Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I ACa 35/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Zofia Kawińska-Szwed Sędziowie : SA Piotr Wójtowicz (spr.) SA Joanna Kurpierz Protokolant : Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2011 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa J. B. przeciwko Skarbowi Państwa-Komendantowi Miejskiemu Policji w D. o ochronę dóbr osobistych, zapłatę zadośćuczynienia i rentę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt I C 549/09 1) oddala apelację; 2) zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 500 (pięćset) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 3) zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) na rzecz radcy prawnego B. M. 3643,10 (trzy tysiące sześćset czterdzieści trzy i 10/100) złotych, w tym 673,10 (sześćset siedemdziesiąt trzy i 10/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt I ACa 35/11 UZASADNIENIE Powód wniósł o zakazanie funkcjonariuszom Policji nachodzenia go, dręczenia fizycznego i psychicznego oraz zbliżania się do niego na 100 m, a także o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego zadośćuczynienia w kwocie 100000,- zł i dożywotniej renty po 3000,-zł z tym uzasadnieniem, że funkcjonariusze Policji M. T. i R. J. pobili go i pozrywali mu wiązadła kolana lewego, wskutek czego będzie on kaleką do końca życia. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego i zarzucił, że powód nie wykazał ani okoliczności zastosowania względem niego nieuzasadnionej przemocy fizycznej przez funkcjonariuszy policji, ani powstania w jej następstwie uszkodzenia ciała bądź rozstroju zdrowia, że żądane zadośćuczynienie jest nadmiernie wygórowane, że nie sposób ustalić podstawowych przesłanek zasądzenia renty, a wysokość żądanej renty została określona w sposób całkowicie dowolny, wreszcie że roszczenia uległy przedawnieniu. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach i przytoczył następujące motywy swego rozstrzygnięcia: Powód w dniu 24 marca 2004 r. w S. w godzinach wieczornych czekał na autobus. Był pod wpływem alkoholu. Miał na tyle głowy widoczny tatuaż i swym wyglądem zwracał uwagę. O godzinie 18 20 , w związku z tym, że w rejonie sklepów pił piwo i zaśmiecał ulicę, został wylegitymowany przez funkcjonariuszy Policji M. T. i R. J., Wobec stwierdzenia, że jest on osobą poszukiwaną przez Sąd Rejonowy w B., funkcjonariusze zatrzymali go i przewieźli w kajdankach do komisariatu. Tam, po stwierdzeniu, że był już wcześniej daktyloskopowany, ukarano go mandatem za wykroczenie i wręczono mu wezwanie do stawienia się, a następnie o godzinie 19 15 zwolniono. O godzinie 20 20 lub 20 30 ci sami funkcjonariusze w rejonie sklepów nocnych zauważyli mężczyznę, który załatwiał potrzeby fizjologiczne i spożywał alkohol. Był nim powód, który podczas legitymowania zaczął zachowywać się agresywnie i wulgarnie. W związku z tym i wobec tego, że nie stosował się do ich poleceń, zastosowali wobec niego chwyty obezwładniające, siłę fizyczną i założenie kajdanek na ręce. Podczas przewożenia radiowozem do izby wytrzeźwień powód również zachowywał się agresywnie i dlatego na tylnym siedzeniu jechał z nim jeden z policjantów, który go przytrzymywał. O godzinie 20 45 powód został doprowadzony i przyjęty do Izby Wytrzeźwień w S.. Badanie wykazało u niego w organizmie 2,09 o /oo alkoholu. Dnia 25 marca 2004 r. powoda przewieziono do Komisariatu Policji w S.. Tam w zażaleniu na bezpodstawne zatrzymanie napisał, między innymi, że: „został skopany przez policjantów na komisariacie w S.. Ma ślady na nogach i spuchnięty nos. Ma wrzody na żołądku i duszności. Nie ma pomocy lekarskiej, a leki ma w domu”. Dnia 26 marca 2004 r. przedstawiono mu zarzuty popełnienia czynów przestępnych oraz przesłuchano go w charakterze podejrzanego. Powód na piśmie oświadczył, że cofa złożone zażalenie na zatrzymanie. Tego dnia został zwolniony do domu. Po opuszczeniu Komendy Miejskiej Policji w D. powód wraz z matką, która na jego ciele stwierdziła liczne ślady pobicia, udał się do lekarza L. P. i do swego kuratora społecznego E. Ł.. L. P. stwierdziła u niego stan po pobiciu, to jest liczne krwiaki w okolicy głowy, krwiaki okolicy stawu kolanowego lewego i uda lewego, krwiaki i zadrapania skóry brzucha, krwiaki obu dłoni po stronie grzbietowej, krwiaki przedramienia prawego oraz ślady odbicia tępego narzędzia w kształcie owalu w okolicy skóry lewego ramienia i
--- STRONA 3 ---
okolicy łopatki lewej, a nadto bolesność i zasinienie obu jąder oraz ogólne zadrapania skóry całego tułowia. Skierowała go na badanie RTG i czaszki USG, a także do neurologa. Gdy świadek E. Ł. była kuratorem powoda w latach 2003-2005, ten często zjawiał się u niej pobity i poturbowany, miał jakieś złamania bądź zwichnięcia. Podczas jednego z takich spotkań, twierdził, że został pobity przez funkcjonariuszy Policji. Dnia 30 marca 2004 r. powód złożył wniosek o ściganie i ukaranie funkcjonariuszy Policji, którzy w dniu 24 marca 2004 r. pełnili służbę patrolową. Prokuratura Rejonowa w B. postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2004 r. umorzyła dochodzenie w sprawie pobicia go w dniu 24 marca 2004 r. przez funkcjonariuszy z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. W okresie od 14 kwietnia 2004 r. do 17 marca 2005 r. powód przebywał w Zakładzie Karnym w B., gdzie dnia 6 grudnia 2004 r. dokonał próby samobójczej. W dnia 5 maja 2004 r. lekarz L. P. wydała zaświadczenie o stanie zdrowia powoda, który miał być przeciwwskazaniem do jego przebywania w areszcie śledczym z uwagi na stan po urazie wielonarządowym i na podejrzenie krwiaka śródczaszkowego. W okresie od 17 marca 2005 r. do 30 listopada 2005 r. powód przebywał na wolności. W dniu 6 kwietnia 2005 r. zgłosił się do Poradni (...) w D., gdzie stwierdzono u niego stan po urazie stawu kolanowego lewego. Dnia 12 kwietnia 2005 r. w Szpitalu (...) w D. wykonano mu badanie USG stawu kolanowego lewego, a dnia 13 kwietnia 2005 r. w Poradni w jego historii choroby wpisano: w badaniu USG brak uszkodzenia kolana. Po tej dacie powód leczony był, między innymi, w Oddziale (...) Szpitala (...) w D. z powodu ostrego zatrucia po spożyciu amfetaminy i stosowaniu alkoholu i w Oddziale Wewnętrznym tegoż Szpitala z powodu zatrucia lekami. W dniu 1 sierpnia 2005 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D. zaliczył powoda do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31 sierpnia 2007 r. z powodu choroby psychicznej. Dnia 30 listopada 2005 r. powód zaczął odbywać karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w W. (koniec kary 24 czerwca 2011 r.). Z zaświadczenia lekarskiego z tego dnia wynika, że nie wymagał on leczenia w Oddziale (...). Sąd Rejonowy w D. wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006 r. uznał J. B. za winnego, między innymi, tego, że w dniu 24 marca 2004 r. zastosował czynny opór wobec interweniujących funkcjonariuszy w ten sposób, że wymachiwał rękami i szarpał usiłujących doprowadzić go do radiowozu funkcjonariuszy, przy czym w wyniku uderzenia M. T. doznał urazu prawej dłoni, a także tego, że znieważał funkcjonariuszy. Od 19 października 2006 r. powód leczony jest w Poradni (...) w K.. W wywiadzie podał uraz stawu kolanowego lewego 24 marca 2004 r. Dnia 26 stycznia 2007 r. w historii choroby wpisano: „Pacjent z utrzymującymi się dolegliwościami bólowymi stawów kolanowych z przewagą po stronie lewej. Funkcjonalna niestabilność lewego stanu kolanowego. Diagnoza: zerwanie więzadła krzyżowego przedniego kolana lewego. Wskazana artroskopowa rekonstrukcja wiązadła. Wyznaczono termin przyjęcia do kliniki celem wykonania operacji – 27 maja 2008 r.”. Od 7 do 11 lipca 2008 r. powód był hospitalizowany w Oddziale (...) w K. w celu leczenia artroskopowego z powodu podejrzenia urazu łękotki przyśrodkowej kolana lewego i więzadeł krzyżowych kolana lewego. Dnia 8 lipca 2008 r. wykonano mu zabieg operacyjny. W pierwszej i kolejnej dobie po zabiegu powód samowolnie opuścił oddział i całą noc spędził poza szpitalem. Dnia 11 lipca 2008 r. wypisano go do domu w stanie ogólnym dobrym. Dnia 29 października 2008 r. powodowi udzielono pomocy w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym w O., gdyż na ulicy doznał stłuczenia stawu skokowego prawego.
--- STRONA 4 ---
W kwietniu 2009 r. powód był hospitalizowany w Szpitalu Zakładu Karnego (...) w Ł. w celu leczenia usprawniającego lewego stawu kolanowego i rekonstrukcji więzadła krzyżowego. Po zastosowanym leczeniu został wypisany w stanie ogólnym dobrym. Dnia 14 czerwca 2010 r. powód był konsultowany w Poradni (...) w K., gdzie stwierdzono: zanik mięśnia czterogłowego uda lewego. Powód ma 28 lat. Był wielokrotnie karany, w tym za przestępstwa rozboju na innych osobach, które bił i kopał. Przed dniem 24 marca 2004 r. nie miał żadnych dolegliwości związanych z lewym kolanem. Po tym dniu, do 7 lipca 2008 r., miewał różne urazy, ale nie miał żadnego wypadku związanego z nogami. W jego ocenie zerwanie więzadeł kolana lewego miało miejsce podczas zatrzymania go w dniu 24 marca 2004 r. Już w tym dniu wiedział, że sprawcami szkody są funkcjonariusze Policji, tym bardziej, że 30 marca 2004 r. złożył w Prokuraturze Rejonowej w D. wniosek o ich ukaranie. Zgodnie z art. 417§1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Do przesłanek tej odpowiedzialności należą: wystąpienie szkody, wyrządzenie szkody przy niezgodnym z prawem wykonywaniu czynności z zakresu władzy publicznej i normalny związek przyczynowy pomiędzy tymi zdarzeniami. Pojęcie czynności z zakresu władzy publicznej obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty wynikają z kompetencji określonych w samej Konstytucji oraz innych przepisach prawa i których wykonywanie łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Nie ulega wątpliwości, iż funkcjonariusze Policji wykonują czynności z zakresu władzy publicznej, a zatem za szkody przez nich wyrządzone odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. Szkodą jest każdy uszczerbek na dobrach prawnie chronionych. Może być ona majątkowa lub niemajątkowa. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Za normalne skutki uznaje się te, które zwykle w danych okolicznościach następują. Udowodnienie przesłanek odpowiedzialności spoczywa na poszkodowanym (art.6 k.c.). Przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, że powód 26 marca 2004 r. miał na swym ciele liczne ślady pobicia, a było to po zwolnieniu go po wcześniejszym zatrzymaniu w dniu 24 marca 2004 r. i pobycie w Izbie Wytrzeźwień w S.. Wobec tego, że zatrzymanie miało miejsce około godziny 20 20 , przyjęcie do Izby nastąpiło o godzinie 20 45 , a policjanci o godzinie 21 00 udali się do Szpitala Miejskiego w D., nie można było dać wiary zeznaniom powoda, który w swym organizmie miał wówczas 2,09 o /oo alkoholu, że po zatrzymaniu został przewieziony do komisariatu policji i tam przez parę godzin był bity i kopany przez funkcjonariuszy policji. Wiążące ustalenia wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia13 kwietnia 2006 r., skazującego powoda za przestępstwa z art. 224§2 i 3 k.k. i art. 226§1 k.k. wskazują, że dokonujący w dniu 24 marca 2004 r. zatrzymania powoda funkcjonariusze policji byli zmuszeni do użycia wobec niego środków przymusu bezpośredniego i siły fizycznej. Obrażenia, które stwierdziła u niego świadek P., niewątpliwie były rezultatem jego agresywnego zachowania podczas zatrzymania i przewożenia do izby wytrzeźwień. Przemawia to za uznaniem, że podjęte wobec powoda działania funkcjonariuszy były zgodne z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Powód nie wykazał, że podczas zatrzymania w dniu 24 marca 2004 r. doznał zerwania wiązadeł kolana lewego i że operacja, której został poddany dnia 8 lipca 2008 r., była z nim związana. Dnia 26 marca 2004 r. świadek P. stwierdziła wprawdzie u niego stan po pobiciu, w tym krwiaki okolicy stawu kolanowego lewego i uda lewego, nie zleciła jednak wykonania badania RTG tego stawu. Z postępowania dowodowego wynika, iż urazu, który skutkował w dniu 8 lipca 2008 r. zabiegiem operacyjnym, powód doznał w bliżej nieokreślonych okolicznościach w Zakładzie Karnym w B. lub
--- STRONA 5 ---
po jego opuszczeniu, a przed dniem 6 kwietnia 2005 r., kiedy to zjawił się w Poradni (...) w D., gdzie stwierdzono u niego stan po urazie stawu kolanowego lewego i zlecono wykonanie badań. W tym stanie rzeczy, wobec przesłanek odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa, o których mowa w art. 417§1 k.c., powództwo należało oddalić. Gdyby jednak to stwierdzone u powoda w dniu 26 marca 2004 r. krwiaki okolicy stawu kolanowego były przyczyną rozpoznanego w dniu 6 kwietnia 2005 r. urazu kolana lewego, zasadny był podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Zarówno uchylony art. 442§1 k.c., jak i obecnie obowiązujący art. 442 1 §1 k.c. przewidują dwa terminy przedawnienia: dziesięcioletni, liczony od zdarzenia wyrządzającego szkodę, oraz trzyletni, liczony od chwili, w której poszkodowany dowiedział się o szkodzie oraz osobie zobowiązanej do jej naprawienia. W rozpatrywanej sprawie zdarzeniem, które według powoda wyrządziło mu szkodę, było pobicie go przez funkcjonariuszy w dniu 24 marca 2004 r. Pozew został skutecznie wniesiony w dniu 24 czerwca 2009 r., dziesięcioletni termin zatem jeszcze nie upłynął. Upłynął jednak termin trzyletni, powód bowiem sam zeznał, że zerwanie więzadeł kolana lewego miało miejsce podczas zatrzymania go w dniu 24 marca 2004 r. i już tego dnia wiedział, że sprawcami są funkcjonariusze Policji, którzy go zatrzymali. Kwestią wymagającą rozważenia było to, czy skorzystanie przez pozwany Skarb Państwa z uprawnienia do uchylenia się od zaspokojenia zgłoszonego roszczenia z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Powód przebywając na wolności w okresie od 17 marca 2005 r. do 30 listopada 2005 r. miał możliwość zasięgnięcia porady prawnej i wniesienia powództwa w odpowiednim terminie, a nie dopiero po prawie dwóch latach od dnia, w którym upłynął termin przedawnienia. Dwuletniego opóźnienia w dochodzeniu roszczenia nie sposób uznać za nieznaczne, a pozwanemu nie można postawić zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego. Przewidzianymi w przepisie art. 24§1 k.c. przesłankami są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie jego naruszeniem i bezprawność działania sprawcy. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest więc określić i udowodnić, w jakich swoich odczuciach, lub w jakich konkretnie dobrach został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery. Ciężar dowodu braku bezprawności działania spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Zachowanie powoda wobec funkcjonariuszy Policji w dniu 24 marca 2004 r., które skutkowało skazaniem go za przestępstwa z art. 224§2 i 3 k.k. oraz art. 226§ 1 k.k., prowadzi do wniosku, że funkcjonariusze ci nie naruszyli jego dóbr osobistych, a działanie ich było zgodne z prawem, to jest z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. • Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu przywołał Sąd normę art. 102 k.p.c. oraz art. 22 3 ust. 1 ustawy z dnia o radcach prawnych i §15 w związku z §6 pkt 6 i §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W apelacji od opisanego wyżej wyroku powód zarzucił obrazę prawa materialnego w zakresie norm art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, art. 442§1 k.c. albo art. 442 1 §1 k.c. oraz art. 5 k.c., a także błędne przyjęcie, że brak jest związku między działaniami funkcjonariuszy pozwanego a zerwaniem więzadła jego lewego kolana, i w oparciu o te zarzuty wniósł o zmianę wyroku przez uwzględnienie jego powództwa. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania apelacyjnego.
--- STRONA 6 ---
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, podniesione w niej zarzuty i argumenty nie mogą bowiem podważyć samej istoty zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. W pierwszym rzędzie odnieść się należy do zarzutu obrazy norm art. 442§1 k.c. oraz art. 442 1 §1 k.c. Istotnie, do naruszenia ich doszło, ale z przyczyn zupełnie innych niż wskazane w apelacji, nie powinny bowiem one w ogóle znaleźć w sprawie zastosowania. Uszło uwagi Sądu Okręgowego, że wedle twierdzeń pozwu do uszkodzenia więzadła kolana lewego powoda miało dojść wskutek pobicia go przez funkcjonariuszy pozwanego na komisariacie Policji, gdzie ci mieli go przewrócić, kopać i znęcać się nad nim. Takie zachowania wyczerpują znamiona występku, roszczenia z nich wynikające przedawniają się zatem w terminach określonych w §2 obu wymienionych artykułów, przy czym – z uwagi na przepisy przejściowe – zastosowanie w sprawie znajduje norma art. 442 1 §2 k.c. Stanowi ona, że jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie przedawnia się z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. W tej sytuacji za pozbawione znaczenia uznać należy te wywody apelacji, które zmierzają do wykazania, że nie upłynął jeszcze trzyletni termin przedawnienia roszczeń powoda i które zarzucają obrazę art. 5 k.c. przez uwzględnienie zarzutu przedawnienia. Ostatecznie dla oceny, czy doszło do przedawnienia, decydujące znaczenie musi mieć to, czy powód twierdzenia swoje co do okoliczności, w jakich doszło do urazu stawu kolanowego i zerwania więzadła, udowodni, czyli – w istocie – czy przysługują mu względem pozwanego roszczenia. Skarżący nie podważa poczynionych w sprawie przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych, jedynie wśród wskazanych jako dotyczących prawa materialnego zarzutów pojawił się i taki, który może zostać uznany za dotyczący sfery faktów: jest to zarzut nieprzyjęcia, że między działaniami funkcjonariuszy pozwanego a uszkodzeniem więzadła kolana powoda nie zachodzi związek przyczynowy. Sam związek przyczynowy jest, co prawda, kategorią prawa materialnego, zawiera w sobie jednak jednocześnie element faktyczny w postaci normalnego (adekwatnego) wynikania jednych zdarzeń z innych. Tak rozumiany zarzut nie jest trafny. Brak jest w sprawie przekonywającego dowodu, który na wynikanie takie niedwuznacznie by wskazywał; nie ma także materiału, który pozwoliłby z ustalonych zdarzeń (zatrzymanie 24 marca, stwierdzenie krwiaka między innymi kolana lewego 26 marca 2004 r.) wywieść stosownie do art. 231 k.p.c. domniemanie, że obecny stan kolana lewego powoda jest następstwem zdarzeń towarzyszących zatrzymaniu go przez funkcjonariuszy pozwanego. Zeznania powoda, które na to miałyby wskazywać, zasadnie uznane zostały przez Sąd Okręgowy za niewiarygodne. W szczególności wskazać tu należy na czas, jaki upłynął między drugim zatrzymaniem powoda przez funkcjonariuszy Policji a przyjęciem powoda do Izby Wytrzeźwień w S.: było to najwyżej 25 minut, w czasie których powoda należało obezwładnić, umieścić w radiowozie, przewieźć ze S. do S., wyprowadzić z radiowozu i wprowadzić do budynku Izby. Czynności, które należało wykonać po zatrzymaniu powoda, fizycznie nie pozostawiały czasu na przewiezienie go na komisariat i ciężkie go tam pobicie. Rozważania, czy do urazu kolana doszło w innych okolicznościach, są bezprzedmiotowe o tyle, że okoliczności tych powód nie wskazywał. Niewątpliwie doznał on jakichś obrażeń przy zastosowaniu w trakcie zatrzymywania go środków przymusu bezpośredniego, nie sposób jednak stwierdzić, że to one doprowadziły do zerwania więzadła. Skutkujące wystawieniem skierowania do ortopedy bóle i obrzęk obu (nie tylko lewego) stawów kolanowych świadek P. stwierdziła dopiero w dniu 8 kwietnia 2004 r. Nie było i nie jest rzeczą Sądu dociekanie, czy i w jakich okolicznościach po zwolnieniu powoda po zatrzymaniu go przez funkcjonariuszy Policji a przed wizytą u lekarza w dniu 26 marca 2004 r. lub po 26 marca 2004 r. doznał on kolejnych urazów. Rysujący się w świetle materiałów sprawy (zeznanie świadka E. Ł.) obraz powoda jako człowieka agresywnego (a także autoagresywnego) czyni jednak zdarzenia takie na tyle prawdopodobnymi, że nie pozwala to na powiązanie aktualnego stanu jego kolana wyłącznie z zatrzymaniem go przez funkcjonariuszy Policji. Skoro powód ustaleń dotyczących sekwencji wydarzeń nie kwestionuje, a próba podważenia przezeń oceny Sądu, że nie wykazał on związku przyczynowego między stanem swojego kolana a zatrzymaniem go w dniu 24 marca 2004 r. przez funkcjonariuszy Policji, okazała się być nieskuteczna, Sąd Apelacyjny poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia akceptuje i może je uznać za własne.
--- STRONA 7 ---
Na tle tak ustalonego stanu faktycznego równie nie sposób podzielić tezy skarżącego, jakoby skarżony wyrok naruszał prawo materialne. Dotyczy to zarówno wskazywanych w apelacji jako naruszone norm art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, jak i innych przepisów. Zadaniem Policji jest strzeżenie porządku publicznego, przeciwdziałanie łamaniu prawa oraz reagowanie na przypadki jego naruszenia. W celu wykonywania jej zadań wyposażona została ona w określone w ustawie uprawnienia, w tym także w prawo do zatrzymywania obywateli i do stosowania przemocy w celu wyegzekwowania prawa. W okolicznościach sprawy niniejszej, gdy powód naruszał prawo przez spożywanie alkoholu w miejscu publicznym i gdy był nietrzeźwy, policjanci nie tylko mogli, ale wręcz mieli obowiązek interweniować, a wobec oporu powoda – zastosować przemoc w celu obezwładnienia go i osadzenia w Izbie Wytrzeźwień. Działanie ich nie było zatem bezprawne, co z kolei wyklucza odpowiedzialność pozwanego i na podstawie art. 417§1 1 k.c. w jego brzmieniu sprzed 1 września 2004 r., przy uwzględnieniu wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wykładni, i na podstawie przepisów o ochronie dóbr osobistych. W konsekwencji Skarb Państwa nie może odpowiadać za skutki przeprowadzonej w granicach obowiązującego prawa interwencji policyjnej, a tezę tę zastosować należy tak do wywodzonych z uszkodzenia ciała roszczeń majątkowych (i to niezależnie od tego, że nie został w sprawie wykazany związek przyczynowy między działaniami funkcjonariuszy a obecnym uszczerbkiem na zdrowiu powoda), jak i do wywodzonych z art. 24§1 k.c. Z powyższych względów apelację jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało na podstawie art. 385 k.p.c. oddalić. Rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego uznał Sąd Apelacyjny za stosowne obciążenie nimi powoda na podstawie art. 102 k.p.c. jedynie częściowo. Niewątpliwie sytuacja materialna powoda nie jest korzystna, zastosowanie zatem przewidzianej w art. 98 k.p.c. zasady odpowiedzialności finansowej za wynik postępowania prowadziłoby do nadmiernego jego obciążenia, nie jest jednak możliwe całkowite zwolnienie go od tej odpowiedzialności. O ile w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zwolnienie takie mogło być uzasadnione tym, że mógł nie mieć on świadomości, że roszczenie jego nie zasługuje na uwzględnienie, o tyle już wnosząc apelację i znając motywy, jakimi kierował się przy wyrokowaniu Sąd Okręgowy, świadomie generował dalsze koszty procesu. Winien on w tej sytuacji zwrócić wygrywającemu przeciwnikowi procesowemu co najmniej 500,-zł. Na podstawie §6 pkt 6 i §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu Sąd Apelacyjny orzekł o należnym pełnomocnikowi powoda od Skarbu Państwa wynagrodzeniu.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Katowicach#I ACa 35/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katowicac#art. 417§1 k.c.#art.6 k.c.#art. 226§1 k.k.#art. 16 ust.#art. 442§1 k.c.#art. 24§1 k.c.#art. 226§ 1 k.k.#art. 102 k.p.c.#art. 5 k.c.#art. 231 k.p.c.#art. 385 k.p.c.#art. 98 k.p.c.