Wyrok I ACa 237/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 czerwca 2008 r. Sąd Apelacyjny w Katowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 237/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 czerwca 2008 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Ewa Tkocz Sędziowie : SA Mieczysław Brzdąk SA Barbara Owczarek (spr.) Protokolant : Iwona Posyniak po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa J. P. przeciwko Szpitalowi (...) w B. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt II C 245/07 oddala apelację. Sygn. akt I ACa 237/08 UZASADNIENIE Powód J. P. wystąpił z roszczeniem odszkodowawczym z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej na skutek śmierci matki A. P., domagając się zasądzenia od pozwanego Szpitala (...) nr(...) w B. kwoty 150.000,00 zł oraz kosztów procesu. Na dochodzoną pozwem kwotę 150.000,00 zł składa się przekazana do depozytu matki kwota 20.000,00 funtów i 10.000,00 dolarów, co stanowi według aktualnego kursu walut NBP sumę 140.000,00 zł oraz nieosiągnięty z dokonanych przez matkę inwestycji jego pieniędzy zysk, jak również zadłużenie z tytułu zaległości w uiszczaniu opłat za wodę w kwocie 20.000,00 zł i gaz w kwocie 40.000,00 zł, do których uregulowania zobowiązała się jego matka. --- STRONA 2 --- Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo i nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach: W nocy z dnia 31 grudnia 2005r. na 1 stycznia 2006r. na Oddziale dla (...) pozwanego Szpitala wybuchł pożar. Sprawcą zdarzenia był przebywający na Oddziale R. K.. W wyniku pożaru, na skutek zaczadzenia zmarły trzy osoby: A. P. – matka powoda, K. C. i R. K.. Prokuratura Rejonowa w B. prowadziła pod sygn. akt 3 Ds. 2/06 postępowanie przygotowawcze w przedmiocie nieumyślnego sprowadzenia zdarzenia w postaci pożaru, zagrażającego życiu i zdrowiu wielu osób oraz mieniu w wielkich rozmiarach, którego następstwem była śmierć 3 osób, tj. o czyn z art. 163 § 2 i 4 kk. Postępowanie na mocy postanowienia z dnia 10 kwietnia 2006r. zostało umorzone ze względu na śmierć sprawcy. A. P. w chwili śmierci miała 81 lat. Powód mieszkał w domu położonym w K., przy ul. (...), wraz z matką i bratem – Z. P. oraz swoją przyjaciółką H. Ł.. Od 1977 roku wykonywał działalność gospodarczą, przy czym do 1982 roku jako taksówkarz, a od 1983 roku do chwili obecnej – prowadzi pracownię metaloplastyczną. Źródłem utrzymania powoda jest renta inwalidzka w wysokości ok. 1.056,00 zł miesięcznie i dochody osiągane z prowadzenia pracowni metaloplastycznej w wysokości ok. 800 zł miesięcznie. Przeciwko powodowi komornik prowadził postępowanie egzekucyjne w sprawach o sygn. akt I Km 495/2006r. – gdzie stan zadłużenia powoda według stanu na maj 2007r. wynosi 1.321,57 zł tytułem należności głównej i 4,23 zł tytułem należności ubocznych, o sygn. akt I Km 1613/2004 – gdzie stan zadłużenia powoda według stanu na maj 2007r. wynosi 868,50 zł tytułem należności głównej, 320,08 zł tytułem należności ubocznych i 64,42 zł tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego, o sygn. akt I Km 1255/2004 – gdzie stan zadłużenia powoda według stanu na maj 2007r. wynosi 4.967,78 zł tytułem należności głównej i 1.647,40 zł tytułem należności ubocznych, o sygn. akt I Km 128/2003 – gdzie stan zadłużenia powoda według stanu na maj 2007r. wynosi 5.984,83 zł tytułem należności głównej i 3.175,39 zł tytułem należności ubocznych, o sygn. akt I Km 439/2001 – gdzie stan zadłużenia powoda według stanu na maj 2007r. wynosi 13.852,37 zł tytułem należności głównej i 17.802,25 zł tytułem należności ubocznych. Łączna kwota zadłużenia powoda z odsetkami wynosi 48.618,60 zł. Na nieruchomości powoda ustanowiono w celu zabezpieczenia kredytu hipotekę przymusową zwykłą na sumę 90.867,36 zł. Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał powództwo za bezzasadne i je oddalił. Stwierdził przy tym, że powód nie udowodnił, aby w wyniku śmierci jego matki doszło do trwałego pogorszenia sytuacji życiowej. Powód podał, że utrzymywał się z własnych dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej, z których oszczędności przekazywał matce, a ta inwestowała i zwracała mu je z zyskiem. Nie potrafi jednak określić jakiego rodzaju inwestycji dokonywała jego matka, na czym polegały, jakiej wysokości środki pieniężne jej przekazywał i w jakiej kwocie zyski otrzymywał, utrzymując, że nie interesowało go to. Nie --- STRONA 3 --- przedstawił pisemnej umowy zawartej między nim a matką na potwierdzenie okoliczności przekazu środków pieniężnych i ich inwestowania przez A. P. przed jej śmiercią. W ocenie Sądu Okręgowego zeznania powoda nie sa w tej części wiarygodne, albowiem nieprawdopodobnym jest, by powód mieszkając od lat z matką i przebywając z nią na co dzień nie wiedział, w jaki sposób wydatkowane były jego oszczędności. Sąd odmówił również waloru wiarygodności zeznaniom powoda odnoszącym się do weksla, jako niepopartych żadnymi dowodami. Przyjął przy tym jako nieprawdopodobne, aby osoba starsza dopuściła do powstania zadłużenia za gaz i wodę oraz zajęcia nieruchomości w której mieszkała, w sytuacji, gdy posiada środki umożliwiające spłatę długów. Zeznania powoda – w ocenie Sądu I instancji – są niewiarygodne również z tego względu, że powód, mimo prowadzonych przeciwko niemu postępowań komorniczych, przez lata nie interesował się gdzie zostały ulokowane jego pieniądze i czy przynoszą zyski. Powód zatem nie udowodnił, że gdyby A. P. żyła, to w 2006 roku otrzymałby zwrot swoich pieniędzy ulokowanych w inwestycjach wraz z obiecanym przez matkę zyskiem, jak również że matka uregulowałaby zadłużenie, którego spłata w pewnym stopniu została wyegzekwowana od powoda. Świadkowie J. S. i J. J. nie byli w stanie udzielić szczegółowych informacji na temat sytuacji majątkowej zmarłej, dokonywanych przez nią inwestycji, przekazywania przez powoda swoich dochodów w celu inwestowania i uzyskiwania przez niego z tego tytułu korzyści materialnych. Mocy dowodowej odmówił Sąd zeznaniom świadka S. P., który zeznał, że od A. P. dowiedział się o posiadaniu przez nią dużej ilości pieniędzy i zamiarze ich zwrotu powodowi wraz z osiągniętym z inwestycji zyskiem. Świadek nie znał szczegółów, bo jak sam przyznał, nie leżało to w sferze jego zainteresowań. Świadkowie nie byli w stanie podać żadnych szczegółowych informacji dotyczących inwestycji A. P., rozliczeń między nią a powodem, nie mieli też orientacji co do tego, czy powód odzyskał pieniądze z inwestycji, nie posiadali wiedzy o istnieniu hipoteki na nieruchomości. Sąd z tych przyczyn, wobec braku przesłanek z art. 446 § 3 k.c. oddalił powództwo jako bezzasadne. Na mocy art. 102 k.p.c. nie obciążył Sąd przegrywającego sprawę powoda kosztami procesu, uznając jego sytuację osobistą i majątkową za wypadek szczególnie uzasadniony. Powyższy wyrok zaskarżył apelacją powód. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że A. P. nie dysponowała kwotami przekazywanymi jej przez powoda, które to miała w styczniu 2006r. zwrócić mu z zyskiem oraz obrazę art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.p.c. poprzez przyjęcie, że zawnioskowane dowody nie udowadniają dochodzonego roszczenia. Domagał się zmiany wyroku i zasądzenia kwoty 150.000 zł ewentualnie jego uchylenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Sąd Okręgowy konieczne do oceny, czy nastąpiło pogorszenie sytuacji życiowej powoda po śmierci matki, Sąd odwoławczy podziela. Z uzasadnienia Sądu I instancji wynika, że nie badał przesłanek skutkujących odpowiedzialnością pozwanego za pożar, skoro powód nie udowodnił pogorszenia swojej sytuacji życiowej. Dopuścił natomiast dowód z akt Prokuratury --- STRONA 4 --- Rejonowej w B. sygn. III Ds. 2/06 (k. 67), lecz wobec braku w aktach tego dowodu oraz jego opisu, Sąd Apelacyjny z urzędu przeprowadził wyżej wymieniony dowód z akt prokuratorskich dla stwierdzenia okoliczności, w jakich doszło do śmierci matki powoda. Podkreślić należy, że ocena, czy określone fakty mają dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie zależy od tego, jak sformułowana i rozumiana jest norma prawna, która w rozstrzyganej sprawie została zastosowana. Powództwo zostało oparte na przepisie art. 446 § 3 k.c. i oddalone z powodu nie wykazania, że doszło do trwałego pogorszenia sytuacji życiowej powoda. Dochodzący roszczeń z wyżej wymienionego przepisu obowiązany jest wykazać nie tylko, że jest człowiekiem z najbliższej rodziny zmarłego, ale także, że śmierć spowodowała obiektywne pogorszenie pozycji życiowej danej osoby w świecie zewnętrznym. Apelacja powoda sprowadza się do polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji, które, w ocenie powoda, gdyby były poprawne, powinny skutkować uznaniem zasadności jego roszczenia. Mimo błędnego wskazania przez skarżącego naruszonego przez Sąd przepisu (w apelacji podano art. 232 k.p.c.) z uzasadnienia apelacji wynika, iż powód zarzuca naruszenie art. 233 k.p.c. Należy w tym miejscu wskazać, że art. 233 § 1 k.p.c. przyznaje sądowi swobodę w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zarzut naruszenia tego uprawnienia tylko wtedy może być uznany za usprawiedliwiony, jeżeli sąd zaprezentuje rozumowanie sprzeczne z regułami logiki bądź z doświadczeniem życiowym. Bezspornym jest, że Sąd Okręgowy przeprowadził wszystkie zawnioskowane dowody. W ocenie Sądu Apelacyjnego prawidłowo je ocenił i wysnuł właściwe wnioski. Skarżący powołuje się w apelacji na zeznania wnioskowanych przez niego świadków, którzy uznawali zmarłą matkę powoda za osobę majętną, umiejącą dobrze zainwestowane środki pieniężne. Nie deprecjonuje to jednak ustaleń Sądu o braku dowodów na potwierdzenie podnoszonych przez powoda konkretnych okoliczności. Ta wiedza świadków o zamożności A. P. wynikająca między innymi z jej sposobu ubierania się i zachowania pozostaje w sprzeczności z dowodami w postaci dokumentów i twierdzeń samego powoda o złej kondycji finansowej rodziny, o zadłużeniach nieruchomości, w której mieszkała także zmarła. Ponadto dotyczy stanu majątkowego zmarłej sprzed wielu lat. Bliżej nieokreślone a nawet nieznane powodowi inwestycje, które miała przez lata realizować dla niego matka, brak wiedzy na temat treści weksla, który miał zostać zniszczony w pożarze, a jednocześnie miał wskazywać na posiadanie środków pieniężnych przez zmarłą brak jakiegokolwiek potwierdzenia podnoszonych okoliczności, jakoby matka zamierzała spłacić wszystkie długi powoda potwierdza ocenę Sądu I instancji, że powód nie wywiązał się z reguł dowodowych wynikających z art. 6 k.c. Powód nie wykazał, żeby ze śmiercią matki utracił dużą ilość środków pieniężnych oraz nie uzyskał korzyści, których się spodziewał. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności żądań z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej powoda jest to, że zmarła w chwili śmierci liczyła 81 lat i otrzymywała niewielką rentę natomiast powód, liczący 62 lata, utrzymywał się z własnych źródeł i dochodów. To matka powoda z uwagi na chorobę i wiek wymagała wsparcia i pomocy w rozmaitych sytuacjach życiowych. Jeśli natomiast posiadała dużą ilość pieniędzy, o których zeznawał świadek S. P., powodowi przysługują uprawnienia wynikające z prawa spadkowego. Wskazane w apelacji okoliczności świadczące – zdaniem powoda – o utracie środków pieniężnych to tylko jego twierdzenia, które nie znalazły pokrycia w materiale dowodowym. --- STRONA 5 --- Skoro Sąd I instancji nie dopuścił się wskazanych przez skarżącego uchybień, apelacja została oddalona na mocy art. 385 k.p.c.