Wyrok I ACa 348/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 348/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Anna Miastkowska (spr.) Sędziowie: SSA Alicja Myszkowska SSA Bożena Błaszczyk Protokolant: st.sekr.sądowy Katarzyna Olejniczak po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. przeciwko M. K., E. M. (1), (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. - Oddział Prasa (...) w Ł. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda i pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 2 lutego 2011 r. sygn. akt I C 1333/10 I.z apelacji obu stron zmienia zaskarżony wyrok na następujący: „1. nakazuje pozwanym M. K., E. M. (1), (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. Oddział Prasa (...) w Ł. zamieszczenie w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku w Dzienniku (...) Ilustrowany, na własny koszt w rubryce „ Poza prawem”, w formacie co najmniej ¼ strony, pisemnego oświadczenia następującej treści: „ Redaktor Naczelny E. Ilustrowanego M. K., autor artykułu E. M. (1) oraz wydawca (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. - Oddział Prasa (...) w Ł. przeprasza Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. za opublikowanie w dniu 7 stycznia 2010 roku tekstu pt. ”Bezbronni policjanci” autorstwa E. M. (1), który wprowadził czytelników w błąd zawierając niewłaściwe twierdzenie, iż jedna trzecia policjantów Garnizonu (...) leczy się psychiatrycznie, czym naruszył dobre imię policji jako instytucji zaufania publicznego; --- STRONA 2 --- 2. zasądza solidarnie od pozwanych M. K., E. M. (1), (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. - Oddział Prasa (...) w Ł. kwotę 5.000 (pięć tysięcy) złotych na rzecz Fundacji Pomocy (...) po poległych Policjantach z siedzibą w W. ul. (...), KRS nr (...); 3. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 4. nakazuje pobrać solidarnie od pozwanych M. K., E. M. (1), (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. - Oddział Prasa (...) w Ł. kwotę 850 (osiemset pięćdziesiąt) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa; 5. znosi wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego.” II. oddala obie apelacji w pozostałych częściach; III. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania za drugą instancję. Sygn. akt I ACa 348/11 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 1 czerwca 2010 r. powód - Skarb Państwa reprezentowany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. wniósł o nakazanie pozwanemu M. K. - redaktorowi naczelnemu E. Ilustrowanego, bezpłatnego opublikowania na pierwszej stronie weekendowego wydania dziennika (...) Ilustrowany, w formacie co najmniej % strony, sprostowania nieprawdziwych informacji zamieszczonych w tymże dzienniku w dniu 7 stycznia 2010r., o treści podanej w uzasadnieniu pozwu w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, nakazanie pozwanym M. K. - redaktorowi naczelnemu E. Ilustrowanego, E. M. (2) -dziennikarzowi i wydawcy dziennika - (...) sp. z o.o. w W. - Oddział Prasa (...) dokonania dodatkowej czynności niezbędnej do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego w postaci dobrego imienia jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa - Komendy Wojewódzkiej Policji w Ł. poprzez jednoczesne ze sprostowaniem przeproszenie powoda za opublikowanie w dniu 7 stycznia 2010 r. w artykule „Bezbronni policjanci" nieprawdziwych informacji - o treści podanej w uzasadnieniu pozwu, zasądzenie od pozwanych solidarnie kwoty 10.000 zł na cel społeczny - na rzecz Fundacji Pomocy (...) po Poległych Policjantach z siedzibą w W. oraz przyznanie powodowi kosztów procesu według norm przepisanych. W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy w Łodzi nakazał pozwanym zamieszczenie w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku w dzienniku (...) Ilustrowany, na własny koszt, w rubryce „Poza prawem" w formacie co najmniej IA strony pisemnego oświadczenia następującej treści: „Redaktor naczelny E. Ilustrowanego prostuje nieprawdziwe informacje podane w artykule z dnia 7 stycznia 2010 r. pt. „Bezbronni policjanci". Nie jest prawdą, że jedna trzecia policjantów Garnizonu (...) leczy się psychiatrycznie. Jednocześnie redaktor naczelny E. Ilustrowanego - M. K., autor artykułu - E. M. (2) oraz wydawca - (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. - Oddział Prasa (...) w Ł. przepraszają Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. za opublikowanie w dniu 7 stycznia 2010 r. tekstu pt. „Bezbronni policjanci" autorstwa E. M. (1), który wprowadził czytelników w błąd, zawierając nieprawdziwe twierdzenie, że jedna trzecia policjantów Garnizonu (...) leczy się psychiatrycznie, czym naruszył dobre imię Policji, jako instytucji zaufania publicznego". Ponadto Sąd ten oddalił powództwo w pozostałej części, nakazał pobrać solidarnie od pozwanych na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 600 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa i zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 7 stycznia 2010 r. w dzienniku (...) w rubryce „Poza prawem" ukazał się artykuł pt. „Bezbronni policjanci". W publikacji zawarto m.in. stwierdzenie, że z danych (...) Związku Zawodowego (...) w Ł. --- STRONA 3 --- wynikało, że prawie jedna trzecia policjantów Garnizonu (...) leczy się psychiatrycznie, głównie z powodu przeciążenia pracą i wypalenia zawodowego. Przygotowując przedmiotową publikację - jej autor E. M. (2) rozmawiał z policjantami Komendy Miejskiej Policji w Ł. i telefonicznie z podinsp. Z. J., przewodniczącym (...) Policjantów. Ponadto dwukrotnie był w przychodni w szpitalu MSWiA, gdzie mieściła się poradnia zdrowia psychicznego, celem uzyskania informacji, ilu policjantów z niej korzysta. E. M. (2) od nikogo nie uzyskał informacji na temat ilości leczących się policjantów, gdyż nikt takich statystyk nie prowadził, a nadto obowiązuje w tym zakresie ochrona danych osobowych, C. S. i A. W. - Naczelnik Wydziału Psychologów KWP w Ł. nie rozmawiali z E. M. (1) na temat korzystania przez policjantów z porad psychiatrów. Z ustaleń Sądu Okręgowego wynikało również, że w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Ł. pracuje około tysiąca osób, a wśród nich niektóre korzystały z pomocy psychiatry z przyczyn wynikających z ich życia osobistego i wykonywanej pracy (zwłaszcza osoby zatrudnione w pionie kryminalnym i prewencyjnym). Wydział Psychologów KWP nie prowadził statystyk dotyczących ilości osób leczących się psychiatrycznie. Ponadto statystyki takiej nie prowadziła żadna komórka organizacyjna KWP, ponieważ fakt wizyty u lekarza psychiatry jest objęty tajemnicą. Z (...) przy Szpitalu MSWiA mogli korzystać funkcjonariusze policji i innych służb mundurowych oraz ich rodziny, a także osoby w ogóle nie związane ze służbami mundurowymi. (...) ani szpital nie prowadziła statystyk, z których mogłoby wynikać, jaka liczba policjantów leczyła się psychiatrycznie. W dniu 20 stycznia 2010 r. rzecznik prasowy Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. - podinsp. M. Z. zwróciła się do M. K. - redaktora naczelnego (...) o sprostowanie informacji zawartej w artykule „Bezbronni policjanci". Pozwany odmówił zamieszczenia sprostowania, twierdząc, że wszystkie informacje zawarte w kwestionowanym artykule były prawdziwe i ścisłe, w związku z czym brak było podstaw do ich prostowania. Powyższy stan faktyczny Sąd I instancji ustalił na podstawie powołanych w uzasadnieniu dowodów. Sąd ten nie dał wiary zeznaniom pozwanego E. M. (1), że informację co do ilości policjantów korzystających z usług poradni psychiatrycznej uzyskał od Z. J.. Wszyscy świadkowie w przedmiotowej sprawie zeznali, że takie statystyki nie były prowadzone, zatem niemożliwe było przekazanie pozwanemu powyższej informacji. Z treści art. 23 k.c. wynika, że dobra osobiste osób fizycznych pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Katalog dóbr osobistych ujętych w tym przepisie ma charakter otwarty i znajduje odpowiednie zastosowanie poprzez art.43 k.c. także do ochrony dóbr osobistych osób prawnych. W niniejszej sprawie powód, pozywając autora publikacji, redaktora naczelnego i wydawcę, twierdził, że przedmiotowa publikacja naruszyła jego dobro osobiste w postaci dobrego imienia - opinii związanej z rodzajem działalności strony powodowej. W ocenie Sądu Okręgowego - na skutek zamieszczenia w przedmiotowym artykule stwierdzenia, że 1/3 policjantów garnizonu (...) leczyła się psychiatrycznie, zostały naruszone dobra osobiste powoda w postaci jego dobrego imienia, tj. opinii, jaką cieszył w społeczeństwie. Informacja taka u przeciętnego odbiorcy (czytelnika gazety) mogła wywołać negatywne odczucia i opinie dyskredytujące Policję i jej funkcjonariuszy, tym bardziej, że przedmiotem jej funkcjonowania jest ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego. Policja przy wykonywaniu swoich ustawowych funkcji powinna cieszyć się zaufaniem publicznym i autorytetem, natomiast w ocenie Sądu I instancji - zamieszczenie przedmiotowej informacji znacznie osłabiało zaufanie opinii publicznej do Policji, gdyż mogło rodzić obawy, że osoby, które mają społeczeństwo chronić, nie posiadają predyspozycji odpowiednich do wykonywanego zawodu. --- STRONA 4 --- Zdaniem Sądu działanie pozwanych było bezprawne, w myśl art. 24§1 k.c., z którego wynika domniemanie bezprawności działań naruszających dobra osobiste. W przedmiotowej sprawie pozwani, na których spoczywał ciężar wykazania braku bezprawności, nie podważyli tego domniemania. Ponadto pozwani nie wykazali, by treść informacji zamieszczonej w artykule była prawdziwa. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazywał, że przedmiotowa informacja nie miała potwierdzenia w rzeczywistości. Żaden z przesłuchanych w sprawie świadków nie potwierdził, że udzielił autorowi publikacji informacji, iż 1/3 policjantów garnizonu (...) leczy się psychiatrycznie, a sama Policja nie dysponowała statystykami, na podstawie których można było określić liczbę policjantów leczących się w tej dziedzinie. Sąd Okręgowy uznał, że podanie w artykule powyższych informacji nie znajdowało oparcia w rzeczywistości ani w materiałach, którymi dysponował autor publikacji. Wielkość ta została przyjęta całkowicie dowolnie, zatem nie było to działanie rzetelne i w imię uzasadnionego interesu społecznego. Natomiast - jak Sąd I instancji podkreślił - sam fakt poruszenia w przedmiotowym artykule tematyki zdrowia psychicznego funkcjonariuszy policji nie miał charakteru bezprawnego. Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 prawa prasowego w związku z art. 24 k.c., podanie nieprawdziwej informacji ze skutkiem naruszenia cudzych dóbr osobistych czyni działanie pozwanych bezprawnym i uzasadnia ich odpowiedzialność. Powyższe uzasadniało zatem uwzględnienie powództwa w zakresie roszczeń o charakterze niemajątkowym. Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt. 7 Prawa prasowego - redaktor naczelny ma uprawnienia do decydowania o całokształcie działalności redakcji, a więc również o przygotowaniu materiałów do publikacji. W niniejszej sprawie pozwany - redaktor naczelny nie podniósł zarzutu, że za dopuszczenie do publikacji artykułu odpowiedzialność ponosiła inna niż on osoba. Odnosząc się do treści oświadczenia, do którego opublikowania zostali zobowiązani pozwani, w ocenie Sądu Okręgowego nie było przeszkód, aby przeprosiny i sprostowanie zostały zawarte w jednym oświadczeniu, zgodnie z wnioskiem strony powodowej. Tekst oświadczenia zaproponowany przez powoda - nie wymagał żadnych ingerencji stylistycznych lub gramatycznych. Podstawę prawną roszczenia o opublikowanie sprostowania stanowił art. 39 ust. 1 prawa prasowego, natomiast roszczenia o opublikowanie przeprosin - art. 24§1 k.c. Zdaniem Sądu Okręgowego nie było podstaw, by nakazać pozwanym publikację sprostowania i przeprosin na pierwszej stronie wydania weekendowego E. Ilustrowanego - zgodnie z wnioskiem powoda. Przedmiotowy artykuł ukazał się w wydaniu codziennym w rubryce „Poza prawem", na jednej z dalszych stron. Natomiast przepis art. 32 ust. 5 prawa prasowego stanowi, że sprostowanie w drukach periodycznych powinno być opublikowane lub przynajmniej zasygnalizowane w tym samym dziale równorzędną czcionką oraz pod widocznym tytułem. Dlatego, jak argumentował Sąd I instancji - nakazanie pozwanym publikacji przeprosin i sprostowania na pierwszej strome wydania weekendowego spowodowałoby, że miałyby one większą poczytność niż artykuł, który spowodował naruszenie dóbr osobistych powoda. Sąd Okręgowy oddalił powództwo w zakresie roszczenia o zasądzenie kwoty 10.000 złotych na cel społeczny. Do okoliczności uzasadniających oddalenie roszczeń opartych na art. 448 k.c. zalicza się: brak lub znikomy stopień winy sprawcy czy też doznanej krzywdy i rodzaj naruszonego dobra osobistego. Ponadto Sąd ten rozważył, czy do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych konieczne było uwzględnienie żądania z cytowanego przepisu, poza środkami ochrony niemajątkowej przewidzianymi w art. 24§1 k.c. W ocenie Sądu - okoliczności sprawy przemawiały przeciwko zasadności zasądzenia świadczenia na cel społeczny, gdyż stopień winy sprawcy naruszenia dóbr osobistych nie był wysoki. Autor artykułu nie zachował wprawdzie wymogu szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów, jednak jego zachowanie nie było nacechowane złą wolą a raczej niestarannością i dowolnością przy interpretacji uzyskanych informacji i przetwarzaniu ich na przygotowywany tekst. Dlatego zastosowane w niniejszej sprawie środki ochrony niemajątkowej były wystarczające dla usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych i nie było konieczności sięgania po rozwiązanie przewidziane w art. 448 k.c., a zasądzenie żądanej sumy pieniężnej na cel społeczny pełniłoby w niniejszej sprawie głównie funkcję represyjną. --- STRONA 5 --- O kosztach postępowania Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. oraz art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Roszczenie powoda o charakterze niemajątkowym zostało uwzględnione, natomiast roszczenie o charakterze majątkowym zostało oddalone. Wobec tego Sąd Okręgowy nakazał pobrać od pozwanych opłatę od pozwu w zakresie roszczenia niemajątkowego, od której powód był ustawowo zwolniony oraz zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty zastępstwa procesowego. Apelację na powyższy wyrok wniosły obie strony. Powód zaskarżył powyższy wyrok w pkt 2 i 4 zarzucając: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, polegający na przyjęciu, że stopień winy sprawcy nie jest wysoki, podczas gdy z dowodów przeprowadzonych w sprawie wynikało, że autor artykułu nie podjął żadnych działań mających na celu realną weryfikację postawionej tezy, pomimo ciążącego na nim obowiązku dochowania szczególnej staranności wymaganego dla profesjonalisty, co świadczyło o winie umyślnej; 2. naruszenie art. 448 kc w związku z art. 233§ 1 kpc poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy, w sytuacji stwierdzenia naruszenie przez pozwanych dóbr osobistych powoda, niezasadnym było zasądzenie od pozwanych kwoty pieniężnej na cel społeczny. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez zasądzenie od pozwanych solidarnie kwoty 10.000 złotych na cel społeczny - na rzecz Fundacji Pomocy (...) po Poległych Policjantach z siedzibą w W. oraz o przyznanie powodowi kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Natomiast pozwani zaskarżyli powyższy wyrok w punkcie 1, nakazującym publikację oświadczenia oraz punkcie 3 i 4. Skarżący zarzucili: - naruszenie prawa procesowego polegające na naruszeniu art. 233§1 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że zeznania świadka podinsp. Z. J. były wiarygodne, podczas gdy wiarygodności odmówiono informacjom podanym przez pozwanego E. M. (2); • naruszenie art. 31 ustawy Prawo prasowe, polegające na jego niezastosowaniu, poprzez nakazanie opublikowania, jako sprostowania, oświadczenia nie będącego rzeczowym sprostowaniem informacji nieprawdziwej lub nieścisłej; • naruszenie art. 32 ust. 5 oraz ust. 7 ustawy prawo prasowe, polegające na błędnej wykładni, poprzez przyjęcie, że sprostowanie informacji zawartej w jednym zdaniu wymaga publikacji sprostowania na l A strony, co narusza dyspozycję przepisu art. 32 ust. 5 prawa prasowego, nakazującego by sprostowanie było opublikowane równorzędną czcionką i pod widocznym tytułem oraz ust. 7 tego artykułu, zgodnie z którym tekst sprostowania nie może być dłuższy od dwukrotnej objętości fragmentu tekstu, którego dotyczy; • naruszenie art. 1 ustawy Prawo prasowe, poprzez jego niezastosowanie polegające na nakazaniu publikacji na łamach prasy oświadczenia zawierającego kategoryczne stwierdzenie, którego prawdziwość nie może być zweryfikowana i które wprowadza w błąd co do okoliczności faktycznych; • naruszenie art. 24§1 k.c. polegające na błędnej wykładni, poprzez przyjęcie, że informacja zawarta w jednym zdaniu wymaga publikacji oświadczenia na l A strony, co naruszało wymóg adekwatności formy oświadczenia oraz przyjęcie, że odpowiednim do usunięcia skutków naruszenia będzie nakazanie opublikowania oświadczenia o treści nie mającej żadnego oparcia w faktach udowodnionych w toku postępowania; --- STRONA 6 --- • naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 23 k.c. polegające na jego błędnej wykładni, poprzez przyjęcie, że publikacja prasowa zawarta w dzienniku (...) Ilustrowany z dnia 7 stycznia 2010 roku pt. „Bezbronni policjanci" stanowiła działanie bezprawne, naruszające dobra osobiste powoda. W konkluzji skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu za obydwie instancje według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz dopuszczenie dowodu z dokumentu - ,, Raport z badań wypalenia zawodowego policjantów garnizonu (...) na tle wyników badań ogólnopolskich." - na okoliczność zasadności i prawdziwości stwierdzenia zawartego w artykule 7 stycznia 2010r. pt. „Bezbronni policjanci", co do tego, że jedna trzecia policjantów garnizonu (...) leczy się psychiatrycznie. W odpowiedzi na powyższą apelację, powód wniósł o jej oddalenie i przyznanie powodowi kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Obie apelacje były częściowo uzasadnione. Odnosząc się w pierwszym rzędzie do argumentów podniesionych w apelacji strony pozwanej, należy na wstępie poczynić generalną uwagę, iż co do zasady Sąd II instancji w pełni zgodził się z konstatacją Sądu Okręgowego, iż na skutek zamieszczenia w przedmiotowym artykule stwierdzenia, że 1/3 policjantów Garnizonu (...) leczy się psychiatrycznie, doszło do naruszenia dobra osobistego powoda w postaci dobrego imienia. Nawiązując do wykładni art. 23 k.c. Sąd I instancji określił pojęcie dóbr osobistych osób prawnych jako wartości niemajątkowe, dzięki którym osoba prawna może funkcjonować zgodnie ze swym zakresem działań, które to wartości ujmowane są pod mianem dobrego imienia tej osoby. Dobre imię osoby prawnej jest łączone z opinią jaką mają o niej inne osoby ze względu na zakres jej działalności, (przytoczone przez Sąd orzeczenia SN: z dnia 14 listopada 1986 roku II CR 295/86, OSNCP 1988 nr 2 - 3, poz. 40 oraz z dnia 9 czerwca 2005 roku, III CK 622/04 lex 180853). Jak więc słusznie zaznaczył Sąd Okręgowy, dobre imię osoby prawnej naruszają wypowiedzi, które obiektywnie oceniając, przypisują osobie prawnej niewłaściwe postępowanie mogące spowodować utratę do niej zaufania potrzebnego do prawidłowego funkcjonowania w zakresie swych zadań. Policja jest instytucją która pełni w społeczeństwie rolę wyjątkową związaną ze szczególnym zaufaniem publicznym, które immanentnie łączy się z zadaniami funkcjonariuszy tej instytucji. Zadania te polegają na tak ważnej dla bytu Państwa, ochronie bezpieczeństwa i porządku prawnego. W powszechnym odbiorze funkcjonariusz powinien być zatem osobą nieskazitelną i w pełni zdolną do wykonywania obowiązków służbowych na najwyższym poziomie. Wymaga podkreślenia, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, iż w polskim społeczeństwie choroby psychiczne traktowane są jako wstydliwe i dyskwalifikujące chorych do pełnienia poważniejszych funkcji zawodowych, zwłaszcza w dziedzinach związanych z tak szeroką odpowiedzialnością jaka jest wymagana od funkcjonariusza policji. Tym samym informacja, że prawie 1/3 policjantów Garnizonu (...), a więc stosunkowo duża liczba funkcjonariuszy, leczy się psychiatrycznie, niewątpliwie mogła wywołać negatywne odczucia i opinie dyskredytujące Policję w oczach przeciętnych odbiorców, którzy mogą obawiać się, że stosunkowo znaczna ilość policjantów nie tylko że nie ma odpowiednich predyspozycji do wykonywania zawodu, ale wręcz może działać pod wpływem choroby na niekorzyść społeczeństwa. Wydźwięk artykułu istotnie godził w prestiż Policji i jej dobre imię, jak to przyjął Sąd I instancji. Działanie pozwanych naruszyło więc dobro osobiste powoda, strona pozwana nie wzruszyła też domniemania bezprawności swoich działań, co w rozpatrywanym przypadku łączyło się z zachowaniem wymogów nałożonych na pracę dziennikarza przez przepisy art. 6 ust. 1 i art. V2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku prawo prasowe ( Dz.U. z 1984 roku Nr 5 poz. 24 ze zm.). --- STRONA 7 --- Z powyższych przepisów wynika przede wszystkim obowiązek zachowania szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiałów prasowych oraz obowiązek chronienia dóbr osobistych i prawidłowego przedstawienia omówionych zjawisk. Nie można było przy tym podzielić stanowiska strony pozwanej, iż powyższe obowiązki zostały dochowane. Mimo, że dane na temat pacjentów korzystających z usług lekarskich zwłaszcza w dziedzinie psychiatrii objęte są ścisłą tajemnicą a więc dane na temat ilości leczących się funkcjonariuszy siłą rzeczy nie poddawały się jakiejkolwiek weryfikacji, to treść materiału sugerowała, iż przedmiotowa informacja jest potwierdzona i miarodajna poprzez nawiązanie do danych ( a więc w jakiejś mierze udokumentowanych), (...) Związku Zawodowego (...) w Ł.. Sugestię tę umacniała przytoczona wypowiedź Z. J., która w połączeniu z poprzedzającym ją tekstem na temat informacji posiadanych przez związek zawodowy, dawała czytelnikowi pewność co do prawdziwości danych statystycznych. Tymczasem dane te zostały wskazane bez jakiegokolwiek odzwierciedlenia w rzeczywistości, były więc nierzetelne i nieprawdziwe. Rozmawiający z autorem artykułu funkcjonariusze policji nie wypowiadali się na temat statystyki osób leczących się psychiatrycznie, również świadek Z. J. zaprzeczył by udzielił informacji na temat ilości tych osób. Jego zeznania o tyle zasługiwały na wiarę, wbrew zastrzeżeniom apelacji, że wymieniając ilość leczących się funkcjonariuszy autor powołał się ogólnie na dane posiadane przez związek zawodowy, a nie wprost na informację udzieloną przez Z. J., któremu została przypisana wypowiedź na temat przyczyn wywołujących konieczność leczenia. Stąd zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. był chybiony. Wymaga też podkreślenia fakt, iż jakichkolwiek podstaw do formułowania kwestionowanej wypowiedzi nie dawały obserwacje poczynione przez autora w poradni zdrowia psychicznego oraz przeprowadzone tam rozmowy z pacjentami. Obserwacje te mogły co najwyżej prowadzić do wniosku, że funkcjonariusze policji korzystają z porad psychiatry, ale w żadnej mierze nie dowodziły, że funkcjonariusze ci stanowiąjedną trzecią Garnizonu (...). Uchybienia obowiązkowi stosownej weryfikacji uzyskanych przez dziennikarza wiadomości zwłaszcza w przypadku wypowiedzi odnoszących się do instytucji szczególnego zaufania publicznego, o czym była mowa na wstępie, nie można było usprawiedliwić powołaniem się na rolę prasy i prawo obywateli do rzetelnego informowania, czy też na prawo do kontroli i krytyki społecznej. W rozpatrywanym przypadku nie doszło zatem do naruszenia art. 1 prawa prasowego oraz art. 23 k.c. Otwarta pozostawała natomiast kwestia zasadności wskazanych w pozwie środków prawnych mających na celu zniesienie skutków opisanych wyżej naruszeń. Jako podstawę swoich żądań w tej mierze strona powodowa wskazała zarówno na przepisy prawa autorskiego ( art. 39 ust. 1 w zw. z art. 31) - w odniesieniu do sprostowania informacji zamieszczonych w spornym artykule, jak i na przepisy kodeksu cywilnego ( art. 24 w zw. art. 448) w zakresie żądania przeproszenia powoda i zasądzenia kwoty 10.000 złotych na cel społeczny. Co do zasady łączne zgłoszenie tego rodzaju żądań było możliwe. Opublikowanie nierzetelnej wiadomości, a taką jest informacja niesprawdzona bądź niezweryfikowana w warunkach dostępności wiarygodnego źródła, może oznaczać naruszenie dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. chronionego zarówno na gruncie kodeksowym jak i na podstawie prawa prasowego. Wzajemna relacja przepisów ustawy Prawo prasowe i przepisów Kodeksu cywilnego regulujących ochronę dóbr osobistych oparta jest na kumulatywnym zbiegu przepisów. Możliwe jest zatem kumulatywne lub alternatywne stosowanie środków ochrony przewidzianych w przepisach obu tych ustaw, przy czym wybór należy do osoby zainteresowanej ( wyrok SN z dnia 27 marca 2003 roku VCKN 4/01 LEX nr 146426). --- STRONA 8 --- Zgodnie z treścią art. 31 prawa procesowego na wniosek zainteresowanej osoby redaktor naczelny właściwego dziennika lub czasopisma jest obowiązany opublikować rzeczowe i odnoszące się do faktów sprostowanie wiadomości nieprawdziwej lub nieścisłej, a tego prawa osoba zainteresowana może dochodzić przed sądem (art. 39 ust. 1 ustawy). W świetle wykładni powyższych przepisów zasadność zgłoszonego przez powoda żądania na gruncie prawa prasowego budziła poważne wątpliwości, aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych w apelacji pozwanych. Wątpliwości te wiązały się z treścią sprostowania w formie zaproponowanej w pozwie. W świetle poglądów doktryny, sprostowanie w rozumieniu prawa prasowego, to rzeczowa, odnosząca się do faktów wypowiedź osoby zainteresowanej, zawierająca korektę wiadomości podanej przez prasę, którą prostujący uznaje za nieprawdziwą bądź nieścisłą. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 sierpnia 2003 roku (III K 13/03 OSN 2003 r., nr 11-12 poz. 98) sprostowanie ma umożliwić zainteresowanemu przedstawienie własnej wersji wydarzeń, a wobec wymogu umieszczenia sprostowania pod widocznym tytułem, dla czytelników nie może być wątpliwe, iż tekst sprostowania pochodzi od prostującego a nie od redakcji. Podobnie wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 marca 2003 roku ( VCKN 4/01 LEX nr 146426) zaznaczając, iż sens uregulowania zawartego w art. 31 prawa prasowego sprowadza się w głównej mierze do przyznania zainteresowanemu uprawnienia do wyrażenia swojego stanowiska w razie braku akceptacji wobec treści publikacji prasowej. Jak więc wynika z powyższych uwag, tekst sprostowania winien pochodzić od osoby zainteresowanej, a w razie odmowy jego opublikowania przez redaktora naczelnego tekst ten, również jako pochodzący od zainteresowanego, winien stanowić podstawę żądania pozwu wniesionego w trybie art. 39 pr. prasowego. Sformułowanie żądania w formie polegającej na udzieleniu sprostowania przez redaktora naczelnego, który ma stwierdzić, iż nie jest prawdą że jedna trzecia policjantów Garnizonu (...) leczy się psychiatrycznie, nie przystaje do określonych przepisem art. 31 pr. prasowego wymogów, co do formy sprostowania i jego źródła. Nie można stawiać znaku równości między znajdującym oparcie w przepisach kodeksu cywilnego żądaniem aby naruszający dobra osobiste złożył oświadczenie odpowiedniej treści, mające na celu usunięcie skutków tego naruszenia spowodowanego publikacją prasową a roszczeniem o zamieszczenie sprostowania, którego treść nie pochodzi od dziennikarza i jest przygotowana przez osobę zainteresowaną. Roszczenie o umieszczeniu sprostowania ma charakter samodzielny wobec środków przewidzianych w art. 24 k.c. (Prawo prasowe. Komentarz Jacek Sobczak W - wa 2008). Dodać przy tym należy, iż Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, iż tekst sprostowania stanowi żądanie pozwu, a sąd nie jest władny w imieniu strony dokonywać jakichkolwiek zmian czy przekształceń tegoż tekstu (wyrok S.A. w Poznaniu z dnia 26 maja 1992 r. I ACr 69/92 OSA 1992 z 12. poz 98). Powyższe rozważania prowadziły do wniosku, iż żądanie zamieszczenia sprostowania w takiej treści jak określona pozwem, nie podlegało uwzględnieniu. Dodatkowo należało podkreślić, iż legitymowanym biernie jest w tym przypadku wyłącznie redaktor naczelny, podczas gdy zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji zobowiązał do dokonania sprostowania, obok redaktora naczelnego, również pozostałych pozwanych, łącząc w jednym punkcie wyroku oba środki dla usunięcia skutków naruszenie dóbr osobistych co nie było prawidłowe. Strona pozwana mogła natomiast dochodzić ochrony dóbr osobistych na gruncie kodeksu cywilnego, czego dotyczyło drugie z żądań zgłoszonych w pozwie. Podniesione w tej mierze zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego nie były skuteczne, o czym była mowa wyżej. Oceny tej nie zmieniła treść załączonego do apelacji dokumentu w postaci Raportu z badań wypalenia zawodowego policjantów Garnizonu (...), który odnosił się do innego rodzaju zagadnień niż schorzenia o charakterze psychiatrycznym. Jak niejednokrotnie podkreślano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, środki ochrony naruszonego dobra muszą być adekwatne do samego naruszenia i wybrane z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. Odpowiednia treść i forma oświadczenia z art. 24 § 1 k.c. powinna odpowiadać kryteriom celowości i może polegać na odwołaniu, --- STRONA 9 --- sprostowaniu czy przeproszeniu skierowanym zarówno do niektórych osób, jak i do ogółu, poprzez ogłoszenie prasowe, tak aby poszkodowany uzyskał realną i odpowiednią satysfakcję prawną i moralną. Kryteriom tym odpowiadała treść wskazanego pozwem przeproszenia, do charakteru naruszenia był też dostosowany sposób publikacji oświadczenia pozwanych. Skoro podstawę prawną tego żądania stanowiły przepisy art. 23 i 24 k.c., Sąd I instancji nie musiał się kierować zasadami wynikającymi z art. 32 ust. 5 i 7, pr. prasowego. Wobec powagi naruszenia dobra osobistego powoda Sąd Apelacyjny uznał podobnie jak Sąd I instancji, za odpowiednie dla zniweczenia skutków tego naruszenia, zamieszczenie oświadczenia pozwanych w miejscu i formie określonym przez powoda. Sąd ten jedynie dokonał pewnej korekty treści oświadczenia przez zastąpienie sformułowania, o nieprawidłowości stwierdzenia dotyczącego ilości leczących się policjantów, sformułowaniem na temat riiewłaściwości tego stwierdzenia, jako bardziej odpowiadającego charakterowi naruszenia. Za częściowo zasadną Sąd II instancji ocenił również apelację powoda. Sąd ten nie podzielił poglądu, iż stopień winy pozwanych był na tyle niski, że nie dawał podstaw do zasądzenia jakiejkolwiek sumy na cel społeczny. Skarżący nie bez racji bowiem powołał się na fakt, iż autor artykułu nie podjął żadnych działań mających na celu stosowną weryfikację danych na temat ilości leczących się policjantów mając przy tym świadomość, że opublikowanie tego rodzaju informacji może wywrzeć wyjątkowo negatywne skutki dla powoda. Sąd Okręgowy pominął też okoliczność, że przy ocenie stopnia zawinienia pozwanych należało kierować się wyższym niż przeciętny miernikiem staranności, związanym z charakterem wykonywanego przez E. M. zawodu, nakładającego szczególne, przewidziane prawem prasowym, obowiązki przy gromadzeniu i publikacji materiałów prasowych. Zaniedbania w wykonywaniu tych obowiązków dowodziły zawinienia w stopniu uzasadniającym zasądzenie pewnej sumy na określony pozwem cel społeczny. Za odpowiednią do stopnia zawinienia i skutków jakie wywołała sporna publikacja Sąd Apelacyjny uznał kwotę 5.000 zł. Ostatecznie Sąd ten na podstawie art. 386 § 1 kpc zmienił zaskarżony wyrok przez nakazanie pozwanym zamieszczenia oświadczenia przepraszającego powoda za dokonanie przedmiotowej publikacji oraz przez zasądzenie od pozwanych kwoty 5.000 zł na rzecz Fundacji Pomocy (...) po Poległych Policjantach z jednoczesnym oddaleniem powództwa w pozostałej części. W nieuwzględnionym zakresie apelacje podlegały oddaleniu stosownie do treści art. 385 kpc. O kosztach postępowania za obie instancje rozstrzygnięto zgodnie z treścią art. 100 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc. I