę do wybudowanej sieci kanalizacyjnej. Powódka nie przedstawiła dowodów w oparciu o które można by prawidłowo zweryfikować jej twierdzenia. W oparciu o twierdzenia powódki i dokumenty możliwe było tylko ustalenie faktu wybudowania w Staniątkach sieci kanalizacyjnej, faktu przyłączenia do sieci tylko części budynku wykorzystywanego przez rodzinę siostry powódki i faktu korzystania przez powódkę ze zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe. W takich okolicznościach działania podejmowane przez Gminę a opisane w stanie faktycznym znajdują co do zasady podstawę prawną w przepisach ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., nr 236, poz. 2008 ze zm.), w tym w art. 5 i 6 cyt. ustawy. Oceniając żądanie skierowane przeciwko Skarbowi Państwa – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w W, Sąd Okręgowy wskazał, że niezależnie od nieskutecznego cofnięcia pozwu przeciwko temu pozwanemu, to brak było w działaniach Urzędu Skarbowego czynów o których można by powiedzieć, że są one bezprawne. US prowadził i prowadzi przeciwko powódce postępowanie egzekucyjne w oparciu o ważne tytuły wykonawcze. Tak więc również i w stosunku do tego pozwanego brak jest podstaw do przypisania mu odpowiedzialności odszkodowawczej Wskazał nadto Sąd, że powódka nie wykazała też związku przyczynowego między czynami, które opisała w pozwie jako bezprawne a szkodą i samej szkody Z dokumentacji medycznej powódki wynika co prawda określony stan zdrowia ale też i jego podstawa mająca swe źródło nie w działaniach pozwanej Gminy czy Skarbu Państwa, ale podmiotów trzecich, w tym przede wszystkim w określonej sytuacji rodzinnej powódki, determinowanej sporem z siostrą mieszkającą z powódką w tym samym budynku mieszkalnym. Brak podstaw do przyjęcia zaistnienia i konkretnej wysokości szkody o charakterze majątkowy. W efekcie, trudno też mówić o jakimkolwiek związku przyczynowym między określonymi w pozwie działaniami a nie wykazaną szkodą. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 kpc. Apelację od wyroku wniosła powódka. --- STRONA 10 --- Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego wynik, a to art. 227 kpc w zw. z art. 233 § 1 kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranymi w sprawie dowodami poprzez: - nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności z dokumentów, - przyjęcie i uznanie za prawidłowe i logiczne, z jednej strony wydawania przez organy administracyjne orzeczeń umarzających postępowania, z drugiej wydawania decyzji administracyjnych z naruszeniem prawa, - oddalenie wniosków dowodowych o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ds. projektowania i wykonania infrastruktury technicznej na okoliczność zgodności wykonania sieci kanalizacyjnej z przepisami prawa, wydanymi decyzjami i dokumentacja techniczną i o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry na okoliczność stanu zdrowia powódki, w sytuacji kiedy przeprowadzenie tych dowodów mogłoby skutkować wykazaniem przez powódkę przesłanek odpowiedzialności pozwanych. Zarzuciła też błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że postępowanie pozwanej gminy było zgodne z prawem oraz, że powódka nie wykazała związku przyczynowego między czynami pozwanych opisanymi przez powódkę jako bezprawne, a szkodą, a także iż nie wykazała samej szkody. Wniosła powódka o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie na rzecz powódki kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania. Wniosła też o dopuszczenie dowodu z dokumentów, a to pisma Starostwa Powiatowego w W z dnia 8 kwietnia 2011 roku i pisma Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w M z dnia 8 grudnia 2010 roku na okoliczność niezgodnych z prawem i dokumentacja techniczną działań pozwanej Gminy. --- STRONA 11 --- Podkreśliła powódka, że błąd w ustaleniach polega na przyjęciu, że powódka podstawy roszczenia upatruje w wydanych decyzjach administracyjnych, podczas gdy bezprawność działania pozwanej Gminy polega między innymi na niezgodnym z prawem, dokumentacją i orzeczeniami organów administracyjnych wykonaniu sieci kanalizacyjnej na działce, której powódka jest współwłaścicielem. Powódka wykazywała, że kanalizacja wykonana jest nieprawidłowo, sprzecznie z zatwierdzoną dokumentacją, co spowodowało z jednej strony niemożność podłączenia się przez nią do wykonanej sieci, a z drugiej nakładanie na powódkę obowiązku opróżnienia szamba. Dokumenty potwierdzają, że kanalizacja wykonana została nieprawidłowo. Budowa kanalizacji jest zadaniem gminy. Skoro budowa została wykonana w sposób bezprawny, to winno to skutkować odpowiedzialnością pozwanej Gminy. Pozwana Gmina N zażaleniem zaskarżyła postanowienie zawarte w pkt II wyroku dotyczące rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 102 kpc poprzez nie obciążenie powódki kosztami procesu, mimo braku szczególnie uzasadnionych podstaw, art. 328 § 2 kpc w zw. z art. 361 kpc poprzez brak wskazania okoliczności mających stanowić w ocenie Sądu wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 kpc. Wniosła strona pozwana o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej Gminy kosztów procesu, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i zasądzenie na rzecz pozwanej kosztów postępowania zażaleniowego. Po rozpoznaniu apelacji Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja powódki częściowo jest uzasadniona i w części w jakiej dotyczy pozwanej Gminy N prowadzi do uchylenia zaskarżonego wyroku. Powódka domagając się od stron pozwanych zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia w pozwie powoływała się na działania stron pozwanych w postaci --- STRONA 12 --- wszczynania postępowań administracyjnych, wydawania decyzji egzekucyjnych i decyzji o nałożeniu na powódkę obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, które to działania spowodowały powstanie u powódki szkody. Jednocześnie wskazywała, że postępowania te były prowadzone pomimo tego, że powszechnie znane było, że działka nr w S jest przyłączona do sieci kanalizacyjnej. W toku postępowania powódka podała też, że po zakończeniu budowy sieci kanalizacyjnej i odbiorze jej głównej linii przez Powiatowy Nadzór Budowlany w W, współwłaścicielce nieruchomości T S wydano na jej wniosek szczegółowe warunki wykonania przyłącza kanalizacyjnego dla całej posesji nr w S. Z powódką nie uzgadniano wykonania przyłącza, nie wyrażała ona też zgody na wejście na teren posesji. Opłatę za wykonanie przyłącza uiściła T S. Powołała się powódka na wadliwe wykonanie sieci kanalizacyjnej, z pominięciem zbiornika na nieczystości ciekłe i nie usunięciem go z działki. Współwłaścicielka wykonała przyłącze niezgodnie z projektem jego wykonania. Postępowanie w sprawie nieprawidłowości w wykonaniu przyłącza toczy się w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w M. Twierdziła powódka, że odpowiedzialność stron pozwanych wynika z czynu niedozwolonego. Czynu niedozwolonego upatrywała powódka w niezgodnym z prawem i dokumentacją techniczną wykonaniu sieci kanalizacyjnej na działce, której powódka jest współwłaścicielką. To jej zdaniem spowodowało, że nie mogła się podłączyć do wykonanej kanalizacji. W konsekwencji wydawanie przeciwko niej decyzji nakładających obowiązek zapłaty za opróżnienie szamba, a także decyzji nakazującej jej wykonanie przyłącza nie powinno mieć miejsca. To zdaniem powódki spowodowało szkodę materialną, a także uszczerbek na jej zdrowiu. Rozpoznając apelację sąd drugiej instancji obowiązany jest nie tylko przeprowadzić kontrolę we wskazanych przez skarżącego kierunkach, ale nadto z urzędu powinien zbadać, czy postępowanie nie jest dotknięte nieważnością oraz czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy (tak SN w wyroku z dnia 23 września 1998 r. II CKN 895/97 Lex 35067 Biul. SN 1999/2/4). Art. 386 § 4 kpc przewiduje możliwość uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał --- STRONA 13 --- istoty sprawy, lub kiedy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W takich przypadkach brak jest co prawda stanowczego zakazu wydania przez sąd odwoławczy wyroku reformatoryjnego, jednakże takich sytuacjach do wydawania orzeczeń merytorycznych należy podchodzić z dużą ostrożnością, by nie naruszyć zasady dwuinstancyjności (art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). Sam przepis art. 386 § 4 kpc nie zawiera definicji pojęcia „nierozpoznanie istoty sprawy” w związku z czym by wyjaśnić to pojęcie należy odwołać się do poglądów doktryny oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego. Nierozpoznanie istoty sprawy polega na pominięciu przez sąd pierwszej instancji podstawy roszczenia, przesłanek stanowiących o jego istnieniu poprzez oparcie rozstrzygnięcia na nietrafnym zarzucie np. braku legitymacji czynnej (powoda) lub biernej (pozwanego), przedawnienia, zawisłości sporu i innych (A. Zieliński, Apelacja według noweli kodeksu postępowania cywilnego, Palestra 1996, Nr 3 – 4 s. 55). Pojęcie „nierozpoznanie istoty sprawy” wielokrotnie też wyjaśniał w swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 12 lutego 2002 r. I CKN 486/00 (niepubl.) Sąd Najwyższy stwierdził, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego co było przedmiotem sprawy, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialno prawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. W innym orzeczeniu wyraził Sąd Najwyższy pogląd, że oceny czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy dokonuje się na podstawie analizy żądań pozwu i przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, nie zaś na podstawie ewentualnych wad postępowania wyjaśniającego (wyrok SN z dnia 22 kwietnia 1999 r. II UKN 589/98 OSNAPiUS 2000 Nr 12 poz. 483. W wyroku z dnia 23 września 1998 r. II CKN 897/97 (OSN 1999/1/22) Sąd Najwyższy z kolei uznał, że nierozpoznanie istoty sprawy oznacza zaniechanie przez sąd pierwszej instancji zbadania materialnej podstawy żądania pozwu albo pominięcie materialnych zarzutów pozwanego. Podobnie w orzeczeniu z dnia 16 lipca 1998 r. I CKN 804/97 --- STRONA 14 --- (niepubl.) Sąd Najwyższy stwierdził, że nierozpoznanie istoty sprawy oznacza nierozpoznanie merytoryczne zgłoszonych w sprawie roszczeń. Uznać należy, że tak rozumianej istoty sprawy Sąd Okręgowy nie rozpoznał. Wskazał Sąd bowiem tylko, że powódka nie wykazała, by było przeprowadzone jakiekolwiek postępowanie administracyjne, w wyniku którego doszłoby do wydania decyzji stwierdzającej fakt uprzedniego wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 417 1 § 2 kc). Wskazał też jedynie ogólnie, że brak jest podstaw do przyjęcia, by pozwana Gmina dopuściła się czynów niezgodnych z prawem, a w każdym razie powódka okoliczności takich nie wykazała. Powódka tymczasem w ogóle nie powoływała się na wydanie decyzji, która by stwierdzała fakt wydania decyzji z naruszeniem prawa i jest przy tym niesporne, że takiej decyzji nie ma. Co prawda twierdziła, że decyzje wydawane przez Burmistrza Miasta i Gminy N były wadliwe i nie miały podstawy prawnej, jednakże z jej twierdzeń wynikało, iż u podstaw tego leżą zaniedbania w postaci nieprawidłowego, niezgodnego z projektem wykonania sieci kanalizacyjnej. Nie odniósł się Sąd do podnoszonej przez powódkę okoliczności, że kanalizacja na działce nr w S, a w szczególności przyłączenie do niej wykonane zostało nieprawidłowo, nie ustalił też jakie obowiązki w tym zakresie spoczywały na powódce, a jakie na stronie pozwanej. Oddalił przy tym Sąd Okręgowy wnioski dowodowe, które zmierzały do wykazania twierdzeń powódki tak w zakresie niewykonania obowiązków przez pozwaną Gminę jak i co do stanu zdrowia powódki i jego związku z ewentualnym bezprawnym działaniem Gminy, jednocześnie twierdząc, że powódka nie wykazała swoich twierdzeń. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien więc Sąd odnieść się do podstawy faktycznej żądania sprecyzowanej przez powódkę, zwracając jednakże uwagę, by nie naruszyć zakresu kognicji organów administracyjnych. Dopiero pozytywne przesądzenie dla powódki bezprawnego charakteru działania pozwanej Gminy w zakresie budowy kanalizacji i dokonania przyłączenia do sieci da podstawę do czynienia ustaleń odnośnie powstania szkody, jej charakteru i związku przyczynowego pomiędzy działaniem strony pozwanej, a szkodą. --- STRONA 15 --- Apelacja w zakresie w jakim dotyczy pozwanego Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w W jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Jednostka ta bowiem prowadziła w stosunku do powódki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wydanych przez Burmistrza Miasta i Gminy N. Organ prowadzący egzekucję nie jest zaś uprawniony do oceny tytułów egzekucyjnych. Trudno więc po stronie pozwanego Skarbu Państwa dopatrzyć się jakichkolwiek nieprawidłowości w wykonywaniu jego obowiązków jako organu prowadzącego egzekucję. Uchylenie wyroku w części w jakiej dotyczył on pozwanej Gminy oznacza, że rozpoznanie zażalenia pozwanej Gminy na zawarte w wyroku postanowienie o kosztach postępowania stało się zbędne, gdyż i w tej części wyrok ten został uchylony. Postępowanie zażaleniowe zatem na podstawie art. 355 § 1 kpc należało umorzyć. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy rozstrzygnie przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 kpc uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej gminy N, zaś na podstawie art. 385 kpc oddalił apelację w części w jakiej dotyczyła pozwanego Skarbu Państwa.