Wyrok I ACa 282l13 A 6 WYROK

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 282l13 A 6 WYROK ' 1 W IMIENIU IĽECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu - Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jan Gibiec (spr.) Sędziowie: SSA Małgorzata Bohun y 1 SSA Grażyna Matuszek . Protokolant: Katarzyna Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawyzpowodztwa ' ' _ ' przeciwko Sífiiiliowarzystwu Ubezpieczeń* S.A.. w o zapłatę V na skutek apelacji powódki 1 od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy _ z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. aktl C 204!12 1. prostuje punkt ll zaskarżonego wyroku tw ten sposób, że po słowach „w przyszłości" dodaje sformułowanie „na skutek wypadku komunikacyjnego z dnia 16.12.2007 r."; A Í 2. oddala apelację; 6 1 V 3. zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. V UZASADNIENIE 1 t Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Świdnicy zasądził 'od strony pozwanej wąmhwarzystwa Ubezpieczeń A. w Sm na rzecz powódki Kmfiß Shm kwotę 130.694 zł, w tym 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej powódka doznała w wyniku wypadku komunikacyjnego z dnia 16.12.2007 r., wraz z ustawowymi odsetkami od kwot szczegółowo wskazanych w wyroku (pkt I); ustalił odpowiedzialność strony pozwanej '\- . _ _` --- STRONA 2 --- sygn.sa1<±1Aca 282/13 ę za szkody mogące powstać u powódki w przyszłości (pkt II); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (III); orzekł o brakujących kosztach sądowych (pkt IV, pkt V) oraz o kosztach procesu (pkt VI). t , I W ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo o zadośćuczynienie zasługiwało na uwzględnienie co do 100.000 zł, co łącznie z kwotą wypłaconą powódce w toku postępowania w przedmiocie likwidacji szkody (60.000 zł) dawało sumę 160.000 zł. O . I r I I Podstawa odpowiedzialności strony pozwanej była bezsporna. V _Í Opierając się na -dokumentacji medycznej, obrazującej przebieg leczenia i rehabilitacji powódki, a także nardowodach z opinii biegłych sądowych: ortopedy i neurologa, Sąd Okręgowy uznał, że zakres i rodzaj obrażeń doznanychprzez powódkę, czas i charakter leczenia, bolesna i długotrwała rehabilitacja, nieodwracalność uszczerbku na zdrowiu, utrwalona dysfunkcja wielu organów, ograniczenia ruchowe na skutek urazów nóg,__ głębokie blizny, szpecące powódkę, I '- " _5 -' '¬-_ -' '-: "--'-j-: . ','.¿ "' „¿,_¿ __ .-- |: -..~ .| #41 'E trwałe upo§_I,ęd_ze_|1.ię sprawności.. _zmian _pourazowych w kolanie lewym oraz -wielkość i rozmiar jej"i.'ÍŠi"ei[Šiiá`fi "fižycznych i psychicznych uzasadniały zasądzenie na rzecz powódki właśnie kwoty 100.000 zł. 'Sąd wziął przy tym pod uwagę młody wiek powódki w chwili wypadku, zakłócenie w wyniku wypadku jej dotychczasowego, uporządkowanego trybu życia, konieczność korzystania z pomocy osób trzecich oraz negatywny wpływ wypadku na prowadzenie przez powódkę działalności gospodarczej. Sposób prowadzenia działalności gospodarczej przez .powódkę jest ograniczony, powódka była zmuszona zatrudnić pracownika do wykonywania cięższych prac, jest zmuszona re_zygnowaó z wielu usług albo powierzaćje innym wykonawcom. _ W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powódki o zapłatę zadośćuczynienia jest wygórowane i nie znajduje uzasadnienia w rozmiarze doznanej przez nią krzywdy, przy uwzględnieniu przeciętnego poziomu życia i zamożnosci społeczeństwa. Koszty procesu i brakujące koszty sądowe Sąd Okręgowy rozdzielił stosunkowo.,¿ że powódka utrzymała şyårngšjężądaniem w 77%, a strona pozwana w 33%. ' . Od powyższego wyroku apelację wywiodła powódka,'zaskarżając jego punkty: III, V i VI i podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 445 § 1 k.c. przez jego błędną O 2 --- STRONA 3 --- sygn.ar<1;1Aca 282/13 wykładnię, polegającą na przyjęciu, że należne powódce i odpowiednie zadośćuczynienie wynosi 160.000 zł. I I . W oparciu -o powyższy zarzut powódka wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez zasądzenie. na jej rzecz dalszych 40.000 zł. oraz o zasądzenie od strony pozwanej kosztów postępowania przeprowadzonego w obu instancjach. ' I I 7' I I I O 1 Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia faktyczne, poczynione przez Sąd Okręgowy izważył, co następuje: I _ Apelacja podlegała oddaleniu jako pozbawiona uzasadnionych podstaw. _ Na obecnym etapie postępowania ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku, pozostawały bezsporne. Spór między stronami dotyczył bowiem zastosowania przepisu art. 445 § 1 k.c. (a nie jego wykładni, jak błędnie wskazywała apelująca), tj. oceny adekwatności zadośćuczynienia do krzywdy, jakiej powódka doznałaęw wyniku wypadku z dnia 16.12.2007 r. Sąd Apelacyjny zaaprobował zatem w całości ustalenia faktyczne, poczynione przez Sąd Okręgowy i- przyjąłje za własne. _ . ' ~ . Sąd Apelacyjny nieznalazł podstaw do zmianywyroku w części orzekającej o wysokosci należnego powódce zadośćuczynienia. . Podkre_ś|enia_ wymagało, że _Sąd odwoławczy może d_okonać korekty wysokości zasąclzonego z_adośćuczynienia tylko wtedy,` gdy, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, jest ono rażąco nieodpowiednie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 07.01.2000 r., Il CKN 651/98, Lex nr 5103; z dnia 09.09.1999 r., Ii CKN 477/98, Lex nr 477661; Z dnia 26.08.1970 1"., I PR 52/70, Lex nr 14082; Z dnia 09.12.1968 r., Ill PRN 81/68, Lex nr -13997). W wypadku zadośćuczynienia, mającego naprawić krzywdę niematerialną, a więc niewymierną, nie można skutecznie podejmować prób podważenia oceny rozmiarów krzywdy wyłącznie przez przedstawienie subiektywnego stanowiska apelującego, _opartego na założeniu, że sumą odpowiednią dla naprawienia szkody doznanej przez powoda jest suma wyższa niż zasądzona przez Sąd pierwszej instancji. Brakjednolitych, `n_iezmiennych i porównywalnych kryteriów określenia sumy ,,odpoWiednr'ej” w_ rozumieniu przepisu art. 445.k.c. nakazuje uznać, że określeniewysokości zadośćuczynienia stanowi istotny atrybut Sądu merytorycznie rozstrzygającegto sprawę w pierwszej instancji _ . . Ę _ O 3 --- STRONA 4 --- Sygn. akt I ACa 282/13 (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25.02.1971 r., II PR 18/71, Lex nr 6884). Sąd drugiej instancji ingeruje zatem w sferę ocen, wpływających na wysokość zadośćuczynienia, tylko w 'wypadkach wyraźnego naruszenia zasad doświadczenia życiowego lub reguł logiki w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. L ę I N 1 7 Sąd- Okręgowy wziął pod uwagę wszystkie kryteria oceny krzywdy, które powódka powołała w uzasadnieniu apelacji, tj.: rodzaj i rozmiar doznanych obrażeń ciała, czas leczenia i rehabilitacji,-przebieg, złożoność i wielopłaszczyznowość_obu tych procesów, w tym w szczególności inwazyjny charakter zabiegów operacyjnych, którym poddała się powódka, nieodwracalność uszkodzeń kończyn i wynikające zen ograniczenie sprawności fizycznej powódki. Sąd we _wskazanym zakresie nader skrupulatnie ustalił stan faktyczny i obszernie przeanalizował wpływ wymienionych okoliczności na codzienne życie powódki oraz jej pespektywy na przyszłość. W tej sytuacji odtworzenie wuzasadnieniu apelacji przebiegu leczenia i ponowne przywołanie wniosków, płynących z -opinii biegłych, nie stanowiło zabiegu wskazującego na błędne zastosowanieprzez Sąd Okręgowy przepisu art; 445 § 1 k.c. 'Wbrew stanowisku apelującej (str. 4 apelacji), Sąd Okręgowy brał pod uwagę również i młody wiek powódki w chwili wypadku. Ponowne odwołanie się przez apelującą do okoliczności, które Sąd uwzględnił przy obliczaniu _wysokości '_ zadośćuczynienia, nie uzasadnia zwiększenia wysokości zad.osć_.uczynienie jedynie z tej przyczyny, że apelująca wyeksponowała takie okoliczności bardziej niż Sąd pierwszej instancji, bądż też dokonała ich zestawienia w innych konfiguracjach lub proporcjach niż te, które stanowiły podstawę ocen Sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny nie zgodziłsíę też z tymi argumentami apelacji, przez które skarżąca usiłowała wykazać, że Sąd Okręgowy błędnie ocenił wpływ wypadku na jej życie osobiste i zawodowe. Sąd Okręgowy uwzględnił bowiem i te okoliczności, określając wysokość zadośćuczynienia należnego powódce, a skarżąca nie wykazała błędów w Iogice rozumowania Sądu pierwszej instancji. * Ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny nie pozostawiał wątpliwości co do tego, że na skutek wypadku z dnia 16.12.2007 r. powódka została zmuszona do czasowego wyłączenia się z życia zawodowego, a następnie do zrewidowania swych planów zawodowych. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zarówno nagłość tych zmian, jak i. ich charakter, znalazła odzwierciedlenie .w wysokości zadośćuczynienia zasądzonego w zaskarżonym wyroku. Całkowita absencja zawodowa powódki trwała ' 5- " 4 --- STRONA 5 --- sygn.a1<r1Ac& 282/13 8 miesięcy, pouplywie których powódka powróciła-'do pracy, w związku z czym chybione były argumenty o kilku-letnich zmianach w życiu zawodowym powódki. Jakkolwiekpowódka W swym przesłuchaniu powódka-wskazała, że na skutek doz-nanych obrażeń nie była wi pełni dyspozycyjna* it nie mogła wykonywać tych czynności, które są typowe w prowadzonej przez nią- działalności gospodarczej (rozładowanie towaru, np. papieru, dżwiganie), a jej aktywność ograniczała się do przyjmowania korespondencji elektronicznej, to jednak nie można było- uznać, ze powołane okoliczności uzasadniały inną ocenę krzywdy niżta-,' którą przedstawił Sąd pierwszej instancji. Powódka utrzymała się bowiem na wolnym rynku, wtym samym sektorze, w którym prowadziła dotąd działalność gospodarczą. Co prawda została zmuszona to skorzystania z pomocy innej osoby, która wyręczała ją w- prowadzeniu prac, wymagających dużej sprawności ir siły fizycznej, jednakże powódka nadal "jāÜżóstała osobą, która decydowała-o kierunku prowadzenia swej działalności, jej charakterze i zakresie. Mimo istniejących ograniczeń fizycznych, uwzględnionych przez Sąd Okręgowy przy obliczaniu zadośćuczynienia, powódka realizowała się zatem zawodowo. Jakwynika z przesłuchania powód-ki, w chwili obecnej stan ten nie uległ zmianie; powódka nadal prowadzi jednoosobową -działalność gospodarczą, w tym-samym miejscu, o niezmienionym profi|_u. Nie ma zadłużeń, a swe zobowiązania, spłaca regularnie, w związku z czym prowadzona przez powódkę działalność daje jej, tak jak przed wypadkiem, poczuciestabilności finansowej i zawodowej, a wyrażane przez powódkę przypuszczenia, dotyczące przyszłości, nie dają podstaw do ustalenia, że wypadek spowodował" dalejidące zmiany lub zakłócenia w życiu zawodowym powódki. Obawy powódki pozostają- w chwili 'obecnej gołosłowne; powódka wiąże je z kolejnym wyłączeniem się z życia zawodowego na _czas planowanej operacji i rehabilitacji pooperacyjnej. Należało jednak zauważyć, że w chwili obecnej powódka ma utrwaloną pozycję na rynku, a nadto zatrudnia osobę bliską (konkubenta), co niewątpliwie ułatwia jej koordynowanie działalności w trakcie leczenia. Nadto, wcześniejsze zdarzenia dowodziły, że mimo wdrożonego procesu leczenia i nieobecności iw pracy, powódka potrafi zaangażować sięw prowadzenie działalności lub też co najmniej podzielić między współpracowników ifkooperantów obowiązki w taki sposób, który umożliwi jej niezakłóconą kontynuację prowadzenia działalności. I Powódka wswym przesłuchaniu wskazała też, iż w chwili obecnej inwestuje w rozwój działalności gospodarczej, czego wyrazem jest zawarcie kolejnej umowy '.'r. 5 --- STRONA 6 --- Sygn. akt I ACa 282/13 __ leasingu, której przedmiotem jest drukarka wielkoformatowa, warta ponad 100.000 zł (przesłuchanie powódki, zapis 00:38:00j'.- 00:39:14 e --.-protokołu rozprawy z dnia 12.12.2012 r.). Powódka nadal zatem ma obiektywną możliwość realizowania swych ambicji .iplanów zawodowych, zgodnie z przyj_ętymi_założeniamii z uwzględnieniem zmiennej, dynamicznej sytuacji na rynku, na którym działa. Jakkolwiek obecnie powódka podawała, iż na skutek doznanych urazów i istniejących u niej dysfunkcji kończyn nie może przyjmować części zleceń, tj. »związanych z koniecznością 1 montażu dużych, ciężkich elementów, to jednak należało zauważyć, iż opisywanych czynności powódka' nie mogłaby samodzielnie wykonywać nawet jako osoba całkowicie zdrowa, a to z uwagi- na ich charakter. Transport i montaż elementów wielkogabarytowych, ciężkich, każdorazowo wymaga przecież udziału więcej niż jednej osoby, jak również nierzadko specjalistycznego sprzętu. Konieczność korzystania w tym zakresie pomocy podmiotów trzecich wynika zatem nie tyle z niesprawności powódki,_ile z ograniczeń fizycznych, istniejących u każdego, nawet w pełni zdrowego człowieka. Ostatecznie zatem wypadek z dnia 16.12.2007 r. jedynie czasowo wyłączył powódkę z życia zawodowego, jednakże nie stał na przeszkodzie prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej zgodnie 'z uprzednio powziętymi założeniami oraz ambicjami powódki. Z tej przyczyny powódka nie-mogła wywodzić, że wypadek w sposób nieodwracalny pogorszył jej sytuację zawodową (str. 5 apelacji) i domagać się z tego tytułu podwyższenia zadośćuczynienia. ' Wszystkie wymienione w apelacji okoliczności, świadczące o wpływie doznanych obrażeń na życie osobiste powódki (uprawianie sportu, korzystanie_ z rozrywek ni rekreacji, swoboda dobierania strojów, oszpecenie bliznami), zostały uwzględnione przez Sąd pierwszej instancji przy obliczaniu należnego powódce zadośćuczynienia, a zatem ponowne odwoływania do tych okoliczności samo w sobie nie mogło doprowadzić do podwyższenia zadośćuczynienia. Powódka nie wskazała natomiast okoliczności pominiętych przez Sąd pierwszej instancji, poprzestając na ponownym opisie własnej. krzywdy, który nie stanowił zabiegu prowadzącego do wykazania błędu w stosowaniu przepisu art. 445 § 1 k.c. _ Reasumując - Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował przepis art. 445 § 1 k.c., w związku z czym brak było podstaw do podwyższenia. -zadośćuczynienia zasądzonego na rzecz powódki. Sąd Apelacyjny oddalił zatem jej apelację jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.). O 6 --- STRONA 7 --- Sygn. akt I ACa 282/ 13 'i Na podstawie przepisu art. 350 § 3 k.p.c. Sąd Apelacyjny sprostował oczywistą niedokładność w punkcie Il zaskarżonego wyroku. Sposób zredagowania przez Sąd Okręgowy wskazanego rozstrzygnięcia nie pozwalał bowiem na ustalenie źródła odpowiedzialności strony pozwanej, tj. zdarzenia sprawczego, którym był wypadek komunikacyjny z dnia 16.12.2007 r. . Powódki apelacja została w całości oddalona a ponieważ Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się okoliczności szczególnych w rozumieniu art. 102 kpc to orzeczenieo kosztach postępowania apelacyjnego jest konsekwencja odpowiedzialności za wynik sprawy w rozumieniu art. 98 § 1 kpc. - _ - _ ` 7