Wyrok I ACa 335/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny w Katow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 335/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Bogumiła Ustjanicz Sędziowie : SA Rafał Dzyr SA Anna Bohdziewicz (spr.) Protokolant : Agnieszka Mustroń po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2009 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa S. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w (...) o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I C 26/08 1) oddala apelację; 2) przyznaje adwokatowi J. S. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Bielsku –Białej kwotę 3294 (trzy tysiące dwieście dziewięćdziesiąt cztery) złote, w tym 594 (pięćset dziewięćdziesiąt cztery) złote podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną powodowi w postępowaniu apelacyjnym Sygn. akt I ACa 335/09 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Powód S. K. wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego w (...) domagając się zasądzenia kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Swoje żądanie uzasadnił tym, że w czasie całego swojego pobytu w Zakładzie Karnym w (...) przebywał w przeludnionych celach, w których powierzchnia przypadająca na osobę była niższa niż przewidują to normy. Powód wskazał, iż w przeludnionej celi trudno się swobodnie poruszać, a nadto dochodzi do częstych sprzeczek i awantur między skazanymi. W związku z taką sytuacją powód ma problemy natury psychicznej, kłopoty z zaśnięciem, bóle głowy, jest nerwowy. Dodatkowo powód zarzucił, że w celi, w której przebywał, nie była zapewniona odpowiednia temperatura. Wskazane okoliczności uzasadniają, zdaniem powoda, domaganie się zadośćuczynienie w wysokości dochodzonej pozwem za poniesione straty psychiczne i naruszenie jego podstawowych praw, a w szczególności jego prawa do odbywania kary pozbawienia wolności w normalnych warunkach. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zaprzeczając, aby na skutek niezgodnych z prawem działań albo zaniechań doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Przyznał, iż powód przebywał w Zakładzie Karnym w (...) od 4 września 2007 r. do daty sporządzenia pozwu tj. do 9 stycznia 2008 r. Jednocześnie pozwany nie mógł wykluczyć, że okresowo powód przebywał w celi, w której nie miał zapewnionej normy powierzchni określonej w art. 110 § 2 k.k.w. Strona pozwana podniosła, iż przeludnienie panuje w aresztach śledczych i zakładach karnych już od 2000 r. Sytuacja taka miała miejsce również w Zakładzie Karnym w (...), o czym zgodnie z art. 248 § 1 k.k.w był informowany sędzia penitencjarny. Ponadto panujące w zakładzie przeludnienie nie mogło stanowić podstawy do odmowy przyjmowania kolejnych osób kierowanych do odbycia kary pozbawienia wolności albo tymczasowo aresztowanych. Pozwany zaznaczył, iż powód miał zagwarantowaną możliwość spędzenia odpowiedniej ilości czasu poza celą. Kłopoty zdrowotne, jakie powód zgłaszał w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w (...), nie pozostawały w związku z przeludnieniem. Pozwany zaprzeczył też, jakoby w celi nie panowała odpowiednia temperatura. Zaskarżonym wyrokiem z 18 marca 2009 r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej oddalił powództwo i rozstrzygnął o kosztach procesu, a wydane orzeczenie następująco uzasadnił: Poza sporem pozostaje, że powód przebywał w Zakładzie Karnym w (...) w okresie od 4 września 2007 r. do 18 marca 2008 r., kiedy został przetransportowany do Zakładu Karnego w S.. Zanim powód został umieszczony w Zakładzie Karnym w (...), przebywał 7 lat w różnych placówkach penitencjarnych. W dniu 12 maja 2008 r. powód został zwolniony z zakładu karnego. Powód w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w(...) był umieszczony w poszczególnych okresach w następujących celach: - od 4.09. do 7.09.2007 r. w celi nr (...) o powierzchni 15,71 m 2 przeznaczonej dla 5 osób; - od 7.09.2007 r. do 7.01.2008 r. w celi nr (...) o powierzchni 20,79 m 2 przeznaczonej dla 6 osób; - od 9.01 do 11.01.2008 r. w celi nr (...)o powierzchni 7,03 m 2 przeznaczonej dla 2 osób; - przez kolejne 3 tygodnie stycznia 2008 r. w celi nr (...) o powierzchni 11,93 m 2 przeznaczonej dla 3 osób; - od początku lutego do 18.03.2008 r. ponownie w celi nr (...). Cele, w których przebywał powód były okresowo przeludnione i tak w celi nr (...) przeznaczonej dla 6 osób przebywało faktycznie 10 osób, a w celi nr (...) przeznaczonej dla 2 osób przebywały okresowo 4 osoby. W styczniu 2007 r. został zakończony generalny remont Zakładu Karnego w (...), w ramach którego wymieniono instalacje: wodno-kanalizacyjną, wentylacyjną i elektryczną, otynkowano i pomalowano ściany w celach, wymieniono całą stolarkę okienną i drzwi w celach, dokonano wymiany kaloryferów i pionów grzewczych. Wyremontowano także kotłownię, zainstalowano nowe wymienniki ciepła, wymieniono wyposażenie kącików sanitarnych w celach, --- STRONA 3 --- które zostały wydzielone w sposób zapewniający intymność w czasie korzystania z nich. Ponadto zakupiono nowe wyposażenie do cel takie jak: łóżka, stoliki, szafki i oświetlenie. W czasie pobytu powoda w tym zakładzie każdy osadzony miał zapewnione w celi odpowiednie wyposażenie (swoje łóżko, szafkę, taboret). Miał zapewnione miejsce przy stole. W celach była utrzymywana odpowiednia temperatura wynosząca 20 0 C. Utrzymanie takiej temperatury w celach było możliwe dzięki odpowiedniemu dobraniu mocy grzejników zainstalowanych w celach. System grzewczy jest zautomatyzowany, a sygnałami sterującymi pracą automatyki są czujniki temperatur, w tym czujnik temperatury zewnętrznej. Natomiast, jeżeli zdarzały się sytuacje niedogrzania spowodowane zapowietrzeniem kaloryferów, to usterki te były na bieżąco usuwane. Powód oprócz tego miał możliwość korzystania z radia i telewizji, czytania książek i prasy. Powód mógł także spędzać odpowiednią ilość czasu poza celą korzystając z codziennego spaceru, zajęć kulturalno-oświatowych, biorąc udział w posługach religijnych. Miał również zagwarantowaną możliwość kontaktu z najbliższymi. W pozwanym zakładzie karnym panowało przeludnienie, podobnie jak w innych tego rodzaju placówkach na terenie kraju. W przypadku pozwanego zakładu dodatkowo do przejściowego przeludnienia przyczynił się remont Aresztu Śledczego w B. (2007-2008). Pozwany informował sędziego penitencjarnego o konieczności umieszczenia osadzonych w celach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3m 2 . Powód po przybyciu do Zakładu Karnego w (...) prosił o umieszczenie go w celi chronionej z uwagi na postawienie mu zarzutu popełnienia czynu opisanego w art. 200 k.k. Chociaż postępowanie w tej sprawie skończyło się uniewinnieniem, to jednak powód obawiał się skazanych z Aresztu Śledczego w Z.. Powód w czasie rozmów z wychowawcą nie zgłaszał konfliktów, czy też problemów ze współosadzonymi. Nie zgłaszał też innych skarg. Na początku października 2007 r. powód zgłosił się do lekarza psychiatry w związku z zaburzeniami pierwszej fazy snu. Przepisano mu lek, jednakże jeszcze tego samego dnia powód odmówił jego przyjmowania bez podania uzasadnienia. Ponadto powód miał dwukrotny kontakt z psychologiem. W czasie pierwszej wizyty w dniu 17.10.2007 r. deklarował chęć osadzenia w pojedynczej celi. W czasie kolejnej wizyty u psychologa w dniu 23.01.2008 r. powód nie skarżył się, był w dobrym nastroju. Powód od 12.05.2008 r. przebywa na wolności. Został zatrudniony na kopalni. Nie leczy się u żadnego lekarza, nie ma problemów zdrowotnych. Dokonując oceny powyższych ustaleń dokonanych w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie powoda nie jest uzasadnione w świetle art. 23, 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną Konstytucji Rzeczypospolitej, której art. 30 stanowi, iż przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, co znalazło wyraz w normach prawa międzynarodowego, a także Konstytucji. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przy czym art. 24 k.c. wprowadza domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste. W konsekwencji pozwany, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za naruszenie dób osobistych, winien wykazać, że jego działanie było zgodne z prawem. Sąd Okręgowy ustalił, iż w czasie pobytu w pozwanym zakładzie karnym powód przebywał w warunkach przeludnienia, gdyż w celach nie zawsze była zapewniona powierzchnia 3m 2 przypadająca na jedną osadzoną osobę. Stan taki nie był zgodny z art. 110 § 2 k.k.w. stanowiącym, iż powierzchnia mieszkalna w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi nie mniej niż 3m 2 . W ocenie Sądu Okręgowego działania pozwanego, --- STRONA 4 --- a w szczególności osadzenie powoda w celi, gdzie powierzchnia na jedną osobą wynosiła mniej niż 3m 2 , były jednak zgodne z prawem. W tym zakresie Sąd pierwszej celi podzielił stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z 2.10.2007 r., wydanym w sprawie II CSK 269/07 (OSNC 2008 r., zbiór dodatkowy C). Sąd Okręgowy wskazał, że dyrektor Zakładu Karnego w (...) stosowanie do art. 248 § 1 k.k.w. wydał decyzję o umieszczeniu osadzonych w tym zakładzie na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 , o czym każdorazowo na bieżąco był informowany sędzia penitencjarny. Ponadto w okresie, którego dotyczy sprawa, dyrektor tej jednostki nie miał prawa odmówić przyjmowania do zakładu kierowanych przez sądy kolejnych osób do odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanych, uzasadniając odmowę występującym przeludnieniem. W katalogu przypadków uzasadniających odmowę osadzenia w jednostce penitencjarnej, zawartym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 13.01.2004 r. w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania (…), nie wymieniono przeludnienia w zakładzie karnym. Sąd Okręgowy podkreślił, że poza umieszczeniem powoda w celi o powierzchni mniejszej niż 3m 2 na osobę, powód miał zapewnione w celi odpowiednie warunki (swoje łóżko, szafkę, miejsce przy stole, radio telewizor, odtwarzacz video), miał zagwarantowane odpowiednie warunki sanitarne, możliwość korzystania z kącika sanitarnego bez naruszania intymności, mógł korzystać z zajęć świetlicowych i oświatowych proponowanych przez zakład karny, czytać prasę i książki, uczestniczyć w praktykach religijnych. Oprócz tego mógł korzystać codziennie z godzinnego spaceru oraz utrzymywać kontakty z najbliższymi (telefoniczne, korespondencyjne, osobiste). Cele, w których przebywał powód, były zaopatrzone w wodę, energię elektryczną. Były też odpowiednio ogrzane, co Sąd pierwszej instancji ustalił w toku postępowania odmawiając dania wiary w tym zakresie zeznaniom świadka R. Z.. Sąd Okręgowy ustalił, że wbrew twierdzeniom świadka nie było możliwości wyłączenia centralnego ogrzewania. Węzeł grzewczy zakładu karnego jest podłączony do miejskiej magistrali i sterowany automatycznie za pomocą czujnika temperatury zewnętrznej. Ponadto instalacja centralnego ogrzewania przeszła remont kapitalny. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, iż z zeznań samego powoda wynika, że w przypadku zgłoszenia wychowawcom niedogrzania cel, usterka była usuwana. W czasie pobytu w pozwanej placówce powód nigdy nie zgłaszał skarg odnośnie braku odpowiednich warunków w celach, ich niedogrzania, czy też konfliktów ze współosadzonymi. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że powód w Zakładzie Karnym w (...) przebywał jedynie przez 6 miesięcy z trwającego 7 lat okresu odbywania kary pozbawienia wolności. Zakład karny był w tym czasie już odremontowany, a sam powód podał, że w związku z warunkami odbywania kary nie doznał żadnego uszczerbku na zdrowiu, nie leczy się, a po opuszczeniu zakładu karnego znalazł zatrudnienie na kopalni. W związku z powyższymi ustaleniami i rozważaniami, Sąd Okręgowy oddalił powództwo, natomiast o kosztach procesu orzekł w oparciu o przepis art. 102 k.p.c. Ponadto przyznał pełnomocnikowi powoda koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Wyrok Sądu pierwszej instancji został zaskarżony w całości przez powoda, który wniósł o jego zmianę i uwzględnienie powództwa ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powód zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu przez Sąd, iż jego roszczenie nie jest uzasadnione, a nadto na przyjęciu, iż naruszenie dobra osobistego nastąpiło w granicach prawem dopuszczonym. Oprócz tego powód postawił zarzut przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów, polegającej na ocenie zebranego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przez uwzględnienie tylko niektórych dowodów. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń w sprawie, które znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Wbrew zarzutom powoda, wydając zaskarżony wyrok Sąd Okręgowy nie naruszył prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w szczególności dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.), nie naruszył także prawa materialnego. --- STRONA 5 --- Przede wszystkim Sąd Apelacyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt II CSK 269/07 ( poz. LEX nr 315849), iż stosownie do art. 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swe zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Ponadto należy zwrócić uwagę na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007r sygn. akt. V CSK 431/06 (OSNC 2008/1/13), iż ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych spoczywa na pozwanym (art. 6 k.c. w zw. z art. 24 k.c.). W niniejszej sprawie pozwany nie wykluczał możliwości, że powód czasowo przebywał w celach, w których z uwagi na przeludnienie występujące w palcówce nie była zachowana norma powierzchni 3m 2 na jedną osobę. Wbrew jednak stanowisku powoda wskazana okoliczność nie może stanowić samoistnej i wystarczającej przesłanki do uznania zasadności żądania w oderwaniu od innych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Nie może ulegać wątpliwości, że ustalenie minimalnej normy powierzchni celi mieszkalnej przypadającej na jedną osobę osadzoną ma głęboki sens. W oczywisty bowiem sposób, przebywanie zbyt wielu osób na zbyt małej powierzchni prowadzi do sytuacji konfliktowych, rodzi dodatkowy stres. Z drugiej jednak strony odbywanie kary pozbawienia wolności wiąże się z określonymi dolegliwościami, z którymi osoba wchodząca w konflikt z prawem winna się liczyć. W apelacji powód wskazuje na uciążliwości związane z przebywaniem wielu osób w jednej celi takie jak: brak ciszy, spokoju, ograniczenia w swobodnym dostępie do toalety wynikające z faktu korzystania z niej przez wiele osób. Należy jednak zwrócić, że chociaż przepisy wprowadziły minimalną normę powierzchni, to jednak nie przewidują ograniczenia w liczbie osób przebywających w celi. Dolegliwości, wspomniane przez powoda, występują praktycznie w każdej celi wieloosobowej, chociaż oczywiście stopień uciążliwości jest wprost proporcjonalny do liczby osób przebywających w celi. Nie można jednak, jak czyni to powód, bagatelizować faktu przeprowadzenia remontu w pozwanej placówce, ani zapewnienia warunków do spędzania czasu poza celą, korzystając ze spacerów, zajęć kulturalno-oświatowych, praktyk religijnych. Dzięki wykonanemu remontowi osoby skazane miały zapewnioną intymność w czasie korzystania z toalety (wydzielone na trwale pomieszczenie w celi z ciepłą i zimną wodą). Wykonane prace poprawiły nie tylko estetykę pomieszczeń, ale także podniosły ich komfort (nowa stolarka okienna, instalacja grzewcza, właściwe oświetlenie). Poza tym cele zostały wyposażone w nowe sprzęty, których ilość była odpowiednia do ilości osób przebywających w celi. Powód nie skarżył się na jakiekolwiek niedostatki w tej mierze, a wręcz przeciwnie – potwierdził, że warunki bytowe w Zakładzie Karnym w(...) były bardzo dobre. Warto podkreślić, iż powód ma skalę porównawczą, gdyż w różnych placówkach penitencjarnych przebywał przez 7 lat, z czego w Zakładzie Karnym w (...) pół roku. Apelujący twierdzi, iż w jego przypadku możliwość przebywania poza celą była iluzoryczna z uwagi na zagrożenie ze strony innych osadzonych. Okoliczność ta nie została jednak w żaden sposób wykazana, a co istotniejsze powód nie doznał faktycznie żadnej krzywdy, czy innych przejawów złego traktowania. W czasie pobytu w Zakładzie Karnym w (...) powód nie zgłaszał też żadnych skarg bądź zastrzeżeń odnośnie składu osobowego oraz ilości osób przebywających razem z nim w celi. Jedynie przy przyjęciu do placówki deklarował chęć przebywania w pojedynczej celi z uwagi na charakter stawianych mu wcześniej zarzutów, od popełnienia których został uniewinniony. Umieszczenie powoda w pojedynczej celi nie było jednak możliwe. Kwestii przeludnienia powód nie podnosił także w czasie konsultacji psychologicznych. Istotnie uskarżał się na zaburzenia snu, co stanowiło przyczynę zaordynowania odpowiednich leków. Powód jednak odmówił ich przyjmowania, a zatem nie może obecnie obciążać odpowiedzialnością pozwanego za problemy ze snem. Ustalenia dokonane w sprawie nie dają podstawy do przyjęcia, że w celi nie panowała odpowiednia do pory roku temperatura. Za chybiony należy uznać zarzut powoda, iż Sąd Okręgowy dokonał wadliwych ustaleń w tym zakresie, gdyż w istocie cele były niedogrzane. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, powód składając zeznania stwierdził jedynie, iż zdarzały się przypadki zapowietrzenia kaloryferów, co powodowało obniżenie temperatury w celi, jednakże po zgłoszeniu tego faktu wychowawcy, usterki były usuwane. Zatem nie występowało permanentne niedogrzanie cel, stanowiące dodatkową dolegliwość, a jedynie przejściowe problemy związane z normalną eksploatacją, które zresztą na bieżąco były usuwane. Niezrozumiały jest natomiast zarzut powoda, że fakt poinformowania go o zjawisku --- STRONA 6 --- przeludnienia nie może pozbawiać zasadności jego roszczenia. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji nie podniósł takiego argumentu, a więc odnoszenie się do tak sformułowanego zarzutu nie jest konieczne. Polski ustawodawca, dostosowując przepisy dotyczące wykonania kary pozbawienia wolności do norm prawa europejskiego, zawarł wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych wskazując, że powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m 2 (art. 110 § 2 k.k.w.), cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza, odpowiednią temperaturę i oświetlenie. Jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych w art. 248 k.k.w. i przy zachowaniu trybu postępowania wskazanego w tym przepisie oraz w przewidzianych w nim przepisach wykonawczych, może dojść do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 m 2 , jednakże jedynie na czas określony. Trzeba przy tym uznać, że musi to być czas ściśle określony i nie nadmiernie długi, chodzi bowiem o wyjątek od zasady, przewidziany jedynie w wyjątkowych, szczególnych sytuacjach, co uzasadnia wykładnię ścieśniającą przepisu. Natomiast osadzenie skazanego w przeludnionej celi przy braku zapewnienia odpowiednich warunków odbywania kary izolacyjnej może rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. w sytuacji, kiedy doszło do naruszenia dóbr osobistych takich jak godność oraz prawo do intymności. W takich przypadkach, w oparciu o art. 448 k.c., sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone, odpowiednią sumę pieniężną za doznaną krzywdę. Zatem sądowi pozostawiona jest ocena zarówno celowości skorzystania z konkretnego środka, jego adekwatności do rodzaju naruszonego dobra jak i rozmiaru doznanej krzywdy. Zadośćuczynienie służyć ma udzieleniu poszkodowanemu satysfakcji w sytuacji, gdy inne środki nie są wystarczające dla usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych. Wynika stąd, że zasądzenie zadośćuczynienia ma charakter fakultatywny i od oceny sądu, opartej na analizie okoliczności konkretnej sprawy, zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie. Nie oznacza to oczywiście dowolności w podejmowaniu przez Sąd decyzji, który może odmówić zasądzenia sumy pieniężnej wtedy, gdy stwierdzi – w oparciu o zobiektywizowane kryteria - że nie zachodzi potrzeba zadośćuczynienia za krzywdę moralną poprzez jej zrekompensowanie w formie pieniężnej. Mając na uwadze wynik przeprowadzonego przez Sąd Okręgowy postępowania dowodowego oraz uwzględniając całokształt okoliczności sprawy brak było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które wiązało się z warunkami odbywania kary. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym sąd nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenie dób osobistych (por. wyrok SN z dnia 19.04.2006 r. II PK 245/05 OSNP 2007/7-8/101). Podstawowym kryterium decydującym o możliwości zasądzenie zadośćuczynienie winien być m.in. stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581/00 OSNC 2004/4/53 wskazano także, iż decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Należy podkreślić, że Zakład Karny w (...) odpowiada za warunki bytowe panujące w tej placówce. Z dokonanych ustaleń wynika, iż Zakład dołożył starań, aby warunki te były możliwie jak najlepsze, czego osiągnięciu służyły wykonane prace remontowe i modernizacyjne w szerokim zakresie. Natomiast fakt przeludnienia nie stanowi w oparciu o obowiązujące przepisy przesłanki uzasadniającej odmowę przyjęcia kolejnych osób tymczasowo aresztowanych, czy też skierowanych do odbywania kary pozbawienia wolności. W niniejszej sprawie na wzrost liczby osób przebywających w zakładzie karnym miał wpływ fakt wykonywania prac remontowych w Areszcie Śledczym w B., co powodowało konieczność przyjęcia części osób z tej palcówki penitencjarnej. Ponadto należy podkreślić, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że powód przebywał w pozwanej palcówce jedynie przez pół roku z trwającego 7 lat okresu odbywania kary pozbawienia wolności. Wobec powyższych ustaleń i rozważań apelację powoda, jako niezasadną, należało oddalić w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. --- STRONA 7 --- O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu odwoławczym z urzędu rozstrzygnięto w oparciu o § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).