Wyrok I ACa 274/08 v

--- STRONA 1 --- _,_ Sygn. akt I ACa 274/08 v"'1 . Q , m%@ \\\*‘M W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kW' S . letnia 2008 r. qd Apelacyjn ' y W Gdansku  WydziaI I Cywilny w skhadziez Przewodniczqcy." SSA Monika Koba (spn) Segdziowie: SA Ewell" na Jokiel SA Marek Mac/mi' Protokolantr J st.sekr.sqd. Sylwia Lubiewska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2008 r. W Gdafisku na rozprawie sprawy z powédztwa W MI przeciwko Skarbowi PaIistwa Aresztow i9muwwwB 0 zaplatg na skutek apelacji powoda od Wyroku Sqdu Okrqgowego w B; z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt I C 1. oddala apelacjc;, 2. nie obciaga powoda kosztami postqpowania za instancjcg odwolawczq. Na oryginale wiaéciwe podpisy. _,_ Sygn. akt I ACa 274/08 v›'-‹ _ za _ mßs \\\;fM W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kw' S _ letnia 2008 r. ąd Apelacyjn ' y W Gdansku - Wydział I Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Monika Koba (spr.) Sędziowie: SA Eweli na Jokiel SA Marek Mac/mi' Protokolantf J st.sekr.sąd. Sylwia Lubiewska po rozpoznaniu W dniu 25 kwietnia 2008 r. W Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa W Mi przeciwko Skarbowi Państwa- Aresztow iāwuwwwß 0 zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W B; z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt I C l. oddala apelację, 2. nie obciąża powoda kosztami postępowania za instancję odwoławczą. Na oryginale Właściwe podpisy. --- STRONA 2 --- Sygn. a1<tI ACa 274/08 UZASADNIENIE Powod W. M. Wniosl W pozwie przeciwko Skarbowi Pafistwa — Aresztowi Sledczemu W B; 0 zasadzenie kwoty 100.000 Z1 tytulem jednorazowego odszkodowania z tytuiu uporczywego Iamania praw czlowieka i praw skazanego oraz doznanego uszczerbku na zdrowiu. Pozwany Skarb Pafistwa —Areszt Sledczy W B Wnosil 0 oddalenie powoclzh/va i zasadzenie od pozwanego kosztow procesu. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008 roku Sad Okregowy W B oddalfl powodztwo, nie obciaiyl powoda obowiazkiem zwrotu kosztow procesu, kosztami sadowymi obciaiyl Skarb Pafistwa. Sad Okregowy ustali1,iZ powod W dniu 21.10.2005 roku zostal doprowadzony do Aresztu Qledczego W B_ _ i po oko1o 1,5 miesiaca Zostal przetransportowany do Zaklaclu Karnego W K‘ 1. Nastepnie W kwietniu 2006 roku zostal ponownie przewieziony do Aresztu Sledczego W B , skad We Wrzeéniu 2006 roku zostai przewieziony do Zakladu Karnego W P . W dniu 05.12.2006 roku zostal ponownie przewieziony do Aresztu §ledczego W B ", gdzie przebywa do chwili obecnej. W latach 80 tych powod przeszedl 12 zabiegow operacyjnych W Szpitalu Miejskim W B, , gdyi miai odnawiajace sie ropne zapalenie stawu kolanowego. Po dlugiej rehabilitacji wrocil do pelnoprawnoéci normalnie fimkcjonowal i pracowal. Po osadzeniu W jednostkach penitencjarnych powod zaczai kontynuowaé leczenie, gdyi odnowily sic dolegliwoéci z noga. 1°oWod zostal zaopatrzony w dwie kule lokciowe i od tego czasu porusza sir; przy ich pomocy. Powod ma chore; lewa noge. Na rozprawie W dniu 04 czerwca 2007 roku powod wskazal jako podstawe faktyczna obecnego pozwu o zasadzenie kwoty 100.000 zlotychz naraienie innych osadzonych na mozliwoéé zakazenia HCV z uwagi na zmiane opatrunkow i krwawiaca, rane kolana oraz przebywanie W zbyt malej celi, gdzie nie byla zachowana powierzchnia 3m2 na jednego osadzonego z uwagi na niepelnosprawnoéé powoda. Powod pierwotnie przebywal bowiem W celi m" 112, gdzie przebywalo 10 oséb, potem W celi 115, gdzie z celi 2 osobowej zrobiono cele 3 osobowa, potem W celi 231, gdzie jest cela 5 —osoboWa i w celi 110, gdzie rowniez nie 1 Sygn. akt I ACa 274/08 UZASADNIENIE Powód W. M. wniósł W pozwie przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu W B; o zasadzenie kwoty 100.000 zł tytułem jednorazowego odszkodowania z tytułu uporczywego łamania praw człowieka i praw skazanego oraz doznanego uszczerbku na zdrowiu. Pozwany Skarb Państwa -Areszt Śledczy W B wnosił o oddalenie powództwa i zasadzenie od pozwanego kosztów procesu. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2008 roku Sad Okręgowy W B oddalił powództwo, nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu, kosztami sadowymi obciązył Skarb Państwa. Sad Okręgowy ustalił, iż powód W dniu 21.10.2005 roku został doprowadzony do Aresztu Śledczego W B_ _ i po około 1,5 miesiaca został przetransportowany do Zakładu Karnego W K- 1. Następnie W kwietniu 2006 roku został ponownie przewieziony do Aresztu Śledczego W B , skad we wrześniu 2006 roku został przewieziony do Zakładu Karnego W P _ W dniu 05.12.2006 roku został ponownie przewieziony do Aresztu Śledczego W B ', gdzie przebywa do chwili obecnej. W latach 80- tych powód przeszedł 12 zabiegów operacyjnych W Szpitalu Miejskim W Bp , gdyż miał odnawiajace się ropne zapalenie stawu kolanowego. Po długiej rehabilitacji wrócił do pełnoprawności normalnie fimkcjonował i pracował. Po osadzeniu W jednostkach penitencjarnych powód zaczał kontynuować leczenie, gdyż odnowiły się dolegliwości z noga. Powód został zaopatrzony W dwie kule łokciowe i od tego czasu porusza się przy ich pomocy. Powód ma chora lewa nogę. Na rozprawie W dniu 04 czerwca 2007 roku powód wskazał jako podstawę faktyczna obecnego pozwu o zasądzeníe kwoty 100.000 złotych: narażenie innych osadzonych na możliwośc' zakażenia HCV z uwagi na zmianę opatrunków i krwawiąca ranę kolana oraz przebywanie w zbyt małej celi, gdzie nie była zachowana powierzchnia 3m2 na jednego osadzonego z uwagi na niepełnosprawność powoda. Powód pierwotnie przebywał bowiem w celi nr 112, gdzie przebywało 10 osób, potem w celi 115, gdzie z celi 2 osobowej zrobiono celę 3- osobowa, potem w celi 231, gdzie jest cela 5 -osobowa i W celi 110, gdzie również nie l --- STRONA 3 --- bylo zachowanego metrazu. Z pisma pozwanego z dnia 04.07.2007 roku Wynika, Ze powod przebywal W celi 111 przez dwa dni, potem na oddziale szpitalnym chirurgii przez 30 dni, potem W celi 112 od dnia 10.01.2007 roku do chwili Wniesienia pozwu. Z przedtozonego przez pozwanego Wykazu pomieszczefi mieszkalnych i ich metraiu Wynika, Ze powod rzeczywiécie przebywai W celach, gdzie nie byla zachowana norma 3m2 na jednego osadzonego, czego pozwany nie kwestionowal, ale Wskazywat na przejsciowy stan tej sytuacji. Z zapiséw W ksiazce gabinetu zabiegowego oraz z ksigiki chorego Wynika, Ze powod korzystal z porad W gabinecie, gdzie byly mu zmieniane opatrunki, a W areszcie istnieje okreslona procedura postepowania z odpadami szpitalnymi i skaionyrni. Z uwagi na charakter dolegliwosci zglaszanych przez powoda Sad I instancji dopuécil dowéd z opinii bieglych lekarzy ortopedy oraz lekarza psychiatry. Obaj biegli zgodnie Wskazali, Ze przebywanie powoda W Areszcie Sledczym W B_ "nie mialo Wplywu na stan jego zclrowia psychicznego i ortopedycznego, ani na jego pogorszenie. Biegiy ortopeda rozpoznal u powoda chorobe zwyrodnieniowa stawow biodrowych, stawu koianowego lewego z przykurczern zgieciowym W nastepstwie przebytej ropawicy stawu kolanowego lewego .StWierdzi1 rowniez ii przykurcz zgieciowy stawu kolanowego lewego jest nastepstwem leczenia ortopedycznego powoda przed osadzeniem W Areszcie éledczym a choroba zwyrodnieniowa stawow biodrowych nie jest spowodowana osadzeniem W areszcie. Biegly psychiatra stwierdzii natorniast, Ze powod nie jest chory psychicznie, uposledzony intelektualnie ani zdekomprensowany neurotycznie. Zdaniem bieglego skladane przez powoda skargi na zie Warunki pobytu W celi i panujaca ciasnote i skierowanie do Sadu pozwu o zasadzenie odszkodowania maja typowo roszczeniowy charakter. Powod po doreczeniu mu odpisu opinii i zapoznaniu sie z jej trescia na rozprawie nie Wnosil zastrzezeri do opinii W czesci dotyczqcej ortopedii, natomiast Wniosl zastrzeienia do czeéci sporzatdzonej przez bieglego psychiatre. Z uwagi na zarzuty stawiane bieglemu psychiatrze Sad I instancji Wezwal bieglego psychiatre na rozprawe i Wysluchal go na okolicznosé zloionej opinii, umozliwiajqc powodowi zadawanie pytafi. Biegly podtrzymal swojg opinie pisemng i Wskazal, 2e Warunki W jakich powod odbywat kare pozbawienia wolnosci nie spowodowaly u niego zaburzeri W 2 było zachowanego metrażu. Z pisma pozwanego z dnia 04.07.2007 roku wynika, że powód przebywał w celi 111 przez dwa dni, potem na oddziale szpitalnym chirurgii przez 30 dni, potem W celi 112 od dnia 10.01.2007 roku do chwili wniesienia pozwu. Z przedłożonego przez pozwanego wykazu pomieszczeń mieszkalnych i ich metraz`u wynika, że powód rzeczywiście przebywał W celach, gdzie nie była zachowana norma 3m2 na jednego osadzonego, czego pozwany nie kwestionował, ale Wskazywał na przejściowy stan tej sytuacji. Z zapisów w książce gabinetu zabiegowego oraz z książki chorego wynika, że powód korzystał z porad W gabinecie, gdzie były mu zmieniane opatrunki, a w areszcie istnieje określona procedura postępowania z odpadarni szpitalnymi i skażonymi. Z uwagi na charakter dolegliwości zgłaszanych przez powoda Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy ortopedy oraz lekarza psychiatry. Obaj biegli zgodnie wskazali, że przebywanie powoda W Areszcie Śledczym w B_ ' nie miało wpływu na stan jego zdrowia psychicznego i ortopedycznego, ani na jego pogorszenie. .Biegły ortopeda rozpoznał u powoda chorobę zwyrodnieniową stawów biodrowych, stawu kolanowego lewego z przykurczem zgięciowym W następstwie przebytej ropawicy stawu kolanowego lewego .Stwierdził również iż przykurcz zgięciowy stawu kolanowego lewego jest następstwem leczenia ortopedycznego powoda przed osadzeniem W Areszcie Śledczym a choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych nie jest spowodowana osadzeniem W areszcie. Biegły psychiatra stwierdził natomiast, że powód nie jest chory psychicznie, upośledzony intelektualnie ani zdekomprensowany neurotycznie. Zdaniem biegłego składane przez powoda skargi na złe warunki pobytu W celi i panująca ciasnotę i skierowanie do Sądu pozwu o zasądzenie odszkodowania mają typowo roszczeniowy charakter. Powód po doręczeniu mu odpisu opinii i zapoznaniu się z jej treścią na rozprawie nie wnosił zastrzeżeń do opinii W części dotyczącej ortopedii, natomiast wniósł zastrzeżenia do części sporządzonej przez biegłego psychiatrę. Z uwagi na zarzuty stawiane biegłemu psychiatrze Sąd I instancji wezwał biegłego psychiatrę na rozprawę i wysłuchał go na okoliczność złożonej opinii, umożliwiając powodowi zadawanie pytan. Biegły podtrzymał swoją opinię pisemną i wskazał, że warunki W jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności nie spowodowały u niego zaburzeń W 2 --- STRONA 4 --- zakresie jego zdrowia psychicznego. Sad Okregowy nie znalazl podstaw do podwazenia opinii bieglych. Dokonujac oceny prawnej powyzszego stanu faktycznego Sad I instancji uznal, 12 powod nie przeprowadzil dowodu, Ze Wskutek osadzenia doznal rozstroju zdrowia betdi uszczerbku na zdrowiu, a zatem podstawa oceny Zadania nie moie byc’ art. 444 czy 445 k.c. W ocenie Sadu I instancji powod nie udowodnil takie, a nawet nie twierdzit, Ze Wskutek osadzenia W celi doszlo do zaraienia innego osadzonego HCV na skutek kontaktu z powodem, a jedynie twierdzit, Ze przebywajac W jednej celi naraial irme osoby na mozliwoscf zaraienia. Sad I instancji podkreslit, ii powod nie moie z tego faktu Wywodzié W1asnych roszczefi 0 naraienie innych osob, gdyi dobra osobiste sag przynalezne osobie, a powod nie ma legitymacji do dochodzenia Z tego tytulu roszczefi na rzecz innych osadzonych, ktorzy przebywali z nim W jednej celi. Powodztwo W zakresie odbywania kary pozbawienia Wolnosci W przeludnionej celi Sad ten ocenil pod katem art. 24 k.c. W zw. z art. 448 1<.c., czyli zadoééuczynienia za naruszenie dobr osobistych skoro powod nie udowodnil, Ze doznal uszczerbku na zdrowiu ani nie poniosl szkody. Sad I instancji zauwazyl, 12 powod nie powoiywal sie na naruszenie jego godnoéci, czci i nietykalnosci Wskutek przeludnienia celi oraz braku odpowiednich Warunkow sanitarnych, higienicznych oraz zagrozenia ze strony innych osadzonych a jedynie na sam fa.kt przeludnienia. W ocenie Sadu I instancji jedynie ta przestanka i podstawa moze byc’ przedmiotem rozpoznania przez Sad, gdyz sam powod powinien przytoczyé okolicznosci naruszenia jego dobra i charakter tego naruszenia tym bardziej Ze Wytoczyl szereg powodztw o zbliionych podstawach faktycznych dochodzonych roszczefi. Odnosnie zarzutu przebywania W celi, W ktorej przekroczona byla ustawowa norma zaludnienia co najmniej 3m2 na jednego osadzonego to Sad I instancji stwierdzil, Ze pozwany dzialal zgodnie z obowiazujacyrn prawem, dlatego nie mozna mu przypisaé bezprawnego zachowania. Zgodnie z art. 110 k.1<.W. powierzchnia celi mieszkalnej przypadajaca na skazanego Wynosi nie mniej nii 3 m2, jednakie zgodnie z obowiazujacym Rozporzadzeniem Ministra Sprawiedliwoéci z 3 zakresie jego zdrowia psychicznego. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do podważenia opinii biegłych. Dokonując oceny prawnej powyższego stanu faktycznego Sad I instancji uznał, iż powód nie przeprowadził dowodu, że wskutek osadzenia doznał rozstroju zdrowia bądź uszczerbku na zdrowiu, a zatem podstawą oceny żądania nie może być art. 444 czy 445 k.c. W ocenie Sądu I instancji powód nie udowodnił także, a nawet nie twierdził, że wskutek osadzenia W celi doszło do zarażenia innego osadzonego HCV na skutek kontaktu z powodem, a jedynie twierdził, że przebywając W jednej celi narażał inne osoby na możliwość zarażenia. Sąd I instancji podkreślił, iż powód nie może z tego faktu wywodzić własnych roszczeń o narażenie innych osób, gdyż dobra osobiste są przynależne osobie, a powód nie ma legitymacji do dochodzenia z tego tytułu roszczeń na rzecz innych osadzonych, którzy przebywali z nim w jednej celi. Powództwo W zakresie odbywania kary pozbawienia wolności w przeludnionej celi Sad ten ocenił pod kątem art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c., czyli zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych skoro powód nie udowodnił, że doznał uszczerbku na zdrowiu ani nie poniósł szkody. Sad I instancji zauważył, iż powód nie powoływał się na naruszenie jego godności, czci i nietykalności wskutek przeludnienia celi oraz braku odpowiednich warunków sanitarnych, higienicznych oraz zagrożenia ze strony innych osadzonych a jedynie na sam fakt przeludnienia. W ocenie Sądu I instancji jedynie ta przesłanką i podstawa może być przedmiotem rozpoznania przez Sąd, gdyż sam powód powinien przytoczyć okoliczności naruszenia jego dobra i charakter tego naruszenia tym bardziej że wytoczył szereg powództw o zbliżonych podstawach faktycznych dochodzonych roszczeń. Odnośnie zarzutu przebywania W celi, W której przekroczona była ustawowa norma zaludnienia co najmniej 3m2 na jednego osadzonego to Sąd I instancji stwierdził, że pozwany działał zgodnie z obowiązującym prawem, dlatego nie można mu przypisać bezprawnego zachowania. Zgodnie z art. 110 k.k.w. powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi nie mniej niż 3 m2, jednakże zgodnie z obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 3 --- STRONA 5 --- dnia 19.4.2006 r (Dz. U. z 2006 r., Nr 65, poz. 459) wydanym na podstawie art. 248 § 2 k.k.w. dopuszczono, Ze W Wypadku Wykorzystania miejsca kwaterowania W dodatkowych celach mieszkalnych osadzonych mozna umiescié W Warunkach, W ktorych powierzchnia celi na jedna osobe Wynosi mniej mz 3 m2, a pozwany zgodnie z przepisami informowai 0 tym Sedziego penitencjarnego oraz Centralny Zarza,d Sluzby Wieziennej W W . Ponadto przeludnienie dotyczylo jednostek penitencjarnych calego kraju, a W Wartmkach Wojewédztwa nie bylo Wysokie i nie bylo moiliwoéci przetransportowania osadzonych do innych jednostek penitencjarnych. Sad Okregowy podkreélil brak bezprawnosci po stronie pozwanego oraz fa1<t, ii powod przebywal W celach W Warunkach przeludnienia jedynie przez pewien okres, a od kwietnia 2007 r. przebywa W celi dwuosobowej i nie zgtasza zastrzezefi co do takiego sposobu osadzenia. Sad I instancji uznat, it toku procesu powod nie Wskazal, ktore jego dobra osobiste zostaly naruszone zachowaniem funkcjonariuszy pozwanego. W ocenie Sadu I instancji brak jest podstaw do zasadzenia od pozwanego na rzecz powoda zadoséuczynienia na podstawie art. 448 W zw. z art. 24 § 1 I<.c. , skoro przeslankat zasadzenia przez Sad takiego zadoséuczynienia jest stwierdzenie po stronie naruszajacego cudze dobra osobiste zawinienia, a nie tylko Wystapienia bezprawnego zachowania. Ponadto art. 448 k.c. przewiduje moiliwoéé zasetdzenia zadoséuczynienia pozostawiajac ocene zasadnosci tego Zadania ocenie Sadu. Zdaniem Sadu konsekwencja, osadzenia W wartmkach ponizej normy 3 m2 na osobe byl brak zapewnienia osadzonym pewnej swobody i intymnosci za co pozwany nie powinien ponosié odpowiedzialnoéci skoro dziaial zgodnie z prawem a sposéb urzztdzenia celi W tym toalety i zlewu W celi typu zamknietego by} zgodny z prawem. Zdaniem Sadu pafistwo jest zobowiqzane do zapewnienia osobom pozbawionym Wolnosci godziwych Warunkow W zakladzie karnym ale osadzony rowniez musi Iiczyé sie z ograniczem'ami'i dolegliwosciami zWia,zanymi z Wykonywaniem kary pozbawienia Wolnosci. 4 dnia 19.4.2006 r (Dz. U. z 2006 r., Nr 65, poz. 459) wydanym na podstawie art. 248 § 2 k.k.w. dopuszczono, że W wypadku wykorzystania miejsca kwaterowania W dodatkowych celach mieszkalnych osadzonych można umieścić w Warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2, a pozwany zgodnie z przepisami informował o tym Sędziego penitencjarnego oraz Centralny Zarząd Służby Więziennej w W _ Ponadto przeludnienie dotyczyło jednostek penitencjarnych całego kraju, a w wartmkach Województwa nie było wysokie i nie było możliwości przetransportowania osadzonych do innych jednostek penitencjarnych. Sąd Okręgowy podkreślił brak bezprawności po stronie pozwanego oraz fakt, iż powód przebywał w celach w warunkach przeludnienia jedynie przez pewien okres, a od kwietnia 2007 r. przebywa W celi dwuosobowej i nie zgłasza zastrzeżeń co do takiego sposobu osadzenia. Sąd I instancji uznał, iż toku procesu powód nie wskazał, które jego dobra osobiste zostały naruszone zachowaniem funkcjonariuszy pozwanego. W ocenie Sądu I instancji brak jest podstaw do zasadzenia od pozwanego na rzecz powoda zadośćuczynienia na podstawie art. 448 W zw. z art. 24 § 1 k.c. , skoro przesłanką zasadzenia przez Sąd takiego zadośćuczynienia jest stwierdzenie po stronie naruszającego cudze dobra osobiste zawinienia, a nie tylko wystąpienia bezprawnego zachowania. Ponadto art. 448 k.c. przewiduje możliwość zasadzenia zadośćuczynienia pozostawiając ocenę zasadności tego żądania ocenie Sądu. Zdaniem Sądu konsekwencją osadzenia W warrmkach poniżej normy 3 m2 na osobę był brak zapewnienia osadzonym pewnej swobody i intymności za co pozwany nie powinien ponosić odpowiedzialności skoro działał zgodnie z prawem a sposób urządzenia celi w tym toalety i zlewu W celi typu zamkniętego był zgodny z prawem. Zdaniem Sądu państwo jest zobowiązane do zapewnienia osobom pozbawionym wolności godziwych warunków w zakładzie karnym ale osadzony również musi liczyć się z ograniczeniami'i dolegliwościami związanymi z wykonywaniem kary pozbawienia wolności. 4 --- STRONA 6 --- W konsekwencji Sad uznal, i2 powod nie Wykazal by Warunki jego osadzenia byiy niegodziwe a sam fakt okresowego przeludnienia nie jest W ocenie Sadu tego dowodem. O kosztach Sad I instancji orzekl na podstawie art. 102 1<.p.c. nie obciaicajac powoda obowiazkiem zwrotu kosztéw zastepstwa procesowego pozwanej, a kosztami sadowymi obcia,Zy1SI<arb Paristwa. Od powyiszego Wyroku Wywiodl apelacje powod, zarzucajac mu naruszenie przepisow prawa rnaterialnego art. 24 I<.c. W zw. z art. 448 1<.c., Wnoszac 0 jego zmiane poprzez uwzglednienie powodztwa W calosci lub jego uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sad I instancji. W uzasadnieniu apelacji powod podniosl, 12 Wbrew twierdzeniom Sadu Okregowego, jui W pozwie Wskazal podstawe faktyczna roszczenia ponizajace i nieludzkie traktowanie W Areszcie Sledczym W B , W ktérym zostal umieszczony W celach nie spelniajacych Wymogu zapewnienia odpowiedniej powierzchni przypadajacej na jednego osadzonego Wynoszacej 3m2 na osobe, w ktorych nie byly przestrzegane odpowiednie standardy higieniczne. Powod zarzucil, 12 Wielokrotnie podnosil, 2e Warunki te naruszaly jego godnoscf. Zdaniem powoda Wskazal on zatem zarowno naruszone dobro osobiste, jak i sposob jego naruszenia oraz okolicznosci Wj£]1<ICh do tego doszlo. Obowiazkiem Sadu bylo rozpoznanie tego roszczenia W oparciu 0 Wlasciwa podstawe prawna, ktora stanowi art. 241448 k.c., a nieprecyzyjne okreslenie kwoty dochodzonego roszczenia nie stalo temu na przeszkodzie. Skarzacy Wskazal, iz godnosé czlowieka jest dobrem osobistym, ktorego ochrone zapewnia art. 30 Konstytucji R.P. Skariacy przytoczyt normy prawa miedzynarodowego gwarantujace godziwe Warunki odbywania kary, Wskazai rowniez na odpowiednie przepisy Konstytucji odnoszace sie do tej kwestii. Ponadto skarzacy przytoczyl stanowisko Europejskiego Trybunalu Praw Czlowieka zawarte W orzeczeniu z dnia 09 marca 2006r. oraz W orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 r. Skarzacy podkreslil, ii art. 24 k.c. stanowiacy podstawe prawna roszczefi z tytulu naruszenia dobr osobistych nie Wymaga stwierdzenia Winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawnosci dziaiania sprawcy naruszajacego dobro osobiste, co powoduje, ie dochodzacy ochrony nie musi tej przeslanki udowadniaé, 5 W konsekwencji Sąd uznał, iż powód nie wykazał by warunl<i jego osadzenia były niegodziwe a sam fakt okresowego przeludnienia nie jest W ocenie Sądu tego dowodem. O kosztach Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążając powoda obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pozwanej, a kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa. Od powyższego wyroku wywiódł apelację powód, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c., wnosząc 0 jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa W całości lub jego uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu apelacji powód podniósł, iż wbrew twierdzeniom Sądu Okręgowego, już w pozwie wskazał podstawę faktyczną roszczenia- poniżające i nieludzkie traktowanie W Areszcie Sledczym W B , W którym został umieszczony W celach nie spełniających wymogu zapewnienia odpowiedniej powierzchni przypadajacej na jednego osadzonego wynoszącej 3m2 na osobę, w których nie były przestrzegane odpowiednie standardy higieniczne. Powód zarzucił, iż wielokrotnie podnosił, że warunki te naruszały jego godność. Zdaniem powoda wskazał on zatem zarówno naruszone dobro osobiste, jak i sposób jego naruszenia oraz okoliczności W jakich do tego doszło. Obowiązkiem Sadu było rozpoznanie tego roszczenia w oparciu o właściwą podstawę prawną, którą stanowi art. 24 i 448 k.c., a nieprecyzyjne określenie kwoty dochodzonego roszczenia nie stało temu na przeszkodzie. Skarżący wskazał, iż godność człowieka jest dobrem osobistym, którego ochronę zapewnia art. 30 Konstytucji R.P. Skarżący przytoczył normy prawa międzynarodowego gwarantujące godziwe warunki odbywania kary, wskazał również na odpowiednie przepisy Konstytucji odnoszące się do tej kwestii. Ponadto skarżący przytoczył stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zawarte W orzeczeniu z dnia 09 marca 2006r. oraz W orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 r. Skarżący podkreślił, iż art. 24 k.c. stanowiący podstawę prawną roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych nie wymaga stwierdzenia winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszającego dobro osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, 5 --- STRONA 7 --- natomiast na sprawcy ciaiy obowiazek wykazania, Ze jego dzialanie bylo zgodne z prawem. W ocenie powoda te zasade pominai Sad Okregowy W rozpoznawanej sprawie, przerzucajac na powoda cieiar dowodu bezprawnosci dzialania pozwanego, gdy tymczasem na powodzie spoczywal jedynie ciefzar udowodnienia, Ze odbywal kare pozbawienia Wolnosci W Warunkach przeludnienia. Wskazal, 12 pozwany zarowno W odpowiedzi na pozew, jal< i W trakcie procesu nie zaprzeczyl twierdzeniom pozwu W tym przedmiocie, stwierdzil jedynie, Ze zapewnil powodowi odpowiednie Warunki odbywania kary. Zdaniem skariacego zgodnie za art. 229 i art. 230 k.p.c. moglo to stanowié podstawe do uznania, Ze fakty te nie wymagaja dowodu. Natomiast z powszechnie znanego faktu znacznego przeludnienia Wiezieri moina bylo na podstawie art. 231 k.p.c. przy pomocy dorrmiemafi faktycznych Wyprowadzié Wniosek, Ze takze powod odbywa kare pozbawienia Wolnosci W przeludnionych celach. Pozwany W odpowiedzi na apelacje Wniosl 0 jej oddalenie i zasadzenie od powoda kosztow postepowania apelacyjnego Wedlug norm przepisanych podkreslajac, ii uzasadnienie apelacji stanowi przepisanie uzasadnienia orzeczenia Sadu Najwyzszego W sprawie V CSK 431/06, ktorego stan faktyczny pozostaje nieadekwatny do stanu faktycznego ustalonego W rozpoznawanej sprawie. Sad Apelacyjny zwaiyl co nastepuje: Apelacja nie zasluguje na uwzglednienie. Sad Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sad Okregowy i przyjmuje je za WIEISDG. Podziela rowniez ocene Sadu Okregowego , 12 W okolicznosciach sprawy brak bylo podstaw do przyznania powodowi zadoséuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych W zwiazku z Warunkami odbywania kary pozbawienia Wolnosci u pozwanego. Slusznie Sad Okregowy przyjal czego skariacy W swej apelacji nie zakwestionowal, i2 powod nie Wykazal by W trakcie pobytu u pozwanego doznal uszczerbku na zdrowiu co przekonujaco Wykazali biegli sporzadzajacy opinie W 6 natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem. W ocenie powoda tę zasadę pominął Sąd Okręgowy w rozpoznawanej sprawie, przerzucając na powoda ciężar dowodu bezprawności działania pozwanego, gdy tymczasem na powodzie spoczywał jedynie ciężar udowodnienia, że odbywał karę pozbawienia Wolności W warunkach przeludnienia. Wskazał, iż pozwany zarówno W odpowiedzi na pozew, jak i W trakcie procesu nie zaprzeczył twierdzeniom pozwu w tym przedmiocie, stwierdził jedynie, że zapewnił powodowi odpowiednie warunki odbywania kary. Zdaniem skarżącego zgodnie za art. 229 i art. 230 k.p.c. mogło to stanowić podstawę do uznania, że fakty te nie wymagają dowodu. Natomiast z powszechnie znanego faktu znacznego przeludnienia Więzień można było na podstawie art. 231 k.p.c. przy pomocy dorrmiemań faktycznych wyprowadzić wniosek, że także powód odbywa kare pozbawienia wolności W przeludnionych celach. Pozwany W odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powoda kosztów postępowania apelacyjnego Według norm przepisanych podkreślając, iż uzasadnienie apelacji stanowi przepisanie uzasadnienia orzeczenia Sądu Najwyższego W sprawie V CSK 431/06, którego stan faktyczny pozostaje nieadekwatny do stanu faktycznego ustalonego W rozpoznawanej sprawie. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne. Podziela również ocenę Sądu Okręgowego , iż W okolicznościach sprawy brak było podstaw do przyznania powodowi zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych W związku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności u pozwanego. Słusznie Sąd Okręgowy przyjął czego skarżący W swej apelacji nie zal<westionował, iż powód nie wykazał by w trakcie pobytu u pozwanego doznał uszczerbku na zdrowiu co przekonująco wykazali biegli sporządzający opinię w 6 --- STRONA 8 --- sprawie, co eliminowalo mozliwosé zasadzenia na rzecz skarzacego odszkodowania na podstawie art. 445 kc. Powodowi slusznie przyjal Sad nie przyslugiwala rowniez 1egitymacja czynna W zakresie dotyczacym narazenia innych osadzonych na zakazenie HCV, skoro osoborn tym przysluguje samodzielna Iegitymacja procesowa co rowniez W apelacji nie zostalo zakwestionowane. W okolicznosciach sprawy slusznie Sad Okregowy doszedl rowniez do przekonania, iz brak podstaw do przyznania powodowi zadoséuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych W zwiazku z Warunkami odbywartia kary pozbawienia Wolnosci u pozwanego. Apelacja kwestionujaca stanowisko Sadu Okregowego W tym zakresie jest nieprzekonujaca jako oparta na Wyroku Sadu Najwyzszego z 28 Iutego 2007 r. V CKN 431/06 (a W zasadzie stanowiaca doslowne przepisanie jego motywow), ktory dotyczy sprawy ktorej stan faktyczny nie przystaje do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Teoretycznie poprawny Wywod skarzacego oparty na orzeczeniu Sadu Najwyzszego nie dezaktualizuje koniecznosci rozwazenia W realiach konkretnej sprawy czy istotnie przeludnienie W zakladzie karnym, ktore dotknelo powoda naruszylo jego dobra osobiste W sposob uzasadniajacy zasadzenie zadoséuczynienia na podstawie art. 448 kc. W toku postepowania nie stwierdzono zadnych zaniedbari ze strony personelu medycznego W zakresie dotyczacym zachowania Wtasciwego rezimu sanitarnego W zwiazku ze zmiana powodowi opatrunkow czy procesem jego leczenia. Zmiany opatrunkow Wykonywane byly W ambulatorium zgodnie z obowiazujacymi W tyrn zakresie procedurami (kopia ksiazki gabinetu zabiegowego k.8084, instrukcja postepowania z materialami skazonymi 1<.8589, opinia biegtych). Wykonywanie kary pozbawienia Wolnosci W Warunkach przeludnienia pozostawalo zatem bez zwiazku z procesern leczenia powoda i potrzeba zrniany opatrunkow na co Wskazywal W pozwie. Powéd odwolujac sie do problemu przeludnienia poza choroba Wywolujaca potrzebe leczenia odwolywal sie do stresujacych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci W Warunkach przeludnienia powodujacego konflikty miedzy Wspolwiezniami, Wzrost poziomu agresji a W konsekwencji ujemne zmiany W jego psychice. Okolicznosé, iz do zmian W psychice powoda nie doszlo 7 sprawie, co eliminowało możliwość zasadzenia na rzecz skarżącego odszkodowania na podstawie art. 445 kc. Powodowi słusznie przyjął Sąd nie przysługiwała również legitymacja czynna W zakresie dotyczącym narażenia innych osadzonych na zakażenie HCV, skoro osobom tym przysługuje samodzielna legitymacja procesowa co również w apelacji nie zostało zakwestionowane. W okolicznościach sprawy słusznie Sąd Okręgowy doszedł również do przekonania, iż brak podstaw do przyznania powodowi zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych W związku z warimkami odbywania kary pozbawienia wolności u pozwanego. Apelacja kwestionująca stanowisko Sądu Okręgowego W tym zakresie jest nieprzekonująca jako oparta na wyroku Sądu Najwyższego z 28 lutego 2007 r. V CKN 431/06 (a W zasadzie stanowiąca dosłowne przepisanie jego motywów), który dotyczy sprawy której stan faktyczny nie przystaje do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Teoretycznie poprawny wywód skarżącego oparty na orzeczeniu Sądu Najwyższego nie dezaktualizuje konieczności rozważenia w realiach konkretnej sprawy czy istotnie przeludnieníe W zakładzie karnym, które dotknęło powoda naruszyło jego dobra osobiste W sposób uzasadniający zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc. W toku postępowania nie stwierdzono żadnych zaniedbań ze strony personelu medycznego w zakresie dotyczącym zachowania właściwego reżimu sanitarnego W związku ze zmianą powodowi opatrunków czy procesem jego leczenia. Zmiany opatrunków wykonywane były W ambulatorium zgodnie z obowiązującymi W tym zakresie procedurami (kopia książki gabinetu zabiegowego k.80-84, instrukcja postepowania z materiałami skażonymi k.85-89, opinia biegłych). Wykonywanie kary pozbawienia Wolności W warunkach przeludnienia pozostawało zatem bez związku z procesem leczenia powoda i potrzebą zmiany opatrunków na co Wskazywał W pozwie. Powód odwołując się do problemu przeludnienia poza chorobą wywołującą potrzebę leczenia odwoływał się do stresujących warunków odbywania kary pozbawienia wolności W warunl<ach przeludnienia powodującego konflikty między współwięźniami, wzrost poziomu agresji a W konsekwencji ujemne zmiany W jego psychice. Okoliczność, iż do zmian W psychice powoda nie doszło 7 --- STRONA 9 --- Wykazaia opinia biegtego z dziedziny psychiatrii, ktorej powod skutecznie przed Sadem Okregowym nie podwazyl. Powod nie twierdzil natomiast by W celach W ktorych przebywal nie byly oddzielone pomieszczenia sanitarne od reszty pomieszczenia przeznaczonej do spania, by byla niesprawna Wentylacja i by nie mogl uczestniczyc W zajeciach odbywajacych sie W zakladzie karnym czy korzystaé z biblioteki. Podnoszenie tych okolicznosci W apelacji miesci sie poza podstawa faktyczna zadania sprecyzowana przed Sadern I Instancji i Wynika z doslownego przytoczenia W uzasadnieniu apelacji motywow orzeczenia Sadu Najwyzszego Wydanego W sprawie V CSK 431 /06. Bezprzedmiotowe sa rowniez Wywody skarzacego odnoszace sie do rozkladu ciezaru dowodu W zwiazku z przeludnieniem, skoro W rozpoznawanej sprawie Wystepowanie przeludnienia u pozwanego pozostawalo poza sporem. Nie mozna tez zgodzic sie z powodem jakoby o dotkliwoéci przeludnienia miala decydowac W okolicznosciach sprawy jego dlugotrwaloéé skoro Wlaénie W przypadku skarzacego takiej dlugotrwalosci stwierdzié nie sposob. ]al< wynika z ustalefi Sadu Okregowego powod W celi 111 przebywal od 6.12.2006 r. do 7.12.2006 r. (dwa dni). Cela ta ma 16,18 m2 i przeznaczona jest dla 5 osob. Nastepnie od 8.12.2006 r. do 9.01.2007 r. powod przez 30 dni przebywat na oddziale szpitalnym gdzie nie ma przeludnienia czego powod nie kwestionowat. Natomiast od 10.01.2007 r. do 19.01.2007 r. (dziefi Wniesienia pozwu) powod przebywal W celi 112, ktora jest 7 osobowa i ma powierzchnie 22,33 mi, a okresowo przebywalo W niej do 10 osob co powodowalo przekroczenie ustawowej normy 3 m2 na osobe, choc’ nie bylo to przekroczenie znaczne, a ze strony pozwanego byta zachowana procedura postepowania Wymagana rozporzadzeniem Ministra Sprawiedliwosci z 19.04.2006 r. (Dz.U. z 2006 r. Nr 65, poz. 459). Zgodzic sie W tych okolicznosciach nalezy ze stanowiskiem Sadu Okregowego, iz okresowoéc przebywania powoda W celach dotknietych przeludnieniem przy braku udowodnionych irmych okolicznosci Wskazujacych na niegodziwe Warunki Wykonywania kary Wyklucza przyjecie by doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda skutkujacych potrzeba zasadzenia zadoscuczynienia. Powod od kwietnia 2007 r. nie przebywa juz W celi 112, lecz W celi K 13 W izbie chorych co do ktorej nie zglasza zadnych zastrzezefi co do Warunkow osadzenia, co 8 wykazała opinia biegłego z dziedziny psychiatrii, której powód skutecznie przed Sądem Okręgowym nie podważył. Powód nie twierdził natomiast by W celach W których przebywał nie były oddzielone pomieszczenia sanitarne od reszty pomieszczenia przeznaczonej do spania, by była niesprawna wentylacja i by nie mógł uczestniczyć W zajęciach odbywających się W zakładzie karnym czy korzystać z biblioteki. Podnoszenie tych okoliczności W apelacji mieści się poza podstawą fal<tyczną żądania sprecyzowaną przed Sądem I Instancji i wynika z dosłownego przytoczenia W uzasadnieniu apelacji motywów orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego W sprawie V CSK 431/06. Bezprzedmiotowe są również wywody skarżącego odnoszące się do rozkładu ciężaru dowodu W związku z przeludnieniem, skoro W rozpoznawanej sprawie występowanie przeludnienia u pozwanego pozostawało poza sporem. Nie można też zgodzić się z powodem jakoby 0 dotl<1iwości przeludnienia miała decydować W okolicznościach sprawy jego długotrwałość skoro Właśnie W przypadku skarżącego takiej długotrwałości stwierdzić nie sposób. ]al< wynika z ustaleń Sądu Okręgowego powód W celi 111 przebywał od 6.12.2006 r. do 7.12.2006 r. (dwa dni). Cela ta ma 16,18 m2 i przeznaczona jest dla 5 osób. Następnie od 8.12.2006 r. do 9.01.2007 r. powód przez 30 dni przebywał na oddziale szpitalnym gdzie nie ma przeludnienia czego powód nie kwestionował. Natomiast od 10.01.2007 r. do 19.01.2007 r. (dzień wniesienia pozwu) powód przebywał W celi 112, która jest 7 osobowa i ma powierzchnię 22,33 m2, a okresowo przebywało W niej do 10 osób co powodowało przekroczenie ustawowej normy 3 m2 na osobę, choć nie było to przekroczenie znaczne, a ze strony pozwanego była zachowana procedura postępowania wymagana rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 19.04.2006 r. (Dz.U. z 2006 r. Nr 65, poz. 459). Zgodzić się W tych okolicznościach należy ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, iż okresowość przebywania powoda W celach dotkniętych przeludnieniem przy braku udowodnionych innych okoliczności wskazujących na niegodziwe warunki wykonywania kary wyklucza przyjęcie by doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda skutkujących potrzebą zasadzenia zadośćuczynienia. Powód od kwietnia 2007 r. nie przebywa już W celi 112, lecz w celi K 13 W izbie chorych co do której nie zgłasza żadnych zastrzeżeń co do warunków osadzenia, co 8 --- STRONA 10 --- \ 1 rowniez nie pozostaje bez znaczenia dla oceny Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosici W kontekscie okresowosci dotkniecia powoda problemem przeludnienia. Normy zaludnienia W przypadku powoda byly zatem przekroczone ale nie nadmiernie i na czas okreslony na co zezwala art. 248 1<1<W co nie pozwala przypisac pozwanemu bezprawnosci, jak slusznie przyjal Sad Okregowy. Trafnie rowniez Sad ten podkreslit, iz powod popetniajac przestepstwo must Iiczyc sie z ograniczeniami i dolegliwosciami ktore niesie za soba kara pozbawienia Wolnosci. W tym stanie rzeczy nie podzielajac argumentacji zgloszonej na poparcie apelacji na podstawie art. 385 kpc orzeczono jak W sentencji. O kosztach postepowania za instancje odwolawcza orzeczono na podstawie art. 102 kpc majac na uwadze sytuacje materialna, zdrowoma powoda odbywajacego kare pozbawienia Wo1nosci_jal< i charakter dochodzonego zadania. . ‘.4’ 1 1,11 ,',4,‘ M: 9 \ 1 również nie pozostaje bez znaczenia dla oceny warunków odbywania kary pozbawienia wolności W kontekście okresowości dotknięcia powoda problemem przeludnienia. Normy zaludnienia w przypadku powoda były zatem przekroczone ale nie nadmiernie i na czas określony na co zezwala art. 248 kkw co nie pozwala przypisać pozwanemu bezprawności, jak słusznie przyjął Sąd Okręgowy. Trafnie również Sąd ten podkreślił, iż powód popełniając przestępstwo musi liczyć się z ograniczeniami i dolegliwościami które niesie za sobą kara pozbawienia Wolności. W tym stanie rzeczy nie podzielając argumentacji zgłoszonej na poparcie apelacji na podstawie art. 385 kpc orzeczono jak W sentencji. O kosztach postępowania za instancję odwoławczą orzeczono na podstawie art. 102 kpc mając na uwadze sytuację materialną, zdrowotną powoda odbywającego karę pozbawienia wolności _jak i charakter dochodzonego żądania. ¬ ",f 2 ‹,.‹¿_. ,',‹,“ I.: 9