Wyrok I ACa 307/1 1 WYROK

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I ACa 307/ 1 1 WYROK ‘:54 4_‘  J» "V r\ ' >1} \ I “ff y} I \ _~ } . :‘ .1 U ‘‘ W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ. POLSKIEJ Sad Apelacyjny w Lodzi I Wydziai Cywilny W slciadzie: Dnia 7 czerwca 2011 r Przewodniczagcy: SSA KrzysztofDepczyfiski Sgdziowiez SSA Wieslawa Kuberska {spin}  SSA Bozena Blaszczyk . Protokolantz sekr. sagdowy Monika Wrzesiefl po rozpoznaniu W dniu 7 czerwca 20ll_ r. W Lodzi na rozprawie Spravw Z Powédztwa Mi Bi przeciwko Skarbowi Pafistwa  Dyrektorowi Zakiadu Karnego w 0 zadoééuczynienie na skutek apelacji strony pozwlanej od wyroku Sgdu Okregowego w Plockui Z dnia 22 grudpia 2010 r. sygn. akt I C 1453/O9 oddala apelacjg. ,¢>““' q A \> 1F'_.. '. 2: fi,_3'*;"/'.;.. if 4"’. , I 4? , .=?3"». if 1 i'1r=' ‘ ' 5 J; 9 R ' ' { \ \ Sygn. akt: I ACa 307/ 1 1 WYROK ¬7-*Ą -.`„' _ J» '‹.±'‹~ r\ ' >':_ i I *fi »Ę à \ _i } _ ¦* J U `-' W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ. POLSKIEJ Sad Apelacyjny W Łodzi I Wydział- Cywilny W składzie: Dnia 7 czerwca 2011 r Przewodniczący: SSA Krzysztof Depczyński Sędziowie: SSA Wiesława Kuberska (spin) - SSA Bożena Błaszczyk _ Protokolantz sekr. sądowy Monika Wrzesień po rozpoznaniu W dniu '7 czerwca 20ll_ r. W Łodzi na rozprawie Sprawy Z powództwa MĹ BS przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego W o zadośćuczynienie na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego W Płocku z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt I C 1453/O9 oddala apelację. -±›'fi“" Ą A V 1fi'_.. '. .M ¿.›'í,}'~-;",'.,'.. Í .‹"". , I 3 , -'-.=?í"'. if' .f ‹"2›=' \ ' Ę F- š R --' '- ł \ \ --- STRONA 2 --- Sygn. akt I AC2: 307/11 _ " UZASADNIENIE _ Zaskarzonym wyrokiem z dnia 22 grudnia 2010 r. Sod Okrogowy W P+ocku zasodzfl od pozwanego Skarbu Pafistwa ~ Dyrektora Zaidadu Karnego w Fna rzecz powoda _ kwoto 3.000 2% z ustawowymi odsetkami od dnia orzekania do dnia zap+aty (punkt 1), oddaiié powédztwo W p0zosta%ej czoéci (punkt 2) i orzek_{ o kosztach procesu (punkt 3)  (Wyrok  k. 401). Powyzszy wyrok zapadi na podstawie poczynionych przez Sqd Okrogowy ustafefi faktyoznyoh», ktore Sad Apéiacyjny podzieiii i"przyja1’r za w%asne. W ioh éwietle Sad piezwszej instancji doszedi do przekonania, Ze powodztwo jest czoéoiowo zasadne. Sad ten uzna%, Ze doszlro do naruszenia dobr osobistyoh powoda. Byf on dfugotrwale (przez okres ok. 2 iat) osadzony w celi, w ktorej nie przestrzegano wymogu zagwarantowania kazdemu pozbawionemu wolnoéoi minimum 3 m2 powierzchni. Na skutek osadzenia w warunkach przeludnienia doéwiadozy} on utrudniezfi; wkorzystaniu z kqoika sanitamegoo ktory musia{ dzielié z wiokszq Iiozbq wspohuioiniow niz mia%oby to miejsce w przypadku przestrzeganlia normy ujotej wart. .110 § 2 kkw oraz doznai' utrudniefi w spozywaniu posflkow. PrzeJudnienie niewqtpfiwie doprowadzilro tei do sytuacji konfiiktowych miedzy osadzonymi i powodowaio dodatkowy dyskomfort psyohiozny. Osadfienie w warunkaoh przeiudnienia nie b_y%o spowodowane jakimié. szozegofnymi okoljoznoéoiami, odwrotnie 1 wynikél/o z _ pofityki ponitenojarnej pafistwa, ktore nie zapewni%o odpowiedniej liczby zaktadéw karnych, ktora pozwaiahaby na zagwarantowanie praw osadzonyoh przyznanym ich w art 41‘ ust. 4 Konstytucji i art. 110 § 2 kkw. Zdaniem Sqdu Okrogowego na skutek tego doszio do naruszenia dobra osobistego powoda: godnoéci i prawa do prywatnoéci, co uzasadnia przyznanie powodowi zadoééuczynienia w oparciu o art. 448 kc.‘ Odnoénie podniesionzego przez pozwanego zarzutu broku winy ze strony pozwanego Dyrektora Zakfadd Karnego, Sqd i instancji wskazai, 2e zasada odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa, wynikajqca z art. 417 kc, nie wymaga wykazywania winy fun~ko}onariusZa, a jedyniewykazania, Ze jego dziahanie byfo niezgodne z prgawem.  _ _ 1 Sygn. akt I ACa 307/'ii _ -' UZASADNIENIE _ Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Płocku zaśądził od pozwanego Skarbu Państwa ~ Dyrektora Zakładu Karnego W F-na rzecz powoda à kwotę 3.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia orzekania do dnia zapłaty (punkt 1), oddaiił powództwo W pozostałej części (punkt 2) i orzekł o kosztach procesu (punkt 3) - (wyrok - k. 401). Êowyższy wyrok zapadł na podstawie poczynionych przez Sąd _Okręgowy ustaień faktycznych, które Sad Apelacyjny pocizíeiił iprzyjął za własne. W ich świetle Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że powództwo jest częściowo zasadne. Sąd ten uznał, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Był on długotrwale (przez okres ok. 2 iat) osadzony w celi, w której nie przestrzegano wymogu zagwarantowania każdemu pozbawionemu wolności minimum 3 mz powierzchni. Na skutek ośadzenia W warunkach przeiudnienia doświadczył on utrudnien; wkorzystaniu z kącika sanitamego, który musiał dzieiić z większa iiczbą współwięźniów niż miało-by to miejsce w przypadku przestrzegania normy ujętej wart. 110 § 2 kkw oraz doznał utrudnień W spozywaniu posiłków. Przeiudnienie niewątpiiwie doprowadziło też do sytuacji konfiiktowych miedzy osadzonymi i powodowało -dodatkowy dyskomíort psychiczny. Osadzenie W warunkach przeiudnienia nie było -spowodowane jakimiś szczegóinymi okoiicznościami, odwrotnie 1 wynikało z _ poiityki penitencjarnej państwa, które nie zapewniło odpowiedniej liczby zakładów karnych, która pozwaiaiaby na zagwarantowanie praw osadzonych przyznanym ich w art. 41 ust. 4 Konstytucji i art. 110 § 2 kkw. Zdaniem Sądu Okręgowego na skutek tego doszło do naruszenia dobra osobistego powoda: godności i prawa do prywatności, co uzasadnia przyznanie powodowi zadośćuczynienia w oparciu 0 art. 448 kc; Odnośnie podniesionego przez pozwanego zarzutu braku winy ze strony pozwanego Dyrektora Zakładu Karnego, Sąd i instancji wskazał, że zasada odpowiedzialności Skarbu Państwa, wynikająca z art. 417 kc, nie wymaga wykazywania winy funkcjonariusza, a jedyniewykazania, że jego działanie było niezgodne z prawem. - _ _ 1 --- STRONA 3 --- W ocenie Sadu Okrq.gowego kwota 3.000 zt posiada realna wartoéé ekonomiozna, uwzglodnia oharakter naruszonego dobra i okres, przez jaki powod przebywat w warunkach przeludnienia, a takze stopiefi doznanych dolegliwoéoi. Na podstawie aft. 102 kpc i ad. 113 ust. 4 ustawyo kosztach sadowych cywilnych Sad I instancji nie oboiazyt powoda kosztami procesu, majac na wzgladzie jego sytuacjo rodzinna i r1§“aj5<%€kdWég#?@ild>:'taz'Z§:§iiz~fi:§nie powodztwa za zasadne co do zasady, w sytuaoji, gdy jego wysokoéé byta zalezna od uznania Sadu. Powyzszy wyrok pozwany zaskarzyt apelacja w ozaéci uwzglodniajacej powodztwo (punkt 1 wyroku) oraz nieobciazajaoej powoda kosztami procesu (punkt 3 wyroku) i zarzucit:  1. prawa materialnego: " . a) art. 41? kc i art. 248 §‘1 kkw poprzez ioh btodna wyktadnio inievflaéoiwe zastosowanie, polegajace na przyjegoiu, ze dziatania pozwanego w wykonaniu obowiazujaoych. przapisow prawa byty _ bezprawne, b) art. 23 i 24 kc W zw. z art. 448 kc: poprzez ioh btadna wyktadnio E niewtaéciwe zastosowanie poiegajace na przyjaciu, ze:  — dziatania pozwanego w wykonaniu obowiazujaoych przepisow prawa byiy bezprawne,  nie jest konieozne wylkazlanie przestanki odpowiedzialnoéci naruszenia dobr osobistych w postaoi wmy, 1 — zostaty naruszone dobra osobiste powoda oraz zasadzeniu zadoééuczynienia na jego rzecz, ' ' o) art. 3 Konwenoji o ochronie praw cztowieka i podstawowyoh wotaoéoi poprzez jego btadna wyktadnia i niewtaéciwe zastosowanie, polegajace na przyjaciu, ze powod byt traktowany w sposéb nietudzki lub ponizajaoy. _ _ 2. przepisow postapowania, ktorych uchybienie mogto mieé istotny wptyw na wynik sprawy: _  a) art. 233 § 1 kpc w zw. z aft. 328 § 2 kpc potegajacago na: —' nie przeprowadzeniu istotnych W sprawie dowodow, 2 W ocenie Sądu Okręgowego kwota 3.000 zł posiada realną wartość ekonomiczną, uwzględnia charakter naruszonego dobra i okres, przez jaki powód przebywał W warunkach przeludnienia, a także stopień doznanych dolegliwości. Na podstawie art. 102 kpc i art. 113 ust. 4 ustawyo kosztach sądowych cywilnych Sąd I instancji nie obciążył powoda kosztami procesu, mając na względzie jego sytuację rodzinną i rfiajząil<dwąfŜ@ślć›ÍrazÊŠÊiiż~ñ:'åfnie powództwa, za zasadne co do zasady, w sytuacji, gdy jego wysokość była zależna od uznania Sądu. Powyższy wyrok pozwany zaskarżył apelacją w części uwzględniającej powództwo (punkt 'i wyroku) oraz nieobciążającej powoda kosztami procesu (punkt 3 wyroku) i zarzucił: - 1. prawa materialnego: ' _ a) an. 417 kr; r an. 248 §i1 law poprzez ich błędną wyiriarinrę iniewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że działania pozwanego w wykonaniu obowiązujących. przepisów prawa były _ bezprawne, b) art. 23 i 24 kc w zw. z art. 448 kc poprzez ich błędną wykładnia i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że: - - działania pozwanego W wykonaniu obowiązujących przepisów prawa byly bezprawne, - nie jest konieczne wykazania przesłanki 'odpowiedzialności naruszenia dóbr osobistych w postaci winy, ' - zostały naruszone dobra osobiste powoda oraz zasąclzeniu zadośćuczynienia na jego rzecz, ' ' c) art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka' i podstawowych woiności poprzez jego błędną wykładnięi niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że powód ,był traktowany w sposób nieiudzki lub poniżający. _ _ 2. przepisów postępowania, których uchybieníe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: _ - a) art. 233 § 1 .kpc w zw. z art. 328 § 2 kpc polegającego na: -n nie przeprowadzeniu istotnych W sprawie dowodów, 2 --- STRONA 4 --- ~ pominiooiu Istotnyoh w sprawie dowodow, _— braku wszeohstronnego rozwazenia zebranego W sprawie _ materiatu dowodowego co skutkowato sprzecznoécia Istotnyoh ustatefi sadu ze zgromadzonym materiatem dowodowym, b) art. 102 kpc poprzez btodne przyjocie, ze zaszty okoticznoéci do jego zastosowania. W konkluzji skarzaoy wniost o zamiano zaskarzonego wyroku poprzez oddatenie powodztwa (apelacja  k. 42042?). Sad Apetacyjny zwazyt, co nastegpuje. . Apetaoja niejestzasadna. I " Nietrafny jest zarzut dotyozacy  postapowania' " dowodowego przeptowadzonego przez Sad Okreggowy. Wbrew zarzutom apeIaoji Sad pierwszej instancji przeprowadzit dowody W zakresie niezbadnym dia wyjaanienia istotnych dla rozstrzygniooia sprawy okoliozhoéci i w oparoiu o nie dokonat prawidtowych ustalefi faktyoznyoh. Sad ten stusznile ograniozyt postopowanie dowodowe, gdyz stan faktyczny co do zasady byt miadzy stronami bezspolrny. I Z informacji o osadzeniu powoda w Zaktadzie Karnym w I jednoznacznie wynika, 2e powod przebywat w przetudnionyoh oelach I to jedynie, zdaniem Sadu I instanoji, naruszato dobra osobiste powoda. Pozostate ozyrmiki zwiazane z odbywaniem kaw pozbawienia wotnoéci, nie tylko nie byty sporne, ale tez nie miaty wptywu na treéé rozstrzygniegoia Sadu Okragowego. Nie byto zatem potrzeby przeprowadzenia dodatkowego dowodu z zeznadéwiadka "I_ Z_ gdyz prowadzitoby to jedynie do nieuzasadnionego orzedtuzania postapowania. I Nadto Sad Okrogowy dokonat oceny zgromadzonego w sprawie materiatu dowodowego bez przekroozenia granic wyznaozonych treécia art. 233 § 1 kpc. Zarzut naruszenia przepisu artlll § 1 kpc bytby skuteczny, wowczas, gdyby skarzacy wykazat uohybienie podstawowym regutom stuzaoym ocenie wiarygodnoéci I mooy poszczegolnyoh dowodow, tj. regutomltogicznego myétenia, zasadzie doéwiadozenia zyciowego Iwtaéciwego kojarzenia faktow (tak Sad Najwyzszy wwyroku z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CK 314/05, opubl. Iex nr 172176), atakiej proby Skarzacy nie, podjat. Sad Okrogowylw sposob wszeohstronny, 3 ~ porninięciu istotnych W sprawie dowodów, _- braku wszechstronnego rozważania zebranego w sprawie _ materiału dowodowego co skutkowało sprzecznością istotnych ustaień sądu ze zgromadzonym materiałem dowodowym, b) art. 102 kpc poprzez błędne przyjęcie, że zaszły okoiiczności do jego zastosowania. W konkluzji skarżący wniósł o zamianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa (aparacie -« i‹. 420-427). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. _ Apelacja nie jest zasadna. t ' Nietrafny jest zarzut dotyczący - postępowania' ' dowodowego przeprowadzonego przez Sąd Okręgowy. Wbrew zarzutem apelacji Sąd pierwszej instancji przeprowadził dowody W zakresie niezbędnym dia wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i W oparciu o nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych. Sąd ten słusznie ograniczył postępowanie dowodowe, gdyż stan faktyczny co do zasady był między stronami bezsporny. I Z informacji o osadzeniu powoda w Zakładzie Karnym w |- jednoznacznie wynika, że powód przebywał w przeiudnionych celach i to jedynie, zdaniem Sądu l instancji, naruszało dobra osobiste pcwoda. Pozostałe czynniki związane z odbywaniem kary pozbawienia wolności, nie tylko nie były sporne, ale też nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego. Nie było zatem potrzeby przeprowadzenia dodatkowego dowodu z zeznańświadka `l_ Z- gdyż prowadziłoby to jedynie do nie-uzasadnionego przedłużania postępowania. , Nadto Sąd Okręgowy dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bez przekroczenia granic wyznaczonych treścią art. 233 § 1 kpc. Zarzut naruszenia przepisu artliš § 1 kpc byłby skuteczny, wówczas, gdyby skarżący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności í mocy poszczególnych dowodów, tj. regułomltogicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego iwłaściw-ego kojarzenia faktów (tak Sąd Najwyższy wwyroku z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt lll CK 314/05, opubl. lex nr 172176), atakiej próby skarżący nie podjął. Sąd Okręgowynw sposób wszechstronny, 3 --- STRONA 5 --- bezstronny i zgodny zzasada swobodnej ooeny dowodow dokonat analizy zgromadzonego materiatu dowodowego. Przechodzac zas do zarzutéw naruszenia prawa materialnego skarzaoy stusznie podnosi, za art. 417 kc nie stanowi podstawy odpowiedzialnoéoi Skarbu Pafistwa zarnaruszenie dobr osobistyoh powoda. Podstawa to stanowi art. 24 i 448 kc. Godzi sis nadto zauwazyé, ze przepis art. 24 kc nie wymaga dla odpowiedzialnoéoi ustalenia winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawnosoi jego dziaiania naruszajacego dobra osobiste, co powoduje, Ze dochodzaoy oohrony nie musi tej przestanki udowadniaé, natomiast na sprawoy ciazy obowiazek wykazania, Ze jego dziatanie byto zgodne z prawem. _ Sad OItragowy prawidtowo ustatit, Ze w pozwanym Zaktadzie Karnym istniato zjawisko przeiudnienia, co oznaoza, ze warunki, wjakioh powod przebywat byty niewtasciwe, sprzeozlne zprzewidzianymi przepisami (art. 110 § 1, 2 i 3 kkw) w odniesieniu do wymaganej, minimatnejpowierzohni na jednego aresztowanego tub skazanego. Takie okreslenie powierzohni w wymienionym przepisie wskazuje, Ze obniienie jej jest niedopuszozalne, co takze zostato podkrestone w art. 248 § 1 kkw, zezwalat jadynie na umieszozenie osoby pozbawionej woinosoi "w warunkach, w ktoryoh powierzohnia ceii na 1 osobo wynosi mniej niz 3 m2 wszczegolnie uzasadnionyoh wypadkach, na czas okreélony“.   Tyiko zatem w szozegétnie uzasadnionych wypadkach okresionyoh w art. 248 kkw (ktory utracit moo obowiazujaoa dopiero w dniu 6 grudnia 2009 r.) Iprzy .g_a:ch.QtIyaniu trybu postapowania wskazanego w tym przepisie oraz w przewidzianych pvwhlrzepisach wykonawczych, mogto dojsé do ograniczenia wielkosoi celi na jednego skazanego ponizej 3 mg, jednakze jedynie Ina ozas okreslony. I\/Iusiat to byé przy tym czas éciéle okreslony I nie nadmiernie dtugi, ohodzi bowiem 0 wyjatek od zasady. A Tymozasem w Zaktadzie Kamym w 11 stan przeludnienia oel Istniat w zasadzie permanentnie. Powod przebywat w przeludnionych oelaoh przez znaozna czesé pobytu w Zaktadzie Karnym, co zostato _szczegt'>Iowo przedstawione w tabeti na stronach od 2 do 4 uzasadnienia Sadu Okragowego (k. 406~408). Zatem przétudnienie nie miato oharakteru krotkottwatego. 4 bezstronny i zgodny zzasadą swobodnej oceny dowodów dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Przechodząc zaś do zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżący słusznie podnosi, że art. 417 kc nie stanowi podstawy odpowiedzialności Skarbu Państwa zanaruszenie dóbr osobistych powoda. Podstawę tę stanowi ait. 24 i 448 kc. Godzi się nadto zauważyć, że przepis art. 24 kc nie wymaga dia odpowiedzialności ustalenia winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem. _ Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że W pozwanym Zakładzie Karnym istniało zjawisko przeiudnienia, co oznacza, że warunki, wjakich powód przebywał byly niewłaściwe, sprzeczne zprzewidzianymi przepisami (art. _'HO § 1, 2 i 3 kkw) w odniesieniu do wymaganej, minimainejpowierzchni na jednego aresztowanego iub skazanego. Takie określenie powierzchni w wymienionym przepisie wskazuje, że obniżenie jej jest niedopuszczalne, co także zostało podkreśione w art. 248 § 'l kkw, zezwalał jedynie na umieszczenie osoby pozbawionej wołnoścš "w warunkach, w których powierzchnia ceii na 1 osobę wynosi mniej niż 3 mz wszczegolnie uzasadnionych wypadkach, na czas określony". - . Tyiko zatem W szczegóinie uzasadnionych wypadkach określonych w art. 248 kkw (ktory utracił moc obowiązującą dopiero w dniu 6 grudnia 2009 r.) iprzy .,z_ą,ch.giiyaniu trybu postępowania wskazanego W tym przepisie oraz w przewidzianych pęrzepisach wykonawczych, mogło dojść do ograniczenia wielkości celi na jednego skazanego poniżej 3 mz, jednakże jedynie na czas określony. Musiał to być przy tym czas ściśle określony i nie nadmiernie długi, chodzi bowiem o wyjątek od zasady. A Tymczasem w Zakładzie Karnym W F- stan przeludnienia cel istniał w zasadzie permanentnie. Powód przebywał W przeiudnionych celach przez znaczną cześć pobytu w Zakładzie Karnym, co zostało _szczegółowo przedstawione w tabeii na stronach od 2 do 4 uzasadnienia Sądu Okręgowego (k. 406~408). Zatem przeludnienie nie miało charakteru krotkotiwałego. 4 --- STRONA 6 --- Sad Apelaoyjny podziela stanowisko Sadu Najwyzszego, ze prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wotnosci niewatptiwie nalezy zaliczyé do katatogu dobr osobistyoh podlegajacych ochronie, zas nadmierne zageszozenie oeti moze samo w sobie byo kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne (tak Sad Najwyzszy W wyroku z dnia 17 marca 2010 r., II CSK 486/09, LEX nr 599534). ' Zdaniem Sadu Apelaoyjnego, sam fakt przebywania powoda w przeludnionyoh oetach naruszyt jego dobra osobiste, gdyz wykraczat ponad normaina dolegltwoéo zwiazana z odbywaniem kan; pozbawienia. wolnoéci. W ooenie Sadu Apelacyjnego, pozwany nie zdotat skuteoznie obatio est domniemania bezprawnosci. Samo powotanie sie na treéé art. 248 kkw nie j wystarczajaoe, zwtaszcza, ze nie zostaty spetnione wymogi 'oI<r.esIone w tym przepisie, powod przebywat bowiem w przetudnionych oetach prawie przez oaty czas odbywania kary pozbawienia wolnosci. _  l Niewystarczajace"jest takze powotanie sie na obowiazek przyjecia kazdej osoby kierowanej do jednostki oraz przekazywanie informaoji o przekroczeniu najnizszej normy sedziemu penitencjarnemu. Nie uchyla to niezgodnego z prawem urnieszozania osob pozbawionyoh woloosoi W celach niespetniajaoych minimatnych wymagafi na czas nieokresiony, ho istooie doprowadza do tego, ze wyjatek przeksztatoa sie w regute, ktora nie zastuguje na akceptacje.  Nie zastuguje na uwzglednienie rowniez zarzut naruszenia ad". 102 kpc Przepis ten wyraza zasade stusznoéci w orzekaniu o kosztach prooesu, stanowiao wyjatekod zasady odpowiedziainosci za wynik sprawy. Nie konkretyzuje on pojeoia "wypadkow szczegolnie uzasadr|ionych", pozostawiajao ich kwalifikacje, przy uwzgtednieniu oatoksztattu okoticznosci danej sprawy, sadowi (tak Sad Najwyzszy m.in. w postanowieniu z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210173, Iex nr .7366). Szozegoine znaczenie dta moziiwosci jego zastosowania ma ocena zaohowanta sie stron z punktu widzenia zasad wspotzycia spoteoznego. Podstawa do takiej oceny moze byozachowanie sie strony w procesie, jak i jej sytuaoja pozaprooesowa (stan majatkowy, szozegolna sytuaoja zdrowotna izyciowa). . ' W rozpoznawanej sprawie stusznie Sad Okregowy zastosowat art. 102 kpc zuwagi na trudna sytuacje rodzinna I majatkowa powoda, ktorej apetujacy nie neguje. Okolioznosci tej nie mozettez podwazyé podnoszone przez skarzaoego znaczne zawyzenie przez powoda wysokosci doznanej szkody, w szozegolnosci, ze 5 Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Najwyższego, że prawo do godnego odbywania kary pozbawienia woiności niewątpiiwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie, zaś nadmierne zagęszczenie celi może samo w sobie być kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne (tak Sąd Najwyższy W wyroku z dnia 17 marca 2010 r., il _CSK 486/09, LEX nr 599534). " Zdaniem Sądu Apelacyjnego, sam fakt przebywania powoda w przeludnionych celach naruszył jego dobra osobiste, gdyż wykraczał ponad normainą dolegliwość związaną z odbywaniem kary pozbawienia wolności. W ocenie Sądu Apelacyjnego, pozwany nie zdołał skutecznie obalić est domniemania bezprawnoścí. Samo powołanie się na treść art. 248 kkw nie j wystarczające, zwłaszcza, że nie zostały spełnione wymogi 'określone w tym przepisie, powód przebywał bowiem w przeiudníonych celach prawie przez caly czas odbywania kary pozbawienia wolności. _ - I Niewystarczajace“jest także powołanie sie na obowiązek przyjęcia kazdej osoby kierowanej do jednostki oraz przekazywanie informacji o przekroczeniu najniższej normy sędziemu penitencjarnemu. Nie uchyla to niezgodnego z prawem umieszczania osób pozbawionych wolności W celach niespeiniających minimalnych wymagań na czas nieokreśiony, .bo istocie doprowadza do tego, że wyjątek przekształca sie w regułę, która nie zasługuje na akceptacje, - Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 102 kpc Przepis ten wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach procesu, stanowiąc wyjątekod zasady odpowiedzialności za Wynik sprawy. Nie konkretyzuje on pojęcia "wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawiając ich kwalifikacje, przy uwzględnieniu całoksztaitu okoliczności danej sprawy, sądowi (tak Sąd Najwyższy m.in. W postanowieniu z dnia 20 grudnia 1973 r., ll CZ 2'i0i'73, lex nr Z366). Szczegóine znaczenie dia możliwości jego zastosowania ma ocena zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Podstawą do takiej oceny może byćzachowanie się strony w procesie, jak i jej sytuacja pozaprocesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja zdrowotna iżyciowa). . ' W rozpoznawanej sprawie słusznie Sąd _Okręgowy zastosował art. 102 kpc zuwagi na trudną sytuację rodzinną i majątkową powoda, której apeiujący nie neguje. Okoliczności tej nie może-też podwazyć podnoszone przez skarżącego znaczne zawyżenie przez powoda wysokości doznanej szkody, w szczególności, że 5 --- STRONA 7 --- z uwagi na niemajatkow oharakt t zalezato od ooeny Sadu. y er ej szkody okrestenie naleznej powodowi sumy Z uwagi na powyzsze Sad Apeiaoyjny, na podstawie aft. 385 kpc, oddalit apelaoje. " 14 >'» " . 4 g, Q, » ___ ......_.._‘ ‘ ~' . ’ at Q" '* ' "Q ‘ ,1" »,"',~’/ . . \ > A ,~' <':~s.. / ” r 1 , ;$‘.;§|.;_';_. * ~ |.. A vb ~ ’ ‘€_>~_9.,m:'"7"~.'m».,_<_" .~..w it '..;’ 171;’. > t . . _,;. ! ,,,, _ ~ r ' ‘ ~ I 4 1 I  I 1 3 i ,  . ' I I I I i \ i J 1 6 z uwagi na niemajątkow charakt t zależało od oceny Sądu. y er ej szkody okreśienie należnej powodowi sumy Z uwagi na powyższe Sąd Apełacyjny, na podstawie ait. 385 kpc, oddalił apelację. " 'Ą ›"» " .. 4 „› 9- › __, ......'¬.._` 5 ." . › .ei Q» " ' "×.` = ją' »„"',»'/ .- . x › . ,~' em.. / “ r 1 , ¿3$¿.¿§¿;_'¿_. › ‹ |..- A 'zh ' › -ś.>___,.,n›-;"¬7"~.'m»..`‹_" .'..~‹ ¿= '-.. 1' '.',1;›. › ‹ . › _,;.- ! ,„„ _ ~ f ' ` ~ 1 * 1 1 - | ‹ « i f - . ' ¦ I i l i i i J- 8 6