Wyrok I ACa 258/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wroc

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 258/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Adam Jewgraf (spr.) Sędziowie: SSA Iwona Biedroń SSA Franciszek Marcinowski Protokolant: Joanna Skuza po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2010 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa G. F. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu Nr (...)we W. i Zakładowi Karnemu w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt I C 932/09 oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE G. F. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego nr (...) we W. oraz Dyrektora Zakładu Karnego w W. kwoty 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Na uzasadnienie swego żądania powód podał, że w czasie pobytu w Zakładzie Karnym we W. oraz Zakładzie Karnym w W. przebywał w celach, w których powierzchnia mieszkalna przypadająca na jedną osobę była mniejsza niż 2,5 m 2 . Przebywanie w takich warunkach, w ocenie powoda, godzi w podstawowe prawa i wolności obywatelskie oraz nie pozwala na zachowanie podstawowych warunków higienicznych, a także sprzyja konfliktom między więźniami. Powód podał, iż przebywanie w takich warunkach doprowadziło go do zawału serca w czerwcu 2004 r., rwy kulszowej i uszkodzenia kręgosłupa. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń za okres sprzed 7 września 2006 r. Pozwany podał, że podnoszony przez powoda zarzut naruszenia art. 110 § 2 k.k.w., tj. --- STRONA 2 --- osadzenia w celi mniejszej niż 3 m 2 przypadającej na jednego skazanego jest bezpodstawny, gdyż działanie takie nie nosiło znamion bezprawności było bowiem zgodne z treścią art. 248 § 1 k.k.w. Ponadto pozwany podniósł, że powód nie wykazał ani nawet nie uprawdopodobnił domniemanej szkody, jej wysokości, a tym bardziej normalnego związku przyczynowego. Pozwany wskazał również, że dolegliwości, z którymi powód spotkał się podczas wykonywania kary pozbawienia wolności nie wykraczały poza normalny zakres wynikający z istoty tej kary. Nie wiązało się to z ograniczeniem praw człowieka i godności w stopniu większym niż wynika z zastosowanej kary. Pozwany zarzucił także, że przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego w niniejszej sprawie naruszyłoby elementarne zasady współżycia społecznego oraz elementarne poczucie sprawiedliwości społecznej. Wyrokiem z dnia Sąd Okręgów oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd wydał czyniąc następujące ustalenia faktyczne. G. F. odbywa od 2004 r. karę pozbawienia wolności w różnych zakładach karnych na terenie kraju, w tym na terenie Zakładu Karnego w W. oraz Zakładu Karnego nr (...) we W.. W okresie w którym powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym nr (...) we W. i w Zakładzie Karnym w W. panowało tam przeludnienie – osadzonych było więcej osób niż wynosiła normatywna pojemność tych jednostek. W związku z powyższym często dochodziło do umieszczania osadzonych, w tym G. F., w celach, których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . Zakład Karny w W. jest raz w roku wizytowany przez sędziego penitencjarnego. Zgodnie z wnioskami zawartymi w sprawozdaniu z dnia 25 lutego 2009 r. z wizytacji za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. kara pozbawienia wolności w wizytowanym zakładzie karnym wykonywana była zgodnie z przepisami kodeksu karnego wykonawczego oraz regulaminem wykonywania kary pozbawienia wolności. W 2008 r. nie odnotowano rażących przypadków naruszenia dyscypliny wśród osadzonych jak też działań funkcjonariuszy, które niezgodne byłyby z obowiązującymi przepisami. Zakład Karny w W. systematycznie zwiększa zatrudnienie skazanych, wzorowo prowadzi ich dokształcanie, umożliwiając zdobycie kwalifikacji zawodowych oraz nowych umiejętności, zapewnia skazanym udział w różnorodnych kołach zainteresowań, imprezach okolicznościowych czy zawodach sportowych. Ma jednak ograniczony – ze względów czysto finansowych – wpływ na poprawę warunków bytowych skazanych. W tym zakresie niezbędne jest znaczne wsparcie finansowe ze strony jednostek nadrzędnych. W zaleceniach powizytacyjnych wskazano, że w związku z istniejącym przeludnieniem wizytowanej jednostki zaleca się Dyrekcji Zakładu Karnego w W. kontynuowanie działań zmierzających do zmniejszenia przeludnienia oraz dążenie do optymalnego wykorzystania pozostałych w użytkowaniu świetlic, a także placów spacerowych. W czerwcu 2004 r. powód przebywał na oddziale wewnętrznym Szpitala Zakładu Karnego nr (...) we W. z powodu występujących dolegliwości bólowych w klatce piersiowej oraz zmian EKG sugerujących przebyty zawał mięśnia sercowego w przeszłości. Powód oczekiwał na badania diagnostyczne w kierunku choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego . W październiku 2009 r. u powoda rozpoznano skoliozę lewostronną ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa L-S, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa C oraz infekcję dolnego odcinka dróg moczowych. Przy takich ustaleniach Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd ten, powołując się na treść art. 23 k.c. i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c., wskazał w szczególności, że to na powodzie spoczywał ciężar dowodu, iż jego godność oraz prawo do intymności zostały naruszone przez działania pozwanego Skarbu Państwa. Przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego w procesie o ochronę dóbr osobistych, przewidziane w art. 24 § 1 k.c., dotyczy tylko bezprawności działania zagrażającego dobrom osobistym lub powodującego ich naruszenie – w razie udowodnienia przez powoda ich faktycznego naruszenia przez wskazane jednostki organizacyjne Skarbu Państwa. --- STRONA 3 --- Sąd Okręgowy zważył, iż spośród okoliczności, które miały powodować naruszenie godności powoda, za udowodniony można jedynie uznać fakt umieszczania go w Zakładzie Karnym nr (...) we W. oraz Zakładzie Karnym w W. w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . Powód nie wykazał natomiast żadnej z pozostałych okoliczności podnoszonych w pozwie tj. dyskryminacji, czy też wystąpienia u niego uszczerbku na zdrowiu wywołanego przez nieodpowiednie warunki bytowe. Sąd wskazał, iż nie polegały na prawdzie twierdzenia powoda, że doznał on w 2004 r. zawału mięśnia sercowego. Jak wynika bowiem z zaświadczenia z dnia 25 czerwca 2004 r. u powoda zdiagnozowano chorobę niedokrwienną serca, a badania EKG sugerowały przebyty w przeszłości zawał mięśnia sercowego. Natomiast z zaświadczenia z dnia 26 października 2009r. wynika, że powód nie zgłaszał do tego czasu żadnych dolegliwości ze strony układu sercowo- naczyniowego. U powoda wykryto natomiast skoliozę lewostronną ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa L-S oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa C. Sam fakt wystąpienia u powoda zmiany zwyrodnieniowych kręgosłupa nie jest wystarczający dla przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa za powyższe schorzenie. Niezbędne jest bowiem wykazanie, jakie konkretnie zdarzenie doprowadziło do ich powstania. Powód wskazał natomiast tylko, że schorzenie to powstało na skutek opieszałości działań służby medycznej oraz niewłaściwego wyposażenia cel. Okoliczności te nie zostały jednak w żaden sposób udowodnione przez powoda. Sąd I instancji uznał, iż nie było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, bowiem powód nie wykazał, ażeby rozmiar jego cierpień uzasadniał zasądzenie na jego rzecz kwoty pieniężnej oraz nie podał w pozwie jakie negatywne skutki w jego sferze emocjonalnej wywołały niedostateczne, jego zdaniem, warunki bytowe panujące w Zakładzie Karnym w W. oraz Zakładzie Karnym nr (...) we W.. Sąd ten podkreślił także, iż na ocenę pokrzywdzenia powoda rzutować musi także to, że przed wytoczeniem powództwa nie składał on skarg na przeludnienie w celach, jej nienależyte wyposażenie, czy też niewłaściwą opiekę medyczną. Orzeczenie o kosztach Sąd wydał na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód wnosząc o jego uchylenie lub zmianę poprzez zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kwoty 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Powód podał, iż strona pozwana naruszyła jego dobra osobiste poprzez umieszczenie go w przeludnionych celach oraz w celach dla osób palących, co przyczyniło się do tego, że ponownie zaczął on palić. Nadto skarżący wskazał, iż strona pozwana nie zapewniła mu właściwego dostępu do zajęć kulturalno – oświatowych i sportowych oraz uniemożliwia mu wykonywanie praktyk religijnych i nie zapewnia mu właściwej opieki lekarskiej. Dodatkowo powód podniósł, iż przeludnienie cel w zakładach karnych jest faktem powszechnie znanym. W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Powód wnosząc o zapłatę od strony pozwanej zadośćuczynienia w kwocie 120.000 zł wskazywał jedynie, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych poprzez umieszczenie go w pozwanych zakładach karnych w celach przeludnionych, co skutkowało naruszeniem jego prawa do prywatności, a także naruszało dopuszczalne standardy zdrowia i higieny. Powyższe z kolei naruszenia, zdaniem powoda, miały ujemny wpływ na jego zdrowie i doprowadziły do tego, że przeszedł on zawał serca i ma uszkodzony kręgosłup. --- STRONA 4 --- W toku postępowania powód w żaden sposób jednak nie udowodnił praktycznie żadnej z powyższych okoliczności. Powód w toku postępowania nie składał żadnych wniosków dowodowych, które miałyby wykazywać i dowodzić prawdziwości jego twierdzeń. Zważyć w tym miejscu należy, iż dowodzenie własnych twierdzeń nie jest obowiązkiem strony (ani materialnoprawnym, ani procesowym), a tylko spoczywającym na niej ciężarem procesowym. Nie istnieje zatem żadna możliwość egzekwowania od strony aktywności w sferze dowodowej, Sąd nie może nakazać czy zobowiązać strony do przeprowadzenia dowodu. Tylko od woli strony zależy, jakie dowody Sąd będzie prowadził. Przeciwko stronie natomiast – co wynika z art. 6 k.c. – skierują się ujemne następstwa jej pasywnej postawy. W przypadku bowiem, gdy postępowanie dowodowe nie przyniosło efektu Sąd wyda rozstrzygnięcie merytoryczne na niekorzyść osoby, która opierała swe twierdzenia na faktach nieudowodnionych. Samo twierdzenie strony pozwanej nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności (art. 227 k.p.c.) powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (tak SN w wyroku z dnia 22 listopada 2001 r., I PKN 660/00, Wokanda 2002, nr 7-8, s. 44). Wskazać więc należy, iż powód w toku niniejszego postępowania nie udowodnił w szczególności zgłaszanych w pozwie twierdzeń, iż zachowanie strony pozwanej przyczyniło się, czy też doprowadziło do utraty jego zdrowia oraz, że w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności powód był nieludzko traktowany i przebywał w niehumanitarnych warunkach, czy też że miał zapewnione nieodpowiednie warunki sanitarne oraz niewłaściwą opiekę lekarską. Podnoszone z kolei w apelacji przez skarżącego okoliczności dotyczące tego, że umieszczono go w celach dla osób palących, a zachodziły przesłanki do osadzenia go w celi dla niepalących oraz, że nie zapewniano mu właściwego dostępu do zajęć kulturalno – oświatowych i wykonywania praktyk religijnych, także nie zostały przez niego udowodnione, a nadto nie były one w ogóle podnoszone przez powoda w toku postępowania przed Sądem I instancji. Jak słusznie przyjął Sąd I instancji za wykazane w niniejszej sprawie jedynie można uznać twierdzenie powoda, iż był on umieszczany w przeludnionych celach. Fakt bowiem panującego w zakładach karnych przeludnienia skutkującego naruszaniem norm dotyczących powierzchni celi przypadającej na jednego oskarżonego określonej w art. 110 k.k.w. jest powszechnie znany. Nadto strona pozwana w odpowiedzi na pozew przyznała, że przeludnienie panujące z zakładzie karnym mogło w jakimś zakresie dotknąć również powoda. Mając powyższe na uwadze dalsze rozważania Sądu odnosić się już będą do tego, czy umieszczenie powoda w celi nie spełniającej norm metrażowych wynikających z art. 110 k.k.w., stanowiło naruszenie jego dóbr osobistych i czy w związku z tym naruszeniem zasadnym jest jego żądanie o zadośćuczynienie zgłoszone na podstawie art. 448 k.c. Prawo do ochrony dóbr osobistych przysługuje w przypadku, gdy ich naruszenie nosi znamiona bezprawności. Bezprawność winna zaś być traktowana w kategoriach obiektywnej kwalifikacji czynu z punktu widzenia jego zgodności z ustawą i zasadami współżycia społecznego (tak A. Cisek w Komentarzu do kodeksu cywilnego pod red. E. Gniewka, C.H. Beck 2006, str. 60). Jedną z niekwestionowanych podstaw wyłączenia bezprawności jest działanie w ramach porządku prawnego, a więc w sytuacji, gdy normy prawa usprawiedliwiają i legalizują wkroczenie w sferę cudzych dóbr osobistych. Przepis art. 248 k.k.w. dopuszczał w szczególnie uzasadnionych wypadkach umieszczenie osadzonego na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 , zaś paragraf 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19.04.2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów stanowi, że w wypadku wykorzystania miejsc zakwaterowania w dodatkowych celach mieszkalnych, powstałych w wyniku przystosowania innych pomieszczeń do wymogów cel mieszkalnych, osadzonych można umieścić na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . W ocenie Sądu Apelacyjnego umieszczenie powoda w celi, której powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego nie spełniała normy ustawowej, nawet w świetle powołanej wyżej regulacji nie może zostać uznane za działanie w warunkach wyłączających bezprawność. Należy bowiem podkreślić, że art. 248 k.k.w. przewidywał w sytuacjach w nim wskazanych możliwość umieszczenia osadzonego w celi, której powierzchnia na jedną osobę wynosi mniej --- STRONA 5 --- niż 3 m 2 jedynie na czas określony. Przepis art. 248 k.k.w. i akty wydane na jego podstawie tworzyły lex specialis wobec art. 110 k.k.w i normowały sytuację szczególną, która powinna mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy trzeba odstąpić od reguły. Tymczasem stosowanie tego przepisu wobec osadzonych stało się normą. Nie ulega również wątpliwości, że umieszczenie powoda w celi przeludnionej, nie miało – wobec przeludnienia pozwanych zakładów karnych – charakteru przejściowego. Nadto zagadnienie bezprawności należy do sfery ocen danego zachowania z punktu widzenia porządku prawnego rozumianego szeroko, w tym konwencji międzynarodowych i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle których niezapewnienie więźniom odpowiedniej powierzchni mieszkalnej jednoznacznie stanowi pogwałcenie standardów międzynarodowych. Przy ocenie przesłanki bezprawności nie można również pominąć okoliczności, że nie tyle sama treść, co właśnie praktyczna interpretacja art. 248 k.k.w. i stosowanie jego dyspozycji jako panaceum na braki lokalowe więziennictwa, stało się przyczyną uznania paragrafu 1 tego artykułu za niezgodny z Konstytucją (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.05.2008 r., sygn. akt SK 25/07; przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 6.12.2009 r.). Przy czym w uzasadnieniu powołanego orzeczenia TK nie wykluczył stosowania art. 248 k.k.w. w rzeczywiście wyjątkowych sytuacjach. Niewątpliwie zatem niezapewnienie przez Państwo osadzonym w jednostkach penitencjarnych minimalnych norm powierzchniowych nie może w obowiązującym porządku prawnym zostać uznane za działanie w warunkach wyłączających bezprawność i uzasadniać konkluzję, iż dobra osobiste powoda, w szczególności zaś jego prawo do odbywania kary pozbawienia wolności w godnych, gwarantowanych ustawą warunkach, nie zostały naruszone. Sąd Okręgowy wskazał, iż nawet gdyby przyjąć, że strona pozwana naruszyła dobra osobiste powoda to w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz powoda nawet symbolicznej kwoty zadośćuczynienia, ocenę tę Sąd Apelacyjny podziela. Zważyć bowiem należy, iż przesłanką odpowiedzialności materialnej przewidzianej w art. 448 k.c. jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12.12.2002 r., V CKN 1581/00 oraz z dnia 19.04.2006 r., II PK 245/05). Bezprawność działania bowiem nie jest wystarczającą przesłanką do zasądzenia odpowiedniego zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., z uwagi na odesłanie w art. 24 k.c. do „zasad przewidzianych w kodeksie”. Przepis art. 448 k.c. nie może być bowiem interpretowany w oderwaniu od zasad rządzących odpowiedzialnością cywilną oraz systemem ochrony dóbr osobistych. Wskazuje na to usytuowanie art. 448 k.c. w tytule VI księgi trzeciej k.c. „Czyny niedozwolone” i okoliczność, że generalną zasadą odpowiedzialności przyjętą w kodeksie cywilnym w odniesieniu do czynów niedozwolonych, jest odpowiedzialność na zasadzie winy. Prawidłowo Sąd Okręgowy wskazuje, iż z art. 448 k.c. wynika, że przyznanie przez sąd zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych ma charakter fakultatywny. Jako podstawowe kryteria decydujące o możliwości zasądzenia zadośćuczynienia wskazuje się m.in. stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. Podstawą odmowy zastosowania środka przewidzianego w art. 448 k.c. może być zaś np. nieznaczny rozmiar krzywdy, przebaczenie sprawcy czy niewłaściwe zachowanie poszkodowanego. Decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być również poprzedzona zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania środka w postaci przyznania tytułem zadośćuczynienia kwoty pieniężnej (wyrok z dnia 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004/4/53). Rozstrzygnięcie w przedmiocie zasadności żądania powoda wymaga więc w świetle powołanych wyżej orzeczeń szerokiego zbadania stopnia dolegliwości powoda, wynikającej z przebywania w przeludnionej celi, i uwzględnienia wpływu wszystkich czynników istotnych dla oceny warunków, w jakich powód odbywa karę. Odnosząc się natomiast do kwestii winy trzeba wskazać, że tę przesłankę odpowiedzialności za nie zapewnienia osadzonym warunków metrażowych zgodnych z art. 110 § 2 k.k.w. upatrywać należy zasadniczo poza jednostką organizacyjną, która bezpośrednio odpowiadała za warunki w jakich powód odbywał karę, skoro Zakład Karny nr (...) we W., pomimo przepełnienia, nie mógł odmówić przyjęcia skazanego, a gospodarkę finansową prowadzi w oparciu o prawo budżetowe. --- STRONA 6 --- Wobec faktu, iż stroną pozwaną jest w niniejszej sprawie Skarb Państwa (jedynie działający poprzez wskazane jednostki organizacyjne), przesłankę ewentualnego zawinienia należało rozpatrywać również w kontekście działań Ustawodawcy, do którego obowiązków należy zapewnienie osadzonym godnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ulegająca wątpliwości okoliczność znacznego niedofinansowania więziennictwa, nie może zostać uznana za przejaw złej woli Ustawodawcy, ani przejaw niehumanitarnej polityki penalnej państwa. Przyczyną przeludnienia nie jest bowiem świadome działanie w celu stworzenia takich warunków odbywania kary, które same w sobie stanowiłyby dodatkową dolegliwość i represję dla osób skazanych. Wskazać należy, iż warunki w jakich powód odbywa karę odpowiadają aktualnym możliwościom finansowym Państwa i nie różnią się od warunków innych więźniów, nie mają więc charakteru jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji. W świetle powyższego, stopień winy pozwanego Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych powoda poprzez umieszczenie go na okres odbywania kary pozbawienia wolności w przeludnionej celi, uznać należy za niski. Dokonując z kolei oceny stopnia pokrzywdzenia, którego doznał powód w związku z naruszeniem ustawowej normy minimalnej powierzchni celi na jednego osadzonego, Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę, że zarówno powód, jak i osadzeni wraz z nim więźniowie, mogą korzystać z oferowanych przez zakład sposobów spędzania czasu poza celą, i zredukować tym samym dyskomfort wynikający z konieczności wspólnego przebywania w przeludnionym pomieszczeniu. Osadzeni mogą przebywać na spacerach, korzystać z biblioteki, czy spędzać czas na boiskach. Wskazać należy, iż przebywanie w zatłoczonym pomieszczeniu samo w sobie wiąże się z pewnością z dyskomfortem, jednakże – jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007 r. (II CSK 269/07) – nie jest ono wystarczająca postawą do uwzględnienia żądania o zasądzenie zadośćuczynienia. Możliwość taka istniałaby w przypadku jednoczesnego stwierdzenia, że naruszono takie podstawowe standardy jak zapewnienie każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenie węzła sanitarnego do ogólnej przestrzeni celi. Powód nie wykazał, iż w takich warunkach przebywał. A jak wynika ze sprawozdania z wizytacji pozwanego zakładu karnego, w którym powód przebywał, cele znajdujące się w nim posiadają wydzielony kącik sanitarny, zatem nie naruszone pozostawało prawo powoda do intymności. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w świetle powyższego uznać należało, że powód nie wykazał, aby jego dolegliwości wynikające z przebywania w przeludnionej celi uzasadniały twierdzenie, że warunki w jakich odbywa on karę pozbawienia wolności są niegodziwe i niehumanitarne. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, za przyznaniem powodowi kwoty pieniężnej tytułem kompensaty za naruszenie dóbr osobistych nie przemawia ani stopień nasilenia dolegliwości odczuwanych przez powoda w związku z przebywaniem w zatłoczonej celi, ani działania strony pozwanej, dokładającej starań w celu zmniejszenia odczuwanego przez powoda dyskomfortu. Warunki w jakich powód odbywał karę, związane z przeludnieniem celi, choć uciążliwe nie uzasadniają jednak same przez się powstania roszczenia odszkodowawczego w stosunku do Skarbu Państwa. Zważyć należy, iż pobyt w zakładzie karnym wiąże się z naturalnymi dolegliwościami i ograniczeniami. Co więcej – zasądzenie na rzecz odbywającego karę izolacyjną w warunkach recydywy powoda zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które nie wynikało z celowego i nacechowanego złą wola działania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary, leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, o czym przy ocenie zasadności przyznania zadośćuczynienia, również nie można zapominać. Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zwolnienie od kosztów sądowych przyznane stronie nie zwalnia jej z obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Zatem --- STRONA 7 --- prawidłowo Sąd I instancji nałożył na powoda obowiązek zwrotu kosztów postępowania. Powód nie wykazał bowiem, iż w niniejszej sprawie zachodził szczególnie uzasadniony wypadek skutkujący możliwością odstąpienia przez Sąd od zasady wyrażonej w art. 98 k.p.c. Mając na uwadze powyższe, uznać należało, iż na podstawie art. 385 k.p.c. apelacja powoda jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny wydał, na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 7 i § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), zasądzając od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 2.700 zł. Zarządzenie: 1. odnotować; 2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć powodowi. bp