Teza / krótkie omówienie
kosztow procesu zapadio W_0p8.I‘C11.1'0 art. 102 l<.p.c. _ . . Od Wyroku ape1'acjewnieéli powod oraz powodowie S_ka~r1ii"Pa1_istWa ~ Zakiad I . Kano/'W>C. _ _ , oraz Skarb Pafistwa Areszt Sledczy W L ' "::%:'PozWan
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn._akt: I ACa 275/12 " ,c ;' '2“: "43 §£ 1|! . *9“ I. _ 1:1“ . ‘ it ' "' "=‘ WYROK 2 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2012 r. "Sa,d Apielgcyjny w Lodzi I Wydzial Cywilny W skladziei . _ I Przewodniczqcy: _SSA Alicja Myszkowska (spr.) _ ' J"Sgdziowie: 7 SSA Lil1aMateus'zczjIk'' . ' SSA T0masz_Szabe1ski . _ Protokolant: ' st. sekr. sqdowy Julita‘Postolska . _., ___ . ,. po rozpoznaniu W dniu 11' _m'aja52012 r. WLodzi _ v ‘~. na rozprawie sprawy z powédztwa S‘ Bf ' prieciwko Skarbowi Pafistwa Okrggoweinu Inspekforzitowi" smzby Wigziennéj w L , Skarb0wi‘Pa1'1stwa Aresztowi Sledczemu W L Skarbowi Pafistwa Zakladowi Karnemu w C: 1, Skarbowi _Pa1_'1stwa Zakladowi‘ Karnemu Nr ' vv I i Skarbowi Pafistwa Zakladowi ' Karnemu W L _ ' 0 zadoééuczynienie ‘ . na_ skutek zipelacji powoda oraz pozwanego Skarbu Pafistwa Aresztu Sledczego W L: ' iZak1a._du Karnego w C: ' ‘ od wyroku Sqdu Okrggowego W Lodzi z dnia 22 Iistopada 2011r. s'yg_n. akt II C 83/09 _ I. z apelacji poiwanego Skfifbfl Palistwa Aresztu §ledczeg0 W 1’. i Zakladu Karnego W C' I zmienia zaskarizony wyrok W
--- STRONA 2 ---
punkcie 1 W ten sposéb, fie oddala powédztwo w stosunku do pozwanego Skarbu Pafistwa — Aresztu éledczego W L i W punkcie 2 _w'ten sposéb, fie oddala powédztwo W stosunku do Skarbu Pafist§va Zakladu Karnego w C _ oddala apelacje; powoda; nic obciqia powoda obowiqzkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztéw postgpowania apelacyjnegq; 4 przyznaje i nakazpje wypiacié z funduszy Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrggowego W Lodzi na rzecz adwokata J K ‘ _ » kwotg 6.642 (szeéé tysigcy szeéésct cziterdzieéci dwa) zlote brutto tytuiem zwrotu kosztéw nieoplaconej pomocy prawnej udzielqnej powodowi z urzgdu W postgpowaniu apelacyjnym. ~:=~;~==;, _. A '”;;.;f‘_\;.¢2?.» vii .. If» xx 22.2%‘, Q1“; :2‘ ; Q ,~;~'».»f\\\>\=.»:;i1..._ <1» "NH __._ ~23 K (‘"4". »?;\''»,1.J;F: = . >* =i§'~;: >,'¢.'.“ :_x ' if ;_ "Q;‘gu_q.,' _..|,, ,__, _ *‘ ‘j' 'i‘ffQ '>‘~'~\,'>‘e"'1~h5 .i't:~=' '=12» 1_'='T?."?f“I\rI __ n_,“_i. i" =‘ . . ' r ‘:2’ ''.1€5;.§':'_§"‘§'\,i"'“£31.1‘;" ' Z§»»1"c:::s:m¢ .2U $5’ / I Qirrsfarz "3. l;§:¢¥‘}\\~__ ‘T ‘H I . Iy .=>»""‘“ i _I F/,.,...= __= 1"? .l‘ Mg ‘X /’\ 3‘ ‘W9 \. =3; M ~ \\~35.I%.,':§....‘;: 1
--- STRONA 3 ---
Sygn. akt I ACa 275/12 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 roku, Wydanym W sprawie z powédztw: S“ B“ ‘ przeciwko Skarbowi Paflstwa — Okrqgoweml Inspektoratowi S1uZby Wiqziemej w Z . Qkarbowi Pafistwa Aresztowi $ledczem1 w L ' Skarbowi Pafisitwa _Zak1adowi Karnemu w C , Skarbowi Pafistwa Zaldadowi Karnemu nr W L _ Skarbowi Pafistwa Zakiadowi Karnemu v L 0 zap1at¢,, Sqd Okrqgowy w Lodii zasqdzil od pozwanego Skarbu Pafistwz Aresztu éledczego W L na rzecz powoda tytu1em zadosiéuczynienia kwotg 1.00( zlotych z ustawowymi odsetkami ocl dnia stycznia 2009 roku do dnia zapkaty; oc pozwanego Skarbu Pafistwa Zakladu Karnélgo W C. zasqdzil na rzecz pqwodz fytulem zadoééuczynienia kwotg 11.000 z10tych z ustawowymi odsetkami od dnia 21 siycznia 2009 ._r0ku do dnia zapiaty; od pozwanegb " Skarbu Pafistwa Zaldadu Kamegc w L 1 "' zasqdzil na rzecz powoda tytu1en'1_zados'.<Euczynienia kwote; 1.000 ziotych 2 ustawowymi odsetkami od dni=a 21 stycznia 2009 roku do dnia zapiaty; od pozwanego Skarbu'Pa1istwa Zaldadu Karnegovnr ' w.I__ ;.asqdzii na rzecz powoda S? ' B§ " tytukem zadoééuczynienia kwote; 1.000 z1o_tych z ustawowymi odsetkarni od dnia 221 stycznfa 2009 roku do dnia zapiaty; oddalii powédztwp w poz.osta1ym Zakresie; zasqdzil od Skarbu Pafistwa‘ Sa,du Okrqagowego W L na rzecz adwokata J; K~ 1 1 _ ‘kwote; 8.856 z1o_tych W tym ziotych podatku VAT, tytuiem nieoplaconego’ za$tq;pstwa procesowego za powoda z urzegdu; nie bbciqzy} powoda nieuiszczonym Wpisem sqdowym; nie obciqzyi powoda zwrotem kosztéw zastgpstwa procesowego na rzecz pozwanych. _ ' Powyzszy wyrok zapadi na podstawie ustalefi faktycznych poczynio nych przez Sqd Okrqgowy, l<t6re Sad Apelacyjny w pelni pqdziela i przyjmuje za w1asne, 8 ktérych najistotniej sze elementy przedstawiajq sic; nastqpujqco. 2
--- STRONA 4 ---
S' B; od 2 paidziernika 2000 r. do 30 kwietnia 2002 r. przebywal W Areszcie §ledczym W L ' L Nastopnie zosta1 przetransportowany do ZK W L _ _ gdzie odbywal karc; do 18 grudnia 2002 r,, przy czym czasowo W okresie od 12 ozerwca 2002 ‘r. _do 22 Iistopada 2002 r. przebywal W AS W L Od dnia 18 grudnia 2002 1*. do 5 lutego 2003 r. powod by} osadzony W Zakladzie Karnym W P , a nastopnie przetransportowano go ponownie do Zakladu Karnego W L _ . gdzie przebywa1 do 2 sierpnia 2004 r. Dalej do 1911ipca 2006 r. kare; pozbawienia wolnoéci powod odbywai w Zak%adzie Karnym W C . po czym przewieziono go do Zaldadu Karnego w L ' . W tej jednostce penitencjarnej powod przebywai do 11 wrzeénia 2007; r. Tego dnia przetranspoflowano powodo do Zakladu Karnego nr W L 2 La od dnia 21 sierpnia 2008 r. do dnia Wniesienia powodztwa powod odbywal reszte; kary W A§ w L _ ' Podczas pobytu W Zak1adzie;Karnym W C powod podjefl nauke; W Zasadniczej Szkole Zawodowej dla Dorosiych W zawodzie introligatora. Powod b3_/1 tam osadzony'=po.cza,tkowo Wpawilonile 1_1r.9 obecnie ,,D“,_. a od 11 paidziernika 2004 r. do 19 1ipca'2006 r. W pawilonie"1_1r 37 obecnie ,,O". Czasowo powodprzebywa1_'_W celi przeludnionej, jednakZe_ o przeludnieniu eel zawsze by/1 informowany stosownie do art. 24s§1 1<.1<.w. W1aéciwy Sqd Qkrggowy wydzia1Penitencjamy. do ‘ 0 1 Podczas pobytu powoda w A§ w L do kofioa listopada 2009 r. dochodzflo do przeludnienia col, aczvkolwiek nie dotyczyio to Wszystkich cel. Powod przebywed czasowo ‘W przeludnionych ce1ach.1O przeludnieniu cel W A5'1 w L _ _by1 informowany Sé;d< Okrqgowy w L 2 Wydziai Pen_.i_tencjarnyf. Przeciegtnie osadzony mogi przebywaé W celi przeludnionej w czasie od 1 miesiqca do trzech miesiqoy, a czasami i dluzej. Zalezako to od rotacji osadzonych. Wlaéciwe rozmieszczenie wioiniow W A§ w L ' utmdniai takze fakt realizacji remontu w latach 2002 2007. Od kofica listopada 2009 _r. nie ma przeludnienia w tej jednostce penitencjarnej. Powod by} pod staid opiekq lekarskq W zwiqzku z luszczyczq, na ktora cierpi od dziecifistwa. _ . ' 3
--- STRONA 5 ---
Wjednostkach penitencjamych, w ktorych powod przebywal byi zaopatrywany w maéci lecznicze, ktorymi srnarowal miejsca zmienione chorobowo. ' W zwiqzku z1uszczycg powod korzystak z dodatkowych kqpieli. Podczas pobytu W AS W L powod takie korzystak na wiasnq, indywidualnq proébo z dodatkowych spacerow. Czasowe zgody na dodatkowe spaoexy udzielqla administracja aresztu. _ _ I W Zaldadzie Karanym w C . systematycznie korzystai 2 dermatologicznych konsultacji lekarskich, otrzymal kilka opakowafi zalecanych lekou oraz stalq zgodq; na dodatkowe 3 kqpiele _w tygodniu. W okresach miodzy tymf konsultacjarni powod wielokrotnie otrzymywed loki dermatologiczne o__d lekarzy przyjmujqcych W tej jednostce. Nie 1>y1o medycznych Wskazafi do hospi1aliz_acj powoda czy fez poddaniu go torapii promieniowaniem ultrafioletowym. Decyzje c 'sposobie leczeniapodejmowal Zawsze derméltolog. " ' ' ' . Przetransportowanie powoda do Zakiadu Kamego nr 1 W L mialo miodzj 1 I 1 .im1)?=i§1‘i=zWi.q,Zel_< z poddaniemllgo Ieozeniu_ na Iuszozycg. W dniu_12 Wrzofinia 2007 _r. pt przyjé;'c1u'.'go do tej jednostki by1_ on badany przez Iokarza. Wdroiono Wowcza dennatologicmqie 1eczenie ambulatoryjne. P;_r__zy tak ustalonym stanie faktycznym Sqd Okrqgowy uzna1, ii: powédztwo jes czoéciowo zzisadne i zasiuguje W czqéci na uwzglodhienie. Jako podstawo roszczeni. powodo wskazano art. 23 i 24 kc W zw. z art. 448 kc oraz art. 417 § 1 kc. _ ' Do1’<onuja,c interpretacji Wymienionych przepisow Sod I instancji podzieli poglqd wybaiony W Uohwale skiadu 7‘ sodziow 2 dnia 118 paidziemika 2011 r. \ sprawie sygn. akt III CZP 25/ 1 1 (opubl. OSNC 2012/2/ 15, LEX nr 960463, Rzeczpos; PCD 2011/244/1, Biu1.SN 2011,/10/A6). _ '1 ' Jak Ipodkreélono ow uzasadnieniu We wszystkich Ipozwanych 'zak1adaoh, * ktorych p'rze"bywa1 powod pxzeludnienie nie mia10 oharakteru przejéciowego i ni stanowito szczegolnie uzasadnionego wypadku. Sta1o sic; to podstawq uznania, fie ni Wowczas at zachodzi1 W niniej szej sprawie szczegolny wypadek z obowiqzujqcego 248§1 k.k.W., gdyic do ograniczenia wielkoéci powiorzchni celi no jednego skazaneg 1 . 4
--- STRONA 6 ---
1 1 1 i | 1 F poniiej 3 m2, mogio dojéé jedynie na ozas éciéle okreélony i nie nadmiernie diugi chodziio bowiem o Wyjqtek od zesady. _ _ ' W ocenie Sqdu I instancji W przedmiotowej sprawie, doszio do naruszenia dobrz osobistego powoda, W postaci prawa do godnoéci i humanitarnego traktowania. Stronz pozwana naruszyia zasady wynikajqce z kodeksu karnego Wykonawczego, co dc sposobu wykonywania wobec powoda kary pozbawienia Wolnoéci i jednoczeénie nie udowodnila okolicznosici wylqczajqcych bezprawnoéé jej nafuszefi, W tym w szczegolnoéci nie Wykazaia zasadnoéci stzinowiska, i2 w niniejszej sprawie przeludnienie eel, W ktoifycli przebywai powod miaio charakter cz_asoWy i stanowiio szczegolnie uza$adniony Wypadek._ . _ . _ W ocenie Sqdu; rozmiar dolegliwoéci psychicznych, jakie na skutek przedrniotowego zdarzenie _staiy sic; udziaiem powoda, byi niewielkiego siopnia. Stan psychiczny powoda nie iiosi cech trwaiego uszczerbku na zdrowiu' W sfeize psyohieznej, a jest koneekwencjq zaburzefi osobowoéci i naduzywania substancji psychoaktywnyoh z cechzimi uzaleznienia. Przebywanie powoda W celi zageszczonej powyzej . dopuszczalnej norrnye nie spowodowaio tez zaburzefi funkcjonowania organizmu z punktu Widzenia intemistycznego i W tym Zakresie nie Wywoialo tez trwalego usgcgerbku nazdrowiu. Objawy ._zaburze1i,ktore Wystqpiiy u powoda mogly mieé pod wdgledern zdrowotoym niekorzystny charakter, ale z drugiej strony nie nosiiy cech stoioéci i trwaioéci, gdyz Wynikaiy one m_.in. z okreélonyoh warunkow i sytuacji, W jakirlh przebywai. I _ _ , ' W konkluzji maj 21,0 na uwadze charakter naruszonego dobra osobistego powoda i cz‘asookres_ naruszefi oraz brak szczegolnie dotkliwych skutkow naruszeiio trwaiym charakterze Sad I instancji doszedi do przekonania, Ze stosowng sumq zadoééuczynienia bedzie kwota po 1000 zi. od pozwanych Aresztu §1edczego W L Zakiadu Kamego W C :, Zakiadu Kamego nr W L A .i_Zak1adoWi Kamego W ' 5
--- STRONA 7 ---
.1 CD W pozostaiej czeéci Sad oddalii powodztwo uznajac je za nadmiernie Wygorowane Za niezasadne nalezaio takze uznaé jego zarzuty dotyczace file funkcjonuj acej siutby zdrowia, ‘oraku wlaéciwej opieki W zakresie dermatologicznym. Powod systematyeznie korzystal z opieki medyoznej, otrzymywai odpowiednie leki i ma:Zci dermatologiczne. Nadto uzyskiwai zgody na dodatkowe spacery oraz kapiele. Nalezne odsetki Sad zasadzii na podstawie art. 481 ‘§ 1 k.c. uwzgledniajac W tym zakresie za,danie'powoda oraz date wytoczenia powodztwa. Wobec upiywu terminu okreélonego w art. 4421* k.c Sad Okregowy stwierdzii przedawnienie roszczefi powoda W stosunku do Skarbu Pafistwa Okregowego 6 Inspektoratu Siuiby Wieziennej. A _ Rozzstrzygniecie W przedmiocie kosztow procesu zapadio W_0p8.I‘C11.1'0 art. 102 l<.p.c. _ . . Od Wyroku ape1'acjewnieéli powod oraz powodowie S_ka~r1ii"Pa1_istWa ~ Zakiad I . Kano/'W>C. _ _ , oraz Skarb Pafistwa Areszt Sledczy W L ' "::%:'PozWany.Areszt §1edczy W L ' I lS1(&_I‘Z)'1'W)¢'1“01< W _czeéoi_dotyezacej pui1_1<tu1 zasddzajaoej od pozwanego Skarbu Pafistwa Aresztu §1edczego'__W L kwotg 1000.00 zi z u'staWoWymi od'se’d<ami od dnia 2'1 stycznia 2009 roku do dnia zapiaty, 2 takze punktu 8 nieobciaienia powoda zWrotem kosztow zastepstyya prooesowego. I Skarzaoy zarzucii rozstrzygnieciu : 1. 'narL1szenie przepiséw prawa procesowego art. 233 § 1 _k.p._o poprzez: dokonaniu biednej oceriy dowodowvustalajac na ich podstawie, Ze osadzenie powoda" v Warunkach ' przeludnieniai nie miaio charakteru wyj atkowego .a . ta1<2e. Ze : obiektywnego punktu widaenia doszio do naruszenia dobr powoda godnoéci i praw. do humanitarnego traktowania, ~ nieuwzglednienie dowodow Wskazujacych n dziaianie pozwanego W ramach porzadko prawnego zeznafi éwiadka S oraz pism kierowanyeh przez pozwanego do sedziego penitencj ar_n.ego sprawozdlania z Wizytacji sedziego penitencjarnego, a W konsekwencji ustalenie, 2 pozwany nie wykazal okolicznoéci uwainiajacych od odpowiedzialnoéci W zakresi przeludnienia, nieuwzglednienie dowodow z dokumentow projektow ocen ' 6
--- STRONA 8 ---
okresowej powoda, proéb powoda (wraz z adnotaej ami o pozytywnym rozpatrzeniu) vs zakresie dodatkowyoh iaini, spacerow, paezek Zywnoéeiowyeh oraz osadzenia W eel pojedynczej, z ktoryeh wynikaio, :1/.e powod prawidiowo funkejonowai W pozwane jednostce oraz. Ze nie zostaia przekroezona zwykia miara eierpienia zwiazana 2 Wykonaniem kary izolaoyjnej; _ 2. naruszenie przepisow prawa materialnego ~ art. 448 k.e W zwiazku art. 24 § 1 k.c. oraz art. 110 i 248 k.k.w. (W pierwotnym brzmieniu) poprzez uznanie, Ze pozwany dziaiai W warunkach bezprawnoéci i_ zostaiy speinione przesianki odpowiedzialnoéci W zwiazku z naruszeniem dobr osobistyeh powoda, a takze, Ze dz obiektywnego punktu widzenia doszio do _narusz'enia dobr osobistych powoda W postaci godnoéci i prawa do humanitarnego. traktowania oraz, ze zostaiy speh_1i__one_ przesianki odpowiedziainoéei pozwanego na zasadzie czyno niedozwolonego, eo skutkowaio zasadzeniem zadoééuezynienia; art. 102 k_.p.e.poprzez biedne zastosowaniei niezasadgenie od powoda na rzeez pozwanego klosztoW _zastepstwa"p1*ooesowego na zasadzie przepisu art. 98 W zw. zart. 99 k.p.e. __ W konkluzji skariaey wniosi o zmiane zaskarzonego Wyroku, poprzez oddalenie poW6dztWa W‘ ozeéei zaaigarzonej, eweritualnie 0 jego uehylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania i zasadzenie na rzecz pozwanego 011 powoda kosztow proeesu za obie instancj e‘, w tym kosztéw zastepstwa procesowego Wediug norm przepiéanych. . Pozwany Zakiad Karny‘ C .. wniosi apelaeje od pkt 3 wyroku.zarzueaj ac naruszenieart. 34 W zw. z ‘art. 448 kc i wniosi o zmiane rozstrzygnieeia _i oddaienie powodztwa W stosunku do pozwaneg0.Zak1adi1 Karnego W C. 4 . Powod zaskarzyi Wyrok W czeéei dotyczacej_ pkt 5 wyroku i zarzucii naruszenie: l .. przepisow prawa materia1nego,"a to art. 448 k.c. poprzez jego biedna wykiadnie i‘ przyjeeie. Ze zasadzona kwota 4000 zi zadoééuezynienia kompensuje ' p0W0d0Wi doznana krzywde za naruszenie prawa. do. godnoéci i humanitarnego 0 ‘.7
--- STRONA 9 ---
traktowania, W sytuaeji uznania przez Sad I instaneji Ze kwota zadoééuezynienia nie mote mieé Wartoéci symbolicznej, ‘ _ przepiaow postepowania majace Wpiyw na treéé Wyroku, a to przepisu art. 227 k.p.e. W zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez oddaienie przez Sad I instaneji Wnioskow dowodowych powoda o dopuszczeniei dowodu z opinii biegiego iekarzy: psychiatry na okolicznosié stwierdzenia negatywnego wpiywu na zdrowie psychiezne powoda faktu pzzebywania W przeludnionych celach, a tym sarnym swobodnego przyjeeia przez Sad, Zerozrniar dolegliwoéei psychicznych, jakie I121 sicutek przedmiotowego zdarzenia staiy sie udziaiem powoda byi niewielkiego stopnia, a stari psyehiczny powoda nie nosi ceeh trwaiego uszczerbku na zidroviriu W sferze psyehie_znej_, a jest konsekwencja, zaburzefi osobowoéci i naduzywania substancji psyehoaktywrlych z ceehainiuzaleinienia, podczas gdy z materiaiu dowodoWego nie wynika by powod byi uzaleiniony od jakichkoiwiek érodkow psychoaktywnych, a Sad ocenii stan zdrowia psyeliicaiiego powoda nie majac ku temu opareia W _speej aiistyeznej Wiedzy z zakresu lpsychiatrii; dermatoioga na oko1i_czno§c': atwierdzenia, W. iakim aakrlesiel stres, ‘jaki odczuwai powod W zwiazku z przeiiywariiem W przeludnionyeh celaeh, miaI na rozwij anie sie ehoroby iuszczyey, a tym samym swobodnego przyj ecia przez Sad, Ze przebywanie W przeludiqionejiieeli nie spowodowaio zaburzefi funkcjono'Wania organizmu z. punktu widzenia internistycznego, i tym samym nie Wpiywaio na zwiekszenie rozmiaru choroby iuszczyey, W sytuacji gdy Sad do1<on'ai powyizszej oeeny nie majae ku temu oparciaw speejalistyeznej Wiedzy Z zakresu interny i dezmatologii. . ' I I 8 . Ponadto skarzaey zarziicii naruszenie przepisow postepowania majace wpiyw na treéé Wyroku, a to przepisu art. 233 § 1 k.p.e. poprzez dowolna an_a1iz<.=; materiaiu dowodowego it biedne przyjecie przez Sad, Ze zeznania éwiadkow uwzgledniaiy tylko ogolne opisy ziych Warunkow panujacych W jednostkaeh penitencjarnyoh, W sytuaeji gdy powoiani éwiadkowie w szczegoinoéci éwiadek B1 _ F oraz S M “ Wskazywaii, Ze powod ze wzgiedu na sytuacjeprzeludnienia W ceiach, W
--- STRONA 10 ---
ktorych przebywai byi poddany okolicznoéciom naruszenia jego dobr osobistyeh, co miaio Wpiyw na jego psyehike. W konlduzji skarzacy wniési o zmiane zaskarézonego __Wyroku poprzez uwzglednienie powodztwa i zasadzenie od Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez bioraee. w procesie udziai stationes fisci Areszt 81edezy W L Zakiad Kamy W C Zakiad Karny W L . _>raz Zakiad Karny nr W L L rra rzeez powoda kwoty iacznie 332.000 zi W rownyeh czeéciach od kazdej z reprezentujacyeh Slkarb Pafistwajednostek; ewentualnieuchylenie wyroku W zaskarzonej ezeéei i przekazanie aprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I Instancji; zasadzenie kosztow posltepowania przed Sadem II Instancji, w tym kosztc':W zastepstwa adwokaekiego wediug norm przepisanyeh, ktore to koszty nie zostaly uiszczone przez powoda W eaioéei 31‘l1'W ezeéci. Sad Apelacyjny zwaiyl, o nastepuje Apelacje Wniesione przez skalrzaeych pozwanyeh zasiuguja na uwzgledniienie co do zasady, natomiast érodek odwoiawezy wniesionyprzez powoda podlega oddaleniu. Sad Apelacyjny po ponownym przeanaiizowaniu zebranego materiaio dowodowego podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sad I instancji. Wbrew odmiennemu przekonaniu skarzacego oeena Wiarygodnoéei i mocy dowodow przeproifl/adzonych W spraWie zostaia dokonana przez Sad Okregowy W sposob rzetelny, zgodnie z kryteriami zakreélonymi W art. 233~_§ 1 k.p..e. Zgiaszane zarzuty dotyczace wskazanej normy prawnej dotycza W istocie jedynie wpiywu Warunkow panujacych W jednostkach penitenejarnych na naruszenie dobr osobistych powoda. ’ _ 'Raeje nalezy przyznaé Sadowi Okregowemu, ktory Wakazai, Ze podstawe odpowiedzialnoéoi pozwanych stanowi art. 448 k.c. W zwiazlai art.24 § 1 k.c. 9 .
--- STRONA 11 ---
Zrédiem ochrony tej sfery sa takie art. 30 i 40 Konstytucji RP. D0 ochrony pram oséb osadzonych odnosi sic; art. 41 ust. 4 Konstytucji stanowiacy, it kazdy pozbawiony wolnoéci powinien byé traktowany w "sposéb humanitarny. Materia cioznaje réwnieé regulacjli W przepisach prawa miegdzynaroclowego w tym art. 3 Konwencji 0 ochronie praw cziowieka i podstawowych wolnoéci sporzadzonej W Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Ni" 61, poz. 284 ze zm.), ktéry Wprowadza zakaz stosowanie tortur i ponizajacego traktowania i karania. Wedlug art. 7 i 10 Miqdzynarodowegc Paktu Praw Obywatelskich i Politycznyeh, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia '19 grudnia 1996 r. (Dz. U. z 1977 r. Nri38, poz. 167, 169), nikt nie bqdzie poddawany torturom Iub okrutnemu, nieludzkiemuéalbo poniiaj acemu traktowaniu lub karaniu, a kazda osoba pozbawiona woinoéci begdzie traktowana w sposéb humanitamy i 2 poszanowaniem przyrodzonej godnoéci cziowieka. . . 1 Kodeks karny Wykonawczy w art. 1 wprowadza lzasadeg it min. kary wykonuje sir; 'spbsc'Jb humanitamyi z poszanpwaniem godnoéci ludzkiej skazanego oraz zakazuje sic; stosowania tortur lub nieludzldago albo poniiajacégo tr'al<t0_wa1iia i klarania skazanego. Warunki _odbywania kafy pozbawienia woinoéci okreélajq szczegélowo art. 110 kkw oraz art. 248 kkw. ' 'D0tychczaso'we oizecznictwo zaréwno sadéw polskich jak i Europejskiego Trybunalu Praw Cz1owie1ca na igrunbie wymienionych reguiacji stwierdza ic11 przekroczenie a w konsekwencji naruszenie débr osobistych oséb osadzonych w przypadku gdy naruszeniu norm powierzchniowych towarzyszyiy takze inne niedogodnoéci. (por. wyroki SN z dnia 28 iutego 2007 r., V CSK 431/06 i z dnia 17 marca 2010 r., II CSK 486/09,’ wyroki Sadu‘ Apelacyj nego w Lodzi 2: cinia 7 Iipca 2010 r., I ACa 388/10, nie publ.; z dnia 15 lipca 2010 r., I ACa 441/10; nie publ. 2 _dnia 1.8 listoisada 2009 r.; I ACa 740/09 i z dnia 5 sierpnia 2010 r.; I ACa 508/ 10; wyroki ETS z dnia 6' marca 2001 r., nr 40907/98, Dougoz przeciw Grccji, z dnia 29 kwietnia 2003 r.§ nr' 50390/99,'McGlinchey przeciw Wielkiej Brytan_.ii i z, dnia 11 rnarca 2004 r., n1 40653/98, llorgov przeciwko Buigarii). _ " ID
--- STRONA 12 ---
Szczegolna uwagq zwrocié nalezy na pogiady Europejskiego Trybunaiu Praw Cziowieka Wyrazone W uzasadnieniachorzeczefi W sprawach nr 17885/04 i 17599/05, bgdacych nastegpstwem skarg obywateli polskich K _, O; ' 7 ' ‘ iN< S ' przeciwko Poisce, W ktérych stwieirdzono, is urnieszczenie osadzonych W Warunkach przeludnienia Wiazaio sia z naruszeniem art. 3 Konwencji. Konkluzje Trybunaha nawiqzywaiy jednak do wczeéniejszego orzecznictwa albowiem W obu wymienionych sprawach, wydanych analogicznych stanach faktycznych naruszeniu normy powierzchniowej towarzyszyiy inne niedogodnosici. Osadzeni byli Wyjatkowo czgsto przemieszczani pomisgdzy celami, okresy orzebywania W Warunkach przeludnienia byiy diugie, witginiowie zmuszani byli do brania kapie1i.W duzych 24 osobowych grupach. Co WiQC6j przekroczenie norm powierzchniowych byio drastyczne ilw skrajnych Wpadkaclfi na jednego osadzonego przypadaia powierzclinia mniej sza nii 2 m2. . W zwiazku ze stanowiskiem ggruntowanym W naj nowszym orzecznictwie W__tym min W uchwa1e_ Sadu _NajWyzszogo___z dnia W sprawie III .CZp 25/11 ustalenie OC1_p0\§/18C1Z1fi1HO§C1 wymaga ustalenie jedynie bezpraWnos'.ci dzialania naruszyciela nie zaé jego Wihy. W konsekwencji nie zasiuguja na podzielenie Wszelkie argumenty po§1n_0szone' przez skarzacych pozwanych dotycgaoe polityki karnej, czy proporcji iloéci ndiejsc jakimi dysponowaiy poszczegélne jednostki W stosunku do Iiczby osob kierowanych do odbywania kar pozbawienia Wolnoéci. . _ W tej sytuacji rozwaienia wymaga kwestia beaprawnoéci dziaiania pozwanych. B:3/zspomym jest fakt przebywania przez powoda W Warunkach przeiudnienia We Wszystkioh j ednostkach penitencj arfiych, W tym takze W Areszcie §1edczym W L _ . oraz Zakiadzie Karnym W C: ‘ . Przewlekie osadzenie w Warunkach przeludnienia niezaleznie od zachowania szczegélowych Wymagafi monitorowania stanu osobowego Wieginié._W_czy zgiaszania tej syiuacji sodziemu penitencjarnemu W myiél art. 248 kkw stanowi istotny argument za uznaniem _ przekroczenia powyzej wymienionych norm, a W konsekwenoji ' I 1
--- STRONA 13 ---
bezljrawnoéci dziaiania pozwanych. Niemniej jednak Wziaé pod uwage; nalezy szczegélne okoliczznoéci Wystopujace W sprawie niniejszej dotyczace Warunkow osadzenia dotyozaoyoh powoda. ' \ W odniesieniu do pobytu z ZK W C podkreélenia Wymaga, Ze podczas osadzenia W wymienionej jednostce od 11 paézdziemika 2004 r. do kofica pobytu powéd przebywai W pawilonie nr 37,’ W ktérym cele byly otwarte W ciagu dnia. fzwiazku z tym osadzeni przez iacznie 6 godzin dziennie mogli przemieszczaé sis; po pawilonie. Dodatkowo mogli korzystaé co drugi dziefi ze spacerow, zaé dwa iub trzy razy W tygodniu z zajoé na boisku. (zarzadzenie or 1 k 7475) Ponadto ppwod przez okres iacznie 8 miesiegcy wykonywai praceg, a takie uczestniczyi W zaj eciach szkolnych gdy: W tym ozasie ukofilczytl 4 semestry zasadniczejszkoiy zawodowej dla dorosiyoh (k 81S4). W trakcie pobytu nie zglaszal skarg (k 85'86), szeroko korzystai _z W1QZ16I'lIl6j siilzby zdrowia (k 92100). Zatem uciaz'1iWoéé_ wynikajaca 2 faktu przebyavaiiia W przeludnionych celach byia niewielkiego stopnia, gdyzz uwagi na pi'a'c.<'; '1'1'auk§"ora'z otWarcie oé1,"pow'6d przebywalWaim11il<ac'h przoludnienia jedynie W porze I'1OCI'l6_]. ' _ . Z ko_1o_i_W okrlesie pobytu powoda W Areszoie §1edc_gy_m W L uwzgiqdniano Wszelkje proébyi zmierzajace do poprawy warunkéw odbywania kary, W tym W sZozego1no'§ci dotycz'ac'e~ot1'zymywanych pacze1<,_moZ1iW0§ci' dodat1<0.W_Ych_ kapieli, Spaceréw, 5 takze umieszczenia W celi poj edynczej (k 367 3179). Powéd przebywal W Warunkach przeiudnienia pfzez okres okoio 5 miesigcy W celach przeludnionyoh, jednakio pierwsza jego proéba 0 przoniesiénie do celi jednoosoboWej zostaia uwzglodniona, W takiej celi_ powéd pizebywal takze przez kilka miesigoy. Zatem uciailiwoéci zwiazanei z faktem pfzeludnienia w tym zakiadzieiirowniez nie byiy dla powoda tak duie. b I2
--- STRONA 14 ---
' Drdgim argumentem podnoszonym przez powoda maj acym éwiadczyé o naruszeniu dobr osobistych _sa okolicznoéci zwiazane z leozeniem choroby skory na jaka cierpi i reakoj ami wspéiwioiniow na jego schorzenie. . W ocenie Sadu Apelacyjnego tezy stawiane przez strong powodowa nie zasiugujq na podzielenie. Reakcje otoczenia na schorzenia W postaci iuszczycy nie zaleza bowiem od wielkoéci powierzchni przypadajacej na osadzonego. ' Przede Wszystkim wpiyw na nie ma kultura osobista osob skazanych, na ktora pozwani nie mie'li Wpiywu. Podkreélenia wymaga takze, Ze schorzenie to choé przewlekie nie mogio byé szczegolifie istotnym elementem Zycia wioziennego skoro jeclen ze siwiadkow — D .B I 7, osadzony Wspélnie z powodem W Areszcic §1edczym w L nie wiedziai, o nim (1< 434). % _ W odniesieniu do jakoéci leczenia wile;ziennego podkreélenia wymaga, to powod szeroko korzystai z pomocy lekarskiej udostopnianej osadzonym. Ponadto z wiedzy dostopnej kazdemu .pfzeci&;tnemu obywatelowi powszeolmie wiadomo, Ze dostop do publicznej siuzbygdrowia, lctora maj a zapewnione osoby pozostajace na Wolnoéoi jest W istooie ograoiczony, Wymaga czosto diugotrwalego oczekiwania na wizyty czy diagnostyko —_ oo W szozegolnoéoi dotyczy wizyt u lekarzy s.pec_ja1istoW. Uprawnionym jest zatern twierdzenie, Ze opieka medycznajakapowod zostial otoczony Wjodnostkach penitencjarilych W istocie nie odbiegaia od tej jaka skarzacy mialby zapewniona pozostajac na Wolnoéci. V ‘ ‘ ~ 9 . Stwierdzié zatem nalezy, Ze wnioski Wysuwane ptzez powoda dotyozace wpiywu przebiegu ileczenia na jego stan zdrowia psychicznego sa zbyt daleko idace zwiaszcza, Ze jak sam twierdzi nailuszczyceig cierpi od dzieicifistwai, jest to choioba samoistna, ktorej konsekwencje ponosi niezaleznie od faktu odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. W konkluzji abstrahujao od wiaéoiwoéci osobistych skarzacego obioktywna ocena Warunkow osadzenia wskazuje, iz mimo czasowego przekroczenia normy ' .13
--- STRONA 15 ---
wynikajacej z art. 110 § 1 kkw traktowanie powoda nie nosiio ceeh nieludzkiego czy ponizajaoego tarkowania i mieéciio sie W ramaoh szeroko rozumianego humanitaryzmu. _ * . Nie bez znaczenia pozostaje takie fakt, Ze powod jest recydywista penitenojarnym, Wielokrotnie popeiniai czyny karalne (k 365). Bedac Wczeéniej osadzony Winien sie zatem liczyé z konsekwencj ami W postaci warunlcéw zwiazanych 2 Wykonywaniem kary pozbawienia Wolnoéci. _ W tym miejscu odnieéé sie takie nalezy do zarzutu naruszenia art. art. 227 k.p.c. W zw. z art. 27% § 1 k.p.c. zgioszonego przez powoda. Wnioski doWodoWe o powoianie biegiych lekarzy dermatologa i psychiatrow w tym stanie rzeozy sa nieprzydatne dla rozstrzygnieoia. _Jak Wykazano powyzej zastosowane Wobeo powoda leczenie nie odbiegaio od stahdardow obowiazujacych W kraju, ayponadto 'bra1< jest podstaw by sadzié, .ze.:samo nieznaozne naruszenie norm powierzchniowyeh mogio mieé Wpiyw na przeb_i_ei§ "1.eeze1'1i.a choroby powoda. Niewatpliwie byia ona dla powoda dod'atkow_a dolegliwoéoia, jednakie jej przebieg nie miai zwiazku. z samym fakten_"_1_ czasowego przebywania powoda W celacli przeludnionych. P.oW6d przebywajac W zakiadzie karnym nie zglasza dojiegliwoéoi psychicznych W Zakiadzie Karny__1j11 W' C uczyl sie i pracowal oraz pfzebywai W oelach poiotwartych, zatem brakjest podstaw do stwierdzenia, iie przeludnienie W celach miaio wplyw na pogorszenie jego stanu psyohioznego. Pozwany nie zgiaszal rowniei dolegliwoéci psychicznyoh w Areszcie §1edczym W L ' ' V V Przechodzao do rozwazafi nad kwestia zasadnoéci zadoééuczynienia przyznanego przez Sad I inétancji podkreélié nalezy, iz jego wysokoéé Apowinna odpowiadaé wielkoéci ustalonej krzywdy, albowiem éwiadczenie stanowié ma ekwiwaierit utraconych dobr (por. A. Cisek (W1) E. Gniewek, Kodeks Cywiiny Klomentarz, Warszawa 2008.; art. 445, nb 3). A ' , ‘_ :4
--- STRONA 16 ---
W myél powszechnie przyj etego pogladu W orzeoznictwie i doktrynie nie kazde naruszenie dobr osobistych rodzi prawo do Zadania zadoééuczynienia na podstawie art. 448 k.o. W"przyWo1anej wczeéniej uchwale skiadu siedmiu sedziow z dnia 18 paidziemika 2011 r. III CZP 25/11 oraz miedzy innymi W Wyroku 2 dnia 27 paidziemika 2011 r. v cs1< 489/10 (opubl LEX 111 1102552 Sad Najwyzszy stwierdzii, ze uinieszczenie osoby pozbawionej‘ Wolnoéci W celi do powierzchni przypadajacej na osadzonego mniejszej nit 3 m2. mote stanowié wystarczajaca przesianke naruszenia dobr osobistych‘ Wskazai jednoczeénie, Ze fakt ten nie przesadza o zasadnoéci roszozenia 0 zadoééuczynienie na podstawie art. 448 k.o. (por takze postanowienie Sadu Najwyzszego 2 dnia 7 grudnia 2011 r.V CSK_ 113/11 opubl LEX nr1101690). _ * _ . .;Konkl_u__dujac ta czeéd roawazafi Sad_Ape1acyjny stwierdza zasadnoéé apelacji pozwanych W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 23 i 24 kc W zW z art. 448 kci W I<onse1<Wenoj_i ‘nie uwzgIednia pogladow przeoiwnych W tej kwestii Wyrazonych W érodku odwoiawczym .;powoda.' Uznaé bowiem nalezy, ze Wprawdzie, doszlo. do naruszenia dobr osobistych poWoda przez fakt odbywania kary pozbawienia Wolnoéci W przeludnionych celaoh jednakze jak wykazano powyzej bylo ono na tyle nieznaozne, fie nie uzasadnia ono przyznariia zadoééuozynienia W myé1 art." 448 kc. .‘ Pozwany Areszt §ledozy W I. zarzucii rozstrzygnieciu naruszenie art. 102 kpo przez niezasadzeriie odv powoda na rzecz pozwanego kosztow zastepstwa procesowego na zasadzie przepisu art. 98 W .zW. z art. 99 k.p.c. Biorac pod uwage okolicznoéci przedmiotowej sprawy, subiektywne przekonanie powoda o zasadnoéci dochodzonego, roszczenia, a przede wszystkim znikome mozliwoéci platnicze zgiaszany zarzut nalezy ocenié jako nietrafny. . ' W konsekwencji Sad*Apelacyjny na podstawie art. 386§1 k.p.c. zmienii zaskarzony wyrok W ten sposob, Ze oddalii powodztwo W stosunku do skarzacych pozwanyoh tym samym uwzgledniajac W caioéci apelacjc; pozwanego Zakladu Karnegow C _ i Aresztu 8iedczego W L W czeéoi. _ I5
--- STRONA 17 ---
—.<a_44—.111.“*244v4__4a4_4.“=_A.,~_ I I. 1 J ‘I I W pozostaiej ozeéci Sad drugiej instancji oddalii apelacje Aresztu Siedozego W . L oraz apelacje powoda W caioéci na podstawie art. 385 kpc. ' 7 ‘ Na podstawie art. 102 k.p.c. W zwiazku 2 art.""391 k.p.c. nie oboiazono powoda kosztami procesu W instancji 0dWoiaWczej na rzecz strony pozwanej. ' O kosztach nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzedu W postepowaniu apelacyjnym ozzeczono na podstawie § 2 ust 3, § 6 ust 7 i § 13 ust 1 pkt 2 i § 19 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci W sprawie opiat za czynnoéoi adwokackie (. . .) — Dz. U. nr 163, poz. 1348. ‘ . a ’__,.., »11|¢»..,_,»‘ re’A 5 F’! 1_,'“ ./;. ts 11 at r ~.. I Ky ;|"¢;\:)., _,..¢" '::\_k. . ‘ A‘ I8I . I! $22,131‘*‘:.';3.$?.".!.=E21?: ¥'1‘i"";§~g»;=1=~.1;."=(; .1 E (1, .3 ~‘.;_‘;»;;1'<_._ , ='.\;;:;§;__.r_ 1. ._; ~_=11.. ;.' 1 _<..: _: :.»_J 1 .:§_?:;g,T§_‘;:'.';;__ ‘f'.1;g;.=,1._.;; ". ‘ ' _;.!I' v 111 1 *1"=.c'% 181; §.§o':.='t:Ea .. ' ,\ '...‘)\}.;_,,; _.‘._._<.. _: 19 1 . \ _ r \ Q)’ 1 1 14 y V J _ ,_ _. ; _. 1 . . :J'\':5\._\‘ v M /,9 ..y_,G_ I73: . I ...__W_fl_,. 1: " n 1.. \ x’ R“If U ii‘ 1: ‘W’? .....;.....;'~= . \ 1' / I
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Okregowy W sposob rzetelny#I ACa 275/12 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 roku#art. 448 kc#art. 417 § 1 kc.#art. 448 k.e#art. 24 § 1 k.c.#art. 448 k.c.#art. 227 k.p.e.#art. 278 § 1 k.p.c.#art. 233 § 1 k.p.e.#art. 448 k.#art. 41 ust. 4 Konstytucji#art. 3 Konwencji#art. 1 wprowadza#art. 110 kkw#art. 248 kkw.#art. 3 Konwencji.#art. 248 kkw#art. 110 § 1 kkw#art. 227 k.p.c.#art. 448 k.o.#art. 102 kpo#art. 99 k.p.c.#art. 386§1 k.p.c.#art. 385 kpc.#art. 102 k.p.c.